MUH103U Genel Muhasebe I 2024-2025 Dönem Sonu Soruları

Giriş

Genel muhasebe, bir işletmenin ekonomik faaliyetlerini kaydeden, sınıflandıran ve “finansal tablolar” aracılığıyla özetleyerek sunan bir bilgi sistemidir. Bu sistemin temelini, gelir ve giderlerin nakit hareketine bakılmaksızın, ortaya çıktıkları dönemde kaydedilmesini gerektiren “tahakkuk esası” gibi genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri oluşturur. Bu makalede, varlıkların muhasebeleştirilmesi ve finansal raporlama gibi genel muhasebenin temel konuları ele alınacaktır.

Muhasebe Süreci ve Kayıt Mantığı

Muhasebe süreci, mali nitelikteki olayların defterlere kaydedilmesiyle işler. Bu kayıtlar, temel muhasebe denklemini (Varlıklar = Borçlar + Özsermaye) her zaman dengede tutar. Örneğin, ortakların işletmeye sermaye koyması hem varlıkları hem de kaynakları (özsermaye) artıran bir işlemdir (“kaynak artışı, varlık artışı”). Mali belgelerin defterlere kaydedilmesindeki olası hataları azaltmak için ise “muhasebe fişleri” gibi ara belgeler kullanılır.

Varlıkların Muhasebeleştirilmesi

İşletme varlıkları, bilançoda dönen ve duran varlıklar olarak iki ana grupta sınıflandırılır.

• Dönen Varlıklar: Bir yıl içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi beklenen varlıklardır.
  • Hazır Değerler: Kasa ve banka hesaplarını içerir. Nakitten sonra en likit varlıklar genellikle “alınan çeklerdir”. İşletmenin “ticari mevduat hesabı” ise 102 Bankalar hesabında izlenir.
  • Menkul Kıymetler: Fiyat hareketlerinden yararlanmak amacıyla alınan platin gibi değerli madenler “diğer menkul kıymetler” hesabında takip edilir. Bir menkul kıymet zararına satıldığında, aradaki fark “Menkul Kıymet Satış Zararları” hesabına borç kaydedilir.
  • Alacaklar: Vadeli satışlardan doğan ve henüz tahsil edilmemiş vade farkları, vade süresi boyunca “Faiz Gelirleri” hesabına aktarılarak gelire dönüştürülür.
  • Stoklar: İşletmenin satmak amacıyla aldığı ticari mallardır. Bir malın maliyetine, nakliye gibi “alış giderleri” de dahil edilir. Net satışlar ise, brüt satışlardan satış iadelerinin düşülmesiyle hesaplanır.
• Duran Varlıklar: İşletme faaliyetlerinde bir yıldan daha uzun süre kullanılmak amacıyla elde edilen varlıklardır.

Finansal Tablolar

Muhasebe sürecinin nihai ürünleri, işletmenin finansal durumunu ve performansını gösteren finansal tablolardır.

• Gelir Tablosu: “Belli bir dönemde elde edilen gelirlerle katlanılan giderleri düzenli bir şekilde göstererek” işletmenin kâr veya zararını ortaya koyar.
• Nakit Akış Tablosu: İşletmenin nakit giriş ve çıkışlarını faaliyet, yatırım ve finansman başlıkları altında sınıflandırır. Örneğin, bir makinenin satılması “yatırım faaliyetlerinden” kaynaklanan bir nakit akışıdır.

Yabancı Para İşlemleri ve Türev Ürünler

Modern finansal sistemde, işletmeler farklı finansal araçlar ve para birimleriyle işlem yaparlar. “Yabancı para ile yapılan işlemler”, ilk olarak “işlemin yapıldığı günkü kur” üzerinden Türk Lirası’na çevrilerek kayıtlara alınır. Değerleri başka bir dayanak varlığın değerindeki değişimlere göre belirlenen “türev ürünleri” ise, doğası gereği “değeri değişime açık sözleşmelere” dayanır.

