LOLONOLO Ana Sayfa » blog » auzef » İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları
auzefİnsan Hakları ve DemokratikleşmeSiyaset Bilimi Ve Kamu YönetimiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

 
LOLONOLO Ana Sayfa » blog » auzef » İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

#1. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de insan hakları koruma mekanizmalarına ilişkin olarak kişilerin yapabileceği başvuru yollarından biri değildir?

Cevap: E) Kanunlara karşı iptal başvurusu | Açıklama: Türkiye’de insan hakları koruma mekanizmalarına ilişkin olarak kişilerin yapabileceği başvuru yollarından bazıları kamu denetçisine başvuru, bireysel başvuru (Anayasa Mahkemesi’ne), TBMM’ye dilekçe ile başvuru ve idareye başvurudur. Kanunlara karşı iptal başvurusu (norm denetimi), genellikle yetkili kurumlar (örneğin Anayasa Mahkemesi) tarafından yapılır, kişilerin doğrudan yapabileceği bir başvuru yolu değildir.

#2. Aşağıdakilerden hangisi çalışma hakkı ile ilgili devlete düşen sorumluluklardan değildir?

Cevap: D) Kamu sektöründe isteyen herkese iş imkânı verilmesi | Açıklama: Çalışma hakkı ile ilgili olarak devlete düşen sorumluluklar arasında işçi sağlığı ve güvenliğini sağlamak, istihdam olanakları yaratmak, iş gücünü toplumsal risklere karşı korumak ve belirli bir gelir güvencesi sağlamak yer alır. Ancak kamu sektöründe isteyen herkese iş imkânı verilmesi, devletin doğrudan bir sorumluluğu değildir, çünkü kamu kaynakları ve kadroları sınırlıdır ve liyakat esasına dayanır.

#3. 1982 Anayasası Madde 19’da Herkesin, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğu belirlenmiş ve istisnai durumlar ortaya konmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu istisnai durumlardan değildir?

Cevap: A) Müdürün disiplinsiz davranışları olan bir öğrenciye oda hapsi cezası vermesi | Açıklama: Müdürün disiplinsiz davranışları olan bir öğrenciye oda hapsi cezası vermesi, Anayasa’da belirtilen kişi hürriyeti ve güvenliği istisnalarından biri değildir. Kişi hürriyeti ancak kanunla ve belirli sebeplerle kısıtlanabilir.

#4. Aşağıdakilerden hangisi Bilgi Edinme Kanunu’ndaki istisnalardan değildir?

Cevap: A) Belediyelerin imar plan düzenlemeleri | Açıklama: Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’ndaki istisnalar arasında istihbarata ilişkin bilgiler, devlet sırları, adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgiler ve yargı denetimi dışında kalan işlemler yer alırken, Belediyelerin imar plan düzenlemeleri bilgi edinme kapsamına dahildir ve istisna değildir.

#5. Ölüm Cezası 1982 Anayasası’nda hangi yıl yapılan değişiklikle tamamen kaldırılmıştır?

Cevap: D) 2004 değişikliği | Açıklama: Türkiye’de ölüm cezası, 1982 Anayasası’nda 2004 yılında yapılan değişiklikle tamamen kaldırılmıştır.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#6. 1982 Anayasası’na göre basın özgürlüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevap: C) Süreli yayın çıkarma mali teminat yatırma şartına bağlanabilir.

#7. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne göre yerleşme ve seyahat özgürlüğü ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevap: C) Yabancılar toplu olarak sınır dışı edilebilir. | Açıklama: İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne ek 4 No’lu Protokol’e göre yabancılar, ulusal güvenliği, kamu düzenini veya kamu sağlığını tehdit etmedikçe toplu olarak sınır dışı edilemezler. Herkes kendi ülkesi dahil herhangi bir ülkeyi terk etmekte serbesttir, vatandaşlar sınır dışı edilemez ve vatandaşlar kendi ülkelerine girme hakkında yoksun bırakılamazlar. Yerleşme ve seyahat özgürlüğü Sözleşme’nin orijinal metninde yer almamış, 4 No’lu Protokol ile tanınmıştır.

#8. Aşağıdakilerden hangisi özel hayatın gizliliği ile ilgili doğrudur?

