Uluslararası İlişkilerde Güncel Sorunlar 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Bu makalede, günümüz uluslararası ilişkilerini şekillendiren temel sorun alanları, Soğuk Savaş sonrası sistem tartışmaları, bölgesel çatışmalar, göç hareketleri ve diplomasiye dair çeşitli yaklaşımlar 2024-2025 bütünleme sınavı soruları temel alınarak detaylı bir şekilde incelenecektir. Amaç, küresel çapta yaşanan krizleri ve uluslararası aktörlerin bu sorunlara yönelik çabalarını anlamaktır.

Arap Baharı ve Tunus’taki Geçiş Süreci: Nahda Hareketi

Arap Baharı sonrası Tunus’un geçiş sürecinde kurucu bir rol üstlenen Nahda Hareketi’nin lideri Raşid el-Gannuşi’dir. Nahda, ılımlı İslamcı bir yaklaşımla Tunus’un demokratikleşme sürecinde önemli bir aktör olmuştur.

Soğuk Savaş Sonrası Uluslararası Sistem Tartışmaları

Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte uluslararası sistem tartışmaları ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri’nin tek süper güç olarak kaldığı “tek kutupluluk” etrafında yoğunlaşmıştır. Bu durum, dünya düzeninin geleceğine dair farklı teorilerin ortaya çıkmasına yol açmıştır.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Yapısı

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasında kilit bir rol oynamaktadır. Konsey, veto hakkına sahip 5 daimi üye (ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere) ve iki yıllık dönemler için seçilen 10 geçici üye olmak üzere toplam 15 üyeden oluşmaktadır.

Vestfalya Anlaşması ve Modern Ulus-Devlet Sisteminin Temelleri

1648 tarihli Vestfalya Anlaşması, 30 Yıl Savaşları’nı sona erdirmiş ve dinin uluslararası siyasetteki etkisini azaltarak modern ulus-devlet sisteminin temellerini atmıştır. Bu antlaşma, devletlerin kendi topraklarında egemen olduğu ve iç işlerine dışarıdan müdahale edilemeyeceği ilkesini vurgulamıştır.

11 Eylül Saldırıları ve “Teröre Karşı Savaş”

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), 11 Eylül 2001’deki terör saldırılarının akabinde küresel çapta “teröre karşı savaş” ilan etmiştir. Bu ilan, ABD’nin dış politika önceliklerini kökten değiştirmiş ve Afganistan ile Irak’a yapılan askeri müdahalelere zemin hazırlamıştır.

İran İslam Devrimi (1979) ve Dinin Uluslararası İlişkilere Dönüşü

1979 İran İslam Devrimi, dini uluslararası ilişkiler ve siyaset alanının dışında bırakan sekülerleşme anlayışına bir “geri gidiş” ve “anomali” olarak nitelendirilmiştir. Bu devrim, dinin modern siyasette hala güçlü bir aktör olabileceğini göstermiştir.

Brexit Süreci ve İngiltere Başbakanları

İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılma (Brexit) sürecini başlatan başbakan David Cameron iken, bu süreci tamamlayan başbakan Boris Johnson olmuştur. David Cameron Brexit referandumunu düzenlemiş, Boris Johnson ise fiilen ayrılığı gerçekleştirmiştir.

Uluslararası Göç Kuramları: Köken Ülkeden Hedefe Göç Odaklı Yaklaşımlar

Göçün yeni ekonomisi, yeni klasik ekonomi (mikro kuram), ikili işgücü piyasası ve dünya sistemleri kuramı gibi uluslararası göç kuramları, köken ülkeden hedef ülkeye gerçekleşen göç sürecini çeşitli açılardan açıklamaya odaklanmaktadır. Kurumsal kuram ise daha çok göç sürecinde ortaya çıkan kurumlar ve ağlar üzerine yoğunlaşır.

Brexit Sonrası AB’nin Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası

İngiltere’nin AB’den ayrılışından sonra AB’nin ortak güvenlik ve savunma politikasında Koordineli Yıllık Savunma İncelemesi’nin oluşturulması, Daimî Yapılandırılmış İşbirliği’nin düzenlenmesi ve Avrupa Savunma Fonu’nun oluşturulması gibi gelişmeler yaşanmıştır. Saint Malo Deklarasyonu ise Brexit’ten çok önce imzalanmıştır.

