Sosyal Politika 2024-2025 Vize Soruları

Sosyal Politika: Refah Devleti, İdeolojiler ve Toplumsal Adalet

@lolonolo_com

1. “Güçlü (varlıklı) üstün olduğu için hayatta kalırken, zayıf (fakir) yok edilmeyi hak eder ve zayıfların korunması bir hatadır.” ifadesi aşağıdaki düşüncelerden hangisine aittir?

A) Kapitalizm
B) Liberalizm
C) Sosyalizm
D) Sosyal darwinizm
E) Merkantilizm

Cevap : D) Sosyal darwinizm

Açıklama : Sosyal darwinizm, Charles Darwin’in doğal seçilim teorisini toplum ve sosyal gruplar için uygulayan bir düşüncedir. Güçlülerin hayatta kalmasının doğal ve doğru olduğunu savunarak, yoksulların ve zayıfların korunmasına karşı çıkar.

2. İngiltere’de refah devleti işlevlerini 1945-1975 döneminde yerine getiren yerel yönetimleri tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yerinde Yönetim Modeli
B) Karma Refah Modeli
C) Yerel Refah Devleti
D) Merkezi Refah Modeli
E) Refah Belediyeciliği

Cevap : C) Yerel Refah Devleti

Açıklama : İngiltere’de İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde, merkezi hükümetin yanı sıra yerel yönetimler de sosyal hizmetlerin sunumunda ve refah devleti işlevlerinin yerine getirilmesinde aktif rol oynamıştır. Bu durum, “Yerel Refah Devleti” olarak adlandırılır.

3. I. Devletin işgücü piyasalarına müdahalesi uzun süreli ve açık işsizliğe sebep olacaktır.
II. Ücretlerin işçi ve işveren örgütlerinin uzlaşmasıyla belirlenmesi işsizliği artıracaktır.
III. Devletin asgari ücreti tespit etmesi, uzun vadede işsizliği azaltacaktır.
Yukarıdakilerden hangileri liberal düşüncenin işsizliğe ilişkin benimsediği görüşlerdendir?

A) Yalnız III
B) I ve II
C) II ve III
D) Yalnız I
E) Yalnız II

Cevap : D) Yalnız I

Açıklama :

4. Laissez-faire ilkesi ile aşağıdakilerden hangisi anlatılmak istenmektedir?

A) Özgürlük ve eşitlik
B) Adil gelir dağılımı
C) Bilim ve ilerleme
D) Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler
E) Devlet müdahalesi

Cevap : D) Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler

Açıklama : Fransızca kökenli “laissez-faire, laissez-passer” (bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler) ilkesi, liberalizmin temelini oluşturan serbest piyasa ekonomisi ve devletin ekonomik faaliyetlere müdahale etmemesi felsefesini ifade eder.

5. Aşağıdakilerden hangisi sosyal politikanın öncelikli hedef grupları arasında yer almamaktadır?

A) Yoksullar
B) Bağımlı çalışanlar
C) Engelliler
D) Kadınlar
E) Girişimciler

Cevap : E) Girişimciler

Açıklama : Sosyal politika, genellikle toplumun dezavantajlı veya korunmaya muhtaç gruplarını hedef alır. Yoksullar, bağımlı çalışanlar, engelliler ve kadınlar bu gruplar arasında yer alırken, girişimciler genellikle özel sektör ve ekonomi politikalarının hedef grubudur.

6. I. Yasal refah
II. Kamu refahı
III. Mali refah
IV. Gönüllü sektör refahı
V. Mesleki refah
Titmus’un bahsettiği refah türleri yukarıdakilerden hangileridir?

A) I, IV ve V
B) I, II ve III
C) II, III ve V
D) I, III ve V
E) II, III ve IV

Cevap : C) II, III ve V

Açıklama :

7. Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda sosyal politikanın esas amaçlarından değildir?

A) Sosyal barışı temin etmek
B) Emeği sermayeye karşı korumak
C) Emek-sermaye çatışmasını azaltmak
D) Devletin mali yapısını güçlendirmek
E) Ekonomik ve toplumsal düzenin devamını sağlamak

Cevap : D) Devletin mali yapısını güçlendirmek

Açıklama : Dar anlamda sosyal politika, özellikle emek ve sermaye arasındaki ilişkileri düzenleyerek sosyal barışı sağlamayı, işçiyi korumayı ve toplumsal düzenin devamını amaçlar. Devletin mali yapısını güçlendirmek ise ekonomi politikasının bir amacıdır.

8. I. Piyasa, emeğini ücret karşılığında satan işçilerin ürettiği değere sermaye sahiplerinin el koyduğu bir düzendir.
II. Piyasadaki mübadeleler bireysel ve sosyal refahı optimize etmektedir.
III. Kapitalizm, piyasada serbest ve eşit mübadeleyi tesis etmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Karl Marx’ın görüşleriyle örtüşmektedir?

