Hippoterapi 2024-2025 Vize Soruları

1. Hippoterapinin Tanımı ve Kısa Tarihçesi

Hippoterapi, yürüyen atın üç boyutlu, ritmik hareketini fizyolojik uyarım olarak kullanan rehabilitasyon yöntemidir. Bilimsel temeli 1944’te ruhsal bozukluklarda çiftlik hayvanı kullanımının literatüre girmesiyle atılmış, 1977’de Dr. Michael J. McCulloch’un öncülüğündeki Delta Society (günümüz Pet Partners) standart protokolleri oluşturarak disipliner çerçeveyi netleştirmiştir.

2. Terapi Atının Temel Özellikleri

2.1 Yaş Kriteri (Sınavda Doğru Yanıt E)

Hippoterapi uygulamalarında 8–10 yaş ve üstü atlar idealdir; iskelet gelişimini tamamlamış, mental olarak sakinleşmiş ve çalışma temposuna uyumludurlar. Bu yaş eşiği, soruların 7. maddesinde doğru cevap olarak “E) 8-10 yaş ve üstü” şeklinde verilmiştir.

2.2 Irk ve Mizaç

Soğuk kanlı ırklar (Haflinger, Noriker, Shire) ve ağır sıcak kanlı barok tipler geniş sırt, düşük reaktivite ve istikrarlı adım paternleri sayesinde engelli biniciler için güvenli zemin oluşturur. Sakin mizaç (sorularda 8. maddede “B şık­kı – Ruh hâlleri sakindir” cevabı) terapi güvenliğinin ön koşuludur.

2.3 Cidago Boyu & Vücut Yapısı

Çocuk engellilerde yan yürütücü erişimini kolaylaştırmak için cidago yüksekliği 100–120 cm aralığı önerilir. Cidago, omuz üzerindeki “withers” bölgesidir; sternumla karıştırılmamalıdır (sınav 19. soru).

3. Barınak & Besleme Protokolleri

3.1 Tavla (Ahır) Tasarımı

Terapi atları “tavla” adı verilen 10–15 °C sıcaklıktaki bokslarda barınır (5. soru). Taylar için 3 × 3 m, ergin hafif ırklar için 3 × 3,5 m ölçüler idealdir; zemin kauçuk kaplama + saman/talaş yataklık eklem sağlığını destekler.

3.2 İdeal Yemleme Sırası

Kolik ve özofagus tıkanıklığını önlemek için sınavda da doğru yanıt olan “Su → Kuru ot → Kesif yem” sırası izlenir. Önce su, ardından lifli kaba yem mideyi tamponlar; nişasta yükü en sona bırakılır.

4. Ekibin Rolleri ve Sorumluluk Paylaşımı

• Fizyoterapist / Ergoterapist : Terapi programını yazar (3. soruda antrenörün yazmadığı vurgulanır).
• Antrenör : At-binici eşleşmesi, seans kontrolü, at eğitimi.
• Yan yürütücüler : Binici yanında duruş kontrolü ve güvenlik.
• Psikolog : Motivasyon, öz-kontrol, hedef davranış takibi.

5. Klinik Faydalar

5.1 Nöromotor Kazanım

Atın yaklaşık 110 adım/dk’lık yürüyüşü pelviste anteroposterior, mediolateral ve rotasyonel hareket yaratarak nörogelişimsel tedavi ilkelerini doğal ortamda uygular. Kern-Down sendromu, CP, MS ve inme rehabilitasyonunda denge-postür gelişimi belgelenmiştir.

5.2 Psikososyal Etki

1940’lardan beri tavşan-tavuk çalışmalarıyla başlayan öz-kontrol öğretisi, modern hippoterapide sorumluluk alma, öz saygı ve duyusal bütünleşme kazanımları ile devam etmektedir. Engelli biniciyle kurulan , kaygı skorlarını düşürür.

