Ticaret Hukuku 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Ticaret hukuku, ticari işletmeleri, tacirleri, şirketleri ve ticari hayatta kullanılan özel belgeleri düzenleyen bir hukuk dalıdır. Bu alan, ticari hayatın hızlı ve güvene dayalı yapısına uygun özel kurallar içerir. Bu makalede, ticaret hukukunun temelini oluşturan tacir kavramı, şirket türleri ve kıymetli evrak hukuku gibi ana konular incelenecektir.

Tacir ve Ticari İşletme

Ticaret hukukunun merkezinde “tacir” ve “ticari işletme” kavramları yer alır. Tacir olmanın getirdiği bazı özel hüküm ve sonuçlar vardır. Örneğin tacirler, adi değil, “ticari örf ve adetlere” tabidirler. Bir tacir, kendisine gönderilen bir “teyit mektubuna” sekiz gün içinde itiraz etmezse, içeriğini kabul etmiş sayılır. Tacirlerin tuttukları ticari mektuplarda ticaret unvanı ve sicil numarası gibi bilgilerin yer alması zorunluyken, “tacirin kimlik numarası” bu zorunluluklardan biri değildir. Ticari hayatın şeffaflığı için tutulan “ticaret sicili” ise alenidir, yani “sadece ilgililer değil, herkes” tarafından incelenebilir. Tacirler, işlerini yürütürken çeşitli yardımcılardan faydalanabilir. Bunlar arasında en geniş yetkiye sahip olan ve işletmeyi yöneten kişi “ticari temsilcidir”. Bir sözleşmenin kurulmasına bir seferliğine aracılık eden kişiye ise “simsar (tellal)” denir.

Şirketler Hukuku

Ticaret hukuku, farklı ihtiyaçlara yönelik çeşitli şirket türlerini düzenler. Borçlar Kanunu’nda düzenlenen ve tüzel kişiliği olmayan “adi şirket” ile Ticaret Kanunu’nda düzenlenen ve tüzel kişiliği olan “kolektif şirketin” en önemli ortak noktası, her ikisinde de ortakların sorumluluğunun “sınırsız” olmasıdır. Sermaye şirketleri ise ortakların sorumluluğunun sınırlı olduğu yapılardır. “Limited şirket”, tek ortaklı kurulabilir ve ortaklar şirket borçlarından şahsen sorumlu değildir; ancak bu şirket türünde ortakların sayısı en fazla 50 olabilir. “Anonim şirket” ise asgari 250.000 TL sermaye ile tek kişi tarafından kurulabilir ve yönetim kurulu tek kişiden oluşabilir. Anonim şirketlere sermaye olarak para veya taşınır gibi değerler getirilebilirken, üzerinde takyidat bulunan “rehinli taşınmazlar” sermaye olarak getirilemez.

Kıymetli Evrak Hukuku

Kıymetli evrak, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği özel bir senet türüdür. Bu evrakın “mutlaka bir para alacağını içermesi” gibi bir zorunluluk yoktur; örneğin “anonim şirket hisse senedi” bir ortaklık hakkını temsil eden kıymetli evraktır. Kambiyo senetleri olarak bilinen poliçe, bono ve çek ise bu alanın en önemli araçlarıdır.

Poliçe: Düzenleyenin imzası ve poliçe kelimesi gibi zorunlu şekil şartları vardır, ancak “lehtarın (alacaklının) imzası” bu şartlardan biri değildir. Poliçeler, belirli bir günde veya görüldüğünde ödenmek gibi net vadelere sahip olmalıdır; “belli bir dönem içinde istenildiği zaman” gibi belirsiz vadelerle düzenlenemez.

Çek: Poliçeden farklı olarak muhatabı sadece bir banka olabilir ve kural olarak vadesi yoktur. Çekte düzenleyenin (keşidecinin) imzası zorunluyken, “muhatabın (bankanın) imzası” zorunlu bir unsur değildir. “Çekten cayma” ise ancak kanuni ibraz süresi geçtikten sonra hüküm ifade eder.