Dağlık Karabağ Sorunu ve Minsk Grubu

Dağlık Karabağ sorununun çözüme kavuşturulması için kurulan Minsk Grubu üyeleri arasında Rusya, Fransa ve ABD eş başkanlar olarak yer alırken, Türkiye ve Belarus da diğer üyeler arasındadır. Japonya ise bu grubun üyesi değildir.

Yemen Krizi: İran ve Suudi Arabistan Rekabeti

İran ve Suudi Arabistan’ın uzun yıllardır sürdürdükleri rekabetin bir unsuru olarak vekilleri üzerinden yürüttükleri savaş nedeniyle büyük bir krizle yüzleşen ülke Yemen’dir. Yemen’deki iç savaş, bölgedeki vekalet savaşlarının en acı örneklerinden birini oluşturmaktadır.

Çin’in Dünya Ticaret Örgütü’ne Üyeliği ve ABD Başkanlığı

Çin’in Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) üyeliğini destekleyen ABD başkanı William (Bill) J. Clinton’dır. Clinton yönetimi, Çin’in küresel ekonomiye entegrasyonunu desteklemiştir.

Din ve Modern Uluslararası İlişkiler (Carl Schmitt)

Carl Schmitt’in “modern devlet teorisinin tüm önemli kavramları sekülerleşmiş teolojik kavramlardır” ifadesi, dinin siyaset dairesinden tamamen dışlanmadığını, sadece form değiştirdiğini işaret etmektedir. Bu görüş, modern uluslararası ilişkilerde dinin rolüne dair farklı bir bakış açısı sunar.

Hamas’ın Kurucusu ve Lideri: Şeyh Ahmed Yasin

Filistin siyasal sisteminin başat aktörlerinden Hamas’ın kurucusu ve İsrail Devleti’nin 2004 yılında düzenlediği suikast saldırısı sonucu hayatını kaybeden lider Şeyh Ahmed Yasin’dir.

1973 Ekim Savaşı ve Arap Liderler

1973 Ekim’indeki (Yom Kippur) savaşta İsrail’e karşı görece kazanım elde eden Mısır ve Suriye’nin o dönemki devlet başkanları sırasıyla Enver Sedat ve Hafız el-Esed’dir.

ABD’nin Kudüs Kararı ve Hamas’ın Protestosu: Büyük Dönüş Yürüyüşü

ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkesinin Tel Aviv’deki elçiliğini Kudüs’e taşıma kararı sonrası Hamas’ın ABD ve İsrail yönetiminin genişleyen işgaline karşı başlattığı protesto eylemi Büyük Dönüş Yürüyüşü’dür.

Brexit Sonrası Rusya’ya Yönelik AB Yaptırımları

Brexit sonrası Rusya’ya yönelik AB yaptırım politikalarında Almanya’nın belirleyici olması beklenmektedir. İngiltere’nin ayrılması, AB’nin yaptırım politikasının geleceği hakkında belirsizlik yaratmıştır, bu nedenle AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarında bir değişiklik beklenmemesi yanlıştır.

Mısır’ın Köklü Siyasal Hareketi: Müslüman Kardeşler Teşkilatı

Mısır’ın en köklü siyasal hareketlerinden biri kabul edilen ve 2011 halk devrimi sonrası iktidara gelen İslamcı yapı Müslüman Kardeşler Teşkilatı’dır.

Çin Halk Cumhuriyeti’nin Doğu Türkistan Politikaları

Çin Halk Cumhuriyeti döneminde Doğu Türkistan’a yönelik izlenen politikalar 11 Eylül saldırılarından sonra “terörizm” ile ilişkilendirilmiş, 1955’te Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nin kurulmasının ardından ılımlı politikalar izlenmiş, 1976’da Mao’nun ölümünün ardından politikalar yeniden yumuşamaya başlamış ve 1966-1976 yılları arasında Uygur Türkleri dışlanmaya başlanmış ve baskı politikaları artmıştır. Ancak 1990’lardan itibaren Çin’in Doğu Türkistan’a yönelik izlediği baskı politikaları tamamen sona ermemiştir, aksine artmıştır.

