Grafik Tasarım Tarihi 2025 Üç Ders Sınav Soruları

Giriş

Grafik tasarım, “endüstriyel tasarım” ve mimari ile birlikte üç ana tasarım disiplininden biridir. Tarihi, insanlığın iletişim kurma ihtiyacıyla başlamış ve teknolojik, sanatsal ve kültürel gelişmelerle birlikte evrilmiştir. Bu makalede, yazının icadından 20. yüzyılın postmodern sanat akımlarına kadar uzanan grafik tasarım tarihi incelenecektir.

Yazının ve Kitabın İlk Evreleri

Grafik tasarımın kökeni, yazının icadına dayanır. Tarihteki ilk yazı sistemleri, nesneleri doğrudan resmeden “resim yazısına” (piktogram) dayanır. Sümerler tarafından icat edilen “çivi yazısı”, “kil tabletler” üzerine yazılmıştır. Mısır hiyerogliflerinin çözülmesinde ise üzerinde aynı metnin üç farklı dilde yazılı olduğu “Rosetta Taşı” kilit bir rol oynamıştır. Orta Çağ’da ise resimli el yazmaları önemli bir sanat formu haline gelmiştir. “Gotik dönemde”, mimariye paralel olarak daha uzun ve dar bir yazı stili ortaya çıkmıştır. Kelt el yazmalarında görülen ve metnin başındaki büyük harflerin giderek küçülmesini sağlayan tekniğe ise “diminüendo” denir.

Rönesans, Sanayi Devrimi ve Yeni Üsluplar

Kelime anlamı “yeniden doğuş” olan “Rönesans”, Antik Yunan ve Roma kültürünün yeniden canlandığı bir dönem olup en büyük etkisini “İtalya’da” göstermiştir. 18. yüzyılda Fransa’da ise gösterişli ve süslemeci bir üslup olan “Rokoko” ortaya çıkmıştır. 1760’lı yıllarda İngiltere’de başlayan “Sanayi Devrimi” ise hem toplumu hem de tasarımı kökten değiştirmiştir. Bu devrimin seri üretimine bir tepki olarak doğan Sanat ve El Sanatları (Arts and Crafts) Hareketi, Birmingham ve Manchester gibi şehirlerde gelişirken, bir liman kenti olan “Liverpool”da daha az etkili olmuştur.

Modern Sanat Akımları ve Grafik Tasarım

20. yüzyılın başları, modern tasarımın temellerini atan sanat akımlarına sahne olmuştur. Sanat ile zanaatı yeniden bir araya getirmeyi amaçlayan “Art Nouveau”, bu akımların en önemlilerindendir. Bu akımın Avusturya’daki daha geometrik kolu ise “Secessionstil” olarak bilinir. Hollanda’da ortaya çıkan “De Stijl” akımı ise daima dik açılı biçimleri ve temel renkleri kullanmıştır. Hızı ve dinamizmi kutsayan Fütürizm’in tipografi anlayışı, “şekilleri parçalayarak dinamik bir ritim duygusu vermeyi” amaçlamıştır. Rusya’daki “Konstrüktivizm” terimi ise Aleksander Rodçenko’nun eserlerine dayanarak icat edilmiştir; İtalyan Fütürist “Luigi Russolo” bu akımın temsilcilerinden değildir. Almanya’da ise sanat ve endüstriyi birleştirmeyi hedefleyen “Deutscher Werkbund”, 1919’da kurulacak olan “Bauhaus” okulunun en önemli öncüsü olmuştur.

Savaş Sonrası ve Postmodern Tasarım

II. Dünya Savaşı sonrası Amerikan sanatı, “soyut dışa vurumcular” olarak bilinen ve kendilerini “New York Okulu” olarak adlandıran bir grup sanatçıyla uluslararası alanda ön plana çıkmıştır. 1960’larda Japonya’da ise “Japan Advertising Annual Club” gibi kurumlar modern grafik tasarımın gelişmesinde rol oynamış, “Tadanori Yokoo” gibi sanatçılar özgün üsluplarıyla dikkat çekmiştir. 1980’lerde ise modernist kurallara bir tepki olarak postmodernizm doğmuştur. İtalya’daki “Memphis” tasarım grubu, eklektik ve renkli tasarımlarıyla; Amerika’daki “Duffy Design” grubu ise nostaljik ve retro tarzlarıyla bu dönemin öne çıkan temsilcileridir.