6. At Davranışı ve Eğitim İlkeleri

Pozitif pekiştirme (şeker-havuç) ile ödül, sert ceza uygulamalarının (15. soru D şıkkı) yanlış olduğu vurgulanır. Stereotipik davranışlar (yel yutma, tahta kemirme, suluk kemirme, kaprofaji) çevresel zenginleştirme ve mineral takviyesiyle azaltılabilir; topuk çalma biyomekanik sorundur, davranış bozukluğu sayılmaz (10. soru).

7. Don Bilgisi & Görsel Uyarım

Akhal-Teke’nin izabel (altın) donu motivasyonel; ahreç (kırmızı-beyaz roan) donu ise non-tehdit edici pastel tonlar sunar. “Yağız” alaca kabul edilmez; tek renk siyah don olarak sınıflanır.

8. Sık Karşılaşılan Soru & Yanıtlar Özet Tablosu

9. Sonuç ve Öneriler

1. At seçerken sakin mizaç + 8 yaş üstü + uygun cidago üçlüsünü gözet.
2. Yemleme sırasını su → kaba yem → kesif yem şeklinde uygula, kolik riskini düşür.
3. Therapy seansında at huzursuzsa zorlamayı bırak; hayvan refahı binici güvenliğinden ayrılmaz.
4. Ahır iklimini 10-15 °C ve iyi havalandırma ile tut; amonyak ve mantar yükünü azalt.
5. Davranış stereotipilerini erken tanı; çevresel zenginleştirme, yeterli padok zamanı ve dengeli rasyonla önle.

1- Atlarda ideal yemleme sırası aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kesif yem – Su – Kuru ot
B) Kesif yem – Kuru ot – Su
C) Su – Kuru ot – Kesif yem
D) Kuru ot – Su – Kesif yem
E) Su – Kesif yem – Kuru ot

Cevap : C) Su – Kuru ot – Kesif yem

Açıklama : Önce su verilmesi dehidrasyonu önler; ardından kaba yem (lifli kuru ot) mideyi kaplar ve nişasta emilimini dengeler; en son kesif yem verildiğinde sindirim bozuklukları ve kolik riski azalır.

2- Aşağıdaki don gruplarından hangisi alaca don grubunda yer almaz?

A) Doru alaca
B) Yağız
C) Alaca yağız
D) Alaca koyu al
E) Alaca kula

Cevap : B) Yağız

Açıklama : “Yağız” tam siyah (solid) dondur; alaca (roan/kır) grubunda beyaz kıllarla karışım bulunur. Bu yüzden Yağız alaca sayılmaz.

3- Hippoterapi antrenörü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Hippoterapi seanslarının kontrolünü sağlar.
B) Hippoterapi ekibinin önemli bir üyesidir.
C) Terapi programı yazar.
D) Hippoterapide at ile engelli eşleşmesini yapar.
E) Terapi atı eğitir.

Cevap : C) Terapi programı yazar.

Açıklama : Terapi programının yazımı fizyoterapist/ergoterapist sorumluluğundadır; antrenör at-binici güvenliği, eşleşme ve at eğitimi ile ilgilenir.

4- Aşağıdakilerden hangisi “Delta Birliği” kurucularından biridir?

A) Rose Darren
B) McDannold
C) McCulloch
D) Florance Nightingale
E) Jack Anderson

Cevap : C) McCulloch

Açıklama : Dr. Michael J. McCulloch, 1977’de hayvan destekli terapileri standartlaştırmak amacıyla kurulan Delta Society’nin (günümüzde Pet Partners) kurucu ekibindedir.

5- At bokslarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Taylar için 300×300 cm’lik bokslar kullanılır.
B) Optimum sıcaklık 15-20 °C arasındadır.
C) Zemin kauçuk kaplama olmalıdır.
D) Yataklık olarak saman veya yaprak talaş kullanılmalıdır.
E) Ergin ve hafif cüsseli at ırklarında 300×350 cm’lik bokslar idealdir.

Cevap : B) Optimum sıcaklık 15-20 ° C arasındadır.

Açıklama : Atlar için ideal ahır sıcaklığı 10-15 °C’dir; 15-20 °C üst sınırı aşar ve amonyak/iklim stresini artırır.