Kıymetli evrakta, senedin geçersizliğine veya borçlunun kişisel ilişkilerine dayanan “def’iler” (itirazlar) ileri sürülebilir. Örneğin, sahte imza, senedin hükümsüzlüğüne ilişkin bir def’idir.

Sonuç

Ticaret hukuku, ekonomik hayatın düzenli ve güvenli bir şekilde işlemesi için gerekli olan kuralları belirler. Ticari davalar arasında, tarafların sıfatına bakılmaksızın görülen “mutlak ticari davalar” (örneğin bir bonoya ilişkin uyuşmazlık) bulunur. Ticari işlerde “bileşik faiz” ise kural olarak yasak olmakla birlikte, kanunun belirttiği istisnai hallerde (örneğin cari hesaplar) mümkündür. Bu özel kurallar bütünü, ticari hayatın dinamizmini ve ihtiyaçlarını karşılamayı hedefler.

1- Limited şirket hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Tek ortaklı olarak kurulabilir.
B) Esas sermayesi en az on bin Türk lirasıdır.
C) Para, taşınır, taşınmaz sermaye olarak getirilebilir.
D) Ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir.
E) Ortakların sayısı en fazla yüz olabilir.

Cevap : E) Ortakların sayısı en fazla yüz olabilir.

Açıklama :

2- Emre yazılı kıymetli evrakta def’iler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Vadenin gelmemiş olması senet metninden anlaşılan bir defi’dir.
B) Düzenleyenin 14 yaşında olması senedi geçersiz kılmaz.
C) Sahte imza senet metninden anlaşılan def’idir.
D) Yetkisiz temsil senedin hükümsüzlüğüne ilişkin bir defidir.
E) Hamilin, senedi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olduğu ispat edilirse, kişisel def’i üçüncü kişi konumundaki hâmile karşı da ileri sürülebilir.

Cevap : C) Sahte imza senet metninden anlaşılan def’idir.

Açıklama :

3- Bileşik faiz hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Üç aydan aşağı olmamak üzere, faizin anaparaya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesi şartı, her iki taraf bakımından da ticari iş niteliğinde olan ödünç sözleşmelerinde de mümkündür.
B) Cari hesaplarda, üç aydan aşağı olmamak üzere, faizin anaparaya eklenerek birlikte tekrar faiz yürütülmesi mümkündür.
C) Faize faiz yürütülmesi (bileşik faiz) kural olarak yasaktır.
D) Bileşik faiz (mürekkep faiz) işleyen faizin belli bir dönem sonunda anaparaya eklenerek, toplam tutar üzerinden tekrar faiz yürütülmesidir.
E) Ticari iş olarak sayılan tüm hallerde bileşik faiz kararlaştırılabilir.

Cevap : E) Ticari iş olarak sayılan tüm hallerde bileşik faiz kararlaştırılabilir.

Açıklama : Bileşik faiz (mürekkep faiz), ticari işlerde, ancak belirli şartlar (üç aydan kısa olmamak gibi) altında ve sadece cari hesaplarda veya her iki tarafı tacir olan ödünç sözleşmelerinde kararlaştırılabilir. Tüm ticari işlerde kararlaştırılabileceği ifadesi yanlıştır.

4- Kıymetli evrakta def’iler hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Hamilin senedi tahsil cirosu ile devralması halinde kişisel defiler devralan hâmile karşı da ileri sürülebilir.
B) Nama yazılı senetlerde, kişisel defiler üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir.
C) Sorumsuzluk kaydı senet metninden anlaşılan def’i olduğu için herkes tarafindan ileri sürülebilir.
D) Takas def’i kişisel def’idir.
E) Kambiyo senetlerinde unsurlarda eksiklik mutlak defi olarak herkese karşı ileri sürülebilir.

Cevap : C) Sorumsuzluk kaydı senet metninden anlaşılan def’i olduğu için herkes tarafindan ileri sürülebilir.

Açıklama :

5- Bir poliçe aşağıdaki vade türlerinden hangisine göre düzenlenemez?