Sonuç

Genel muhasebe, işletmenin finansal hikayesini anlatan bir dildir. Üç taraf arasında düzenlenen bir kambiyo senedi olan “poliçe” gibi özel hukuki belgelerden, vadesine kadar elde tutulacak bir menkul kıymetin alımında ödenen komisyonun varlığın “maliyetine eklenmesine” kadar her bir kayıt, bu dilin kendi kuralları ve standartları içinde gerçekleşir. Bu kurallar bütünü, tüm paydaşlar için güvenilir ve karşılaştırılabilir finansal bilgi üretilmesini sağlar.

1. Yabancı para ile yapılan işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Yabancı paralı işlemlerde işlemin yapıldığı günkü kur dikkate alınır.
B) Yabancı para ile yapılan işlemler Bankalar hesabı üzerinden yapılır.
C) Yabancı paralı işlemlerde Kasa hesabı her zaman alacaklandırılır.
D) Kayıtlar yabancı para tutarı üzerinden tutulur.
E) Yabancı paralı işlemlerde dönem sonu kuru dikkate alınarak işlem yapılır.

Cevap : A) Yabancı paralı işlemlerde işlemin yapıldığı günkü kur dikkate alınır.

Açıklama : Muhasebe standartlarına göre, yabancı para cinsinden yapılan bir işlem, ilk muhasebeleştirilmesi sırasında işlem tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası’na çevrilerek kayıtlara alınır.

2. Bir işletmenin varlıkları arasında nakit paradan sonra en likit varlık aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ticari mallar
B) Banka kredileri
C) Makinalar
D) Alınan çekler
E) Alıcılar

Cevap : D) Alınan çekler

Açıklama : Likidite, bir varlığın nakde çevrilme hızıdır. Nakitten sonra en kolay ve en hızlı nakde çevrilebilen varlıklar genellikle bankadaki paralar ve vadesi geldiğinde hemen tahsil edilebilen çeklerdir. Bu nedenle “Alınan Çekler” en likit ikinci varlıktır.

3. A İşletmesi’nin kayıtlarında sahip olduğu Hisse Senetleri’nin değeri 125.000 TL olarak görülmektedir. İşletme, bu hisse senetlerinin tamamını 120.000 TL ye satmıştır.

Bu bilgilere göre yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisi borçlandırılır?

A) Hisse Senetleri
B) Menkul Kıymet Satış Zararları
C) Satılan Malların Maliyeti
D) Menkul Kıymet Satış Kârları
E) Komisyon Giderleri

Cevap : B) Menkul Kıymet Satış Zararları

Açıklama : Satış işlemi sonucunda kasaya 120.000 TL nakit girer (Kasa hs. Borçlu). Kayıtlı değeri 125.000 TL olan hisse senetleri satıldığı için Hisse Senetleri hesabı 125.000 TL alacaklandırılır. Aradaki 5.000 TL’lik fark, bir zarar olduğu için Menkul Kıymet Satış Zararları hesabına borç kaydedilir.

4. (A) İşletmesi elindeki fazla nakdi değerlendirmek amacıyla fiyat hareketlerinden yararlanmak için platin madenine yatırım yapmıştır.

İşletmenin yapmış olduğu bu yatırım aşağıdaki hesaplardan hangisinde muhasebeleştirilir?

A) Mali duran varlıklar
B) Hazır değerler
C) Diğer menkul kıymetler
D) İştirakler
E) Hisse senetleri

Cevap : C) Diğer menkul kıymetler

Açıklama : Hisse senetleri ve tahviller dışında kalan ve genellikle fiyat hareketlerinden yararlanma (spekülatif) amacıyla alınan altın, platin gibi değerli madenler veya diğer sermaye piyasası araçları “Diğer Menkul Kıymetler” hesabında izlenir.

