Patojenlere Giriş 2024-2025 Final Soruları

Temel Patoloji ve Hücresel Değişimler

Patoloji, hastalıkların nedenlerini ve dokulardaki değişimleri inceler. Hücrenin dengedeki stabil hâline homeostaz denir. Canlı bir hayvandan tanı amacıyla alınan küçük doku örneğine biyopsi adı verilir.

Hücre ve dokularda çeşitli adaptasyon mekanizmaları ve değişiklikler görülebilir:

• Atrofi: Bir hücre veya dokunun küçülmesidir. Nedenleri arasında yaşlanma, innervasyon (sinir uyarımı) kaybı ve yetersiz kan dolaşımı veya beslenme yer alır.
• Hipoplazi: Bir organın esas yapısı aynı kalmakla birlikte, normal büyüklüğe erişememesidir.

Yangı (İnflamasyon): Yangının dört temel semptomu Tumor (şişlik), Rubor (kızarıklık), Calor (sıcaklık artışı) ve Dolor (ağrı)’dur. Palor (solukluk) bu temel semptomlardan biri değildir. Kronik inflamasyonun öne çıkan hücreleri arasında lenfositler, plazma hücreleri, eozinofil lökositler ve mast hücreleri bulunur. Nötrofil lökositler ise daha çok akut inflamasyonun belirleyici hücreleridir.

Epidemiyoloji ve Hastalık Kontrolü

Epidemiyoloji, hastalıkların sıklığı, dağılımı ve oluşum nedenlerini inceleyen bilim dalıdır. Hastalık kontrol programları ise belirli adımları içerir. Bu adımlar arasında gerekçe oluşturma, strateji oluşturma ve program planlama yer alır. Tedavi, bu program planlama adımlarından biri değil, bireysel bir müdahaledir.

Parazitolojiye Giriş

Parazitoloji, parazitler ve konakları arasındaki ilişkileri inceler.

• Epidemiyoloji: Bir parazitin biyotik gücünün (çoğalma ve yayılma kapasitesi) yüksek olması, o parazitin doğada çok bulunmasına neden olur.
• İlişki Biçimleri: Canlılar arasındaki gevşek ilişki biçimlerinden birine örnek olarak kommensalizm verilebilir.
• Parazit Etkileri: Parazitlerin konak canlıda üreme sistemini etkileyerek kısırlık yapmasına paraziter kastrasyon denir.
• Vektörler ve Nakil: Vektör, hastalık etkenini bir omurgalı konaktan aktif olarak alıp diğer omurgalı konağa aktif olarak taşıyan ve bulaştıran omurgasız konaktır. Vektörün bir paraziti yumurtaları vasıtasıyla gelecek nesillerine nakletmesine ise transovarial nakil denir.
• Nomenklatür: Nomenklatür kurallarına göre bir parazitin neden olduğu hastalığı isimlendirirken, örneğin Fasciola hepatica türünün yaptığı hastalık Fasciolosis hepatica olarak adlandırılır.

Mikrobiyoloji ve Viroloji

Fenotipik Varyasyonlar: Bir canlının gözlemlenebilir özelliklerindeki değişikliklerdir. Kültürel, fizyolojik, biyokimyasal ve morfolojik varyasyonlar fenotipik varyasyonlardandır. Genetik varyasyon ise genetik materyaldeki farklılıkları ifade eder ve fenotipik varyasyonlardan ayrıdır.

Virüsler: Virüslerde genetik materyali (nükleik asit) nükleaz enzimlerinden koruyan yapı kapsid’dir; zarf bu görevi yapmaz. Kapsid ve zarfın diğer fonksiyonları arasında, antijenik özellik göstererek antikor oluşumunu sağlamak, hücreden hücreye nükleik asidi taşımak (kapsid için) ve konak hücre reseptörlerine bağlanmayı sağlamak bulunur.

İmmünolojinin Temelleri

Bağışıklık, vücudun patojenlere karşı savunma mekanizmasıdır. Temel bağışıklık türleri doğal aktif (hastalığı geçirerek), doğal pasif (anneden antikor alarak), yapay aktif (aşı ile) ve yapay pasif (serum ile) şeklindedir. “Yapay doğal” adında bir bağışıklık türü bulunmamaktadır.

Laboratuvar Tanı Yöntemleri

• Örnek Gönderimi: Laboratuvara gönderilecek klinik örneklerin üzerinde isimlendirme ve numaralandırma yer almalıdır. Örnekle birlikte gönderilecek bilgi formunda enfeksiyonda görülen klinik bulgular, örneklerin alım tarihi ve saati, hayvanlara önceden yapılan aşılar ve çiftlikte benzer bir sorun olup olmadığı gibi bilgiler yer almalıdır. Hayvanların maddi değerinin yazılmasına gerek yoktur.
• Kan Muayenesi: Kalın damla tekniği, kanatlıların (örneğin tavuk) kanının yapısının farklı olması nedeniyle bu hayvan türünün kan muayenesini yapmak için uygun bir yöntem değildir. Kanda mikrofilerlerin aranmasında ise Modifiye Knott tekniği gibi yöntemler uygulanır ve kanın pıhtılaşmaması için örnek antikoagulantlı tüpe alınmalıdır.

