Yaşlılarda Beslenme 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Bu makalede, yaşlı bireylerde beslenme durumunun değerlendirilmesi, temel beslenme ilkeleri ve yaşlanma sürecinde beslenmeyi etkileyen faktörler ele alınacaktır. 2024-2025 vize dönemi final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, yaşlıların sağlığını koruma ve geliştirme amacıyla doğru beslenme stratejilerini kapsamaktadır.

Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi

Yaşlılarda beslenme durumunun değerlendirilmesinde laboratuvar testleri, klinik belirtiler, besin tüketim durumu ve sağlık öyküsü öncelikli olarak kullanılır. Radyolojik testler bu amaçla birincil yöntem değildir.

Hücre Ölüm Teorisi ve Nekroz

Hücre Ölüm Teorisinde yer alan nekroz, programlı bir hücre ölümü değil, kontrolsüz ve rastgele gelişen bir süreçtir.

Protein Kaynakları: Hayvansal ve Bitkisel

Hayvansal kaynaklı proteinler et, balık, süt ve yumurtadır. Bezelye ise bitkisel kaynaklı bir proteindir.

Sağlığı Etkileyen Biyolojik Faktörler

Sağlığı etkileyen biyolojik faktörler arasında genetik faktörler, yaş, hormonal faktörler ve cinsiyet yer alır. Meslek biyolojik bir faktör değildir.

Yaşlılarda İlaç-Besin Etkileşiminin Grupları

Yaşlı bireylerde ilaç-besin etkileşimleri patofizyolojik etkileşimler olarak gruplandırılabilir.

Yaşlılık Döneminde Beslenmeyi Etkileyen Değişiklikler

Yaşlılık döneminde tat ve koku duyusunda azalma, iştahta azalma ve susuzluk hissinde azalma gibi beslenmeyi etkileyen değişiklikler meydana gelir. Deri PH’ında azalma doğrudan beslenmeyi etkilemez.

Serbest Radikaller ve Özellikleri

Serbest radikaller aktiftirler, oksidasyon sonucu oluşurlar, dokularda birikirler, hücre proteinlerine kolaylıkla bağlanırlar ve yapılarında elektron bulunur.

Besin-İlaç Etkileşiminde Risk Grupları

Besin-ilaç etkileşiminde yaş grubu olarak yaşlılar, hamileler, yeni doğanlar ve çocuklar dikkat edilmesi gereken öncelikli gruplar arasında yer alır. Gençler daha az risk altındadır.

İlaçların Besin Metabolizması Üzerindeki Etkileri

İlaçlar besin metabolizmasını ve emilimini değiştirebilir, vitamin eksikliğine neden olabilir ve tat algısını bozabilir. Besin emilimine neden olmaktan ziyade emilimi değiştirirler.

Yaşlılarda Doğru Beslenme İlkeleri

Yaşlılarda doğru beslenme ilkelerinden biri Omega-3 yağ asitlerinden zengin besinler tüketmektir. Çay, kahve, kola gibi kafeinli içeceklerin tüketimi, tuz ve şeker tüketiminin artırılması önerilmez.

Fiziksel Aktivite Grupları – Yüksek Şiddetli

Yüksek şiddetli fiziksel aktivite grubuna futbol, basketbol ve tenis girerken, yüzme daha çok orta şiddetli aktivite olarak değerlendirilir.

Hücrede Bulunan Makro Moleküllü Besin Öğesi

Hücrede en fazla miktarda bulunan makro moleküllü besin öğesi proteinlerdir.

Yaşlı Bireyler İçin Günlük Besin Grupları Miktarları

Yaşlı bireyler için günlük alınması gereken süt ve yoğurt miktarı genellikle 200 gramın üzerindedir.

Yaşlılarda Fiziksel Aktivite Programının Amaçları

Yaşlılarda fiziksel aktivite programının amaçları arasında beden ve ruh sağlığının korunması, hastalıkların önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılması yer alır. Yaşam sürecini kısaltmak bir amaç değildir.

Yaşlılığın Demografik Sınıflandırılması

Yaşlılığın demografik sınıflandırılmasında 75-84 yaş orta yaşlılık ve 85 yaş ve üzeri ileri yaşlılık olarak kabul edilir. 64-74 yaş genellikle genç yaşlılık olarak geçer.

Yaşlı Bireylerin Yaşam Kalitesini Olumsuz Etkileyen Risk Faktörleri

Yaşlı bireylerin yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkileyen risk faktörleri arasında yetersiz beslenme, kronik hastalıklar ve ileri yaş yer alır. Bağımsızlık olumlu bir faktördür.

