Yöneylem Araştırması 2023-2024 Bütünleme Soruları

1- Analitik Hiyerarşi Prosesi ile incelenen bir karar probleminde oluşturulan karar matrisinin köşegen elemanları aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1
B) 1/aji
C) aij
D) aji
E) 1/aij

Cevap : A) 1

Açıklama : Analitik Hiyerarşi Prosesi’nde (AHP) karar matrisinin köşegen elemanları her zaman 1’dir çünkü bir kriterin kendisine göre önceliği 1 olarak kabul edilir. Diğer terimler, farklı kriterler arasındaki karşılaştırmaları ifade eder.

2- Aşağıdakilerden hangisi Analitik Hiyerarşi Prosesi modellerinde tutarlılık incelemesinde kullanılan kavramlardan biri değildir?

A) Rasgele indeksi
B) Duyarlılık
C) Tutarlılık oranı
D) Özdeğer
E) Tutarlılık indeksi

Cevap : B) Duyarlılık

Açıklama : Tutarlılık oranı, tutarlılık indeksi ve rasgele indeksi AHP’de tutarlılık kontrolü için kullanılır. Özdeğer de hesaplamalarda rol oynar. Duyarlılık (sensitivity) analizi ise başka karar problemlerinde kullanılır, AHP tutarlılık analizi kavramı değildir.

3- Aşağıdakilerden hangisi amaçlara ulaşmada alternatiflerin değerlendirilmesinde kullanılan karar bileşenleridir?

A) Karar Verici
B) Alternatif
C) Ağırlıklar
D) Kriter
E) Amaç

Cevap : D) Kriter

Açıklama : Kriterler, alternatiflerin değerlendirilmesinde kullanılan ölçütlerdir. Amaçlar genel hedefi, alternatifler ise seçilecek seçenekleri belirtir. Karar verici, seçimi yapandır; ağırlıklar ise kriterlerin önem derecesidir.

4- Markov analizinde kullanılan aşağıdaki kavramlardan hangisi bir sistemin olası tüm durumlarını içeren kümeyi ifade etmektedir?

A) Ergodik matris
B) Başlangıç olasılıkları
C) Stokastik süreç
D) Durum
E) Durum uzayı

Cevap : E) Durum uzayı

Açıklama : Durum uzayı, bir Markov zincirinde sistemin alabileceği tüm olası durumları kapsayan kümedir. Ergodik matris, uzun dönem davranışları; stokastik süreç ise genel bir süreç yapısını ifade eder.

5- Aşağıdakilerden hangisi oyun sınıflandırmasında kullanılan kavramlardan biri değildir?

A) İki Kişilik Oyun
B) Sabit Toplamlı Olmayan Oyun
C) Sıfır Toplamlı Oyun
D) Sıfır Toplamlı Olmayan Oyun
E) Beklenen Oyun

Cevap : E) Beklenen Oyun

Açıklama : İki kişilik oyun, sıfır toplamlı oyun ve sıfır toplamlı olmayan oyun oyun teorisinde kullanılan sınıflamalardır. Beklenen oyun kavramı literatürde yoktur, beklenen değer kavramı vardır.

6-

Verilen geçiş matrisine göre iki adım sonraki periyotta A seçeneğinden A seçeneğine geçme olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 0,52
B) 0,39
C) 1,00
D) 0,48
E) 0,61

Cevap : D) 0,48

Açıklama :

7-
min 2x₁ + x₂ + 6x₃
x₁ + 9x₂ + x₃ ≥ 10
5x₁ + 2x₂ + 2x₃ ≥ 9
3x₁ + 7x₂ – 3x₃ ≥ 7
x₁, x₂, x₃ ≥ 0
Aşağıdakilerden hangisi primalı verilen modelin dual kısıtlarından biri değildir?

A) u₁ + 2u₂ + 3u₃ ≤ 6
B) 9u₁ + 2u₂ + 7u₃ ≤ 1
C) u₁ + 5u₂ + 3u₃ ≤ 2
D) 2u₁ + 11u₂ + 6u₃ ≤ 10
E) u₁, u₂, u₃ ≥ 0

Cevap : D) 2u₁ + 11u₂ + 6u₃ ≤ 10

Açıklama : Dual modelde primalın kısıt katsayıları ile amaç fonksiyonu katsayıları arasındaki ilişkiye göre kısıtlar belirlenir. 2u₁ + 11u₂ + 6u₃ ≤ 10 ifadesi primal modelin dual kısıtları arasında bulunmaz.

8- Oyun teorisinde kullanılan aşağıdaki kavramlardan hangisi her oyuncunun rasyonel olarak hareket ettikleri varsayımı altında, oyuncuların oyun bitimi sonucunda ulaştıkları noktayı ifade eder?

