Tıbbi Dokümantasyon ve Sağlık İşlemleri Vize Çalışma Soruları

Giriş

Tıbbi dokümantasyon, sağlık hizmeti sunumunun temelini oluşturan, hastanın tıbbi geçmişinden güncel tedavilerine kadar tüm bilgileri içeren kayıt sürecidir. Tıp tarihi kadar eski olan bu süreç, Mısır’daki “Ebers Papirüsü” gibi en eski örneklerden, İbn-i Sina’nın “Kanun” adlı eserine kadar uzanır. Modern sağlık sistemlerinde ise bu dokümantasyon, karmaşık bilgi sistemleri ve hastane otomasyonları aracılığıyla yönetilir.

Sağlık Hizmetlerinin Kademelendirilmesi

Sağlık hizmetleri, sunum şekline göre farklı basamaklara ayrılır. “Birinci basamak sağlık hizmetleri”, koruyucu hekimliği ve ilk başvuruyu esas alır; çocuk sağlığı merkezleri ve verem savaş dispanserleri bu kapsamdadır. Hizmet üretim kapasitesi ve sağlık harcamaları bakımından sistemin en önemli alt sistemi ise hastaneler gibi “yataklı tedavi kurumlarıdır”. Hastalıkların ön tanılarının konulduğu ve ayakta tedavilerin yapıldığı alanlara ise “poliklinik” denir.

Hastane Yönetimi ve Otomasyon

Hastaneler, birçok farklı modülün entegre çalıştığı karmaşık yapılardır. “Entegre Bilgi Yönetim Sistemleri (EBYS)”, bu yapının temelini oluşturur ve planlanırken hizmet tanımı ve iş akışı gibi unsurları içerir; “kâr marjı tanımlamaları” ise bu planlamanın bir parçası değildir.

• Hasta Kabul ve Triaj: Polikliniğe başvuran hastanın ilk işlemlerini (barkod, provizyon) “hasta kayıt personeli” (poliklinik sekreteri) yapar. Provizyon sisteminde “A” harfi, hastanın durumunun “Acil” olduğunu belirtir. Acil servislerde, çok sayıda yaralının olduğu durumlarda önceliklendirme yapmak için “triaj” işlemi uygulanır. “Basit kanamalar” kırmızı alan triajı gerektirmez.
• Yatış ve Taburcu İşlemleri: Hastanın hastaneye “yatış işlem basamakları” sırasıyla; yatış istemi, yatış istem kabulü ve yatış kabulü şeklindedir. “Taburcu (Çıkış) İşlemleri Modülü” ise hastanın çıkış sürecini yönetir; “ilk müracaat başvurusu” bu modülün bir parçası değildir.
• Destek Hizmetleri: Yatan hastalara ilaç ve sıhhi malzeme sağlanması “eczane hizmetleri” kapsamında yürütülür. “Yataklı tedavi kurumlarında” temizlik hizmeti gibi “yönetim hizmetleri” de bulunur.

Kayıt Yönetimi ve Formlar

Sağlık hizmetlerinin takibi standart formlar üzerinden yapılır. “Form 012/A”, 0-59 ay arası çocukların aşı kayıtları için kullanılırken, “Form 013” kurumda uygulanan “kamu aşılarının” aylık bildiriminde kullanılır. HIV pozitif vakalar için doldurulan D-86-A formu ise ilk olarak “İl Sağlık Müdürlüğü’ne” gönderilir. “Form 113” ise “aylık kan çalışmaları” ile ilgili verileri toplar.

Bilgisayar Tabanlı Kayıtlar ve Teletıp

Bilgisayar tabanlı tıbbi kayıtlar, fiziksel alandan kazanç sağlar ve kayıtlara hızlı erişim sunar. Bu sistemlerde “dokümanlara sadece bir kullanıcı ulaşabilir” ifadesi yanlıştır; yetkili birden fazla kullanıcı aynı anda erişebilir. Ancak bu sistemlerin güvenilirlik ve muhafaza gibi konularda sorunları olabilir. Tıbbi görüntüleme sistemleri olan “DICOM”, Radyoloji Bilgi Sistemi (RIS) ile entegre çalışır ancak onun “beynini oluşturmaz”.

