Kamu Personel Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları (Güz)

Giriş

Kamu personel yönetimi, devletin kamu hizmetlerini yürütmekle görevli personelinin istihdam koşullarını, haklarını ve yükümlülüklerini düzenleyen bir disiplindir. Türkiye’de bu alanın temelini 1965 yılında kabul edilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) oluşturur. Bu kanun, “dar anlamda kamu görevlisi” olarak kabul edilen memurların (örneğin bir “Şef”) hukuki statüsünü belirler. Belediye başkanı veya cumhurbaşkanı gibi seçimle gelenleri de kapsayan tanım ise “geniş anlamda kamu görevlisidir”. “İşçiler” ise DMK kapsamına girmezler.

Memurluğa Giriş ve Sınıflar

Devlet memurluğuna giriş, Anayasa’da belirtilen temel ilkelere tabidir. Anayasa’nın 18. maddesindeki “Angarya yasaktır” ifadesi, memurluğa girişteki “Serbestlik” ilkesiyle ilgilidir. DMK’ya göre memur olabilmek için kural olarak 18 yaşını doldurmak gerekir; ancak bir meslek okulunu bitirenler kazaî rüşt kararıyla en az “15 yaşını” doldurmuş olmaları kaydıyla atanabilirler. Memurluğa girişte genel şartların yanı sıra, “belli alanlarda diploma sahibi olmak” gibi özel şartlar da aranır.

DMK, memurları görevlerinin niteliğine göre sınıflara ayırır. Bunlar arasında Genel İdare Hizmetleri, Teknik Hizmetler ve Mülki İdare Hizmetleri Sınıfı yer alır; “Yüksek Öğretim Hizmetleri Sınıfı” ise bu sınıflardan biri değildir.

Atama ve Yer Değiştirme

Kamu görevlilerinin atanması farklı usullere tabidir. Bakan yardımcıları ve MİT Başkanı gibi üst kademe kamu yöneticilerinin atanma usul ve esasları “Cumhurbaşkanı” tarafından belirlenir; ancak “Dekan” ataması YÖK Kanunu’na göre Rektör tarafından yapılır. Atama sonrası yer değiştirme de belirli kurallara bağlıdır. Aynı kurumun başka yerlerindeki memurların karşılıklı olarak yer değiştirmesine “Becayiş” denir. Başka bir yerdeki göreve atanan memurların ise tebliğ tarihinden itibaren “15 gün” içinde hareket ederek yeni görevlerine başlamaları gerekir.

Memurların Yükümlülükleri

Memurların uyması gereken çeşitli yükümlülükler ve yasaklar vardır:

• Tarafsızlık ve Eşitlik: Anayasa’nın 10. maddesinde yer alan “kanun önünde eşitlik” ilkesi, memurların “Tarafsızlık” yükümlülüğü ile doğrudan ilgilidir.
• Emirlere Uyma: Memur, kanunsuz emri yerine getirmez. Amir emrinde ısrar eder ve yazılı olarak tekrarlarsa, emir yerine getirilir ve sorumluluk “emri verene” ait olur. Emri yerine getiren memurun sorumlu olacağı bilgisi yanlıştır (Konusu suç teşkil eden emirler hariç).
• Hediye Alma Yasağı: Memurların hediye istemesi veya menfaat sağlama amacıyla hediye kabul etmesi yasaktır. Bu yasağın kapsamını belirleme ve üst düzey yöneticilerden hediye listesi isteme yetkisi “Kamu Görevlileri Etik Kurulu”na aittir.
• Kılık Kıyafet: Memurlar, yönetmelikle belirlenen kılık kıyafet kurallarına uymak zorundadır. Erkek memurların “sandalet veya atkılı ayakkabı” giymesi yönetmeliğe aykırıdır.

İstihdam Türleri ve Adaylık

DMK, memurluğun yanı sıra farklı istihdam biçimlerini de düzenler. “Sözleşmeli personel”, uzmanlık gerektiren işler için istihdam edilir ve kural olarak 5 yıllığına değil, 1 yıllığına istihdam edilir. Memurluğa ilk kez atananlar için bir “adaylık süreci” vardır. Bu süreçte aday memurun, aylıktan kesme cezası alması veya görevine devamsızlık göstermesi görevden çıkarılma sebebiyken, “uyarma ya da kınama cezası almak” doğrudan çıkarma nedeni değildir.

Sonuç

Kamu personel yönetimi, “Kadro” kavramı (belirli görevlerin yürütüldüğü mülki bir makam) üzerine kurulu, hiyerarşik ve kurallara bağlı bir sistemdir. Bu sistemin amacı, kamu hizmetlerinin liyakatli, tarafsız ve sürekli bir şekilde yürütülmesini sağlamaktır.

1. Aynı kurumun başka başka yerlerinde bulunan memurlarının karşılıklı olarak yer değiştirmesine ne ad verilir?

A) Becayiş
B) Sınıf değişikliği
C) Terfi
D) Naklen atama
E) Tayin

Cevap : A) Becayiş

Açıklama : Devlet Memurları Kanunu’nda (DMK) yer alan **Becayiş**, aynı kurumun aynı hizmet sınıf ve derecesindeki memurlarının karşılıklı olarak yer değiştirmesidir (karşılıklı atama).