A) Yalnız II
B) Yalnız I
C) Yalnız III
D) I ve III
E) I ve II

Cevap : B) Yalnız I

Açıklama : Karl Marx’ın temel tezi, kapitalist sistemde işçinin ürettiği artık değere sermaye sahibi tarafından el konulduğu, yani sömürünün var olduğu yönündedir (I. ifade). Diğer ifadeler ise liberal düşünceye ait görüşlerdir ve Marx’ın eleştirilerinin tam tersini savunur.

9. Sosyal politikalar ve sendikalar için “altın dönem” olarak adlandırılan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1929 ekonomik buhranından II. Dünya Savaşı’na kadar olan dönem
B) I. Dünya Savaşı sonrasından 1929 ekonomik buhranına kadar olan dönem
C) 1973 petrol krizinden 1980’e kadar olan dönem
D) Fransız İhtilali’nden 1920’lere kadar olan dönem
E) II. Dünya Savaşı sonrasından 1970’lerin ortalarına kadar olan dönem

Cevap : E) II. Dünya Savaşı sonrasından 1970’lerin ortalarına kadar olan dönem

Açıklama : İkinci Dünya Savaşı sonrası Keynesyen politikalar ve refah devletinin yükselişiyle birlikte, sosyal harcamaların arttığı, tam istihdamın hedeflendiği ve sendikaların güçlendiği bu dönem, sosyal politikalar için “altın çağ” olarak bilinir.

10. Sosyal politika-devlet ilişkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Devletler sosyal politikalar noktasında her zaman sınırlı kalarak piyasaya müdahaleden kaçınmıştır.
B) Sosyal güvenlik sistemi dar anlamda sosyal politikanın en önemli uygulama örneğidir.
C) Devletlerin neredeyse tamamında çalışma ilişkileri ve sosyal politikaya ilişkin bakanlıklar ve taşra teşkilatları bulunmaktadır.
D) Sosyal politikalar gelirin yeniden dağılımı ve dağıtımı noktasında önemli bir araçtır.
E) Devletin sosyal politika aktörleri arasında belirleyici bir konumu bulunmaktadır.

Cevap : A) Devletler sosyal politikalar noktasında her zaman sınırlı kalarak piyasaya müdahaleden kaçınmıştır.

Açıklama : Bu ifade yanlıştır. Özellikle refah devleti döneminde ve günümüzde sosyal politikalar, devletlerin piyasaya aktif olarak müdahale ettiği ve sosyal güvenlik, eğitim, sağlık gibi alanlarda düzenleyici ve hizmet sunucu rol üstlendiği bir alandır.

11. Refah çoğulculuğu (welfare pluralism) yaklaşımına göre aşağıdakilerden hangisi kamu yönetiminin üstlenmesi gereken görevler arasında değildir?

A) Hizmetin finansmanının sağlanması
B) Sosyal refah hizmetlerinin üretim ve dağıtımı
C) Hizmetlerin sağlanma sorumluluğu
D) Hizmetin denetiminin yapılması
E) Hizmetlerin planlanması

Cevap : B) Sosyal refah hizmetlerinin üretim ve dağıtımı

Açıklama : Refah çoğulculuğu, sosyal refah hizmetlerinin sadece devlet tarafından değil, aynı zamanda sivil toplum, özel sektör ve ailenin de katılımıyla üretilmesini ve dağıtılmasını savunur. Kamu yönetiminin görevi ise bu hizmetlerin planlanması, finansmanı ve denetimi ile sınırlıdır.

12. “Toplumda gelirin yeniden dağılımına yönelik önlemler alarak toplumsal refahı sağlama amacı güdülen politikalardır.” ifadesinde tanımı yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Siyasi politika
B) İktisadi politika
C) Sosyal politika
D) Dış politika
E) Kamu politikası

Cevap : C) Sosyal politika

Açıklama : Sosyal politika, temel olarak toplumdaki eşitsizlikleri gidermeyi, geliri yeniden dağıtmayı ve toplumsal refahı artırmayı amaçlayan politikaları ifade eden bir kavramdır.

13. Aşağıdakilerden hangisi kriz sonrası oluşan işsizlik ve yoksulluğu gidermek adına üretilen sosyal politikanın sosyal harcama kanallarından biri değildir?

A) Sosyal adalet
B) Sosyal güvenlik
C) Sosyal yardım
D) Eğitim
E) Sağlık

Cevap : A) Sosyal adalet

Açıklama : Sosyal adalet, bir amaç veya ilke olup, sosyal harcama kanalı değildir. Sosyal güvenlik, sosyal yardım, eğitim ve sağlık ise yoksulluk ve işsizliğin etkilerini hafifletmek için devletin bütçeden kaynak ayırdığı somut harcama alanlarıdır.

14. 1945-1975 müdahaleci sosyal-refah devleti anlayışına ilham veren isim aşağıdakilerden hangisidir?

A) J. Keynes
B) David Hume
C) Gerrard Kesler
D) Adam Smith
E) David Ricardo

Cevap : A) J. Keynes

Açıklama : İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde yükselen refah devleti anlayışı, ekonomiye devletin müdahalesini savunan İngiliz ekonomist John Maynard Keynes’in fikirlerine dayanmaktadır.