Teletıp: “Uzaklığın problem olduğu durumlarda” sağlık hizmetinin iletişim teknolojileriyle sunulmasıdır. Göz hastalıklarının uzaktan teşhisi “tele-oftalmoloji” olarak adlandırılırken, cerrahın bir robot yardımıyla uzaktan ameliyat yapması “tele-cerrahi ve robotik cerrahi” olarak bilinir.

Türkiye’de Sağlık Sistemi

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Sağlık Bakanı “Dr. Adnan Adıvar”dır. Sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını amaçlayan “Sosyalizasyon Yasası”nın ilk pilot uygulaması “Muş’ta” yapılmıştır. Aile hekimliği pilot uygulaması ise ilk olarak 2005 yılında “Düzce’de” başlatılmıştır. Birinci basamak sağlık verilerini toplamak için ise “Aile Hekimliği Bilgi Sistemi” geliştirilmiştir. Hastanelerden randevu almak için kullanılan sistemin numarası ise “Alo 182″dir.

Sonuç

Tıbbi dokümantasyon, tıp tarihi kadar eski bir uygulamadır ve “tıbbi kayıtların kalitesini” sağlamak için bu kayıtların doğru, güncel ve gizli tutulması gerekir. “Kişisel sağlık verileri”, bireyin özel yaşam hakkı gibi temel haklarla doğrudan ilişkilidir ancak “seyahat hakkı” ile doğrudan bir bağlantısı yoktur. Bu verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi “Türk Ceza Kanunu’na” göre suçtur. Nihayetinde, “İsveç” gibi bazı ülkeler kaynakların toplumda eşit dağılımını hedeflerken, tüm modern sağlık sistemleri kaliteli hizmet sunmak için etkin bir dokümantasyon ve otomasyon sistemine ihtiyaç duyar.

1- Aşağıdakilerden hangisi sağlık verilerinin toplanmasında ve korunmasında uygulamada karşılaşılan sorunlardan değildir?

A) Muhafaza
B) Güvenilirlik
C) Güvenlik
D) Erişim
E) Düzenlemeden kaynaklı sorunlar

Cevap : D) Erişim

Açıklama : Sağlık verilerinin toplanması ve korunması sürecinde uygulamada çeşitli sorunlarla karşılaşılabilir. Bunlar arasında teknolojiden kaynaklanan problemler, güvenlik, güvenilirlik, muhafaza ve düzenlemelerden kaynaklanan sorunlar yer almaktadır. Bu başlıklar, elektronik ortamlarda tutulan kişisel sağlık verilerinin gizliliği, doğruluğu, saklanması ve paylaşımıyla ilgili riskleri kapsar.
Ancak erişim, sağlık verilerinin yönetiminde genellikle bir “sorun” değil, veriye ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla düzenlenen bir süreçtir. Dolayısıyla, erişim uygulamada karşılaşılan bir problem olarak değerlendirilmez.
Bu nedenle, “sağlık verilerinin toplanmasında ve korunmasında uygulamada karşılaşılan sorunlardan değildir” ifadesine uygun seçenek D) Erişimdir.

2- Kişisel sağlık verileri aşağıda sayılan haklardan hangisiyle doğrudan bağlantılı değildir?