Sonuç

Uluslararası ilişkilerde güncel sorunlar, küresel çapta derin etkiler yaratan karmaşık ve çok boyutlu olgulardır. Bölgesel çatışmalardan göç hareketlerine, dini ve siyasi dönüşümlerden büyük güç rekabetine kadar pek çok mesele, dünya düzeninin geleceğini şekillendirmektedir. Bu sorunların analizi ve çözümü, kapsamlı bir uluslararası işbirliği ve diplomatik çabaları gerektirmektedir.

1- Aşağıdakilerden hangisi Tunus’un geçiş sürecinde kurucu bir rol üstlenen Nahda Hareketi’nin lideridir?

A) Raşid el-Gannuşi
B) Muhammed Mursi
C) Munsif el-Merzuki
D) Muhammed el-Bedii
E) Hasan el-Benna

Cevap : A) Raşid el-Gannuşi

Açıklama : Arap Baharı sonrası Tunus’ta siyasal hayatın önemli aktörlerinden biri haline gelen ve ılımlı İslamcı bir çizgide siyaset yapan Nahda (Yeniden Doğuş) Hareketi’nin kurucusu ve lideri Raşid el-Gannuşi’dir.

2- Soğuk savaş sonrası dönemdeki uluslararası sistem tartışmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Soğuk savaşın sona ermesiyle birlikte uluslararası sistem tartışmaları ilk olarak tek kutupluluk etrafında yoğunlaşmıştır.
B) Soğuk savaşın sona ermesiyle beraber, Japonya uluslararası sistemde başat güç haline gelmiştir.
C) Soğuk savaşın sona ermesiyle beraber, Rusya uluslararası sistemde başat güç haline gelmiştir.
D) Soğuk savaşın ardından iki kutuplu bir uluslararası sistem ortaya çıkmıştır.
E) Soğuk savaşı kaybeden ABD, uluslararası sistemdeki büyük güç pozisyonunu kaybetmiştir.

Cevap : A) Soğuk savaşın sona ermesiyle birlikte uluslararası sistem tartışmaları ilk olarak tek kutupluluk etrafında yoğunlaşmıştır.

Açıklama : Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasıyla birlikte iki kutuplu dünya düzeni sona ermiş ve ABD’nin tek süper güç olarak kaldığı “tek kutuplu” bir uluslararası sistemin ortaya çıktığı yönündeki tartışmalar başlamıştır.

3- Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kaç üyeden oluşmaktadır?

A) 5 daimi üye, 15 geçici üye olmak üzere toplamda 20
B) 10 daimi üye, 5 geçici üye olmak üzere toplamda 15
C) 10 daimi üye, 10 geçici üye olmak üzere toplamda 20
D) 5 daimi üye, 7 geçici üye olmak üzere toplamda 12
E) 5 daimi üye, 10 geçici üye olmak üzere toplamda 15

Cevap : E) 5 daimi üye, 10 geçici üye olmak üzere toplamda 15

Açıklama : Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, veto hakkına sahip 5 daimi üyeden (ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere) ve iki yıllık dönemler için seçilen 10 geçici üyeden olmak üzere toplam 15 üyeden oluşur.

4- 30 Yıl Savaşları ve Vestfalya Anlaşması’nın sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Dinin etki ve konumunun azaldığı yeni bir siyasal düzen oluşmuştur.
B) Avrupa’da Katolik krallıklar ortadan kalkmıştır.
C) Papalığın dinî otoritesi sonlanmıştır.
D) Savaş öncesi düzene geri dönülmüştür.
E) Yeni Haçlı Seferleri başlamıştır.

Cevap : A) Dinin etki ve konumunun azaldığı yeni bir siyasal düzen oluşmuştur.

Açıklama : 1648 tarihli Westphalia (Vestfalya) Antlaşması, devletlerin kendi topraklarında egemen olduğu ve iç işlerine başka bir otoritenin (Papalık dahil) karışamadığı modern, seküler ulus-devlet sisteminin temelini atmıştır. Bu durum, dinin siyasetteki etkisinin azalmasına yol açmıştır.

5- Aşağıdaki olaylardan hangisinin akabinde ABD küresel çapta “teröre karşı savaş” ilan etmiştir?

