Türk Dış Politikası (Tarih) 2023-2024 Vize Soruları

1. Aşağıdakilerden hangisi 1925 yılında Musul meselesini incelemek üzere kurulan komisyon tarafından hazırlanan raporun Milletler Cemiyeti’ne sunulması karşısında Türkiye’nin gösterdiği tepkilerden biri değildir?

A) Komisyon raporunu protesto etmiştir.
B) Türkiye’deki İngiliz ticari kuruluşlarına karşı tepki gösterilmiştir.
C) Milletler Cemiyeti’ne katılma kararı almıştır.
D) Fransa ile uzlaşmaya çalışmıştır.
E) Sovyetler Birliği ile Dostluk ve Saldırmazlık Antlaşması imzalamıştır.

Cevap : C) Milletler Cemiyeti’ne katılma kararı almıştır.

Açıklama : Türkiye, Musul meselesinde Milletler Cemiyeti’ne katılmayı düşünmemiş, ancak komisyon raporunu protesto ederek tepkisini göstermiştir.

2. TBMM’nin kuruluş sürecinde İtilaf Devletleri ile işgal ettikleri yerlerle ilgili olarak aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

A) Fransa-Antalya
B) Yunanistan-Muğla
C) İtalya-Adana
D) Fransa-Mersin
E) İngiltere-Urfa

Cevap : D) Fransa-Mersin

Açıklama : TBMM’nin kuruluş sürecinde İtilaf Devletleri, Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası Anadolu’nun farklı bölgelerini işgal etmişlerdir. Bu süreçte:
-Fransa, Adana, Mersin, Antep, Maraş ve Urfa gibi bölgeleri işgal etmiştir.
-Yunanistan, İzmir ve çevresini işgal etmiştir. Muğla ise işgal altında olmamıştır.
-İtalya, Antalya, Konya ve Muğla gibi bazı güneybatı bölgelerini işgal etmiştir, ancak Adana İtalyanların değil, Fransızların kontrolündeydi.
-İngiltere, Urfa, Antep ve Maraş’ı işgal etmiştir ancak 1920’de bu bölgeleri Fransızlara bırakmıştır.
Bu bağlamda, verilen eşleştirmeler içinde doğru olan Fransa-Mersin eşleştirmesidir.

3. I. Karaağaç savaş tazminatı karşılığı Yunanistan’a bırakıldı.
II. Suriye sınırı 20 Ekim 1921 tarihinde imzalanan Fransa- Türkiye Antlaşması (Ankara Antlaşması)’na göre belirlendi.
III. Irak sınırının dokuz ay içerisinde Türkiye ile Fransa arasında çözüme kavuşturulması kararlaştırıldı.
IV. Meis adası İtalya’ya bırakıldı.
V. İmroz adası Yunanistan’a bırakıldı.
Lozan Antlaşması ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

A) II ve IV
B) II ve III
C) I ve II
D) I ve III
E) III ve V

Cevap : A) II ve IV

Açıklama :

4. Aşağıdakilerden hangisi 16 Mart 1921 tarihinde TBMM ile Sovyet yönetimi arasında imzalanan Moskova Antlaşması’nın hükümlerinden biri değildir?

A) Çarlık Rusya ile Osmanlı Devleti arasında yapılan eski antlaşmalar geçersiz sayılacaktı.
B) Sovyet-Rusya, Batum Gürcistan’a bırakılmak ve Batum’da yaşayan Müslümanlara özel haklar tanınmak koşuluyla Misak-ı Milli’de belirlenen sınırları kabul edecekti.
C) Boğazlar ve Karadeniz kıyı rejimi Karadeniz’e kıyısı olan devletlerin katılacağı bir konferansta görüşülerek kararlaştırılacaktı.
D) Sovyet-Rusya, Türkiye’de kapitülasyonların kaldırıldığını kabul edecekti.
E) Nahçıvan özerk olmak koşuluyla Ermenistan’a bırakılacaktı.

Cevap : E) Nahçıvan özerk olmak koşuluyla Ermenistan’a bırakılacaktı.

Açıklama : Moskova Antlaşması’na göre Nahçıvan, özerk statüyle Azerbaycan’a bırakılmıştır.

5. 1921 yılında Merzifon’da Pontusçuluk örgütüne ait gizli belgeler bulunduğu için kapatılan kolej aşağıdaki devletlerden hangisine aittir?