1- I. Gerekçe oluşturma
II. Strateji oluşturma
III. Program planlama
IV. Tedavi
Yukarıdaki öncüllerden hangisi veya hangileri hastalık kontrol programlarını oluşturan adımlar arasında yer alır?

A) Yalnız II
B) II ve IV
C) III ve IV
D) I, III ve IV
E) I, II ve III

Cevap : E) I, II ve III

Açıklama : Hastalık kontrol programları planlama ve uygulama aşamalarından oluşur. Bu süreçlerde öncelikle gerekçe belirlenir, ardından strateji geliştirilir ve program planlaması yapılır. Tedavi ise programın parçası olmayıp bireysel müdahaledir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

2- Parazitin biyotik gücünün yüksek olması parazitin epidemiyolojisi açısından aşağıdaki sonuçlardan hangisini doğurur?

A) Parazitin son konakta az bulunmasına neden olur.
B) Parazitin ara konakta az bulunmasına neden olur.
C) Parazitin kesin konakta az bulunmasına neden olur.
D) Parazitin doğada az bulunmasına neden olur.
E) Parazitin doğada çok bulunmasına neden olur.

Cevap : E) Parazitin doğada çok bulunmasına neden olur.

Açıklama : Biyotik güç, bir parazitin çoğalma ve yayılma kapasitesini ifade eder. Bu güç yüksek olduğunda, parazitin çevrede ve doğada görülme sıklığı artar. Bu nedenle doğru yanıt E şıkkıdır.

3- Aşağıdakilerden hangisi yangının dört temel semptomundan biri değildir?

A) Tumor
B) Rubor
C) Dolor
D) Palor
E) Calor

Cevap : D) Palor

Açıklama : Yangının (inflamasyonun) dört klasik belirtisi Tumor (şişlik), Rubor (kızarıklık), Calor (sıcaklık artışı) ve Dolor (ağrı)’dur. Palor (solukluk) inflamasyon belirtisi değildir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

4- Laboratuvara gönderilecek klinik örneklerin üzerinde isimlendirme ve numaralandırma yer alır. Söz konusu klinik örneklerle birlikte gidecek bilgi formuna aşağıdakilerden hangisinin yazılmasına gerek yoktur?

A) Enfeksiyonda görülen klinik bulgular
B) Örneklerin alım tarihi ve saati
C) Hayvanların maddi değeri
D) Hayvanlara önceden yapılan aşılar
E) Çiftlikte benzer bir sorun olup olmadığı

Cevap : C) Hayvanların maddi değeri

Açıklama : Klinik örnek gönderimlerinde tanıya yardımcı olacak bilgiler gereklidir (klinik bulgular, aşılar, örnek zamanı vb.). Ancak hayvanın maddi değeri laboratuvar açısından tıbbi bir anlam taşımaz. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

5- Aşağıda yer alan temel patoloji kavramlarından hangisi doğrudur?

A) Hücre ve dokunun ihtiyacı olan oksijen miktarının belli oranda azalmasına atrofi denir.
B) Hücrenin dengedeki stabil hâline homeostaz denir.
C) Patoloji, hastalıklı doku ve organların morfolojik özelliklerini yalnızca mikroskobik düzeyde inceler.
D) Tanı amacıyla herhangi bir canlıdan alınan doku örneğine lezyon denir.
E) Doku kesitlerinin boyanarak hücreler içindeki enzim gibi maddelerin gösterilmesine anatomo-patoloji denir.

Cevap : B) Hücrenin dengedeki stabil hâline homeostaz denir.

Açıklama : Homeostaz, hücre ya da organizmanın iç ortamının kararlı ve dengeli hâlini ifade eder. Diğer şıklar hatalı ya da tanım karışıklığı içerir. Örneğin atrofi hücre veya dokunun küçülmesidir. Lezyon, hastalıklı dokunun kendisidir; alınan örnek ise biyopsidir.

6- Aşağıdakilerden hangisi bağışıklık türlerinden biri değildir?

A) Yapay aktif
B) Yapay doğal
C) Doğal aktif
D) Yapay pasif
E) Doğal pasif

Cevap : B) Yapay doğal

Açıklama : Bağışıklık, doğal (doğuştan) ve yapay (aşı, serum vb.) olarak ikiye ayrılır. Doğal pasif (annelerden antikor geçişi), doğal aktif (hastalık geçirerek) türleridir. Yapay aktif (aşıyla), yapay pasif (serumla) olabilir. Ancak “yapay doğal” adında bir sınıflama yoktur.