A) Strateji
B) Ödemeler
C) Beklenen değer
D) Denge noktası
E) Ödemeler matrisi

Cevap : D) Denge noktası

Açıklama : Denge noktası, özellikle Nash dengesi olarak bilinir, her oyuncunun kendi çıkarına göre hareket ettiği ve hiçbir oyuncunun tek taraflı değişimle durumunu iyileştiremeyeceği noktadır.

9-

Yukarıda verilen grafikte renklendirilmiş ve 1. bölgede kalan alanı gösteren Doğrusal Programlama Modeline ait kısıt aşağıdakilerden hangisidir?

A) 3x₁+4x₂=12
B) 3x₁+4x₂≤12
C) 4x₁+3x₂≥12
D) 4x₁+3x₂≤12
E) 3x₁+4x₂≥12

Cevap : B) 3x₁+4x₂≤12

Açıklama : Bir grafikte belirli bir alanın içinde kalmak için eşitsizlik kullanılır. 1. bölgede kalabilmek için kısıtın “≤” olması gerekir. 3x₁+4x₂≤12 bu bölgeyi temsil eder.

10- Aşağıdaki ifadelerden hangisi Saf Sıfır-Bir Tamsayılı Programlama Modelini tanımlamaktadır?

A) Karar probleminde yer alacak karar değişkenlerinin bir ya da bir kaçının sadece 0 ya da 1 değerlerinden oluşması gerektiği durumunda kullanılan modeldir.
B) Karar probleminde tanımlanan karar değişkenlerin sadece bir kısmı tamsayılı değerlerden oluşması gerektiği durumda kullanılan modeldir.
C) Karar probleminde yer alacak karar değişkenlerinin tamamının 0 ya da 1 değerlerinden oluşması gerektiği durumunda kullanılan modeldir.
D) Karar probleminde tanımlanan karar değişkenlerin tamamının tamsayılı değerlerden oluşması gerektiği durumda kullanılan modeldir.
E) Karar probleminde tanımlanan karar değişkenlerin bir kısmının tamsayılı bir kısmının ise 0-1 değerlerinden oluşması gerektiği durumda kullanılan modeldir.

Cevap : C) Karar probleminde yer alacak karar değişkenlerinin tamamının 0 ya da 1 değerlerinden oluşması gerektiği durumunda kullanılan modeldir.

Açıklama : Saf Sıfır-Bir Tamsayılı Programlama, tüm karar değişkenlerinin yalnızca 0 veya 1 değerini alabileceği özel bir tamsayılı programlama türüdür. Bu, evet/hayır kararları gibi durumlar için kullanılır.

@lolonolo_com

11- Aşağıdakilerden hangisi karar tipleri ile ilgili olarak kullanılan sınıflandırmalardan biri değildir?

A) Stratejik ve operasyonel kararlar
B) Kişi ve grup kararları
C) Belirlilik ve belirsizlik şartları altında verilen kararlar
D) Alt ve üst kademe kararları
E) Gerçek veya simüle kararlar

Cevap : E) Gerçek veya simüle kararlar

Açıklama : Gerçek veya simüle kararlar şeklinde bir sınıflandırma bulunmamaktadır. Diğer şıklar karar tipleri için kabul edilen sınıflandırmalardır.

12- Aşağıdakilerden hangisi hedef programlama türleri arasında sayılamaz?

A) Tartılı hedef programlama
B) Eşit ağırlıklı çok hedefli programlama
C) Ağırlıklı çok hedefli programlama
D) Öncelikli çok hedefli programlama
E) Tek hedefli programlama

Cevap : A) Tartılı hedef programlama

Açıklama :

13- Aşağıdaki kavramlardan hangisi Analitik Hiyerarşi Prosesi yönteminin temelini oluşturmaktadır?

A) Doğrusallık
B) Çok amaçlılık
C) Kriterler
D) Alternatifler
E) İkili karşılaştırmalar

Cevap : E) İkili karşılaştırmalar

Açıklama : Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi, ikili karşılaştırmalar yaparak kriterler ve alternatifler arasında önceliklendirme yapmaya dayanır. Bu yöntem doğrudan ikili kıyaslamalarla ağırlıklandırma yapar.

14- Aşağıdaki ifadelerden hangisi Markov özelliğini tanımlar?