A) Özel yaşama ve aile yaşamına saygı hakkı
B) Cezaların yasallığı hakkı
C) Seyahat hakkı
D) İfade özgürlüğü
E) Evlenme hakkı

Cevap : C) Seyahat hakkı

Açıklama : Kişisel sağlık verileri, bireyin fiziksel ve ruhsal durumuna ilişkin bilgileri içerdiğinden, doğrudan mahremiyet ve temel insan hakları ile ilişkilidir. Bu veriler; kişinin özel yaşama ve aile yaşamına saygı hakkı, ifade özgürlüğü, cezaların yasallığı hakkı ve evlenme hakkı gibi haklarıyla yakından bağlantılıdır.
Ancak seyahat hakkı, kişisel sağlık verilerinin korunması veya işlenmesiyle doğrudan bir bağlantı taşımaz. Seyahat sırasında sağlık bilgileri dolaylı olarak gündeme gelebilse de (örneğin rapor veya engel durumu gibi), bu durum kişisel sağlık verilerinin temel koruma alanlarıyla ilgili değildir.
Bu nedenle, kişisel sağlık verileriyle doğrudan bağlantılı olmayan hak C) Seyahat hakkıdır.

3- Aşağıdaki ülkelerden hangisinde birinci basamak altyapısının, insan gücünün ve diğer kaynakların tüm toplumda eşit ve coğrafik olarak dengeli dağılımını amaçlayan örgütlenme politikalarının bulunduğu sağlık sistemi vardır?

A) İsveç
B) ABD
C) Fransa
D) Almanya
E) Belçika

Cevap : A) İsveç

Açıklama : İsveç sağlık sisteminde, birinci basamak altyapısının, insan gücünün ve diğer kaynakların tüm toplumda eşit ve coğrafik olarak dengeli dağılımını amaçlayan örgütlenme politikaları bulunmaktadır.

4- Aşağıdakilerden hangisi birinci basamak sağlık hizmetlerinin uygulama özelliklerinden değildir?

A) Süreklilik
B) Kapsayıcılık
C) Eşgüdüm
D) Maliyet
E) İlk başvuru

Cevap : D) Maliyet

Açıklama : Birinci basamak sağlık hizmetlerinin temel uygulama özellikleri; Süreklilik (A), Kapsayıcılık (B), Eşgüdüm (C) ve İlk başvuru (E) iken, Maliyet (D) bir özellik değil, hizmetin bir sonucudur.

5- Kanunlar çerçevesinde birden fazla ilgili uzman hekimlerce açılan ve özel donanıma sahip, özel mevzuatına göre faaliyet gösterip teşhis hizmeti sunan özel sağlık kuruluşlarına ne ad verilir?

A) Toplum Sağlığı Merkezi
B) Aile Hekimliği
C) Tıp Merkezi
D) Teşhis Merkezi
E) Halk Sağlığı Laboratuvarı

Cevap : D) Teşhis Merkezi

Açıklama : Teşhis merkezleri, birden fazla ilgili uzman hekim tarafından kanunlara uygun şekilde açılan, özel donanımı bulunan ve kendi mevzuatına göre faaliyet gösteren sağlık kuruluşlarıdır. Bu merkezlerin temel amacı, hastalara teşhis hizmeti sunmaktır.
Diğer seçenekler farklı amaçlara hizmet eder:
-Toplum Sağlığı Merkezi: Koruyucu ve halk sağlığı hizmeti verir.
-Aile Hekimliği: Birinci basamak bireysel sağlık hizmeti sunar.
-Tıp Merkezi: 24 saat ayakta teşhis ve tedavi hizmeti verir.
-Halk Sağlığı Laboratuvarı: Halk sağlığıyla ilgili analiz ve incelemeler yapar.
Dolayısıyla, tanıma birebir uyan doğru seçenek D) Teşhis Merkezidir.

6- “Form 012/A” aşağıdakilerden hangisi için kullanılır?

A) 5 yaş üzeri aşı kayıtları
B) Neonatal bebek ölümleri bildirimi
C) Bildirimi zorunlu hastalıkların tespiti
D) 0–59 ay aşı kayıtları
E) Ev halkı tespiti

Cevap : D) 0–59 ay aşı kayıtları

Açıklama : **Form 012/A** genellikle 0–59 ay aralığındaki çocukların aşı kayıtlarını tutmak için kullanılır (Çocuk Aşı Kartı).

7- Form 013 hazırlanırken aşağıdakilerden hangisi bildirilir?