Sonuç

Grafik tasarımın tarihi, basit bir resim yazıdan başlayarak karmaşık sanat akımlarına uzanan zengin bir serüvendir. Her tasarım süreci, fikir geliştirme, analiz ve üretimin hemen öncesindeki son safha olan “rafine etme” gibi adımları içerir. Günümüzde tasarım, sadece estetik bir unsur değil, aynı zamanda bir markanın kimliğini oluşturan ve ona katma değer katan en önemli unsurlardan biridir. Bu duruma en iyi örnek, tasarımı marka stratejisinin merkezine yerleştiren “Apple”dır. “Adobe InDesign” gibi modern yazılımlar ise, günümüzde dergi ve kitap gibi çok sayfalı “basılı ve dijital medya belgeleri” oluşturmak için kullanılmaktadır.

1. Adobe InDesign CC programı aşağıdaki grafik tasarım ihtiyaçlarından hangisini gidermek için kullanılır?

A) Web tabanlı olarak hızlı görüntü düzeltmeleri yapmak
B) Basılı ve dijital medya belgeleri oluşturmak, yayınlamak
C) Vektör illüstrasyonları oluşturmak
D) Açık kaynaklı bir şekilde resim düzenlemek
E) Şekilleri, diyagramları, degradeleri, çizgi resimleri ve metinleri yöneten düzenleme araçlarıyla vektörler oluşturmak

Cevap : B) Basılı ve dijital medya belgeleri oluşturmak, yayınlamak

Açıklama : Adobe InDesign, profesyonel sayfa tasarımı ve mizanpaj programıdır. Temel amacı dergi, kitap, broşür, e-kitap gibi çok sayfalı basılı ve dijital yayınları oluşturmaktır.

2. Rönesans dönem aşağıdaki hangi Avrupa ülkesinde daha fazla etki göstermiştir?

A) Fransa
B) İtalya
C) İngiltere
D) Almanya
E) İspanya

Cevap : B) İtalya

Açıklama : Rönesans, 14. yüzyılda İtalya’nın Floransa, Roma gibi şehir devletlerinde başlamış ve en parlak dönemini burada yaşamıştır. Bu nedenle en fazla etkiyi İtalya’da göstermiştir.

3. Bir tasarım sürecinde ürünün üretimine başlanmadan önceki son safha aşağıdakilerden hangisidir?

A) Rafine etme
B) Analiz etme
C) Maket yapma
D) Fikir geliştirme
E) Verileri harmanlama

Cevap : A) Rafine etme

Açıklama :

4. 19. yüzyılın son on yılında ve 20. yüzyılda sanat ve el sanatları hareketinin gelişimi, aşağıdaki şehirlerden hangisinde diğerlerine göre daha az olmuştur?

A) Birmingham
B) Liverpool
C) Manchester
D) Edinburgh
E) Glasgow

Cevap : B) Liverpool

Açıklama : Arts and Crafts akımı, Glasgow, Birmingham, Manchester gibi endüstriyel üretim ve tasarım merkezlerinde güçlü bir şekilde gelişmiştir. Liverpool ise bu dönemde daha çok bir liman ve ticaret şehri olarak öne çıkmış, bu özel sanat akımının merkezi olmamıştır.

5. 1760’lı yıllarda İngiltere’de başlamış, 1840’lı yıllara kadar önceleri Kuzey Avrupa sonra da Amerika’ya kadar yayılarak devam etmiş olan süreç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Viktorya Dönemi
B) Bauhaus
C) Sanayi Devrimi
D) Art Nouveau
E) Gotik Dönem

Cevap : C) Sanayi Devrimi

Açıklama : Verilen tarih aralığı ve coğrafi yayılım, buhar makinesinin icadı gibi teknolojik gelişmelerle İngiltere’de başlayan ve tüm dünyayı etkileyen Sanayi Devrimi’ni tanımlamaktadır.

6. 1960’lı yıllarda Japon grafikerler arasında en özgün anlatıma sahip tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Shigoe Fukuda
B) Tadanori Yokoo
C) Ikko Tanaka
D) Kazumasa Nagai
E) Yusaku Kamekura

Cevap : B) Tadanori Yokoo

Açıklama : Tadanori Yokoo, 1960’larda Japonya’daki modernist ve minimalist akımlardan ayrılarak, pop art, saykodelik sanat ve geleneksel Japon imgelerini birleştiren son derece kişisel, karmaşık ve özgün üslubuyla tanınmıştır.