5. Türev ürünleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Başlangıç yatırımı oldukça büyüktür ve gereklidir.
B) Sabit bir değişim beklentisi söz konusudur.
C) Değeri değişime kapalıdır.
D) Vadeye kadar taraflar arasında nakit akışı bir zorunluluktur.
E) Değeri değişime açık bir sözleşmeye dayalıdır.

Cevap : E) Değeri değişime açık bir sözleşmeye dayalıdır.

Açıklama : Türev ürünler (vadeli işlem, opsiyon sözleşmeleri vb.), değerlerini başka bir dayanak varlığın (döviz kuru, faiz oranı, emtia fiyatı vb.) değerindeki değişimlerden alan finansal sözleşmelerdir. Dolayısıyla değerleri sürekli değişime açıktır.

6. İşletme faaliyetlerinde 1 yıldan daha uzun sürede kullanılmak amacıyla elde edilen varlıklar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Stoklar
B) Duran varlıklar
C) Dönen varlıklar
D) Hazır değerler
E) Diğer dönen varlıklar

Cevap : B) Duran varlıklar

Açıklama : Bir yıldan veya bir normal faaliyet döneminden daha uzun süre işletmede kullanılması, satılması veya paraya çevrilmesi düşünülmeyen varlıklara (binalar, makineler, demirbaşlar vb.) “duran varlıklar” denir.

7. Ticari mal alışlarında ortaya çıkan alış giderleri ne şekilde muhasebeleştirilmektedir?

A) Satın alınan malın maliyetine eklenir.
B) Genel yönetim giderleri olarak kaydedilir.
C) Zarar olarak kaydedilir.
D) Dönem gideri olarak muhasebeleştirilir.
E) Satın alınan malların maliyetinden indirilir.

Cevap : A) Satın alınan malın maliyetine eklenir.

Açıklama : Muhasebenin maliyet esası kavramına göre, bir varlığın elde edilmesi için katlanılan tüm giderler (nakliye, sigorta, gümrük vergisi vb.) o varlığın maliyetine eklenir. Dolayısıyla alış giderleri, satın alınan ticari malın maliyetine dahil edilir.

8. Bir işletmenin ticari mevduat hesabı aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

A) Banka Kredileri
B) Bankalar
C) Ortaklara Borçlar
D) Ticari Alacaklar
E) Ortaklardan Alacaklar

Cevap : B) Bankalar

Açıklama : İşletmenin bankalardaki vadesiz ticari mevduat hesaplarında bulunan paraları, Tekdüzen Hesap Planı’nda 102 Bankalar hesabında izlenir.

9.

100.01 Türk Lirası Kasası hs.
12.400 | 4.500

100.02 Yabancı Paralar Kasası hs.
4.500 | 1.050

900 Dolar Kasası hs.
1.500 | 350

Bu bilgilere göre işletmenin kasasında kaç dolar bulunmaktadır?

A) 7.900
B) 6.850
C) 3.450
D) 3.000
E) 1.150

Cevap : E) 1.150

Açıklama : İşletmenin kasasındaki dolar miktarını yardımcı defter olan Dolar Kasası hesabı gösterir. Hesabın borç tarafı dolar girişlerini (1.500), alacak tarafı ise dolar çıkışlarını (350) gösterir. Kalan = Borç Toplamı – Alacak Toplamı = 1.500 – 350 = 1.150 Dolar.

10. Mali nitelikli işlemlere ait belgelerin doğrudan defterlere kaydedilmesindeki olası hataları azaltmak için aşağıdaki belgelerden hangisi kullanılır?

A) Muhasebe fişleri
B) Sevk irsaliyesi
C) Yazar kasa fişi
D) İrsaliyeli fatura
E) Gider pusulası

Cevap : A) Muhasebe fişleri

Açıklama : Muhasebe fişleri (tahsil, tediye, mahsup fişi), mali belgelerin (fatura, makbuz vb.) yevmiye defterine kaydedilmeden önce bir ön kontrol ve sınıflandırmadan geçirilmesini sağlayan, bu sayede kayıt hatalarını azaltan ara belgelerdir.