A) Belli bir dönem içinde istenildiği zaman ödenmek üzere düzenlenebilir.
B) Düzenlenme gününden belirli bir süre sonra ödenmek üzere düzenlenebilir.
C) Görüldükten belirli bir süre sonra ödenmek üzere düzenlenebilir.
D) Belirli bir günde ödenmek üzere düzenlenebilir.
E) Görüldüğünde ödenmek üzere düzenlenebilir.

Cevap : A) Belli bir dönem içinde istenildiği zaman ödenmek üzere düzenlenebilir.

Açıklama : Poliçe, görüldüğünde, görüldükten belirli bir süre sonra, düzenlenme gününden belirli bir süre sonra ve belirli bir günde ödenmek üzere olmak üzere dört farklı vade türünde düzenlenebilir. “Belli bir dönem içinde istenildiği zaman ödenmek üzere” düzenlenemez, çünkü bu durum vadenin belirsiz olmasına yol açar.

6- Aşağıdakilerden hangisi tacirin işletmesiyle ilgili düzenlediği ticari mektuplarda ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde yer alması zorunlu unsurlardan biri değildir?

A) Tacirin kimlik numarası
B) Ticaret unvanı
C) Tacir internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise tescil edilen internet sitesinin adresi
D) İşletmesinin merkezi
E) Tacirin sicil numarası

Cevap : A) Tacirin kimlik numarası

Açıklama : Tacirin ticari mektuplarında ve belgelerde yer alması zorunlu unsurlar arasında ticaret unvanı, işletme merkezi ve sicil numarası bulunur. Tacir internet sitesi oluşturma yükümlülüğüne tabi ise, site adresi de zorunludur. Ancak tacirin “kimlik numarası” bu unsurlar arasında yer almaz.

7- Aşağıdakilerden hangisi kıymetli evrakın bir özelliği değildir?

A) Kıymetli evrakın içerdiği hak devredilebilir bir haktır.
B) Kişilik hakları kıymetli evraka konu olmazlar.
C) Kıymetli evrakta, hak ve senet birbirine sıkı bir şekilde bağlıdır.
D) Kıymetli evrak mutlaka bir para alacağını içermelidir.
E) Kıymetli evrak bir borç senedidir.

Cevap : D) Kıymetli evrak mutlaka bir para alacağını içermelidir.

Açıklama : Kıymetli evrak, sadece para alacağını değil, aynı zamanda pay senedi gibi bir ortaklık hakkını veya bir malı temsil eden senedi de içerebilir. Bu nedenle mutlaka bir para alacağını içermesi zorunlu değildir.

8- Aşağıdakilerden hangisi adi şirket ile kolektif şirketin farklarından biri değildir?

A) Adi şirketin ticaret şirketi niteliği taşımaması, kolektif şirketin ticaret şirketi niteliği taşıması
B) Adi şirketin Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olması, kolektif şirketin Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiş olması
C) Adi şirkette ortakların şirket borçlarından dolayı sorumluluğunun sınırsız olması, kolektif şirketin ortaklarının şirket borçlarından dolayı sorumluluğunun şirkete koymayı taahhüt ettikleri sermaye miktarı ile sınırlı olması
D) Adi şirkette ortakların kimi durumlarda tacir sıfatına sahip olması, kolektif şirkette şirketin kendisinin tacir olması
E) Adi şirketin tüzel kişiliğinin olmaması, kolektif şirketin tüzel kişiliğinin olması

Cevap : C) Adi şirkette ortakların şirket borçlarından dolayı sorumluluğunun sınırsız olması, kolektif şirketin ortaklarının şirket borçlarından dolayı sorumluluğunun şirkete koymayı taahhüt ettikleri sermaye miktarı ile sınırlı olması

Açıklama : Hem adi şirkette hem de kolektif şirkette ortakların sorumluluğu “sınırsızdır”. Kolektif şirkette sorumluluğun sermaye miktarıyla sınırlı olması, bu iki şirket arasındaki bir fark değil, yanlış bir bilgidir. Sorumluluğun sınırlı olduğu şirket tipi limited şirkettir.