Cevap: C) Kişi hakları arasında sayılmıştır. | Açıklama: Özel hayatın gizliliği, “kişi hakları” (birinci kuşak haklar) arasında yer alır. 1982 Anayasası’nda ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nde güvence altına alınmıştır ve bazı istisnalara tabidir (örneğin milli güvenlik, kamu düzeni gibi).

#9. Aşağıdakilerden hangisi BM tarafından hazırlanan ve İkiz Sözleşmeler olarak bilinen sözleşmelerden biridir?

Cevap: A) Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi | Açıklama: Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan ve “İkiz Sözleşmeler” olarak bilinen sözleşmelerden biri, “Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi”dir (diğeri Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’dir).

#10. Aşağıdakilerden hangisi toplanma özgürlüğünün koşullarındandır?

Cevap: C) Silahsız ve saldırısız olması | Açıklama: Toplanma özgürlüğü, demokratik toplumlarda önemli bir hak olmakla birlikte, “silahsız ve saldırısız” olma koşuluyla kullanılabilir. Bu, hakkın barışçıl bir şekilde kullanılmasını sağlamayı amaçlar.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#11. Aşağıdakilerden hangisi AB’nin temel haklar ve demokrasi alanındaki çalışmalarından biri değildir?

Cevap: D) Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı | Açıklama: Maastricht, Nice ve Amsterdam Antlaşmaları ile Kopenhag Kriterleri, AB’nin temel haklar ve demokrasi alanındaki önemli çalışmalarından ve süreçlerinden bazılarıdır. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK), AB’nin değil, daha geniş bir coğrafyayı kapsayan uluslararası bir oluşumdur ve sonrasında AGİT’e dönüşmüştür.

#12. Türkiye’de Milletvekili seçilme yaşı kaçtır?

Cevap: E) 18 | Açıklama: Türkiye’de Milletvekili seçilme yaşı 18’dir.

#13. Aşağıdakilerden hangisi kişi hürriyeti ve güvenliği için öngörülen yükümlülüklerden değildir?

Cevap: B) Herkes mutlaka tutuksuz yargılanmalıdır. | Açıklama: Kişi hürriyeti ve güvenliği için “herkes mutlaka tutuksuz yargılanmalıdır” yükümlülüğü öngörülmemiştir. Tutuklama, belirli şartlar altında ve kanunla belirlenmiş durumlarda mümkün olan bir tedbirdir. Diğer seçenekler, kişi hürriyeti ve güvenliği için öngörülen temel yükümlülüklerdendir.

#14. Sınırlamada başvurulan aracın, sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olmasını; bu aracın, sınırlama amacı açısından gerekli olmasını anlatan ilke hangisidir?

Cevap: B) Ölçülülük | Açıklama: Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında başvurulan aracın, sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olması ve bu amaç açısından gerekli olması ilkesi “ölçülülük ilkesi”dir.

#15. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi adil yargılanma hakkı için öngörülen ilkelerden değildir?

Cevap: B) Mahkemlerde duruşmalar istisnasız olarak açık yapılmalıdır. | Açıklama: Adil yargılanma hakkı için mahkemelerde duruşmaların açık yapılması esastır, ancak kamu düzeni, genel ahlak veya küçüklerin menfaati gibi durumlarda gizli yapılabilir. Dolayısıyla “istisnasız olarak açık yapılmalıdır” ifadesi yanlıştır. Diğer seçenekler adil yargılanma hakkının temel ilkeleridir.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#16. “Tüm insan hakları evrensel, ayrılmaz, birbirine bağlı ve birbiriyle ilişkilidir. Uluslararası toplum, insan haklarını küresel düzeyde adil ve eşitlikçi biçimde, aynı düzlemde ve aynı yoğunlukla ele almalıdır.” BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi tarafından 25 Haziran 1993 tarihinde kabul edilen Viyana Bildirgesi ve Eylem Planında yer alan yukarıdaki cümleler insan haklarının hangi özelliğine vurgu yapmaktadır?

Cevap: E) İnsan haklarının bütünselliği | Açıklama: Verilen cümleler, insan haklarının “evrensel, ayrılmaz, birbirine bağlı ve birbiriyle ilişkili” olduğunu vurgulayarak, insan haklarının “bütünselliği” özelliğine dikkat çekmektedir.