6- At barınaklarına ne ad verilir?

A) Padok
B) Ahır
C) Tavla
D) Çiftlik
E) Loca

Cevap : C) Tavla

Açıklama : Türk binicilik terminolojisinde atların barındığı kapalı yapı “tavla” olarak adlandırılır; “padok” açık gezinti alanıdır.

7- Bir atın terapi atı olması için kaç yaşında olması tercih edilir?

A) 5-7 yaş ve üstü
B) 4-6 yaş ve üstü
C) 3-5 yaş ve üstü
D) 7-9 yaş ve üstü
E) 8-10 yaş ve üstü

Cevap : E) 8-10 yaş ve üstü

Açıklama :

8- Hippoterapide soğuk kanlı at ırklarının tercih edilme sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Az yem yedikleri için beslemek ekonomiktir.
B) Ruh hâlleri ve mizaçları sakindir.
C) Heyecanlı yapıları vardır.
D) Bakımı kolaydır.
E) Dış görünüşleri gösterişlidir.

Cevap : B) Ruh hâlleri ve mizaçları sakindir.

Açıklama : Shire, Haflinger, Noriker gibi soğuk kanlılar düşük reaktivite, geniş sırt ve ritmik yürüyüş sayesinde engelli biniciler için güvenli platform oluşturur.

9- Hippoterapide kullanılan hayvan türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) At
B) Tavşan
C) Köpek
D) Yunus
E) Tavuk

Cevap : A) At

Açıklama : “Hippotherapy” Grekçe “hippos = at” kökenlidir; tedavi edici uyarımın kaynağı yürüyüş hâlindeki attır.

10- Aşağıdakilerden hangisi davranış bozukluklarından değildir?

A) Suluk kemirme
B) Topuk çalma
C) Tahta kemirme
D) Kaprofaji
E) Yel yutma

Cevap : B) Topuk çalma

Açıklama : Topuk çalma (kötü nal tırpanı) biomekanik sorundur; diğerleri stereotipi (cribbing/tahta kemirme, windsucking), pika (kaprofaji) gibi davranış bozukluklarıdır.

11- Atlar yemlerini ağız içerisine ….. alırlar.

A) emme hareketi yaparak
B) dişleriyle ısırarak
C) yalama hareketi yaparak
D) dilleriyle yakalayarak
E) dudaklarıyla yakalayarak

Cevap : E) dudaklarıyla yakalayarak

Açıklama : Atlar prehensil (kavrayıcı) dudaklarını çim, ot veya taneleri toparlamak için kullanır; bu morfoloji selektif otlamaya imkân tanır.

12- Türkmen atı diye bilinen Akhal Teke atının donu hangi renktir?

A) Doru don
B) Kula don
C) Al don
D) Ahreç don
E) İzabel don

Cevap : E) İzabel don

Açıklama : Akhal-Teke’lerde “izabel-sarı altın” ton, metalik parlaklıkla karakteristiktir ve ırkın ayırt edici rengidir.

13- Ruhsal bozukluğa sahip hastaların tedavisinde ilk defa çiftlik hayvanlarının kullanıldığı çalışmalar kaç yılında literatüre girmiştir?

A) 1974
B) 1976
C) 1944
D) 1942
E) 1972

Cevap : E) 1972

Açıklama :

14- Hippoterapi atlarının psikolojisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Herhangi bir olumsuz durumda terapi atı huzursuzluk çıkarsa da terapiye zorla devam edilir.
B) Terapi seansları dışında arkadaşlık kurmalarına padoklarda özgürce gezinmelerine olanak sağlanmalıdır.
C) Engelli bir çocuğun at üzerinde bağırmasına, yelesini çekmesine tepki göstermemesi istenir.
D) Herhangi bir olumsuz durumda iyi bir terapi atından beklenen, terapi seansında hareket hâlindeyken durmasıdır.
E) Engelli bireylerin yaptığı olumsuz davranışlara karşı herhangi bir tepki göstermeyen atlar tercih edilir.