9- Tacir olmanın sonuçları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tacirler arasındaki satımlarda ayıplı mala itiraz 30 gün içinde yapılmalıdır.
B) Teyit mektubunu alan tacir sekiz gün içinde itiraz etmezse mektup içeriğini kabul etmiş sayılır.
C) Faturaya itiraz sadece noter aracılığıyla yapılabilir.
D) Tacirler arasında sözleşmenin feshi beyanı e-posta ile de yapılabilir.
E) Tacirler arasında ayıp ihbarında bulunulması noter aracılığıyla yapılır.

Cevap : B) Teyit mektubunu alan tacir sekiz gün içinde itiraz etmezse mektup içeriğini kabul etmiş sayılır.

Açıklama : Türk Ticaret Kanunu’na göre, teyit mektubunu alan tacir, mektubun içeriğine “sekiz gün içinde itiraz etmezse” mektup içeriğini kabul etmiş sayılır.

10- Tacir yardımcıları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Simsar ile tacir arasındaki ilişki süreklidir.
B) Acente daima kendi ad ve hesabına işlem yapar.
C) Komisyoncu tacir ad ve hesabına hareket eder.
D) Pazarlamacı ile tacir arasındaki ilişki sürekli değil, geçicidir.
E) Ticari temsilci işletmeyi yönetir ve en geniş şekilde taciri temsil eder.

Cevap : E) Ticari temsilci işletmeyi yönetir ve en geniş şekilde taciri temsil eder.

Açıklama : Ticari temsilci, tacirin işletmesini yönetmek ve taciri temsil etmek üzere yetkilendirilmiş, tacir yardımcıları arasında en geniş yetkiye sahip kişidir.

11- Aşağıdakilerden hangisi kıymetli evraka örnektir?

A) Nüfus cüzdanı
B) Anonim Şirket Hisse senedi
C) Uçak bileti
D) Sigorta poliçesi
E) Sürücü belgesi

Cevap : B) Anonim Şirket Hisse senedi

Açıklama : Kıymetli evrak, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak devredilemediği, hak ile senedin birbirine bağlı olduğu bir evraktır. Anonim şirket hisse senedi, bir ortaklık hakkını temsil eden kıymetli evraka örnektir. Diğerleri kıymetli evrak değildir.

12- Ticaret Sicili hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi vanlıştır?

A) Ticaret sicilinin içeriğini ve müdürlükte saklanan senet ve belgeleri ancak ilgililer inceleyebilir.
B) Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça tescili isteme süresi 15 gündür. Sicil çevresi dışında oturanlar için bu süre bir aydır.
C) Tescil edilmiş hususlarda meydana gelen her türlü değişiklik de tescil olunur.
D) Ticaret sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet ve ilgili oda müteselsilen sorumludur.
E) Ticaret siciline tescil, kural olarak talep üzerine yapılır.

Cevap : A) Ticaret sicilinin içeriğini ve müdürlükte saklanan senet ve belgeleri ancak ilgililer inceleyebilir.

Açıklama : Ticaret sicili alenidir, yani herkes sicil içeriğini inceleyebilir ve sicil müdürlüğünden kayıtlı belgelerin örneklerini alabilir. “Ancak ilgililer inceleyebilir” ifadesi yanlıştır.

13- Anonim şirket hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Asgari sermayesi 250.000 TL’dir.
B) Tek kişi ile kurulması mümkündür.
C) Olağan genel kurul toplantısı her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılır.
D) Yönetim kurulu en az iki kişiden oluşur.
E) Pay sahipleri sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur.

Cevap : D) Yönetim kurulu en az iki kişiden oluşur.

Açıklama :

14- (A) hizmet sektöründe faaliyet gösteren bir tacirdir. Maden sektöründe faaliyet gösteren bir firma ile anlaşıp bu sektöre de adım atmak istemektedir. Bunun için kendi firması ile Altın İşletme Maden Limited Şirketi arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanması veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlenmesi için bağımsız olarak çalışan (D) ile bir seferliğine anlaşmıştır. (D)’nin hukuki sıfatına ne ad verilir?