A) 1991 SSCB’nin yıkılması
B) 11 Eylül saldırıları
C) 1991 Körfez Savaşı
D) 2003 Irak işgali
E) 2001 Afganistan işgali

Cevap : B) 11 Eylül saldırıları

Açıklama : ABD’nin küresel ölçekte “Teröre Karşı Savaş” (War on Terror) politikasını ilan etmesi ve bu kapsamda Afganistan ve Irak’ı işgal etmesi, 11 Eylül 2001’de El-Kaide tarafından gerçekleştirilen terör saldırılarının hemen sonrasında olmuştur.

6- Aşağıdaki olaylardan hangisi dini, uluslararası ilişkiler ve siyaset alanının dışında bırakan anlayış çerçevesinde din ile ilişkili gelişmelerin ve olayların bir geriye gidiş ve anomali olarak nitelendirilmesinin bir örneğidir?

A) 2001 Afganistan İşgali
B) 11 Eylül Saldırıları
C) 1979 İran İslam Devrimi
D) Vestfalya Barışı
E) 30 Yıl Savaşları

Cevap : C) 1979 İran İslam Devrimi

Açıklama : Sekülerleşme teorilerinin hakim olduğu bir dönemde, 1979 İran İslam Devrimi’nin dinî bir söylemle modern bir devleti dönüştürmesi, dinin siyasetten çekildiği varsayımına bir istisna ve “anomali” olarak görülmüştür.

7- Aşağıdakilerden hangisinde İngiltere’nin AB’den ayrılma sürecini başlatan ve tamamlayan İngiltere başbakanları doğru olarak verilmiştir?

A) David Cameron- Boris Johnson
B) David Cameron- Theresa May
C) Theresa May- Boris Johnson
D) Tony Blair- David Cameron
E) Tony Blair- Theresa May

Cevap : A) David Cameron- Boris Johnson

Açıklama :

8- Aşağıdaki uluslararası göç kuramlarından hangisi köken ülkeden hedef ülkeye gerçekleşen göç sürecine odaklanmamaktadır?

A) Göçün yeni ekonomisi
B) Yeni klasik ekonomi: Mikro kuram
C) Kurumsal kuram
D) İkili işgücü piyasası
E) Dünya sistemleri kuramı

Cevap : C) Kurumsal kuram

Açıklama :

9- Aşağıdakilerden hangisi İngiltere’nin AB’den ayrılışından sonra AB’nin ortak güvenlik ve savunma politikasında yaşanan gelişmelerden biri olarak değerlendirilmez?

A) Koordineli Yıllık Savunma İncelemesi’nin oluşturulması
B) Daimî Yapılandırılmış İşbirliği’nin düzenlenmesi
C) Avrupa Savunma Fonu’nun oluşturulması
D) AB’nin ‘Avrupa Müdahale Girişimi’ne’ yönelik çalışmaları
E) Saint Malo Deklarasyonu’nun imzalanması

Cevap : E) Saint Malo Deklarasyonu’nun imzalanması

Açıklama : Saint Malo Deklarasyonu, AB’nin ortak güvenlik ve savunma politikasının temellerini atan ve 1998’de İngiltere ve Fransa tarafından imzalanan bir belgedir. Yani Brexit’ten çok önceye aittir.

10- Dağlık Karabağ’ın geçmişteki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) 1923’te SSCB yönetimi tarafından özerk bir statüye sahip olarak Ermenistan’a bağlanmıştır.
B) 1923’te doğrudan SSCB’ye bağlanmıştır.
C) 1923’te SSCB yönetimi tarafından özerk bir statüye sahip olarak Azerbaycan’a bağlanmıştır.
D) 1923’te bağımsızlık kazanmıştır.
E) 1923’te İran’a bağlanmıştır.

Cevap : C) 1923’te SSCB yönetimi tarafından özerk bir statüye sahip olarak Azerbaycan’a bağlanmıştır.

Açıklama : Sovyetler Birliği döneminde, 1923 yılında nüfusunun çoğunluğu Ermeni olmasına rağmen Dağlık Karabağ bölgesi, özerk bir bölge statüsüyle Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne bağlanmıştır.