7. Gittikçe küçülen yazı biçimi aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

A) Manuscript
B) Hiyeroglif
C) Diminüendo
D) İnsiyal
E) Stylus

Cevap : C) Diminüendo

Açıklama : Özellikle Kelt el yazmalarında görülen ve bir metnin başındaki büyük harflerin giderek küçülerek normal metin boyutuna ulaşmasını sağlayan kaligrafik tekniğe “diminuendo” denir.

8. 1980­-1987 arasında faaliyette bulunan, çıkan eserleri çoğulcu, eklektik ve hedonist, tasarımcıları ise ucuz plastiğe ve çeşitli şekil ve renklere düşkün olan sanat hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Memphis
B) Bauhaus
C) Tau
D) Pentagram
E) New Wave

Cevap : A) Memphis

Açıklama : 1980’lerde İtalya’da ortaya çıkan Memphis tasarım grubu, modernist tasarımın katı kurallarını reddederek canlı renkler, asimetrik şekiller ve laminat gibi ucuz malzemeler kullanarak eğlenceli, eklektik ve post-modern bir stil yaratmıştır.

9. Eski ve nostaljik izlenimi yaratan renk paleti kullanımı ve illüstratif nitelikleri ile ön plana çıkan tasarım grubu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Duffy Design
B) Oxenar
C) Brody
D) Grapus
E) Studio Dumbar

Cevap : A) Duffy Design

Açıklama : 1980’lerde kurulan Amerikalı Duffy Design Group, özellikle ambalaj tasarımında, nostaljik tipografi, retro renkler ve eski illüstrasyonları modern bir anlayışla yeniden kullanarak post-modern bir akım başlatmıştır.

10. Daha uzun formlardan oluşan yeni bir yazı stilinin ortaya çıktığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Neoklasik dönem
B) Antik dönem
C) Viktorya dönemi
D) Romanesk dönem
E) Gotik dönem

Cevap : E) Gotik dönem

Açıklama : Gotik mimarinin dikey ve sivri yapısına paralel olarak, bu dönemde kullanılan yazı karakterleri de (Blackletter/Textura) daha dar, sıkışık ve uzun bir form almıştır.

11. Canlanma ya da yeniden doğuş anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?

A) Barok
B) Neoklasik
C) Manuscript
D) Viktorya
E) Rönesans

Cevap : E) Rönesans

Açıklama : Fransızca kökenli olan “Rönesans” kelimesi, “yeniden doğuş” anlamına gelir ve Antik Yunan ve Roma kültürünün yeniden canlandığı dönemi ifade eder.

12. Mısır yazısının çözümlenmesinde aşağıdakilerden hangisi önemli rol oynamıştır?

A) Rosetta taşı
B) Kil tabletler
C) Hiyeroglif
D) Mağara resimleri
E) Kaligrafi

Cevap : A) Rosetta taşı

Açıklama : 1799’da bulunan ve üzerinde aynı metnin üç farklı dilde (Hiyeroglif, Demotik ve Antik Yunanca) yazılı olduğu Rosetta Taşı, Jean-François Champollion’un Mısır hiyerogliflerini çözmesini sağlayan anahtar olmuştur.

13. Aşağıdakilerden hangisi tasarım olgusunun, bir şirketin ürün veya ürünlerini markalaştıran ve katma değerli ürün hâline getiren en önemli unsurlardan biri olduğunu gösteren en iyi marka örneklerinden biridir?

A) UPS
B) ABC
C) Apple
D) Webrazzi
E) FedEx

Cevap : C) Apple

Açıklama : Apple, ürünlerinin işlevselliği kadar estetik ve kullanıcı dostu tasarımına da odaklanarak, tasarımı marka kimliğinin ve pazarlama stratejisinin merkezine yerleştirmiş ve bu yolla teknoloji ürünlerine büyük bir katma değer katmayı başarmış en ikonik markadır.

14. Aşağıdakilerden hangisi konstrüktivizm sanat hareketinin temsilcilerinden biri değildir?

A) Aleksander Rodchenko
B) Vlademir Tatlin
C) Luigi Russolo
D) Naum Gabo
E) Kazimir Malevich

Cevap : C) Luigi Russolo

Açıklama : Rodçenko, Tatlin, Gabo ve Maleviç Rus Konstrüktivizmi ve Süprematizmi’nin öncü sanatçılarıdır. Luigi Russolo ise “Gürültülerin Sanatı” manifestosuyla tanınan bir İtalyan Fütürist ressam ve bestecidir.