A) Zatürre görülen bebek sayısı
B) Sadece kurumda uygulanan kamu aşıları
C) Özel hekim tarafından uygulanan aşılar
D) Suçiçeği görülen çocuk sayısı
E) Hepatit-B görülen birey sayısı

Cevap : B) Sadece kurumda uygulanan kamu aşıları

Açıklama : **Form 013** Aile Hekimliği/Sağlığı birimlerinde, kurumda uygulanan **kamu aşılarının** (Genişletilmiş Bağışıklık Programı) sayısal olarak bildirimi için hazırlanır.

8- B grubu bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıkların bildirim tespiti edildiği her noktada direkt olarak hangi kuruma yapılır?

A) Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü
B) Toplum Sağlığı Merkezi
C) Halk Sağlığı Kurumu
D) Hıfzıssıhha Kurumu
E) İl Sağlık Müdürlüğü

Cevap : E) İl Sağlık Müdürlüğü

Açıklama : B grubu bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar, tespit edildikleri her noktada doğrudan İl Sağlık Müdürlüğü’ne ve Bakanlığa bildirilir. Bakanlık, gerektiğinde hastalıkla ilgili incelemeleri bizzat veya İl Sağlık Müdürlüğü aracılığıyla yaptırır.
Bu nedenle, bildirimin yapılacağı ilk resmi kurum İl Sağlık Müdürlüğüdür.

9- Aşağıdakilerden hangisi Genişletilmiş Bağışıklık Programı içindeki hastalıklardan değildir?

A) Boğmaca
B) Difteri
C) Tüberküloz
D) Kabakulak
E) Sıtma

Cevap : E) Sıtma

Açıklama : Genişletilmiş Bağışıklık Programı (GBP) içindeki hastalıklar aşı ile önlenebilir hastalıklardır (Boğmaca, Difteri, Tüberküloz, Kabakulak, Kızamık, Tetanos, Hepatit B vb.). **Sıtma** bu programdaki hastalıklardan biri değildir.

10- Hizmet üretim kapasitesi ve sağlık harcamaları bakımından sağlık sisteminin en önemli alt sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yataksız Tedavi Kurumları
B) İl Sağlık Müdürlüğü
C) Sağlık Bakanlığı
D) Yataklı Tedavi Kurumları
E) 112 Acil İstasyonları

Cevap : D) Yataklı Tedavi Kurumları

Açıklama : Hizmet üretim kapasitesi ve sağlık harcamaları bakımından sağlık sisteminin en önemli alt sistemi, hastaneler ve klinikler gibi **Yataklı Tedavi Kurumları**dır.

11- Benzer sağlık kurumlarının iş birliği yaptığı bütünleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dikey bütünleşme
B) Çapraz bütünleşme
C) Yatay bütünleşme
D) Komuta bütünleşmesi
E) İşlevsel bütünleşme

Cevap : C) Yatay bütünleşme

Açıklama : **Yatay bütünleşme**, benzer sağlık kurumlarının (aynı düzeydeki hastaneler, aynı dal merkezleri) iş birliği yaptığı veya birleştiği bütünleşme türüdür. Dikey bütünleşme farklı aşamalardaki (birinci, ikinci, üçüncü basamak) kurumların iş birliğidir.

12- Aşağıdakilerden hangisi yataklı tedavi kurumlarında verilen yönetim hizmetlerindendir?

A) Temizlik hizmeti
B) Merkez sterilizasyon
C) Servis hizmeti
D) Bakım-onarım hizmeti
E) Eczane

Cevap : A) Temizlik hizmeti

Açıklama :

13- Form 113 hangi durumlarda kullanılır?