Yaşlı Bireylerde Malnütrisyonu Önleme Yöntemleri

Yaşlı bireylerde malnütrisyonu önlemede kullanılan yöntemlerden biri beslenme durumlarının değerlendirilmesidir.

Yaşlı Bireylerde Önerilen Günlük Aktivite Düzeyi

Yaşlı bireylerde önerilen günlük yapılması gereken aktivite düzeyi 30 dk/günlük orta düzey egzersizdir.

Probiyotikler Hakkında Yanlış Bilgi

Probiyotikler patojenlerin bağırsak lümenine tutunmalarını sağlamaz, aksine engeller.

Yaşlanma ve Protein Değişikliği Teorisi

Yaşlanma ile birlikte proteinlerin yapısında ve fonksiyonlarında meydana gelen değişimleri inceleyen teori Proteinlerin Değişikliğe Uğrama Teorisidir.

Sonuç

Yaşlılarda doğru beslenme, sağlıklı ve aktif bir yaşam sürdürmenin temel taşlarından biridir. Beslenme durumunun düzenli değerlendirilmesi ve yaşa uygun beslenme ilkelerine uyulması, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmada ve kronik hastalıkların önlenmesinde önemli rol oynar.

1- Aşağıdakilerden hangisi beslenme durumunun değerlendirilmesinde öncelikli olarak kullanılmaz?

A) Laboratuvar testleri
B) Klinik belirtiler
C) Besin tüketim durumu
D) Radyolojik testler
E) Sağlık öyküsü

Cevap : D) Radyolojik testler

Açıklama : Beslenme durumunun değerlendirilmesinde; kan ve idrar gibi laboratuvar testleri, klinik belirtiler (cilt, saç durumu vb.), besin tüketim kaydı ve genel sağlık öyküsü gibi yöntemler öncelikli olarak kullanılır. Radyolojik testler ise bu amaçla kullanılan birincil bir yöntem değildir.

2- Aşağıdakilerden hangisi Hücre Ölüm Teorisinde yer alan nekroz ile ilgili yanlış bir bilgidir?

A) Programlı hücre ölümüdür.
B) Canlının bütün olarak ölmesidir.
C) Genler tarafından kontrol edilemez.
D) Dokudaki/dokulardaki hücre ölümüdür.
E) Rastgele gelişir.

Cevap : A) Programlı hücre ölümüdür.

Açıklama : Nekroz, bir dokudaki hücrelerin yaralanma, enfeksiyon gibi dış etkenler sonucu kontrolsüz ve rastgele bir şekilde ölmesidir. “Programlı hücre ölümü” ise apoptoz olarak adlandırılan farklı bir mekanizmadır.

3- Aşağıdakilerden hangisi hayvansal kaynaklı proteinlerden değildir?

A) Bezelye
B) Balık
C) Et
D) Süt
E) Yumurta

Cevap : A) Bezelye

Açıklama : Et, balık, süt ve yumurta hayvansal kaynaklı proteinlerdir. Bezelye ise bitkisel kaynaklı bir protein olan baklagillerdendir.

4- Aşağıdakilerden hangisi sağlığı etkileyen biyolojik faktörlerden değildir?

A) Meslek
B) Genetik faktörler
C) Yaş
D) Hormonal faktörler
E) Cinsiyet

Cevap : A) Meslek

Açıklama : Bireyin sağlığını etkileyen biyolojik faktörler; yaş, cinsiyet, genetik yapı ve hormonal durum gibi vücudun kendi içsel özellikleridir. Meslek ise bir biyolojik faktör değil, sosyal ve çevresel bir faktördür.

5- Aşağıdakilerden hangisinde yaşlı bireylerde ilaç-besin etkileşiminin grupları doğru olarak verilmiştir?

A) Fitobiyolojik etkileşimler
B) Patofizyolojik etkileşimler
C) Fitokimyasal etkileşimler
D) Histopatolojik etkileşimler
E) Kronolojik etkileşimler

Cevap : B) Patofizyolojik etkileşimler

Açıklama : İlaç-besin etkileşimleri, ilacın besin emilimini etkilemesi veya besinin ilacın etkinliğini değiştirmesi gibi vücudun normal fizyolojik ve patolojik süreçleri üzerindeki etkilerine göre sınıflandırılır. Bu durum en genel anlamda “patofizyolojik etkileşimler” olarak ifade edilebilir.

6- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde meydana gelen beslenmeyi etkileyen değişikliklerden biri değildir?