7- Aşağıdakilerden hangisi fenotipik varyasyonlardan biri değildir?

A) Kültürel
B) Fizyolojik
C) Genetik
D) Biyokimyasal
E) Morfolojik

Cevap : C) Genetik

Açıklama : Fenotipik varyasyonlar çevresel etkilerle oluşur ve genetik yapıyı değiştirmez. Genetik varyasyon ise genetik materyaldeki farklılıkları ifade eder. Diğer şıklar (kültürel, biyokimyasal vb.) fenotipik değişkenliktir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

8- Aşağıdaki ifadelerin hangisinde vektör doğru bir şekilde tanımlanmaktadır?

A) Hastalık etkenini bir omurgasız konaktan aktif olarak alıp diğer omurgasız konağa aktif olarak taşıyan ve bulaştıran omurgasız konaktır.
B) Hastalık etkenini bir omurgalı konaktan aktif olarak alıp diğer omurgalı konağa aktif olarak taşıyan ve bulaştıran omurgalı konaktır.
C) Hastalık etkenini bir omurgalı konaktan aktif olarak alıp diğer omurgalı konağa aktif olarak taşıyan ve bulaştıran omurgasız konaktır.
D) Hastalık etkenini bir omurgasız konaktan aktif olarak omurgalı konağa pasif olarak taşıyan ve bulaştıran omurgasız konaktır.
E) Hastalık etkenini bir omurgalı konaktan pasif olarak alıp diğer omurgalı konağa pasif olarak taşıyan ve bulaştıran omurgasız konaktır.

Cevap : C) Hastalık etkenini bir omurgalı konaktan aktif olarak alıp diğer omurgalı konağa aktif olarak taşıyan ve bulaştıran omurgasız konaktır.

Açıklama : Vektör, genellikle omurgasız (ör. sivrisinek, kene) olup, omurgalıdan aldığı patojeni başka bir omurgalıya taşır. Tanım gereği aktif taşıma süreci önemlidir. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.

9- Paraziter kastrasyon kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Parazitlerin kısırlık yapması
B) Parazitlerin safra kanalını tıkaması
C) Parazitlerin verim kaybı yapması
D) Parazitlerin allerjiye neden olması
E) Parazitlerin anemiye neden olması

Cevap : A) Parazitlerin kısırlık yapması

Açıklama : Paraziter kastrasyon, parazitlerin konak canlıda üreme sistemini etkileyerek kısırlığa yol açmasıdır. Genellikle bazı parazitler hormonal düzeni ya da üreme organlarını etkileyerek bu duruma sebep olur.

10- I. Yaşlanma
II. İnnervasyon kaybı
III. Artan endokrin uyarım
IV. Yetersiz kan dolaşımı, beslenme
V. İş yükünün artması
Yukarıdakilerden hangileri atrofinin nedenleri arasında yer almaktadır?

A) III, IV ve V
B) I, II ve IV
C) II, III ve V
D) I, II ve III
E) I, III ve V

Cevap : B) I, II ve IV

Açıklama :

@lolonolo_com

11- Tanı konulması amacı ile incelemek için herhangi bir canlı hayvandan alınan küçük doku örneğine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Otopsi
B) İmmunohistokimyasal patoloji
C) Nekropsi
D) Sitopatoloji
E) Biyopsi

Cevap : E) Biyopsi

Açıklama : Canlı hayvandan alınan küçük doku örneklerine biyopsi denir. Otopsi ve nekropsi ölüm sonrası yapılan incelemelerdir. Sitopatoloji hücre düzeyinde incelemeyi ifade ederken, immunohistokimya özel bir tanı yöntemidir.

12- Vektörün bir paraziti yumurtaları vasıtasıyla gelecek nesillerine nakletmesine ne ad verilir?

A) Tesadüfi (Accidental) nakil
B) Biyolojik nakil
C) Transovarial nakil
D) Mekanik nakil
E) Transstadial nakil

Cevap : C) Transovarial nakil

Açıklama : Transovarial nakil, vektörün paraziti yumurtalar aracılığıyla yavrularına aktarmasıdır. Bu durum özellikle bazı kene ve sivrisinek türlerinde görülür. Transstadial nakil ise parazitin vektörün yaşam evreleri arasında taşınmasıdır.

13- Esas yapı aynı kalmakla birlikte, organın normal büyüklüğe erişememesine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hipoplazi
B) Atrofi
C) Agenezi
D) Aplazi
E) Hiperplazi

Cevap : A) Hipoplazi

Açıklama : Hipoplazi, dokunun veya organın yapısal olarak var olmasına rağmen gelişimini tamamlayamayıp normal boyutuna ulaşamamasıdır. Atrofi ise gelişmiş bir yapının sonradan küçülmesidir. Agenezi tamamen yokluk, aplazi gelişmemişliktir.