A) Bir sistemin olası tüm durumlarını içeren durum uzayına sahip olması
B) Sonraki durumların belirlenebilmesi için halihazırdaki durum haricinde daha önceki durumların bilinmesine gerek olmaması
C) Bir sistemin aynı anda iki durumda olamaması
D) Durumlar arası geçiş için geçiş olasılıklarının bulunmaması
E) Bir durumdan diğer duruma geçişin sistemin daha önceki durumlarına bağlı olması

Cevap : B) Sonraki durumların belirlenebilmesi için halihazırdaki durum haricinde daha önceki durumların bilinmesine gerek olmaması

Açıklama : Markov özelliği, bir sürecin gelecekteki durumunun yalnızca şu anki duruma bağlı olduğunu ve geçmiş durumlardan bağımsız olduğunu ifade eder.

15- Aşağıdakilerden hangisi bir hedef programlama modelinde sağ taraf sabitlerinden sapmalara müsaade eden kısıt türüdür?

A) Sistem kısıtları
B) Hedef kısıtları
C) Doğrusal kısıtlar
D) Fonksiyonel kısıtlar
E) İşlevsel kısıtlar

Cevap : B) Hedef kısıtları

Açıklama : Hedef programlamada hedef kısıtlar, belirli hedef değerlere ulaşmaya çalışırken bazı sapmalara izin verilen kısıtlardır. Sistem kısıtları ise kesinlikle sağlanması gereken kısıtlardır.

16- Aşağıdakilerden hangisi oyunun başından sonuna dek ortaya çıkabilecek bütün durumlar için oyuncuların tercihlerini belirten kararlar bütünüdür?

A) Strateji
B) Ödemeler
C) Oyun
D) Kazanç
E) Oyuncu

Cevap : A) Strateji

Açıklama : Oyuncuların oyun boyunca karşılaştıkları her durumda hangi hareketi seçeceklerini belirleyen kurallar bütünü strateji olarak adlandırılır.

17- Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde ilk olarak Yöneylem Araştırması faaliyetlerinin yürütüldüğü kurumdur?

A) Türk Silahlı Kuvvetleri
B) TÜBİTAK
C) İstanbul Üniversitesi
D) Orta Doğu Teknik Üniversitesi
E) İstanbul Teknik Üniversitesi

Cevap : A) Türk Silahlı Kuvvetleri

Açıklama : Yöneylem Araştırması uygulamaları Türkiye’de ilk kez Türk Silahlı Kuvvetleri’nde başlamıştır. Daha sonra üniversiteler ve sivil kurumlar bu alanda çalışmalar yapmıştır.

18- Aşağıdakilerden hangisi karar probleminde incelenen alternatiflerin sonlu sayıda olduğu ve açıkça tanımlandığı kesikli durumlarda kullanılabilecek yöntemlerden birisi değildir?

A) MABAC
B) MARCOS
C) SEMOPS
D) EDAS
E) ARAS

Cevap : C) SEMOPS

Açıklama : MABAC, MARCOS, EDAS ve ARAS çok kriterli karar verme yöntemleridir. SEMOPS, bu yöntemler arasında yer almaz.

19- Aşağıdakilerden hangisi çok kriterli karar verme süreçlerinde izlenen adımlardan biri değildir?

A) Amaç ya da amaçların belirlenmesi
B) Kriterlerin belirlenmesi
C) Alternatif ve kriterlerin ikili karşılaştırılması
D) Alternatiflerin belirlenmesi
E) Genel değerlendirme ve karar verme

Cevap : C) Alternatif ve kriterlerin ikili karşılaştırılması

Açıklama : Çok kriterli karar verme süreçlerinde alternatiflerin ve kriterlerin ayrı ayrı belirlenmesi gerekir. İkili karşılaştırmalar AHP gibi özel yöntemlerde kullanılır ancak süreç adımı değildir.

20- Hedef programlamada kullanılan kavramlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Sistem kısıtları doğrusal programlamada kullanılan kısıtlara karşılık gelirler.
B) Karar vericinin ulaşmayı istediği veya gerekli gördüğü hedefler, hedef programlama modeline hedef kısıtları olarak aktarılır.
C) Sistem kısıtları çok katı olmayıp hedeflenen değerlerden (sağ taraf değerleri) sapmaların açıklanmasıyla ortaya çıkar.
D) Sistem kısıtları tam olarak sağlanması gereken ve sapmaya izin verilmeyen kısıtlardır.
E) Sistem kısıtları aynı zamanda fonksiyonel kısıt olarak da adlandırılırlar.

Cevap : C) Sistem kısıtları çok katı olmayıp hedeflenen değerlerden (sağ taraf değerleri) sapmaların açıklanmasıyla ortaya çıkar.

Açıklama : Hedef programlamada sistem kısıtları tam olarak sağlanması gereken ve sapmaya izin verilmeyen kısıtlardır. Hedef kısıtları ise sapmaya izin verir. Bu nedenle C şıkkı yanlıştır.

@lolonolo_com