15. Sosyal politika–din ilişkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Zekât, sadaka, fitre gibi araçlarla biriktirmeyi değil, dağıtmayı tembihleyerek zenginden fakire gelirin dağılımında önemli rol üstlenir.
B) Dinler sosyal politikaların uygulanması noktasında sosyal bir aktör olarak görülmemektedir.
C) Fakirlerin ve yoksulların desteklenmesini öğütleyerek tüm dinler sosyal yardımlaşmayı teşvik etmektedir.
D) Hayırseverlik-yardımseverlik duygusunu teşvik etmesi sebebiyle paylaşmayı güçlendirir.
E) Din, genellikle aileden sonra gelir transferi sağlayan ikinci kurumdur.

Cevap : B) Dinler sosyal politikaların uygulanması noktasında sosyal bir aktör olarak görülmemektedir.

Açıklama : Bu ifade yanlıştır. Din, sosyal politikaların uygulanmasında hayır kurumları, vakıflar ve gönüllü çalışmalar aracılığıyla önemli bir sosyal aktör olarak kabul edilir.

16. Aşağıdakilerden hangisi 1970’li yıllarda dünyadaki tüm ülkelerin ekonomik kriz dolayısıyla yaşadığı ortak problemleri arasında gösterilmez?

A) Kronik bütçe açıkları
B) Yüksek vergi yükü
C) Sürekli artan kamu harcamaları
D) Enflasyon
E) Deflasyon

Cevap : E) Deflasyon

Açıklama : 1970’lerde yaşanan ekonomik kriz, petrol fiyatlarındaki artışla birlikte enflasyonun (fiyatların sürekli artışı) yükseldiği bir dönemdir. Deflasyon (fiyatların düşüşü) bu krizin bir özelliği değildir. Kronik bütçe açıkları, yüksek vergi yükü ve artan kamu harcamaları ise krizin getirdiği sorunlardandır.

17. Demokrasi ve sosyal politika arasındaki ilişki bakımından aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Demokrasinin gelişmesi, sosyal politikanın doğuşunda etkili olmuştur.
B) Siyasal demokrasinin ilerleyişi işçi sınıfını siyasetin dışına itmiştir.
C) Demokratik ilerleme, sendikaların örgütsel yapısına zarar vermiştir.
D) Demokratik düzen dezavantajlı grupların yararına olmamıştır.
E) Demokratik gelişme sosyal politikanın alanını daraltmaktadır.

Cevap : A) Demokrasinin gelişmesi, sosyal politikanın doğuşunda etkili olmuştur.

Açıklama : Demokrasi, geniş kitlelerin (işçi sınıfı, yoksullar vb.) siyasete katılımını sağlamış ve bu grupların talepleri sosyal politikaların gündeme gelmesini ve uygulanmasını sağlamıştır.

18. 1930-2005 yılları arasında yürürlükte kalan ve Türkiye’de belediyelerin sosyal politika alanındaki rolünü belirleyen yasa aşağıdakilerden hangisidir?

A) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
B) 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Kanunu
C) 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu
D) 3194 sayılı İmar Kanunu
E) 1580 sayılı Belediye Kanunu

Cevap : E) 1580 sayılı Belediye Kanunu

Açıklama : 1930 yılında yürürlüğe giren ve 2005 yılına kadar geçerli olan 1580 sayılı Eski Belediye Kanunu, belediyelerin sosyal politika alanındaki yetki ve görevlerini tanımlayan temel yasadır.

19. Feodal toplum düzeni ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Serf, bir mal olmayıp köle gibi alınıp satılmamakta, ancak üzerinde yaşadığı toprağa ve toprağın sahibine (feodal beye) bağlılığı aynen sürmektedir.
B) Feodal dönemde köleden farklı olarak serf toprağı işleme veya işlememe noktasında serbesttir ve istediğinde serflikten çıkarak kente göçebilir.
C) Tarımsal alanlarda köleci toplum yapısına benzeyen serflik düzeni söz konusudur.
D) Kentsel alanlarda ise zanaat ve ticarete dönük olan lonca sistemi ortaya çıkmıştır.
E) Orta Çağ’ın serflik düzeninin İlk Çağ’ın kölelik rejiminden farklılığı, feodal beye bağlılık statüsünün daha serbest olmasıdır.

Cevap : B) Feodal dönemde köleden farklı olarak serf toprağı işleme veya işlememe noktasında serbesttir ve istediğinde serflikten çıkarak kente göçebilir.

Açıklama : Bu ifade yanlıştır. Serflik, kölelikten daha “serbest” olsa da, serf üzerinde çalıştığı toprağa bağlıdır ve feodal beyin izni olmadan toprağını ve bulunduğu yeri terk edemez.

20. Aşağıdakilerden hangisi sosyal politika kurumlarından biri değildir?

A) Sivil toplum kuruluşları
B) Sivil kesim
C) Eğitim kurumları
D) Dinî kurumlar
E) Özel sektör

Cevap : C) Eğitim kurumları

Açıklama :