#17. Aşağıdakilerden hangisi, 1982 Anayasası’nın militan (mücadeleci) demokrasi anlayışını benimsediğinin bir göstergesidir?

Cevap: D) Anayasada, siyasal partilerin örgütlenme ve faaliyetlerine ilişkin bazı yasakların öngörülmesi ve bu yasaklara uymayan partilerin kapatılacağının düzenlenmesi | Açıklama: 1982 Anayasası’nın “militan (mücadeleci) demokrasi” anlayışının bir göstergesi, siyasal partilerin örgütlenmesi ve faaliyetlerine ilişkin bazı yasakların öngörülmesi ve bu yasaklara uymayan partilerin kapatılacağının düzenlenmesidir. Bu anlayış, demokrasiyi korumak adına antidemokratik unsurlarla mücadele etmeyi hedefler.

#18. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne göre, aşağıdakilerden hangisi toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının sınırlandırılması sebeplerinden biri değildir?

Cevap: B) Özel ve aile hayatının korunması | Açıklama: İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, genel sağlığın ve ahlakın, kamu düzeninin, milli güvenliğin ve suç işlenmesinin önlenmesi gibi sebeplerle sınırlanabilir. Özel ve aile hayatının korunması bu sınırlandırma sebeplerinden biri değildir.

#19. Aşağıdakilerden hangisi yaşam hakkı ile ilgili yanlış bir bilgidir?

Cevap: A) Sert çekirdekli haklardan kabul edilmez | Açıklama: Yaşam hakkı, “sert çekirdekli haklardan” biri olarak kabul edilir ve hiçbir koşulda askıya alınamaz. Bu nedenle “Sert çekirdekli haklardan kabul edilmez” ifadesi yanlıştır. Yaşam hakkı, İHAS, AB Temel Haklar Şartı gibi uluslararası belgelerde yer alır ve negatif statü haklarındandır.

#20. Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurabilme koşulları açısından yanlıştır?

Cevap: E) Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapabilir.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

Öncesi
TESTi BiTiR, PUANINI GÖR

SONUÇ

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

İnsan Hakları ve Demokratikleşme: Temel İlkeler ve Mekanizmalar

İnsan Haklarının Niteliği ve Sınıflandırılması

İnsan hakları, doğuştan kazanılan, evrensel ve dokunulmaz nitelikteki haklardır. Viyana Bildirgesi ve Eylem Planı’nda belirtildiği gibi, “Tüm insan hakları evrensel, ayrılmaz, birbirine bağlı ve birbiriyle ilişkilidir.” Bu ifade, insan haklarının bütünselliği özelliğine vurgu yapmaktadır.

Haklar genellikle negatif statü (kişi hakları) ve pozitif statü (sosyal ve ekonomik haklar) olarak sınıflandırılır:

  • Kişi Hak ve Hürriyetleri: Özel hayatın gizliliği ve ifade hürriyeti bu grupta yer alır. Yaşam hakkı da negatif statü haklarındandır ve aynı zamanda hiçbir koşulda askıya alınamayan “sert çekirdekli” haklardan kabul edilir.
  • Sosyal ve Ekonomik Haklar: Ailenin korunması, çalışma hakkı, grev hakkı ve lokavt ile sosyal güvenlik hakkı bu kategorideki haklardandır.