15. Modernist ideallerden ilham alan, uluslararası ödüller kazanan, elle çizilmiş ve boyanmış tasarımlardan oluşan yıllık sergiler düzenleyen, 1960’lardaki hızlı ekonomik gelişme ile birlikte yeni baskı tekniklerinin ortaya çıkmasını ve üretilen posterlerin nitelik ve niceliğinde artışı sağlayan Japon kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Memphis
B) Tau Design
C) OSPAAAL
D) Japan Advertising Annual Club
E) Revolutionizing Japanese Graphic Design

Cevap : D) Japan Advertising Annual Club

Açıklama : Japonya Reklam Sanatçıları Kulübü (Japan Advertising Artists Club – JAAC), savaş sonrası Japonya’da modern grafik tasarım anlayışının gelişmesinde ve uluslararası alanda tanınmasında merkezi bir rol oynamıştır.

16. Willem de Kooning, Robert Motherwell, Barnett Newman, Clyfford Still, David Smith ve diğerleriyle birlikte Amerikan sanatının ilk kez uluslararası avangardının ön saflarında yer alan “soyut dışa vurumcular” diye adlandırılan bir grup kurdular.
Soyut dışa vurumcular olarak adlandırılan bu grubun kendilerinin tercih ettiği isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) Psychedelia ve Psychedelic
B) Glasgow Okulu
C) Succession Okulu
D) Art Deco
E) New York Okulu

Cevap : E) New York Okulu

Açıklama : 1940’lar ve 50’lerde ortaya çıkan ve Amerikan sanatını dünya sahnesine taşıyan Soyut Dışavurumculuk akımının merkez üssü New York şehri olduğu için bu sanatçılar grubu aynı zamanda “New York Okulu” olarak da anılmaktadır.

17. Fütürist tipografi anlayışının en önemli özellikleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

A) Şekiller parçalanmakta; hareket, açık-koyu renkler ve çizgiler pasif bir ritim duygusu verecek tarzda düzenlenmektedir.
B) Şekiller, hareketler ve açık-koyu renkler bir ritim duygusu oluşturmak için değil durağan bir etki oluşturmak için tasarlanmaktadır.
C) Şekiller bütünsel olarak verilmekte; hareket, açık-koyu renkler ve çizgiler pasif bir ritim duygusu vermektedir.
D) Şekiller parçalanmakta; hareket, açık-koyu renkler ve çizgiler dinamik bir ritim duygusu vermektedir.
E) Şekiller bütünsel olarak verilmekte; hareket, açık-koyu renkler ve çizgiler dinamik bir ritim duygusu vermemektedir.

Cevap : D) Şekiller parçalanmakta; hareket, açık-koyu renkler ve çizgiler dinamik bir ritim duygusu vermektedir.

Açıklama : Fütürizm, hızı, teknolojiyi ve dinamizmi kutsayan bir akımdır. Bu anlayış, tipografide kelimelerin ve harflerin parçalanması, diyagonal çizgiler ve zıtlıklar kullanılarak dinamik bir ritim ve hareket duygusu yaratılmasıyla ifade edilmiştir.

18. Çivi yazısının yazıldığı yüzey aşağıdakilerden hangisidir?

A) Taş
B) Mağara duvarı
C) Kağıt
D) Kil tablet
E) Papirüs

Cevap : D) Kil tablet

Açıklama : Sümerler ve diğer Mezopotamya medeniyetleri, çivi yazısını yazmak için ucu sivriltilmiş bir kamışla (stylus) ıslak kil tabletler üzerine işaretler basmış ve bu tabletleri güneşte veya fırında kurutmuşlardır.

19. Daima dik açılı biçimleri ve temel renkleri kullanan akım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Jugendstil
B) Viktorya
C) Neoklasik
D) Secessionstil
E) De Stijl

Cevap : E) De Stijl

Açıklama : Hollanda’da ortaya çıkan De Stijl (“Üslup”) akımı, sanatta evrensel bir uyum arayışıyla kompozisyonlarını sadece dikey ve yatay çizgiler ile ana renkler (kırmızı, sarı, mavi) ve nötr renklerden (siyah, beyaz, gri) oluşturmuştur.

20. Aşağıdakilerden hangisi Art Nouveau akımının temsilcileri arasında gösterilemez?

A) Koloman Moser
B) Will Breadley
C) Alfred Roller
D) Josef Müller Brockmann
E) Josef Hoffman

Cevap : D) Josef Müller Brockmann

Açıklama : Josef Müller-Brockmann, 1950’ler ve 60’larda gelişen, Art Nouveau’nun süslemeci anlayışına tamamen zıt, sade, geometrik ve rasyonel İsviçre Üslubu’nun en önemli temsilcilerindendir.