Sosyal Hizmete Giriş 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Sosyal hizmet, bireylerin, ailelerin ve toplulukların iyilik halini artırmayı, sosyal adaleti sağlamayı ve temel insan haklarını savunmayı amaçlayan bir meslek ve akademik disiplindir. Tarihsel olarak “insanseverlik” kavramıyla ilişkilendirilen sosyal hizmetin en eski ve en önemli sorun alanlarından biri “yoksulluktur”. Bu makalede, sosyal hizmet mesleğinin tarihsel kökenleri, kuramsal temelleri ve temel uygulama alanları incelenecektir.

Sosyal Hizmetin Tarihsel Kökenleri

Modern sosyal hizmetin doğuşu, “Sanayi Devrimi” ile birlikte büyüyen “kentsel alanlardaki” yoksulluk, hastalık ve sosyal çözülme gibi sorunlara bir yanıt olarak ortaya çıkmıştır. Bu alandaki ilk yasal düzenlemelerden en bilineni, 1601 tarihli “Elizabeth Yoksullar Yasası’dır”. 19. ve 20. yüzyıllarda ise mesleğin kurumsallaşmasına öncülük eden önemli isimler yetişmiştir:

• Jane Addams: “Sosyal hizmetin annesi” olarak bilinen ve 1931’de Nobel Barış Ödülü’nü kazanan bir sosyal reformcudur.
• Mary Richmond: 1917’de yazdığı “Sosyal Teşhis” (Social Diagnosis) adlı eseriyle mesleğin kuramsal temelini oluşturan en önemli isimlerden biridir.
• Charles Loring Brace: 1853 yılında New York Çocuklara Yardım Derneği’ni (CAS) kurmuştur.
• Virginia Satir: Ailelerle yaptığı çalışmalarla “aile terapisinin annesi” olarak tanınmıştır.

Kuramsal Temeller ve Yaklaşımlar

Sosyal hizmet uygulamaları, çeşitli kuramsal temellere dayanır. Mesleğin temel paradigması, bireyi sadece kendi özellikleriyle değil, ailesi, okulu ve toplumuyla bir bütün olarak ele alan “çevresi içinde birey” yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, Bronfenbrenner’in Ekolojik Sistemler Kuramı’ndan beslenir. Bu kuramda “mikrosistem”, bireyin yakın çevresiyle olan doğrudan ilişkilerini ve bu ilişkileri nasıl algıladığını ifade eder. Sosyal hizmet müdahalesi ise “planlı değişim modeli” adı verilen sistematik bir süreç izler; bu modelin ikinci adımı “ön değerlendirmedir”. Sosyal refahın nasıl sağlanması gerektiğine dair ise farklı yaklaşımlar vardır; örneğin “tortusal sosyal refah yaklaşımı”, bozulan düzeni onararak mevcut durumu korumayı hedefler.

Sosyal Hizmetin Uygulama Alanları

Sosyal hizmet, toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarına yönelik çeşitli uzmanlık alanlarına ayrılır. “Sağlık” alanındaki yansımaları arasında “psikiyatrik sosyal hizmet”, kronik hastalar ve engellilerle yapılan çalışmalar yer alır; “adli sosyal hizmet” ise sağlık alanının bir parçası değildir. Günümüzde “uluslararası göç dalgasının” yarattığı barınma ve istihdam sorunları da sosyal hizmetin önemli bir çalışma alanı haline gelmiştir. Temel insan ihtiyaçlarının karşılanması için gereken eylemler ise genel olarak “sosyal bakım” olarak adlandırılır.

Mesleki Organizasyon ve Eğitim

Sosyal hizmet, uluslararası düzeyde örgütlenmiş bir meslektir. “IFSW”, Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu’nu; “IASSW” ise Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği’ni ifade eden kısaltmalardır. ABD’deki Sosyal Hizmet Eğitim Konseyi (CSWE) gibi kurumlar, mesleğin eğitim standartlarını belirler. Bu standartlar arasında insan davranışı, sosyal refah politikası ve araştırma gibi temel ilkeler bulunur.