11- İran ve Suudi Arabistan’ın uzun yıllardır sürdürdükleri rekabetin bir unsuru olarak vekilleri üzerinden yürüttükleri savaş nedeniyle büyük bir krizle yüzleşen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Irak
B) Umman
C) Bahreyn
D) Suriye
E) Yemen

Cevap : E) Yemen

Açıklama : Yemen’deki iç savaş, büyük ölçüde İran’ın desteklediği Husiler ile Suudi Arabistan’ın desteklediği hükümet güçleri arasında geçen bir “vekalet savaşı”na dönüşmüş ve ülkede büyük bir insani krize yol açmıştır.

12- Aşağıdaki ABD başkanlarından hangisi Çin’in Dünya Ticaret Örgütü’ne üyeliğini desteklemiştir?

A) George W. Bush
B) Barack H. Obama
C) William (Bill) J. Clinton
D) Joseph R. Biden
E) Donald J. Trump

Cevap : C) William (Bill) J. Clinton

Açıklama : Çin’in Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) üyelik süreci, 1990’lı yıllarda Bill Clinton’ın başkanlığı döneminde yoğunlaşmış ve Clinton yönetimi bu üyeliği stratejik olarak desteklemiştir. Çin, 2001’de DTÖ’ye üye olmuştur.

13- Aşağıdaki devletlerden hangisi Dağlık Karabağ sorununun çözüme kavuşturulması ve taraflar arasında kalıcı bir barışın sağlanması için kurulan Minsk Grubu üyeleri arasında yer almaz?

A) Belarus
B) Japonya
C) Fransa
D) Türkiye
E) Rusya

Cevap : B) Japonya

Açıklama : AGİT bünyesinde kurulan Minsk Grubu’nun eş başkanları Rusya, Fransa ve ABD’dir. Türkiye ve Belarus da grubun diğer üyeleri arasındadır. Japonya ise Minsk Grubu üyesi değildir.

14- Carl Schmitt’in “modern devlet teorisinin tüm önemli kavramları sekülerleşmiş teolojik kavramlardır” ifadesinin din ve modern uluslararası ilişkiler arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisine işaret ettiği söylenebilir?

A) Mevcut uluslararası ilişkiler yapısında Katolik Kilisesi’nin ağırlığını koruduğuna
B) Modern devlet teorisinin tamamen sekülerleştiğine
C) Yeni devletler sisteminde dinin kurucu etken olduğuna
D) Toplumların hala dine olan eğilimine
E) Dinin siyaset dairesinden hiç dışlanmadığı, sadece form değiştirdiğine

Cevap : E) Dinin siyaset dairesinden hiç dışlanmadığı, sadece form değiştirdiğine

Açıklama : Carl Schmitt bu ifadesiyle, egemenlik gibi modern siyasi kavramların kökeninde Tanrı’nın mutlak gücü gibi teolojik kavramların yattığını, dolayısıyla dinin siyasetten tamamen dışlanmadığını, sadece kavramsal bir “form değiştirdiğini” iddia etmektedir.

15- Filistin siyasal sisteminin başat aktörlerinden Hamas’ın kurucusu ve İsrail Devleti’nin 2004 yılında düzenlediği suikast saldırısı sonucu hayatını kaybeden lider kimdir?

A) Abdülaziz er-Rantisi
B) İsmail Heniyye
C) Yaser Arafat
D) Şeyh Ahmed Yasin
E) Halid Miş’al

Cevap : D) Şeyh Ahmed Yasin

Açıklama : Hamas hareketinin kurucusu ve manevi lideri olan, tekerlekli sandalyeye mahkum Şeyh Ahmed Yasin, 2004 yılında İsrail’in düzenlediği bir helikopter saldırısıyla öldürülmüştür.

16- 1973 Ekim’indeki savaşta İsrail’e karşı görece kazanım elde eden Mısır ve Suriye’nin o dönemki devlet başkanları hangi seçenekte verilmiştir?

A) Enver Sedat- Salah Cedid
B) Enver Sedat- Hafız el-Esed
C) Muhammed Hüsni Mübarek- Hafiz el-Esed
D) Cemal Abdül Nasır- Salah Cedid
E) Cemal Abdül Nasır- Hafiz el-Esed

Cevap : B) Enver Sedat- Hafız el-Esed

Açıklama : 1973 Yom Kippur Savaşı sırasında Mısır’ın devlet başkanı Enver Sedat, Suriye’nin devlet başkanı ise Hafız el-Esed idi.

17- ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkesinin Tel Aviv’deki elçiliğini Kudüs’e taşıma kararı sonrası Hamas’ın ABD ve İsrail yönetiminin genişleyen işgaline karşı başlattığı protesto eylemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mescid-i Aksa Özgür Kalacak Eylemi
B) Büyük Dönüş Yürüyüşü
C) Bir Gün Geri Geleceğiz Mitingleri
D) Siyonizm’e Hayır Yürüyüşü
E) Gazze’yi Koruma Eylemi

Cevap : B) Büyük Dönüş Yürüyüşü

Açıklama : 2018 yılında, ABD’nin büyükelçiliğini Kudüs’e taşıma kararını protesto etmek ve Filistinli mültecilerin geri dönüş hakkını vurgulamak amacıyla Gazze sınırında başlatılan kitlesel protesto gösterilerine “Büyük Dönüş Yürüyüşü” adı verilmiştir.

18- Brexit sonrası Kırım’ı ilhak eden Rusya’ya karşı uygulanan AB yaptırımlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Rusya’ya yönelik AB yaptırımlarının yeniden değerlendirilmesi söz konusu olacaktır.
B) Brexit sonrası Rusya’ya yönelik yaptırım politikalarında Almanya’nın belirleyici olması beklenmektedir.
C) Macaristan ve İtalya gibi devletler Rusya’ya yönelik yaptırımların yeniden düzenlenmesini talep edebilir.
D) AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarında bir değişiklik beklenmemektedir.
E) Brexit sonrası Rusya’ya yönelik yaptırımların yumuşatılması muhtemeldir.

Cevap : D) AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarında bir değişiklik beklenmemektedir.

Açıklama : İngiltere, Rusya’ya karşı yaptırımları en sert savunan AB ülkelerinden biriydi. İngiltere’nin ayrılığı (Brexit), AB içinde yaptırımların geleceği konusunda bir belirsizlik yaratmış ve yaptırımların yumuşatılabileceği veya yeniden değerlendirilebileceği beklentisini doğurmuştur. Bu nedenle “bir değişiklik beklenmemektedir” ifadesi yanlıştır.

19- Mısır’ın en köklü siyasal hareketlerinden biri kabul edilen ve 2011 halk devrimi sonrası iktidara gelen İslamcı yapı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Selefiler
B) Cemaat-i İslami
C) Nahda Hareketi
D) Müslüman Kardeşler Teşkilatı
E) Hamas

Cevap : D) Müslüman Kardeşler Teşkilatı

Açıklama : 1928’de kurulan ve Mısır’ın en köklü İslami hareketi olan Müslüman Kardeşler (İhvan-ı Müslimin), 2011’deki devrimin ardından yapılan seçimleri kazanarak Muhammed Mursi’nin cumhurbaşkanlığı ile iktidara gelmiştir.

20- Çin Halk Cumhuriyeti döneminde Doğu Türkistan’a yönelik izlenen politikalarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) 11 Eylül saldırılarından sonra, Çin Doğu Türkistan sorununu “terörizm” ile ilişkilendirmeye ve uluslararası topluma da bu şekilde yansıtmaya çalışmıştır.
B) 1955’te Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nin kurulmasının ardından, Çin yönetimi bir süre bölgeye yönelik ılımlı politikalar izlemiştir.
C) 1976’da Mao’nun ölümünün ardından Çin’in bölgeye yönelik politikaları yeniden yumuşamaya başlamış ve bu durum 1990’lı yılların başına kadar devam etmiştir.
D) 1990’lardan itibaren Çin’in Doğu Türkistan’a yönelik izlediği baskı politikaları tamamen sona ermiştir.
E) 1966-1976 yılları arasında Uygur Türkleri dışlanmaya başlanmış ve bölgeye yönelik izlenen baskı politikaları artmıştır.

Cevap : D) 1990’lardan itibaren Çin’in Doğu Türkistan’a yönelik izlediği baskı politikaları tamamen sona ermiştir.

Açıklama : 1990’lı yıllardan itibaren, özellikle Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından, Çin yönetimi Doğu Türkistan’daki ayrılıkçı hareketlere karşı baskı politikalarını tamamen sona erdirmek yerine, tam aksine artırmış ve bu durum günümüze kadar devam etmiştir.