A) Organ nakli
B) Aylık kan çalışmaları
C) Frengi bildirimi
D) AIDS bildirimi
E) İntihar bildirimi

Cevap : B) Aylık kan çalışmaları

Açıklama : Form 113, 2857 sayılı Kan ve Kan Ürünleri Kanunu çerçevesinde, Bakanlık ve Bakanlık dışı kurumlara bağlı kan merkezleri ve kan istasyonlarının aylık çalışmalarıyla ilgili verileri toplamak amacıyla hazırlanır. Form, her ayın sonunda 3 nüsha halinde düzenlenir ve 2 nüshası izleyen ayın ilk haftası içinde İl Sağlık Müdürlüğü’ne gönderilir.

14- HIV doğrulama testi pozitif olan her kişi için doldurulan D-86-A vaka formu ilk olarak hangi kuruma gönderilir?

A) Sağlık Bakanlığı
B) İl Sağlık Müdürlüğü
C) Toplum Sağlığı Merkezi
D) Halk Sağlığı Müdürlüğü
E) Aile Sağlığı Merkezi

Cevap : B) İl Sağlık Müdürlüğü

Açıklama : HIV doğrulama testi pozitif olan her kişi için doldurulan D-86-A vaka formu ilk olarak direkt olarak **İl Sağlık Müdürlüğü**ne gönderilir.

15- Temel Sağlık İstatistikleri Modülü (TSİM) yazılımı için aşağıdakilerden hangisi gerekli değildir?

A) MS Internet Explorer 5
B) Acrobat Reader 5.0
C) RTF görüntüleme yeteneği kazandırılması için MS Office
D) SPSS paket programı
E) Intranet erişimi

Cevap : D) SPSS paket programı

Açıklama : Temel Sağlık İstatistikleri Modülü (TSİM), veri girişi ve raporlama için kullanılan bir yazılımdır. SPSS paket programı ise istatistiksel analiz yapmak için kullanılan, TSİM’in çalışması için **gerekli olmayan** bir yazılımdır.

16- TSİM form ekranında daha sonra düzeltmek üzere formların hatalı olarak kaydedilmesine izin veren seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kalıcı kayıt
B) Hatalı kayıt
C) Geçici kayıt
D) Düzeltilebilir kayıt
E) Yetkisiz kayıt

Cevap : B) Hatalı kayıt

Açıklama : TSİM form ekranında “Hatalı Kayıt” seçeneği, formun o an eksik veya yanlış olsa bile sisteme kaydedilmesini ve daha sonra düzeltilebilmesini sağlar. Bu seçenek, kullanıcıya acil durumlarda formu hemen tamamlamak zorunda kalmadan kaydetme ve daha sonra düzeltme esnekliği sunar.
-Kalıcı kayıt: Tüm bilgiler tamamlandığında kaydedilir, düzeltilemez.
-Geçici kayıt: Sadece o ana kadar girilen bilgileri kaydeder, düzeltme amacı yoktur.
Bu nedenle, daha sonra düzeltme imkânı veren seçenek: Hatalı Kayıttır.

17- Aşağıdakilerden hangisi yataklı tedavi kurumlarında kullanılan elektronik tabanlı formlardan değildir?

A) Yeni Hastane Bilgi Formu
B) Yeni Özel Tıp ve Dal Merkezleri Bilgi Formu
C) Yeni Özel Poliklinik Bilgi Formu
D) Yeni Ağız Diş Sağlığı Bilgi Formu
E) Yeni Sağlık İstatistikleri Formu

Cevap : E) Yeni Sağlık İstatistikleri Formu

Açıklama : Yataklı tedavi kurumlarında ve özel sağlık birimlerinde kullanılan formlar genellikle kurum tipine göre ayrılmıştır (Hastane, Tıp Merkezi, Dal Merkezi, Poliklinik, Ağız Diş Sağlığı Merkezi Bilgi Formları). **Yeni Sağlık İstatistikleri Formu** bu tip bir elektronik form adı değildir; TSİM’in kendisi bu verileri toplar.