Sonuç

Sosyal hizmet, bireylerin ve toplumların karşılaştığı zorluklara karşı bir umut ve destek kaynağıdır. Mesleğin temel amacı, sosyal adaleti sağlamak ve insan onuruna saygıyı temel alarak tüm bireylerin refahını artırmaktır. Bu süreçte devletin yanı sıra sivil toplum kuruluşları ve özel sektör gibi farklı aktörler de önemli bir rol oynar.

1. Aşağıdakilerden hangisi temel insan ihtiyaçları ile psikolojik ihtiyaçların karşılanması için gereken eylemlerdir?

A) İkincil koruma düzeyi
B) Sosyal tedavi
C) Sosyal gelişim
D) Sosyal bakım
E) Birincil koruma düzeyi

Cevap : D) Sosyal bakım

Açıklama :

2. Aşağıdakilerden hangisi uluslararası göç dalgasının yaratmış olduğu etkiler arasında yer almaz?

A) Ulaşım sorunları
B) Ekonomi ve istihdam sorunları
C) Eğitim sorunları
D) Sağlık sorunları
E) Barınma sorunları

Cevap : A) Ulaşım sorunları

Açıklama : Uluslararası göç dalgası genellikle ekonomik ve istihdam sorunlarına, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişim sorunlarına ve barınma sorunlarına yol açabilir. Ulaşım sorunları ise bu etkiler arasında doğrudan yer almaz.

3. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetin en eski ve önemli sorun alanlarından biridir?

A) Kronik hastalar
B) Yaşlı refahı
C) Yoksulluk
D) Okul sosyal hizmeti
E) Adli sosyal hizmet

Cevap : C) Yoksulluk

Açıklama : Yoksulluk, sosyal hizmetin ortaya çıkışına ve gelişmesine neden olan en temel ve en eski sorun alanlarından biridir. Tarih boyunca, yoksullukla mücadele sosyal hizmetin başlıca görevi olmuştur.

4. Aşağıdakilerden hangisi IASSW’nin açılımıdır?

A) Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu
B) Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği
C) Uluslararası Sosyal İnceleme Raporu
D) Uluslararası Sosyal Hizmet Eğitim Konseyi
E) Uluslararası Sosyal Hizmet Koruma Düzeyi

Cevap : B) Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği

Açıklama : IASSW, International Association of Schools of Social Work kelimelerinin baş harflerinden oluşan, “Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği” anlamına gelen bir örgüttür.

5. Aşağıdakilerden hangisi bozulan düzeni onararak var olan durumu yani statükoyu korumayı hedefleyen sosyal refah yaklaşımıdır?

A) Kurumsal Sosyal Refah Yaklaşımı
B) İskandinav Sosyal Refah Yaklaşımı
C) Liberal Sosyal Refah Yaklaşımı
D) Muhafazakâr Sosyal Refah Yaklaşımı
E) Tortusal Sosyal Refah Yaklaşımı

Cevap : E) Tortusal Sosyal Refah Yaklaşımı

Açıklama :

6. Aşağıdakilerden hangisi planlı değişim modelinin baştan ikinci adımıdır?

A) Sonlandırma
B) Planlama
C) İzleme
D) İlişki kurma
E) Ön değerlendirme

Cevap : E) Ön değerlendirme

Açıklama : Planlı değişim modelinin aşamaları sırasıyla şöyledir: İlişki kurma, ön değerlendirme, planlama, uygulama ve sonlandırma. Bu sıralamaya göre ikinci adım ön değerlendirmedir.

7. Aşağıdakilerden hangisi tarih boyunca insanseverlik kavramı ile ilgili olduğu düşünülen kavramdır?

A) Eğitim
B) Sosyal refah
C) Sağlık
D) Sosyal hizmet
E) Hayırseverlik

Cevap : B) Sosyal refah

Açıklama :

8. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmette genelci yaklaşımın temel paradigmasıdır?