11. Ertelenmiş Ticari Alacaklar Vade Farkı hesabına alacaklandırılarak kaydedilmiş olan vade farkları vade sonuna kadar hangi hesaba aktarılarak kapatılır?

A) Alacak Senetleri
B) Ticari Mallar
C) Satılan Malların Maliyeti
D) Faiz Gelirleri
E) Kasa

Cevap : D) Faiz Gelirleri

Açıklama : Vadeli satışlarda alacağa eklenen vade farkı, başlangıçta pasif düzenleyici bir hesap olan 122 Alacak Senetleri Reeskontu veya benzeri bir hesaba kaydedilir. Vade süresi boyunca, döneme isabet eden kısmı bu hesaptan düşülerek ilgili dönemin geliri olarak 642 Faiz Gelirleri hesabına aktarılır.

12. İşletmenin finansal durumunun ve finansal performansının biçimlendirilmiş sunumu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Muhasebe standartları
B) Kanun
C) Finansal tablolar
D) Eşdeğer birimler
E) Fatura

Cevap : C) Finansal tablolar

Açıklama : Bu ifade, Türkiye Muhasebe Standartları’nda (TMS 1) yer alan “finansal tablolar” tanımıdır. Finansal tablolar (bilanço, gelir tablosu vb.), bir işletmenin mali durumunu ve performansını standart bir formatta sunar.

13. A İşletmesi, vadeye kadar elde tutma amacıyla bir menkul kıymet yatırımı yapmış ve bu işlem için aracı kuruma 2.500 TL komisyon ödemiştir.

Bu bilgilere göre aracı kuruma ödenmiş olan komisyon tutarı ne şekilde muhasebeleştirilecektir?

A) Alacak senedi olarak
B) Menkul kıymetin uygun değerine eklenerek
C) Diğer olağan gider ve zarar olarak
D) Komisyon gideri olarak
E) Faaliyet gideri olarak

Cevap : B) Menkul kıymetin uygun değerine eklenerek

Açıklama : Vadeye kadar elde tutulacak menkul kıymetler gibi finansal varlıkların alımında, alımla doğrudan ilişkili olan komisyon gibi işlem maliyetleri, ayrı bir gider olarak yazılmaz, doğrudan o varlığın maliyet bedeline (uygun değerine) eklenir.

14. Aşağıdakilerden hangisi Alacak Senetlerinin kulanım alanlarından biri değildir?

A) Kırdırılıp paraya çevrilmesi
B) Vadesinde tahsil edilmesi
C) Sermaye artışında kullanılması
D) Teminat olarak bankaya verilmesi
E) Ciro edilerek mal alımında kullanılması

Cevap : D) Teminat olarak bankaya verilmesi

Açıklama :

15. “A” İşletmesinin ortakları, işletme sermayesini 60.000 TL artırmış ve parayı işletmenin banka hesabına yatırmışlardır.

Bu bilgilere göre yukarıdaki mali olay aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

A) Gelir artışı, varlık azalışı
B) Gider artışı, kaynak artışı
C) Kaynak azalışı, gider artışı
D) Kaynak artışı, varlık azalışı
E) Kaynak artışı, varlık artışı

Cevap : E) Kaynak artışı, varlık artışı

Açıklama : İşletmenin banka hesabına para yattığı için Bankalar (varlık) hesabı artar. Bu para ortaklar tarafından sermaye olarak konulduğu için Sermaye (özkaynak) hesabı da artar. Dolayısıyla hem varlık hem de kaynak tarafında bir artış olur.

16. SAM İşletmesi, 10 Ekim tarihinde peşin değeri 6.000 olan P12 malını; 60 gün vadeli 6.000 TL nominal değerli senet ve 300 TL KDV’yi peşin tahsil ederek satmıştır.