Cevap : A) Herhangi bir olumsuz durumda terapi atı huzursuzluk çıkarsa da terapiye zorla devam edilir.

Açıklama : At huzursuzsa seans durdurulmalı; zorlama hem hayvan refahını hem de binicinin güvenliğini tehlikeye atar.

15- Taylar hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Yulara alışmış tay, 1,5 m’lik klipsli ip ile yürütülmeye alıştırılır.
B) Boks içinde uyumlu tay sonrasında tavlanın hizmet yolunda elde yürütülür.
C) Her olumlu cevapta ödül (şeker/havuç) verilir.
D) Tay yanlış bir şey yaptığında sert bir şekilde ceza verilir.
E) İlk alıştırmalar kısıtlı boks alanında yapılır.

Cevap : D) Tay yanlış bir şey yaptığında sert bir şekilde ceza verilir.

Açıklama : Pozitif takviye esastır; şiddet veya sert ceza, tayın güven ilişkisini bozar ve ileride terapi atı olma potansiyelini düşürür.

16- Vücudu örten kıl örtüsünün kırmızı ve beyaz karışımı kıllardan oluştuğu; yele, kuyruk ve bacakların bileğe kadar olan kısmının siyah olduğu don aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kula don
B) Al don
C) Doru don
D) Ahreç don
E) Boz don

Cevap : D) Ahreç don

Açıklama : “Ahreç” (al kır/roan) don kırmızı-beyaz gövde kıllarıyla roan görüntü oluşturur; baz donu kırmızıdır, sokak dilinde gül kır denir. Siyah yele-kuyruk ‘ahreç doru’ varyantını ifade eder.

17- Hippoterapi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Tavukların kullanıldığı terapi şeklidir.
B) Tavşanların kullanıldığı terapi şeklidir.
C) Köpeklerin kullanıldığı terapi şeklidir.
D) Atların kullanıldığı terapi şeklidir.
E) Yunusların kullanıldığı terapi şeklidir.

Cevap : D) Atların kullanıldığı terapi şeklidir.

Açıklama : “Hippo” = at; yürüyen atın 3-boyutlu kinestetik hareketi nörogelişimsel rehabilitasyon etkisi yaratır.

18- Ruhsal hastalığı olan kişilerde öz kontrolün öğretilmesi için tavşan ve tavuklar ilk kez aşağıdaki ülkelerin hangisinde kullanılmıştır?

A) İspanya
B) İtalya
C) Almanya
D) İngiltere
E) Türkiye

Cevap : D) İngiltere

Açıklama : 18. yy. İngiliz York Retreat akıl hastanesinde William Tuke tavşan ve tavukların sakinleştirici etkisinden yararlanarak hastalara öz-kontrol öğretmiştir.

19- Hippoterapi atlarının fiziksel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Atlarda göğüs kemiğinin en geniş noktasına cidago denir.
B) Atların boyları cidagolarının yerle olan uzaklığı olarak tabir edilir.
C) Atlarda kürek kemiklerinin arasında kalan 3-6. sırt omurlarının oluşturduğu yüksek bölgeye cidago bölgesi denir.
D) At seçimi, yan yürütücünün engelliye temas kolaylığı açısından önemlidir.
E) Çocuk engellilerde kullanılacak atlarda cidago boyu maks. 1-1,20 m tercih edilir.

Cevap : A) Atlarda göğüs kemiğinin en geniş noktasına cidago denir.

Açıklama : Cidago, ; göğüs kemiği (sternum) ile ilgisi yoktur.

20- Atların vücutlarındaki değişikliklerin (yara vb.) zamanında fark edilmesini sağlayan işleme ne ad verilir?

A) Tımar yapmak
B) Sevk etmek
C) Padoğa salmak
D) At binmek
E) Lonja almak

Cevap : A) Tımar yapmak

Açıklama : Günlük tımar sırasında derideki kesik, şişlik ve parazitler erken fark edilir; hem hijyen hem de at-bakıcı bağını kuvvetlendirir.