A) Yönetim ve araştırma yaklaşımı
B) Mezzo sistem yaklaşımı
C) Mikro sistem yaklaşımı
D) Çevresi içinde birey yaklaşımı
E) Makro sistem yaklaşımı

Cevap : D) Çevresi içinde birey yaklaşımı

Açıklama : Sosyal hizmette genelci yaklaşım, bireyi ve onun çevresini bir bütün olarak ele alır. Bu nedenle temel paradigması, bireyin sadece kendisiyle değil, aynı zamanda içinde bulunduğu çevreyle (aile, okul, toplum vb.) olan ilişkisini inceleyen “çevresi içinde birey” yaklaşımıdır.

9. IFSW’nin açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uluslararası Sosyal Hizmet Okulları Birliği
B) Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu
C) Uluslararası Sosyal Hizmet Eğitim Konseyi
D) Uluslararası Sosyal İnceleme Raporu
E) Uluslararası Sosyal Hizmet Koruma Düzeyi

Cevap : B) Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu

Açıklama : IFSW, International Federation of Social Workers kelimelerinin baş harflerinden oluşan “Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu” anlamına gelen bir sivil toplum kuruluşudur.

10. Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Hizmet Eğitim Konseyinin (CSWE) yeni akreditasyon kriterlerine göre sosyal hizmet uygulamasının genelci ilkeleri arasında yer almaz?

A) Sosyal sorunlar
B) Sosyal refah politikası ve hizmetleri
C) Alan uygulaması
D) İnsan davranışı ve sosyal çevre
E) Araştırma

Cevap : A) Sosyal sorunlar

Açıklama : Sosyal Hizmet Eğitim Konseyi’nin (CSWE) akreditasyon standartları, sosyal hizmet eğitiminde yer alması gereken temel unsurları belirler. Bu unsurlar arasında sosyal refah politikası, alan uygulaması, insan davranışı ve araştırma gibi konular bulunurken, “sosyal sorunlar” tek başına bir ilke olarak yer almaz, diğer ilkelerin içinde ele alınır.

11. New York Çocuklara Yardım Derneğini (CAS) aşağıdaki kişilerden hangisi kurmuştur?

A) Russell Sage
B) Mary Ricmond
C) Samuel Barnett
D) Charles Loring Brace
E) Jane Adams

Cevap : D) Charles Loring Brace

Açıklama : New York Çocuklara Yardım Derneği (Children’s Aid Society), 1853 yılında sokak çocuklarına yardım etmek amacıyla Charles Loring Brace tarafından kurulmuştur.

12. Aşağıdakilerden hangisi ekolojik sistem kuramı çerçevesinde sadece içinde bulunulan mekânın ya da zamanın özelliklerine değil, bu özelliklerin kişi tarafından nasıl algılandığına, anlamlandırıldığına dikkat çeken sistemdir?

A) Makrosistem
B) Mikrosistem
C) Mezzosistem
D) Kronosistem
E) Ekosistem

Cevap : B) Mikrosistem

Açıklama :

13. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmet uygulamalarınım sağlık alanındaki yansımaları arasında yer almaz?

A) Psikiyatrik sosyal hizmet
B) Kronik hastalar
C) Engelliler
D) Adli sosyal hizmet
E) Tıbbi sosyal hizmet

Cevap : D) Adli sosyal hizmet

Açıklama : Adli sosyal hizmet, sosyal hizmetin adalet sistemiyle ilgili bir alt alanıdır ve sağlık alanındaki bir yansıması değildir. Psikiyatrik sosyal hizmet, kronik hastalar ve engellilerle ilgili hizmetler, tıbbi sosyal hizmetin ve dolayısıyla sağlık alanının yansımalarıdır.