Bu bilgilere göre yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisi yer almaz?

A) 101 Alınan Çekler hesabı
B) 121 Alacak Senetleri hesabı
C) 100 Kasa hesabı
D) 391 Hesaplanan KDV hesabı
E) 600 Yurtiçi Satışlar hesabı

Cevap : A) 101 Alınan Çekler hesabı

Açıklama : Yapılacak yevmiye kaydı şöyledir: 121 Alacak Senetleri (Borçlu 6.000), 100 Kasa (Borçlu 300), 600 Yurtiçi Satışlar (Alacaklı 6.000), 391 Hesaplanan KDV (Alacaklı 300). Görüldüğü gibi kayıtta 101 Alınan Çekler hesabı kullanılmamaktadır.

17. “A” İşletmesinin 2023 dönemi sonunda Ticari Mallar hesabının borç tarafının tutarı 170.000 TL ve alacak tarafının tutarı 145.000 TL’dir.

Bu bilgilere göre işletmenin 2024 dönem başı mal stoku kaç TL’dir?

A) 10.000
B) 15.000
C) 18.000
D) 25.000
E) 44.000

Cevap : D) 25.000

Açıklama : Bir hesabın dönem sonu kalanı, bir sonraki dönemin dönem başı değerini oluşturur. Ticari Mallar hesabının kalanı = Borç Toplamı – Alacak Toplamı = 170.000 – 145.000 = 25.000 TL’dir. Bu tutar, 2024 yılına devreden dönem başı stoktur.

18. “A” işletmesi, 2023 yılında tanesi 500 TL den 400 adet mal satmış, bu malların 50 tanesi istenilen özellikleri taşımadığı gerekçesi ile müşteriler tarafından iade edilmiştir.

Bu bilgilere göre, “A” işletmesinin 2023 yılı net satış tutarı kaç TL’dir?

A) 225.000
B) 200.000
C) 175.000
D) 150.000
E) 125.000

Cevap : C) 175.000

Açıklama : Brüt Satışlar = 400 adet * 500 TL = 200.000 TL. Satıştan İadeler = 50 adet * 500 TL = 25.000 TL. Net Satışlar = Brüt Satışlar – Satıştan İadeler = 200.000 – 25.000 = 175.000 TL.

19. Üç taraf arasındaki alacak-borç ilişkisini düzenleyen kambiyo senedi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bono
B) Borç Senedi
C) Çek
D) Alacak Senedi
E) Poliçe

Cevap : E) Poliçe

Açıklama : Poliçede üç taraf bulunur: Keşideci (düzenleyen), muhatap (ödeyecek olan) ve lehtar (alacaklı). Bono ve çekte ise temel olarak iki taraf (düzenleyen ve lehtar) bulunur.

20. Devamlı envanter yöntemi kullanan bir işletmenin kredili olarak satmış olduğu malların bir kısmının iade edilmesi durumunda yapılan yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisi yer almaz?

A) 610 Satıştan İadeler
B) 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti
C) 391 Hesaplanan KDV
D) 153 Ticari Mallar
E) 191 İndirilecek KDV

Cevap : C) 391 Hesaplanan KDV

Açıklama : Satış iadesi kaydında, satış sırasında alacaklandırılan 391 Hesaplanan KDV hesabı borçlandırılarak düzeltilir. İade edilen malın maliyeti ise 153 Ticari Mallar hesabına borç, 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabına alacak kaydedilir. Satış iadesi tutarı 610 Satıştan İadeler hesabına borç kaydedilir. 191 İndirilecek KDV ise mal alışlarında kullanılır, satış iadesinde kullanılmaz. (Not: Cevap anahtarında C şıkkı işaretlenmiş olsa da, muhasebe tekniği açısından doğru cevap E şıkkı olmalıdır. Satış iadesinde Hesaplanan KDV hesabı mutlaka kullanılır. Ancak cevap anahtarına sadık kalınmıştır.)