Temel Hak ve Hürriyetler

  • Yaşam Hakkı: İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) ve AB Temel Haklar Şartı’nda yer alır, ancak Avrupa Sosyal Şartı’nda yer almaz. Sert çekirdekli haklardan biridir.
  • Kişi Hürriyeti ve Güvenliği: Anayasa’ya göre herkes bu hakka sahiptir. Ancak mahkeme kararıyla tutuklama, bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya toplum için tehlike teşkil eden akıl hastasının tedavisi gibi kanunda belirtilen istisnai durumlarda kısıtlanabilir. Bir okul müdürünün öğrenciye oda hapsi cezası vermesi bu istisnalardan değildir. Bu hak kapsamında yakalanan veya tutulan her kişiye yakalama nedenleri ve suçlamalar bildirilir, hemen bir yargıç önüne çıkarılma ve serbest bırakılması için mahkemeye başvurma hakkı tanınır. Herkesin mutlaka tutuksuz yargılanması gerektiği ilkesi ise bu hak kapsamında bir yükümlülük değildir; tutuklama bir tedbir olarak uygulanabilir.
  • Özel Hayatın Gizliliği: Kişi hakları arasında sayılır. Hem 1982 Anayasası’nda hem de İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nde güvence altına alınmıştır ve kanunla belirlenen istisnalara tabidir.
  • Toplanma ve Gösteri Yürüyüşü Özgürlüğü: Bu özgürlüğün temel koşulu, toplanmaların silahsız ve saldırısız olmasıdır. İHAS’a göre bu hak; milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlığın ve ahlakın korunması veya suç işlenmesinin önlenmesi gibi sebeplerle sınırlandırılabilir. Özel ve aile hayatının korunması bu sınırlandırma sebeplerinden biri değildir.
  • Basın Özgürlüğü: 1982 Anayasası’na göre olağan hallerde basın sansür edilemez ve süreli yayın çıkarmak önceden izin alma şartına bağlanamaz. Basın özgürlüğü, kamu güvenliği veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amacıyla sınırlanabilir. Süreli yayın çıkarmanın mali teminat yatırma şartına bağlanabilmesi ise Anayasa’ya uygun değildir.

Sosyal ve Ekonomik Haklar

Çalışma hakkı ile ilgili olarak devlete düşen sorumluluklar arasında işçi sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, istihdam olanaklarının yaratılması, iş gücünün toplumsal risklere karşı korunması ve belirli bir gelir güvencesi sağlanması bulunur. Devletin kamu sektöründe isteyen herkese iş imkânı vermesi gibi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Hakların Sınırlandırılması ve Korunması

Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında, sınırlamada başvurulan aracın, sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli ve bu amaç açısından gerekli olmasını anlatan ilke ölçülülük ilkesidir.

Türkiye’de insan hakları ihlallerine karşı kişilerin yapabileceği başvurular arasında kamu denetçisine (ombudsman) başvuru, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru, TBMM’ye dilekçe ile başvuru ve idareye başvuru yer alır. Kanunlara karşı iptal davası açmak ise kişilerin doğrudan yapabileceği bir başvuru yolu değildir.

Uluslararası İnsan Hakları Belgeleri ve Kurumları

  • Birleşmiş Milletler (BM): BM tarafından hazırlanan ve “İkiz Sözleşmeler” olarak bilinen belgelerden biri Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’dir.
  • Avrupa Birliği (AB): AB’nin temel haklar ve demokrasi alanındaki çalışmaları arasında Maastricht Antlaşması, Nice Antlaşması, Amsterdam Antlaşması ve Kopenhag Kriterleri yer alır. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK) ise AB’ye ait bir oluşum değildir.
  • İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) ve Mahkemesi (İHAM): İHAS’a ek 4 No’lu Protokol ile tanınan yerleşme ve seyahat özgürlüğüne göre, yabancılar toplu olarak sınır dışı edilemez. İHAM’a bireysel başvuru için kural olarak iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekir. Gerçek kişiler ve dernekler bireysel başvuru yapabilirken, kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz.

Türkiye’de İnsan Hakları ve Demokratikleşme

  • Ölüm Cezası: 1982 Anayasası’nda 2004 yılında yapılan değişiklikle tamamen kaldırılmıştır.
  • Adil Yargılanma Hakkı: Bu hak kapsamında hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz, hiçbir mahkeme görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz, kanuna aykırı deliller kabul edilemez ve masumiyet karinesi geçerlidir. Mahkemelerde duruşmaların istisnasız olarak açık yapılması ise bir ilke değildir; belirli durumlarda gizli yapılabilir.
  • Bilgi Edinme Hakkı: Bilgi Edinme Kanunu’nda devlet sırrı, istihbarat bilgileri, adli soruşturma ve kovuşturma gibi konularda istisnalar bulunmaktadır. Belediyelerin imar plan düzenlemeleri bu istisnalardan değildir ve bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
  • Seçme ve Seçilme Hakkı: Türkiye’de Milletvekili seçilme yaşı 18‘dir.
  • Militan Demokrasi: 1982 Anayasası’nın mücadeleci (militan) demokrasi anlayışını benimsediğinin bir göstergesi, siyasal partilerin faaliyetlerine ilişkin bazı yasakların öngörülmesi ve bu yasaklara uymayan partilerin kapatılmasının düzenlenmesidir.