A) Amerika Birleşik Devletleri
B) Avusturya
C) Fransa
D) İtalya
E) İngiltere

Cevap : A) Amerika Birleşik Devletleri

Açıklama : 1921 yılında Merzifon’daki Amerikan Koleji’nde Pontusçuluk faaliyetlerine dair belgeler bulunduğu için okul kapatılmıştır.

6. Milletler Cemiyeti Konseyi tarafından “ayrı bir varlık” ilan edilen Sancak (Hatay) için kurulan Seçim Komitesi’nin aşağıdaki uygulamalarından hangisi Türkler aleyhineydi?

A) Bölgeye giderek incelemelerde bulunması
B) Faaliyetlerinin İngiltere’den de tepki çekmesi
C) Bir seçim yönetmeliği hazırlama kararı alması
D) Sancak’ta yaşayan toplulukları etnik ve dinî temelde ayrıştırması
E) Çoğunluk esasına dayalı seçim kararı alması

Cevap : D) Sancak’ta yaşayan toplulukları etnik ve dinî temelde ayrıştırması

Açıklama : Seçim Komitesi, Türkler aleyhine olacak şekilde etnik ve dinî temelli bir ayrıştırma politikası izlemiştir.

7. Lozan Konferansı’nda Türkiye ile aşağıdaki devletlerden hangileri arasında antlaşma ve sözleşmeler dışında ayrı mektuplar teati edilmiştir?

A) Yunanistan, İtalya, Japonya
B) İngiltere, Fransa, İtalya
C) Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa
D) İtalya, Japonya, Fransa
E) Yunanistan, İngiltere, Fransa

Cevap : B) İngiltere, Fransa, İtalya

Açıklama :

8. Balkan Antantı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Taraf devletler arasında sosyal ve kültürel alanlarda işbirliğine gidilecekti.
B) Taraf devletlerden herhangi birine karşı bir Balkan devleti tarafından bir saldırı gerçekleştirilmesi durumunda karşılıklı yardımlaşma ve işbirliği sağlanacaktı.
C) Taraf devletler mevcut sınırların muhafazası noktasında birbirlerine güvence verdiler.
D) Balkan Devletlerine dışarıdan yönelebilecek tehditlere karşı ittifak kurulacaktı.
E) Balkanlarda mevcut statükonun muhafazası öngörülmekteydi.

Cevap : D) Balkan Devletlerine dışarıdan yönelebilecek tehditlere karşı ittifak kurulacaktı.

Açıklama :

9. Aşağıdakilerden hangisi Lozan Konferansı’nda imzalanan belgelerden biri değildir?

A) Oturma ve Yargı Yetkisi Konusundaki Sözleşme
B) Musul Sınırının Türkiye ile İngiltere Arasında Çözüme Kavuşturulmasına İlişkin Sözleşme
C) Genel Affa İlişkin Açıklama ve Protokol
D) Türk ve Rum Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokol
E) Ticaret Sözleşmesi

Cevap : B) Musul Sınırının Türkiye ile İngiltere Arasında Çözüme Kavuşturulmasına İlişkin Sözleşme

Açıklama : Lozan Konferansı’nda Musul meselesi çözülememiş ve bu konu Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak görüşmelere bırakılmıştır. Bu nedenle Musul sınırına ilişkin bir sözleşme Lozan’da imzalanmamıştır.

10. I. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na katıldığı sıralarda Türk-İslam çoğunluğunun bulunduğu coğrafyanın bölünmez bütünlüğü savunulmuştur.
II. Gayrimüslimlere millî bünyeyi sarsacak tarzda ayrıcalıklar tanınamayacağı vurgulanmıştır.
III. Hâkimiyeti Türkiye’ye bırakılmak şartıyla Boğazlardan geçiş rejiminin ilgili/alakadar devletler tarafından
belirlenebileceği belirtilmiştir.
IV. Sosyal, ekonomik ve siyasi yapıya ciddi darbeler vuran kapitülasyonların asla kabul edilemeyeceği açıklanmıştır.
V. Osmanlı dış borçlarından Türkiye’nin sorumlu olmadığı vurgulanmıştır.
Misak-1 Millî esas alındığında yukarıdaki sonuçlardan hangilerine ulaşılabilir?