A) Tat duyusunda azalma
B) İştahta azalma
C) Deri PH’ında azalma
D) Koku almada azalma
E) Susuzluk hissinde azalma

Cevap : C) Deri PH’ında azalma

Açıklama : Yaşlanmayla birlikte tat ve koku duyularında, iştah ve susuzluk hissinde azalma gibi beslenmeyi doğrudan etkileyen değişiklikler görülür. Deri pH’ındaki değişiklikler ise beslenmeyi doğrudan etkileyen bir faktör değildir.

7- Serbest radikaller hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) İnaktiftirler.
B) Oksidasyon sonucu oluşurlar.
C) Dokularda birikirler.
D) Hücre proteinlerine kolaylıkla bağlanırlar.
E) Yapılarında elektron bulunur.

Cevap : A) İnaktiftirler.

Açıklama : Serbest radikaller, yapılarındaki eşleşmemiş elektron nedeniyle oldukça reaktif (aktif) moleküllerdir. Bu reaktif yapıları sayesinde diğer moleküllerle kolayca reaksiyona girerek hücrelere zarar verebilirler. “İnaktif” (tepkimeye girmeyen) olmaları söz konusu değildir.

8- Aşağıdakilerden hangisi besin-ilaç etkileşiminde yaş grubu olarak dikkat edilmesi gereken öncelikli gruplar arasında yer almaz?

A) Yaşlılar
B) Hamileler
C) Yeni doğanlar
D) Çocuklar
E) Gençler

Cevap : E) Gençler

Açıklama : Yaşlılar, hamileler, yeni doğanlar ve çocuklar, metabolizmalarındaki ve fizyolojik durumlarındaki farklılıklar nedeniyle besin-ilaç etkileşimleri açısından daha hassas ve öncelikli risk gruplarıdır. Sağlıklı gençler ise bu etkileşimlere karşı daha dirençlidir.

9- İlaçların besin metabolizması üzerindeki etkilerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Besin metabolizmasını değiştirirler.
B) Vitamin eksikliğine neden olurlar.
C) Besin emilimine neden olurlar.
D) Besin emilimini değiştirirler.
E) Tat algısını bozarlar.

Cevap : C) Besin emilimine neden olurlar.

Açıklama : İlaçlar, besinlerin emilimini değiştirebilir (artırabilir veya azaltabilir), besin metabolizmasını etkileyebilir, vitamin eksikliklerine yol açabilir ve tat algısını bozabilir. Ancak “besin emilimine neden olurlar” ifadesi, bu karmaşık etkileşimi açıklamak için eksik ve yanlış bir ifadedir. İlaçlar emilimi “değiştirirler”.

10- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda doğru beslenme ilkelerindendir?

A) Çay, kahve, kola gibi kafeinli içecekler tüketilmelidir.
B) Tuz tüketimi artırılmalıdır.
C) Şeker tüketimi artırılmalıdır.
D) Fastfood besinler tüketilmelidir.
E) Omega-3 yağ asitlerinden zengin besinler tüketilmelidir.

Cevap : E) Omega-3 yağ asitlerinden zengin besinler tüketilmelidir.

Açıklama : Yaşlılarda sağlıklı beslenme için tuz, şeker ve kafein tüketimi kısıtlanmalı, işlenmiş gıdalardan kaçınılmalıdır. Kalp ve damar sağlığını koruyan balık gibi “Omega-3 yağ asitlerinden zengin besinler”in tüketimi ise teşvik edilmelidir.

11. Aşağıdakilerden hangisi yüksek şiddetli fiziksel aktivite grubuna girmez?

A) Futbol
B) Basketbol
C) Voleybol
D) Yüzme
E) Tenis

Cevap : D) Yüzme

12- Hücrede en fazla miktarda bulunan makro moleküllü besin öğesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Vitaminler
B) Proteinler
C) Yağlar
D) Karbonhidratlar
E) Mineraller

Cevap : B) Proteinler

Açıklama : Suyun ardından, bir hücrenin yapısında en fazla bulunan organik makro moleküller, hücrenin yapısal ve işlevsel görevlerinin büyük bir kısmını üstlenen proteinlerdir.

13- Yaşlı bireyler için günlük alınması gerekli besin gruplarının miktarlarına ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi vanıştır?

A) Et, yumurta ve kurubaklagil: 100-150 gram
B) Süt ve yoğurt: 100-200 gram
C) Peynir: 25-30 gram
D) Yeşil yapraklı sebzeler: 200-250 gram
E) Tahıl grubundan ekmek: 100-300 gram

Cevap : B) Süt ve yoğurt: 100-200 gram

Açıklama : Yaşlı bireylerin kemik sağlığını korumak için yeterli kalsiyum almaları çok önemlidir. Bu nedenle önerilen günlük süt ve yoğurt tüketim miktarı genellikle 2-3 porsiyon (yaklaşık 400-600 gram) civarındadır. 100-200 gramlık bir miktar yetersizdir.

14- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda fiziksel aktivite programının amaçlarından biri değildir?

A) Hastalıkları tedavi etmek
B) Beden sağlığının korunması
C) Yaşam sürecini kısaltmak
D) Ruh sağlığının geliştirilmesi
E) Hastalıkları önlemek

Cevap : C) Yaşam sürecini kısaltmak

Açıklama : Fiziksel aktivite programlarının amacı; hastalıkları önlemek, beden ve ruh sağlığını korumak ve geliştirmektir. Yaşam sürecini kısaltmak ise bu amaçların tam tersidir.

15- I. 64-74 yaş Genç erişkinlik
II. 75-84 yaş Orta yaşlılık
III. 85 yaş ve üzeri – İleri yaşlılık
Yaşlılığın demografik sınıflandırması ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) Yalnız I
E) II ve III

Cevap : E) II ve III

Açıklama :

16- I. Yetersiz beslenme
II. Kronik hastalıklar
III. İleri yaş
IV. Bağımsızlık durumu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlı bireylerin yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkileyen risk faktörlerindendir?

A) Yalnız I
B) I, II ve IV
C) II ve IV
D) I, II ve III
E) III ve IV

Cevap : D) I, II ve III

Açıklama : Yaşlı bireylerde yaşam kalitesini olumsuz etkileyen önemli risk faktörleri arasında; yetersiz beslenme (I), kronik hastalıkların varlığı (II) ve ileri yaşın kendisi (III) bulunmaktadır. Bağımsızlık ise bir risk değil, yaşam kalitesini artıran bir durumdur.

17- Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireylerde malnütrisyonu önlemede kullanılan yöntemlerdendir?

A) Düzenli sağlık kontrolü yaptırılmaması
B) Yaşlıların öğün atlaması
C) Beslenme durumlarının değerlendirilmesi
D) Batın USG yaptırılması
E) Yeterli dengeli beslenilmemesi

Cevap : C) Beslenme durumlarının değerlendirilmesi

Açıklama : Yaşlılarda malnütrisyonu (yetersiz beslenmeyi) önlemenin ilk ve en önemli adımı, risk altındaki bireylerin düzenli olarak taranması ve “beslenme durumlarının değerlendirilmesi”dir. Bu sayede sorun erken tespit edilip müdahale edilebilir.

18- Yaşı bireylerde önerilen günlük yapılması gereken aktivite düzeyi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) 15 dk/günlük orta düzey egzersiz yapma
B) 15 dk/günlük yoğun egzersiz yapma
C) 30 dk/günlük yoğun egzersiz yapma
D) 45 dk/günlük minimum düzeyde egzersiz yapma
E) 30 dk/günlük orta düzey egzersiz yapma

Cevap : E) 30 dk/günlük orta düzey egzersiz yapma

Açıklama : Genel sağlık önerilerine göre, yaşlı bireylerin sağlıklarını korumaları ve geliştirmeleri için haftanın çoğu günü, günde en az “30 dakika orta düzeyde egzersiz” yapmaları tavsiye edilmektedir.

19- Probiyotikler ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) İmmün sistem fonksiyonlarını düzenlerler.
B) Bağırsak PH’ını düşürürler.
C) Patojenlerin yaşama şansını azaltırlar.
D) Patojenlerin bağırsak lümenine tutunmalarını sağlarlar.
E) Patojen mikroorganizmaların çoğalmasını engellerler.

Cevap : D) Patojenlerin bağırsak lümenine tutunmalarını sağlarlar.

Açıklama : Probiyotikler, bağırsak florasını düzenleyerek zararlı (patojen) mikroorganizmaların çoğalmasını ve bağırsak duvarına tutunmasını “engellerler”. Patojenlerin tutunmasını sağlamaları değil, önlemeleri söz konusudur.

20- Yaşlanma ile birlikte proteinlerin yapısında ve fonksiyonlarında meydana gelen değişimleri inceleyen teori aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uzun yaşam genleri teorisi
B) Proteinlerin değişikliğe uğrama teorisi
C) Ölümcül hata teorisi
D) İmmünolojik teori
E) İvmelenmiş yaşlılık teorisi

Cevap : B) Proteinlerin değişikliğe uğrama teorisi

Açıklama : Yaşlanma sürecinde, vücuttaki proteinlerin yapısında zamanla meydana gelen kimyasal değişikliklerin (örneğin glikasyon) proteinlerin işlevlerini bozduğunu ve bu durumun yaşlanmaya neden olduğunu öne süren teori “Proteinlerin Değişikliğe Uğrama Teorisi”dir.