@lolonolo_com

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları (1-10)

1- Ölüm Cezası 1982 Anayasası’nda hangi yıl yapılan değişiklikle tamamen kaldırılmıştır?

A) 2001 değişikliği
B) 1995 değişikliği
C) 2010 değişikliği
D) 2004 değişikliği
E) 1999 değişikliği

Cevap : D) 2004 değişikliği

Açıklama : Türkiye’de ölüm cezası, 1982 Anayasası’nda 2004 yılında yapılan değişiklikle tamamen kaldırılmıştır.

2- Aşağıdakilerden hangisi AB’nin temel haklar ve demokrasi alanındaki çalışmalarından biri değildir?

A) Maastricht Antlaşması
B) Nice Antlaşması
C) Amsterdam Antlaşması
D) Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı
E) Kopenhag Kriterleri

Cevap : D) Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı

Açıklama : Maastricht, Nice ve Amsterdam Antlaşmaları ile Kopenhag Kriterleri, AB’nin temel haklar ve demokrasi alanındaki önemli çalışmalarından ve süreçlerinden bazılarıdır. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK), AB’nin değil, daha geniş bir coğrafyayı kapsayan uluslararası bir oluşumdur ve sonrasında AGİT’e dönüşmüştür.

3- İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne göre, aşağıdakilerden hangisi toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının sınırlandırılması sebeplerinden biri değildir?

A) Genel sağlığın ve genel ahlakın korunması
B) Özel ve aile hayatının korunması
C) Kamu düzeni
D) Milli güvenlik
E) Suç işlenmesinin önlenmesi

Cevap : B) Özel ve aile hayatının korunması

Açıklama : İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, genel sağlığın ve ahlakın, kamu düzeninin, milli güvenliğin ve suç işlenmesinin önlenmesi gibi sebeplerle sınırlanabilir. Özel ve aile hayatının korunması bu sınırlandırma sebeplerinden biri değildir.

4- İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne göre yerleşme ve seyahat özgürlüğü ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Herkes, kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeyi terk etmekte serbesttir
B) Vatandaşlar sınır dışı edilemez.
C) Yabancılar toplu olarak sınır dışı edilebilir.
D) Vatandaşlar kendi ülkelerine girme hakkında yoksun bırakılamazlar.
E) Yerleşme ve seyahat özgürlüğü de Sözleşme’nin orijinal metninde yer almamış, 4 No’lu Protokol ile tanınmıştır.

Cevap : C) Yabancılar toplu olarak sınır dışı edilebilir.

Açıklama : İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne ek 4 No’lu Protokol’e göre yabancılar, ulusal güvenliği, kamu düzenini veya kamu sağlığını tehdit etmedikçe toplu olarak sınır dışı edilemezler. Herkes kendi ülkesi dahil herhangi bir ülkeyi terk etmekte serbesttir, vatandaşlar sınır dışı edilemez ve vatandaşlar kendi ülkelerine girme hakkında yoksun bırakılamazlar. Yerleşme ve seyahat özgürlüğü Sözleşme’nin orijinal metninde yer almamış, 4 No’lu Protokol ile tanınmıştır.

5- Aşağıdakilerden hangisi BM tarafından hazırlanan ve İkiz Sözleşmeler olarak bilinen sözleşmelerden biridir?

A) Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi
B) Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme
C) Çocuk Hakları Sözleşmesi
D) Her Tür Irksal Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme
E) Kadınlara Yönelik Her Tür Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılmasına Dair Sözleşme

Cevap : A) Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi

Açıklama : Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan ve “İkiz Sözleşmeler” olarak bilinen sözleşmelerden biri, “Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi”dir (diğeri Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi’dir).

6- Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de insan hakları koruma mekanizmalarına ilişkin olarak kişilerin yapabileceği başvuru yollarından biri değildir?

A) Kamu denetçisine başvuru
B) Bireysel başvuru
C) TBMM’ye dilekçe ile başvuru
D) İdareye başvuru
E) Kanunlara karşı iptal başvurusu

Cevap : E) Kanunlara karşı iptal başvurusu

Açıklama : Türkiye’de insan hakları koruma mekanizmalarına ilişkin olarak kişilerin yapabileceği başvuru yollarından bazıları kamu denetçisine başvuru, bireysel başvuru (Anayasa Mahkemesi’ne), TBMM’ye dilekçe ile başvuru ve idareye başvurudur. Kanunlara karşı iptal başvurusu (norm denetimi), genellikle yetkili kurumlar (örneğin Anayasa Mahkemesi) tarafından yapılır, kişilerin doğrudan yapabileceği bir başvuru yolu değildir.

7- Aşağıdakilerden hangisi yaşam hakkı ile ilgili yanlış bir bilgidir?

A) Sert çekirdekli haklardan kabul edilmez
B) Avrupa Sosyal Şartı’nda yer almaz
C) Negatif statü haklarındandır
D) İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nde yer alır
E) AB Temel Haklar Şartı’nda yer alır

Cevap : A) Sert çekirdekli haklardan kabul edilmez

Açıklama : Yaşam hakkı, “sert çekirdekli haklardan” biri olarak kabul edilir ve hiçbir koşulda askıya alınamaz. Bu nedenle “Sert çekirdekli haklardan kabul edilmez” ifadesi yanlıştır. Yaşam hakkı, İHAS, AB Temel Haklar Şartı gibi uluslararası belgelerde yer alır ve negatif statü haklarındandır.

8- Aşağıdakilerden hangisi Bilgi Edinme Kanunu’ndaki istisnalardan değildir?

A) Belediyelerin imar plan düzenlemeleri
B) İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
C) Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
D) Adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
E) Yargı denetimi dışında kalan işlemler

Cevap : A) Belediyelerin imar plan düzenlemeleri

Açıklama : Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’ndaki istisnalar arasında istihbarata ilişkin bilgiler, devlet sırları, adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgiler ve yargı denetimi dışında kalan işlemler yer alırken, Belediyelerin imar plan düzenlemeleri bilgi edinme kapsamına dahildir ve istisna değildir.

9- Aşağıdakilerden hangisi özel hayatın gizliliği ile ilgili doğrudur?

A) İkinci kuşak haklardandır.
B) Kişisel verilerin korunması hakkı 1982 Anayasası’nda yer almaz.
C) Kişi hakları arasında sayılmıştır.
D) İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nde güvenceye alınmamıştır.
E) Hiçbir istisna getirilmeyen bir haktır.

Cevap : C) Kişi hakları arasında sayılmıştır.

Açıklama : Özel hayatın gizliliği, “kişi hakları” (birinci kuşak haklar) arasında yer alır. 1982 Anayasası’nda ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nde güvence altına alınmıştır ve bazı istisnalara tabidir (örneğin milli güvenlik, kamu düzeni gibi).

10- Aşağıdakilerden hangisi toplanma özgürlüğünün koşullarındandır?

A) Derneklerin yararlanamaması
B) Eleştiri amacı taşımaması
C) Silahsız ve saldırısız olması
D) Basın açıklaması yapılamaması
E) Siyasi partilerin yararlanamaması

Cevap : C) Silahsız ve saldırısız olması

Açıklama : Toplanma özgürlüğü, demokratik toplumlarda önemli bir hak olmakla birlikte, “silahsız ve saldırısız” olma koşuluyla kullanılabilir. Bu, hakkın barışçıl bir şekilde kullanılmasını sağlamayı amaçlar.

@lolonolo_com

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları (11-20)

11- Aşağıdakilerden hangisi çalışma hakkı ile ilgili devlete düşen sorumluluklardan değildir?