18- Yeni hastane bilgi formunun bina bilgileri kısmında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Otopark alanı bilgisi
B) Oda sayıları
C) En yakın ile uzaklık
D) Merkez klima
E) Isınma şekli

Cevap : C) En yakın ile uzaklık

Açıklama : Yeni hastane bilgi formunun bina bilgileri kısmında Otopark alanı bilgisi, Oda sayıları, Merkez klima ve Isınma şekli gibi fiziksel özellikler yer alır. **En yakın ile uzaklık** (konum bilgisi) bina bilgileri kısmında yer almaz.

19- Hastane Bilgi Formları TSİM’e kaç yılında aktarılmıştır?

A) 2011
B) 2010
C) 2002
D) 2004
E) 2008

Cevap : A) 2011

Açıklama : Temel Sağlık İstatistikleri Modülü (TSİM), sağlık istatistikleri alanında verilerin toplanması ve analiz edilmesi amacıyla 1997 yılında dağıtık veritabanı tabanlı bir sistem olarak kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonra, Ocak 2005 tarihinden itibaren WEB tabanlı, merkezi bir yapı olarak yeniden tasarlanıp geliştirilmiştir.
Bu dijitalleşme sürecinin bir parçası olarak, Hastane Bilgi Formları (HBF) Ağustos 2011 tarihinde TSİM sistemine aktarılmıştır. Böylece hastaneler, sağlık hizmetleriyle ilgili verileri dijital ortamda sisteme girerek aylık raporlamaları ve analizleri TSİM üzerinden gerçekleştirebilir hâle gelmiştir.

20- Hastalıkların ön tanılarının konulduğu ve ayakta tedavilerin yapıldığı alanlara ne ad verilir?

A) Klinik
B) Poliklinik
C) Ameliyathane
D) Yönetim
E) Laboratuvar

Cevap : B) Poliklinik

Açıklama : Hastalıkların ön tanılarının konulduğu ve hastaların ayakta tedavi edildiği alanlara **Poliklinik** adı verilir.

21- Hasta muayene odalarında boş zemin alanı en az kaç m² olmalıdır?

A) 13
B) 9
C) 10
D) 11
E) 12

Cevap : A) 13

Açıklama : Sağlık Bakanlığı Hastane Hizmet Kalite Standartları Rehberi’ne göre, hasta muayene odalarının tasarımı branşa göre değişiklik gösterebilir, ancak boş zemin alanı en az 13 m² olmalıdır. Bu alan, hem hastanın hem de sağlık personelinin rahat ve güvenli bir şekilde hareket etmesini sağlar. Ayrıca, çalışma alanında kişi başına düşen alanın 4-5 m² olması önerilmektedir.

22- Merkez Hekim Randevu Sisteminin numarası aşağıdakilerden hangisidir?

A) Alo 112
B) Alo 155
C) Alo 182
D) Alo 118
E) Alo 110

Cevap : C) Alo 182

Açıklama : Merkez Hekim Randevu Sisteminin (MHRS) telefon numarası **Alo 182**’dir. (112 Acil, 155 Polis, 110 İtfaiye).

23- Barkod ve provizyon işlemini gerçekleştirip hastayı ilgili polikliniğe gönderme görevi kime aittir?

A) Poliklinik hemşiresi
B) Servis sekreteri
C) Hekim
D) Hasta refakat personeli
E) Hasta kayıt personeli (poliklinik sekreteri)

Cevap : E) Hasta kayıt personeli (poliklinik sekreteri)

Açıklama : Hastanelerde hastanın ilk kabul işlemlerini (kimlik doğrulama, provizyon alma, kayıt açma) gerçekleştirip hastayı doğru polikliniğe yönlendirme görevi **Hasta Kayıt Personeli**’ne (poliklinik sekreteri) aittir.

24- “A” ile ifade edilen provizyon türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akut hastalığı olan hasta
B) Asgari ücretli hasta
C) Ameliyat olacak hasta
D) Acil
E) Kurum anlaşması olmayan hasta

Cevap : D) Acil

Açıklama : Provizyon sisteminde “A” harfi, hastanın durumunun **Acil** olduğunu ve öncelikli müdahale gerektirdiğini ifade eden provizyon türüdür.