A) I, II ve III
B) II, III ve V
C) I, II ve V
D) II, III ve IV
E) I, III ve IV

Cevap : D) II, III ve IV

Açıklama : Misak-ı Millî, Türk-İslam çoğunluğunun bulunduğu toprakların bütünlüğünü savunmuş, kapitülasyonların kaldırılmasını istemiş ve Boğazların statüsünü ilgili devletlerin belirlemesini kabul etmiştir.

11. Lozan Antlaşması’nın azınlıklarla ilgili hükümleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Türkiye ve Yunanistan’ın mütekabiliyet esasları doğrultusunda azınlıklara haklar tanımaları karara bağlanmıştır.
B) Azınlıkların aile ya da kişi statüleri konusunda Türk Medeni Kanunu’na göre hareket etmeleri kararlaştırılmıştır.
C) Türkiye’deki azınlıklara özel imtiyazlar tanınmıştır.
D) Azınlıkların yeni okul ve hayır kurumları kurma hakkı sona ermiştir.
E) Türkiye’deki azınlıklar ırk esasına göre belirlenmiştir.

Cevap : A) Türkiye ve Yunanistan’ın mütekabiliyet esasları doğrultusunda azınlıklara haklar tanımaları karara bağlanmıştır.

Açıklama : Lozan Antlaşması’nda Türkiye ve Yunanistan arasında mütekabiliyet (karşılıklılık) esası kabul edilerek, iki ülkedeki azınlıkların hakları bu ilkeye göre düzenlenmiştir.

12. 1937’den itibaren Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında clearing/kriling (takas) antlaşmaları yapılsa da ticari ilişkiler beklenen ölçüde gelişmemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel nedenidir?

A) Ermeni ve Rum lobilerinin aleyhte çalışmaları
B) Almanya’nın Türk-Amerikan clearing/kriling (takas) antlaşmalarına karşı çıkması
C) Türkiye’nin İngiltere ile iyi ilişkiler geliştirmesi
D) Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan clearing/kriling (takas) antlaşmalarının Türkiye aleyhine açık vermesi
E) Amerika Birleşik Devletleri’nden ithal edilecek ürün bulunamaması

Cevap : D) Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan clearing/kriling (takas) antlaşmalarının Türkiye aleyhine açık vermesi

Açıklama :

13. Türkiye-Suriye ve Fransa arasında soruna yol açan Sancak meselesi Milletler Cemiyeti’ne havale edildikten sonra hangi devletin desteği sayesinde Türkiye lehine çözülmüştür?

A) İtalya
B) Japonya
C) Amerika Birleşik Devletleri
D) Almanya
E) İngiltere

Cevap : E) İngiltere

Açıklama : Fransa’nın Suriye’deki etkisini azaltmak isteyen İngiltere, Hatay meselesinde Türkiye’yi destekleyerek bölgenin Türkiye’ye katılmasına yardımcı olmuştur.

14. Lozan Antlaşması’ndan sonra Türkiye’nin Etabli sorunu nedeniyle karşı karşıya kaldığı devlet aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sırp-Hırvat-Sloven Devleti
B) Fransa
C) İtalya
D) İngiltere
E) Yunanistan

Cevap : E) Yunanistan

Açıklama : Lozan Antlaşması sonrası Türkiye ile Yunanistan arasında, özellikle İstanbul’da yaşayan Rumlarla ilgili “Etabli Sorunu” yaşanmış ve bu konu uzun süre çözülememiştir.

15. Cumhuriyetin ilk dönemlerinde Amerikan okulu / koleji bulunmayan yer aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sivas
B) Malatya
C) Gaziantep
D) İstanbul
E) Maraş

Cevap : B) Malatya

Açıklama : Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de birçok Amerikan koleji faaliyet gösterirken, Malatya’da böyle bir okul bulunmamaktaydı.

16. İtalya’nın Doğu Akdeniz’e yönelik tehditleri nedeniyle aşağıdakilerden hangileri Akdeniz antlaşmalarına ilişkin bir bildiri yayınlamışlardır?