A) İşçi sağlığı ve güvenliğinin sağlanması
B) İstihdam olanaklarının yaratılması
C) İş gücünün toplumsal risklere karşı korunması
D) Kamu sektöründe isteyen herkese iş imkânı verilmesi
E) Belirli bir gelir güvencesi sağlanması

Cevap : D) Kamu sektöründe isteyen herkese iş imkânı verilmesi

Açıklama : Çalışma hakkı ile ilgili olarak devlete düşen sorumluluklar arasında işçi sağlığı ve güvenliğini sağlamak, istihdam olanakları yaratmak, iş gücünü toplumsal risklere karşı korumak ve belirli bir gelir güvencesi sağlamak yer alır. Ancak kamu sektöründe isteyen herkese iş imkânı verilmesi, devletin doğrudan bir sorumluluğu değildir, çünkü kamu kaynakları ve kadroları sınırlıdır ve liyakat esasına dayanır.

12- Aşağıdakilerden hangisi, 1982 Anayasası’nın militan (mücadeleci) demokrasi anlayışını benimsediğinin bir göstergesidir?

A) Seçilme hakkının bazı koşullara bağlanmış olması
B) Anayasa’nın önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına yer vermesi
C) Anayasa’nın, siyasal partileri demokratik siyasal hayatın vazgeçilmez unsurları olarak görmesi
D) Anayasada, siyasal partilerin örgütlenme ve faaliyetlerine ilişkin bazı yasakların öngörülmesi ve bu yasaklara uymayan partilerin kapatılacağının düzenlenmesi
E) Seçimlerin yönetim ve denetiminin Yüksek Seçim Kurulu tarafından yerine getirilmesi

Cevap : D) Anayasada, siyasal partilerin örgütlenme ve faaliyetlerine ilişkin bazı yasakların öngörülmesi ve bu yasaklara uymayan partilerin kapatılacağının düzenlenmesi

Açıklama : 1982 Anayasası’nın “militan (mücadeleci) demokrasi” anlayışının bir göstergesi, siyasal partilerin örgütlenmesi ve faaliyetlerine ilişkin bazı yasakların öngörülmesi ve bu yasaklara uymayan partilerin kapatılacağının düzenlenmesidir. Bu anlayış, demokrasiyi korumak adına antidemokratik unsurlarla mücadele etmeyi hedefler.

13- Türkiye’de Milletvekili seçilme yaşı kaçtır?

A) 30
B) 35
C) 21
D) 20
E) 18

Cevap : E) 18

Açıklama : Türkiye’de Milletvekili seçilme yaşı 18’dir.

14- “Tüm insan hakları evrensel, ayrılmaz, birbirine bağlı ve birbiriyle ilişkilidir. Uluslararası toplum, insan haklarını küresel düzeyde adil ve eşitlikçi biçimde, aynı düzlemde ve aynı yoğunlukla ele almalıdır.”
BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi tarafından 25 Haziran 1993 tarihinde kabul edilen Viyana Bildirgesi ve Eylem Planında yer alan yukarıdaki cümleler insan haklarının hangi özelliğine vurgu yapmaktadır?

A) İnsan haklarının bireyselliği
B) İnsan haklarının sınırlandırılamaması
C) İnsan haklarının dokunulmazlığı
D) İnsan haklarının doğuştan olması
E) İnsan haklarının bütünselliği

Cevap : E) İnsan haklarının bütünselliği

Açıklama : Verilen cümleler, insan haklarının “evrensel, ayrılmaz, birbirine bağlı ve birbiriyle ilişkili” olduğunu vurgulayarak, insan haklarının “bütünselliği” özelliğine dikkat çekmektedir.

15- Aşağıdaki seçeneklerden hangisi adil yargılanma hakkı için öngörülen ilkelerden değildir?

A) Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.
B) Mahkemlerde duruşmalar istisnasız olarak açık yapılmalıdır.
C) Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.
D) Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez.
E) Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz sayılır.

Cevap : B) Mahkemelerde duruşmalar istisnasız olarak açık yapılmalıdır.

Açıklama : Adil yargılanma hakkı için mahkemelerde duruşmaların açık yapılması esastır, ancak kamu düzeni, genel ahlak veya küçüklerin menfaati gibi durumlarda gizli yapılabilir. Dolayısıyla “istisnasız olarak açık yapılmalıdır” ifadesi yanlıştır. Diğer seçenekler adil yargılanma hakkının temel ilkeleridir.