14- Aşağıdakilerden hangisi gevşek ilişki biçimine örnektir?

A) İmagonal Parazitizm
B) Parazitoidizm
C) Parazitizm
D) Mutualismus
E) Kommensalismus

Cevap : E) Kommensalismus

Açıklama : Kommensalizm, bir canlının diğerinden fayda sağlayıp onun zarar görmediği gevşek ilişki biçimidir. Parazitizm ve parazitoidizm sıkı ilişkilerdir. Mutualizm karşılıklı fayda sağlar. İmagonal parazitizm ise genellikle zararlıdır.

15- Nomenklatür kurallarına göre parazit türünün yaptığı hastalık aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fasciolosis hepatica
B) Fasciolopsiosis
C) Fasciola hepatica
D) Fasciola hepaticozis
E) Fasciolosis

Cevap : A) Fasciolosis hepatica

Açıklama :

16- Kapsid ve zarfın fonksiyonları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Zarf, nükleik asidi nükleaz enzimlerinden korur.
B) Zarf ve kapsid, antijenik özellikte olup antikor oluşumunu sağlar.
C) Kapsid, hücreden hücreye nükleik asidi taşır.
D) Zarf ve kapsid, hücre reseptörlerine bağlanmayı sağlar.
E) Zarf, virüsün hücreden kurutulmasına yardımcı olur.

Cevap : A) Zarf, nükleik asidi nükleaz enzimlerinden korur.

Açıklama : Kapsid, nükleik asidi koruyan yapıdır. Zarf, kapsidin dışındaki lipoprotein yapıdır ve genellikle bağlanma ve konak hücreye girişte rol alır. A şıkkı yanlış çünkü koruma görevi kapside aittir.

17- Aşağıdakilerden hangisi kronik inflamasyonun öne çıkan hücrelerinden biri değildir?

A) Eozinofil lökositler
B) Lenfositler
C) Plazma hücreleri
D) Nötrofil lökositler
E) Mast hücreleri

Cevap : D) Nötrofil lökositler

Açıklama : Nötrofiller akut inflamasyonda baskındır. Kronik inflamasyonda ise lenfosit, plazma hücresi, makrofaj gibi hücreler etkindir. Bu yüzden doğru seçenek D şıkkıdır.

18- Kalın damla tekniği ile aşağıdaki hayvan türlerinden hangisinin kan muayenesini yapmak yanlıştır?

A) Köpek
B) Tavuk
C) At
D) Eşek
E) Kedi

Cevap : B) Tavuk

Açıklama : Kalın damla tekniği memelilerin kanından mikroorganizmaların görülmesinde kullanılır. Kuşların, özellikle tavuğun kan yapısı farklıdır ve bu teknik için uygun değildir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

19- Kanda mikrofilerlerin aranmasında aşağıdaki tekniklerden hangisi uygulanır ve nasıl bir tüpe/enjektöre alınmalıdır?

A) Basit teknik- Flotasyon tekniği / Antikoagulantlı tüp
B) Basit teknik- Kalın damla tekniği / Antikoagulantlı tüp
C) Fulleborne tekniği / Antikoagulantsız tüp
D) Basit teknik- Modifiye Knott tekniği / Antikoagulantlı tüp
E) Flotasyon tekniği / Antikoagulantsız tüp

Cevap : D) Basit teknik- Modifiye Knott tekniği / Antikoagulantlı tüp

Açıklama : Mikrofilerlerin aranmasında Modifiye Knott tekniği yaygın ve hassas bir yöntemdir. Bu yöntem için kanın pıhtılaşmaması gerektiğinden antikoagulantlı tüp tercih edilir.

20- Aşağıdakilerden hangisi epidemiyolojiyi tanımlamaktadır?

A) Böcekleri inceleyen bilim dalıdır.
B) Kan ve kan hastalıklarını inceleyen bilim dalıdır.
C) Kronik hastalıkları inceleyen bilim dalıdır.
D) Hastalıkların sıklığı, dağılımı, oluşumu vb. inceleyen bilim dalıdır.
E) Bulaşıcı hastalıkları ve salgınları inceleyen bir bilimdir.

Cevap : D) Hastalıkların sıklığı, dağılımı, oluşumu vb. inceleyen bilim dalıdır.

Açıklama : Epidemiyoloji, toplum sağlığı açısından hastalıkların ne sıklıkla ve hangi koşullarda ortaya çıktığını, dağılımını ve ilişkili faktörleri inceleyen bilim dalıdır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

@lolonolo_com