A) Ticari Temsilci
B) Simsar (Tellal)
C) Pazarlamacı
D) Acente
E) Komisyoncu

Cevap : B) Simsar (Tellal)

Açıklama : Simsar (tellal), bir sözleşmenin kurulmasına bir seferlik aracılık eden bağımsız tacir yardımcısıdır. Acente, pazarlamacı ve ticari temsilci süreklilik arz eden yardımcılar iken, komisyoncu kendi adına ama tacir hesabına işlem yapar.

15- Çek hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Poliçe ve bono hamiline yazılı olarak düzenlenemezken çek hamiline yazılı olarak tanzim edilebilir.
B) Muhatabın imzası çekin zorunlu unsurlarındandır.
C) Poliçe ve bonodan farklı olarak bir kişinin çek düzenleyebilmesi için bir banka ile çek anlaşması yapması gerekir.
D) Çekte kural olarak vade yoktur, çek görüldüğünde ödenir.
E) Poliçeden farklı olarak çekte muhatap sadece bir banka olabilir.

Cevap : B) Muhatabın imzası çekin zorunlu unsurlarındandır.

Açıklama : Çek’te muhatabın (bankanın) imzası değil, “keşidecinin” (düzenleyenin) imzası zorunlu unsurlardandır. Muhatabın imzası zorunlu değildir.

16- Aşağıdakilerden hangisi sermaye olarak anonim şirkete getirilemez?

A) Taşınırlar
B) Vadesi gelmiş alacaklar
C) Rehinli taşınmazlar
D) Fikrî mülkiyet hakları
E) Para

Cevap : C) Rehinli taşınmazlar

Açıklama : Rehinli taşınmazlar, üzerinde üçüncü kişilerin hakları bulunduğu için anonim şirkete sermaye olarak getirilemez. Taşınırlar, alacaklar, fikri mülkiyet hakları ve para ise sermaye olarak getirilebilir.

17- Çekten cayma aşağıdakilerin hangisinde bir hüküm ifade eder?

A) Keşide tarihinden sonra
B) İbraz süresi içinde
C) Ödeme süresi içinde
D) Her zaman
E) İbraz süresi geçtikten sonra

Cevap : E) İbraz süresi geçtikten sonra

Açıklama : Çekten cayma, ancak çekin “ibraz süresi geçtikten sonra” bir hüküm ifade eder ve keşideci çeki ödemekten cayabilir. İbraz süresi içinde keşideci çekten cayamaz.

18- Aşağıdakilerden hangisi mutlak ticari davaya vücut verir?

A) Bonoya ilişkin menfi tespit
B) Ödünç
C) Haksız fiil
D) Satım
E) Kira

Cevap : A) Bonoya ilişkin menfi tespit

Açıklama : Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına bakılmaksızın, bir ticari senedin (örneğin bono) hükümsüzlüğü gibi konularla ilgili davalardır. Bonoya ilişkin menfi tespit davası mutlak ticari davaya vücut verir. Ödünç, haksız fiil, satım ve kira ise şarta bağlı ticari davalar veya adli davalar olabilir.

19- Aşağıdakilerden hangisi poliçenin zorunlu şekil şartlarından biri değildir?

A) Düzenleyenin imzası
B) Poliçe kelimesi
C) Düzenleme tarihi ve yeri
D) Lehtarın imzası
E) Lehtar

Cevap : D) Lehtarın imzası

Açıklama : Poliçede lehtarın (alacaklının) adı zorunlu bir unsurdur, ancak “imzası” zorunlu bir şekil şartı değildir.

20- Tacir olmanın hüküm ve sonuçları bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Ücret ve faiz isteme hakkı
B) İflasa tabi olma
C) Ticari iş karinesine tabi olma
D) Adi örf ve adete tabi olma
E) Ticaret siciline kaydolma

Cevap : D) Adi örf ve adete tabi olma

Açıklama : Tacirler, adi örf ve adetlere değil, “ticari örf ve adetlere” tabidirler. Adi örf ve adetler ise tacir olmayanlar için geçerlidir. Bu nedenle ifade yanlıştır.