14. Aşağıdaki yerleşim yerlerinden hangisi sanayi devrimi sayesinde gelişmeye başlamıştır?

A) Nüfusu on bini geçmeyen yerleşkeler
B) Nüfusu bini geçmeyen yerleşkeler
C) Kentsel alanlar
D) Kırsal bölgeler
E) Köyler

Cevap : C) Kentsel alanlar

Açıklama : Sanayi Devrimi ile birlikte, fabrikaların kurulduğu kentsel alanlar hızla gelişmiş ve sanayi merkezleri haline gelmiştir. Kırsal bölgelerden kentlere yoğun göçler yaşanmıştır.

15. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmet uygulamalarının sağlık alanındaki yansımaları arasında yer alır?

A) Psikiyatrik sosyal hizmet
B) Mültecilerle sosyal hizmet
C) Endüstriyel sosyal hizmet
D) Okul sosyal hizmeti
E) Adli sosyal hizmet

Cevap : A) Psikiyatrik sosyal hizmet

Açıklama : Psikiyatrik sosyal hizmet, ruh sağlığı sorunları olan bireylere ve ailelerine destek sağlamayı amaçlayan, sosyal hizmetin sağlık alanındaki önemli bir uzmanlık dalıdır.

16. Aşağıdakilerden hangisi sosyal hizmetin kuramsal temelini oluşturan eserdir?

A) Ezilen Topluluklarda Sosyal Hizmet
B) Hull House
C) Toynbee Hall
D) Siyah Güçlendirme
E) Sosyal Teşhis

Cevap : E) Sosyal Teşhis

Açıklama : Mary Richmond’ın 1917 yılında yayımladığı “Sosyal Teşhis (Social Diagnosis)” adlı eseri, sosyal hizmetin bireysel vaka çalışması alanında bir bilim dalı olarak gelişimine kuramsal temel oluşturan en önemli eserlerden biridir.

17. Aşağıdakilerden hangisi Nobel Ödülü’ne sahip ve sosyal hizmetin annesi olarak bilinen isimdir?

A) Alice Salomon
B) Mary Richmond
C) Jane Addams
D) Barbara Solomon
E) Virginia Satir

Cevap : C) Jane Addams

Açıklama : Jane Addams, sosyal reformcu, feminist ve aktivist bir sosyal hizmet uzmanıdır. Yoksullukla mücadele ve yerleşim evleri (settlement house) hareketi alanındaki çalışmalarıyla tanınır ve 1931 yılında Nobel Barış Ödülü’nü kazanmıştır. “Sosyal hizmetin annesi” olarak da bilinir.

18. Aşağıdakilerden hangisi Yoksullar Yasaları arasında en bilindik olanıdır?

A) Elizabeth Yoksullar Yasası
B) 1834 Yasası
C) 1800 Yoksullar Yasası
D) 1300 Yoksullar Yasası
E) Gilbert Yasası

Cevap : A) Elizabeth Yoksullar Yasası

Açıklama : İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth döneminde, 1601 yılında çıkarılan Elizabeth Yoksullar Yasası, yoksullukla mücadele ve sosyal yardım alanında merkezi bir yasal çerçeve oluşturmasıyla en bilindik Yoksullar Yasası’dır.

19. Aşağıdakilerden hangisi Virginia Satir’in sosyal hizmetler camiasında tanınmasına sebep olan özelliğidir?

A) İran’da ilk sosyal hizmet okulunu kurması
B) Sosyal hizmetin annesi olması
C) Aile terapisinin annesi olması
D) Nobel ödüllü olması
E) Türkiye’de ilk sosyal hizmet okulunu kurması

Cevap : C) Aile terapisinin annesi olması

Açıklama : Virginia Satir, aile terapisi alanındaki öncü çalışmaları ve sistemik yaklaşımıyla tanınır ve “aile terapisinin annesi” olarak bilinir.

20. Aşağıdaki planlı değişim modeli aşamalarını hangisinde düzelen şeylerin, aynı kalan şeylerin, kötüye giden şeylerin tespitinin yapılmasına dikkat edilir?

A) Ön değerlendirme
B) Planlama
C) Son değerlendirme
D) İlişki kurma
E) Uygulama

Cevap : E) Uygulama

Açıklama :