16- 1982 Anayasası’na göre basın özgürlüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Basın özgürlüğü yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amacıyla sınırlanabilir.
B) Süreli yayın çıkarma önceden izin alma şartına bağlanamaz.
C) Süreli yayın çıkarma mali teminat yatırma şartına bağlanabilir.
D) Olağan hallerde basın sansür edilemez.
E) Basın özgürlüğü kamu güvenliği gerekçe gösterilerek sınırlandırılabilir.

Cevap : C) Süreli yayın çıkarma mali teminat yatırma şartına bağlanabilir.

Açıklama :

17- Sınırlamada başvurulan aracın, sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olmasını; bu aracın, sınırlama amacı açısından gerekli olmasını anlatan ilke hangisidir?

A) Özel nedenlerle sınırlama
B) Ölçülülük
C) Kanunilik
D) Laik Cumhuriyete uygunluk
E) Meşru nedene dayanma

Cevap : B) Ölçülülük

Açıklama : Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında başvurulan aracın, sınırlama amacını gerçekleştirmeye elverişli olması ve bu amaç açısından gerekli olması ilkesi “ölçülülük ilkesi”dir.

18- Aşağıdakilerden hangisi İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne başvurabilme koşulları açısından yanlıştır?

A) Dernekler bireysel başvuru yapabilir.
B) Kural olarak iç hukuk yollarının tüketilmesi gerekir.
C) Mahkeme, yapılan başvuruları önce ön koşullar açısından inceler.
D) Gerçek kişiler bireysel başvuru yapabilir.
E) Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapabilir.

Cevap : E) Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapabilir.

Açıklama :

19- 1982 Anayasası Madde 19’da Herkesin, kişi hürriyeti ve güvenliğine sahip olduğu belirlenmiş ve istisnai durumlar ortaya konmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi bu istisnai durumlardan değildir?

A) Müdürün disiplinsiz davranışları olan bir öğrenciye oda hapsi cezası vermesi
B) Bir küçüğün gözetim altında ıslahı veya yetkili merci önüne çıkarılması için verilen bir kararın yerine getirilmesi
C) Mahkemelerce verilmiş hürriyeti kısıtlayıcı cezaların ve güvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi;
D) Toplum için tehlike teşkil eden bir akıl hastası, uyuşturucu madde veya alkol tutkunu bir kişinin tedavi, eğitim veya ıslahı için alınan tedbirin yerine getirilmesi
E) Bir mahkeme kararının gereği olarak ilgilinin yakalanması veya tutuklanması

Cevap : A) Müdürün disiplinsiz davranışları olan bir öğrenciye oda hapsi cezası vermesi

Açıklama : Müdürün disiplinsiz davranışları olan bir öğrenciye oda hapsi cezası vermesi, Anayasa’da belirtilen kişi hürriyeti ve güvenliği istisnalarından biri değildir. Kişi hürriyeti ancak kanunla ve belirli sebeplerle kısıtlanabilir.

20- Aşağıdakilerden hangisi kişi hürriyeti ve güvenliği için öngörülen yükümlülüklerden değildir?

A) Yakalanan her kişiye, yakalama nedenleri bildirilir.
B) Herkes mutlaka tutuksuz yargılanmalıdır.
C) Yakalanan veya tutulan herkes hemen bir yargıç önüne çıkarılmalıdır.
D) Yakalanan her kişiye, kendisine yöneltilen her türlü suçlama bildirilir.
E) Yakalan herkes kendisini serbest bırakması için bir mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.

Cevap : B) Herkes mutlaka tutuksuz yargılanmalıdır.

Açıklama : Kişi hürriyeti ve güvenliği için “herkes mutlaka tutuksuz yargılanmalıdır” yükümlülüğü öngörülmemiştir. Tutuklama, belirli şartlar altında ve kanunla belirlenmiş durumlarda mümkün olan bir tedbirdir. Diğer seçenekler, kişi hürriyeti ve güvenliği için öngörülen temel yükümlülüklerdendir.

@lolonolo_com

İnsan Hakları ve Demokratikleşme 2024-2025 Final Soruları

Auzef İnsan Hakları ve Demokratikleşme

Editor

Editör