A) İngiltere-Türkiye
B) İngiltere-Sovyetler Birliği
C) İngiltere-ABD
D) Sovyetler Birliği-ABD
E) İngiltere-Fransa

Cevap : E) İngiltere-Fransa

Açıklama : İtalya’nın Doğu Akdeniz’e yönelik tehditleri, özellikle Benito Mussolini liderliğindeki faşist İtalya’nın 1930’lu yıllarda Akdeniz’de genişleme politikaları izlemesiyle artmıştır. Bu durum, özellikle İngiltere ve Fransa’yı endişelendirmiştir.
Bu bağlamda:
İngiltere ve Fransa, 1935 yılında Stresa Cephesi’ni oluşturmuş ve 1936 yılında Akdeniz’in güvenliğini sağlamak amacıyla bir dizi görüşmeler yaparak Akdeniz’deki statükoyu korumaya yönelik ortak bir bildiri yayınlamışlardır.
İngiltere, Doğu Akdeniz’deki sömürgeleri (Mısır, Kıbrıs ve Malta) nedeniyle bölgedeki istikrarı korumak istemiştir.
Fransa ise özellikle Kuzey Afrika’daki Cezayir, Tunus ve Suriye üzerindeki çıkarlarını koruma amacı gütmüştür.
Bu yüzden, İtalya’nın Akdeniz’deki tehditleri nedeniyle Akdeniz antlaşmalarına ilişkin bildiri yayınlayan devletler İngiltere ve Fransa olmuştur.

17. Türk-Afgan Dostluk, Tarafsızlık ve Yardımlaşma Antlaşması hakkındaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Taraflar Buhâra ve Hîve devletlerinin Sovyet-Rusya’ya ilhakını onaylayacaklardı.
B) Doğu’da emperyalist emellere sahip herhangi bir devletin taraflardan birine saldırması hâlinde TBMM ve Afganistan bu saldırıyı, kendilerine yönelik bir hareket olarak değerlendirecekti.
C) Türkiye ve Afganistan birbirleri aleyhindeki anlaşmalara imza atmayacaklardı.
D) Taraflar birbirlerini resmen tanıyacaklardı.
E) Taraflar siyaset, ticaret ve eğitim alanlarında sürekli iş birliği ve iletişim hâlinde olacaklardı.

Cevap : A) Taraflar Buhâra ve Hîve devletlerinin Sovyet-Rusya’ya ilhakını onaylayacaklardı.

Açıklama : Türkiye ve Afganistan, Sovyetler Birliği ile iyi ilişkiler kursalar da Buhâra ve Hîve’nin ilhakını resmen onaylamamışlardır.

18. Lozan Antlaşması’na göre harp mezarlıkları için tahsis edilen ve “Anzak” adı verilen bölge hakkındaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Söz konusu yerleri ziyaret etmek isteyen kişiler silahlı olmayacaklardı.
B) 150 kişiden fazla olan her ziyaretçi kafilesinin varışından en az bir hafta önce Türk Hükümeti’ne bilgi verilecekti.
C) İtilaf Devletleri mezarlıklarla birlikte, söz konusu arazileri her zaman denetleyebileceklerdi.
D) Mezarlıkları koruyacak sivil bekçilerin sayısı her mezarlık için bir bekçiyi geçmeyecekti.
E) Bu araziler, kullanım amacından başka hiçbir askeri ya da ticari amaçla kullanılmayacaktı.

Cevap : C) İtilaf Devletleri mezarlıklarla birlikte, söz konusu arazileri her zaman denetleyebileceklerdi.

Açıklama : Lozan Antlaşması’na göre, harp mezarlıkları belirli şartlara tabi tutulmuş ancak İtilaf Devletleri’ne sürekli denetim hakkı verilmemiştir.

19. İstanbul hangi sadrazam döneminde İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal altına alınmıştır?

A) Ahmet İzzet Paşa
B) Tevfik Paşa
C) Salih Paşa
D) Ali Rıza Paşa
E) Damat Ferid Paşa

Cevap : C) Salih Paşa

Açıklama :

20. 13 Haziran 1928 tarihinde Osmanlı dış borçlarına dair bir sözleşme imzalayan Türkiye’nin 1929-1932 yılları arasındaki borçlarını ödedikten sonra yeni bir sözleşme istemesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Musul meselesi
B) Dünya Ekonomik Buhranı
C) Şeyh Said İsyanı
D) Boğazlar Mukavelesi’nde tadilat teklifi
E) Sancak meselesi

Cevap : B) Dünya Ekonomik Buhranı

Açıklama : 1929 yılında başlayan ve tüm dünyayı etkileyen **Büyük Buhran**, Türkiye’yi de ekonomik açıdan olumsuz etkilemiştir. Türkiye, Osmanlı’dan devraldığı borçların ödenmesini kolaylaştırmak amacıyla yeni bir ödeme düzenlemesi talep etmiştir.