2. Sözleşmeli personelle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) 1980’lerden sonra yaygınlaşmış bir uygulamadır.
B) Bu istihdam biçiminin amaçlarından biri memurluğa girişte yaş sınırı şartının istisnasını oluşturmaktır.
C) Çalışma usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
D) Uzmanlaşmış kişileri çalıştırmak için bu düzenleme getirilmiştir.
E) Kural olarak 5 yıllığına istihdam edilirler.

Cevap : E) Kural olarak 5 yıllığına istihdam edilirler.

Açıklama : Sözleşmeli personelin kural olarak istihdam süresi **5 yıl değil, 1 yıldır**. Bu sözleşme süresi bitiminde yenilenebilir. Diğer şıklar (yaygınlaşma, uzmanlık, usul ve esasların belirlenmesi) sözleşmeli personel rejimi hakkında doğru bilgilerdir.

3. Aşağıdakilerden hangisi DMK’da yer alan hizmet sınıflarından biri değildir?

A) Genel İdare Hizmetleri Sınıfı
B) Teknik Hizmetler Sınıfı
C) Yüksek Öğretim Hizmetleri Sınıfı
D) Mülki İdare hizmetleri Sınıfı
E) Din Hizmetleri Sınıfı

Cevap : C) Yüksek Öğretim Hizmetleri Sınıfı

Açıklama : **Yüksek Öğretim Hizmetleri Sınıfı**, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda (DMK) yer alan 12 temel hizmet sınıfından biri **değildir**. Akademisyenler, Yükseköğretim Kanunu’na tabidir. DMK’da Genel İdare, Teknik, Mülki İdare ve Din Hizmetleri sınıfları yer alır.

4. Anayasanın 18. maddesinde yer alan “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.” ifadesi memurluğa girişte hangi anayasal ilke ile ilgilidir?

A) Yükselme
B) Liyakat
C) Serbestlik
D) Kariyer
E) Özel ilkeler

Cevap : C) Serbestlik

Açıklama : Angarya yasağı ve zorla çalıştırmanın yasaklanması, bireyin kendi iradesiyle çalışma hayatına girme ve kalma hakkını, yani **Serbestlik** (çalışma özgürlüğü) ilkesini güvence altına alır.

5. Aşağıdaki kamu görevlilerinden hangisi Devlet Memurları Kanunu kapsamına girmez?

A) Genel idare hizmetleri sınıfındaki memur
B) Daire başkanı
C) Şef
D) Şube Müdürü
E) İşçi

Cevap : E) İşçi

Açıklama : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK), sadece memurları kapsar. **Kamu işçileri** ise bu kanunun kapsamı dışındadır ve İş Kanunu hükümlerine tabidir. Diğer unvanlar DMK kapsamındaki görevlerdir.

6. İlk defa veya yeniden veyahut yer değiştirme suretiyle; başka yerdeki görevlere atananlar, atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren kaç gün içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini, izleyen iş günü içinde işe başlamak zorundadırlar?

A) Aynı gün
B) 10 Gün
C) 5 Gün
D) 20 Gün
E) 15 Gün

Cevap : E) 15 Gün

Açıklama : 657 sayılı DMK’ya göre, yer değiştirme suretiyle başka yerdeki görevlere atananlar, atama emirlerinin kendilerine tebliğ tarihinden itibaren **15 gün** içerisinde o yere hareket ederek belli yol süresini izleyen iş günü içinde işe başlamak zorundadırlar.

7. “Memurların doğrudan doğruya veya aracı eliyle hediye istemeleri ve görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacı ile hediye kabul etmeleri veya iş sahiplerinden borç para istemeleri ve almaları yasaktır. ………, hediye alma yasağının kapsamını belirlemeye ve en az genel müdür veya eşiti seviyedeki üst düzey kamu görevlilerince alınan hediyelerin listesini gerektiğinde her takvim yılı sonunda bu görevlilerden istemeye yetkilidir. ”
Yukardaki paragrafta bırakılan boşluğa aşağıdaki ifadelerden hangisinin getirilmesi gerekir?

A) atamaya yetkili amir
B) Kamu Görevlileri Etik Kurulu
C) Disiplin amiri
D) Personel Daire Başkanlığı
E) İnsan Kaynakları Ofisi

Cevap : B) Kamu Görevlileri Etik Kurulu

Açıklama : Memurların hediye alma yasağının kapsamını belirlemeye ve üst düzey görevlilerden hediye listesi istemeye yetkili olan kurum **Kamu Görevlileri Etik Kurulu**’dur.

8. Emirlere uyma ve kanunsuz emre ilişkin olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

A) Memurların kanunlara aykırı emirleri direnmeden yerine getirmemeleri gerekir.
B) Memurlar itaat ödevi nedeniyle, verilen her emre uymak zorunda değildir. Memurun itaat ödevi kanunsuz emirle sınırlıdır.
C) Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı emri veren hiyerarşik üstüne bildirir. Ancak, üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile tekrarlarsa, emir yerine getirilir, bu halde, emri yerine getiren memur sorumlu olur.
D) Verilen emir kanunsuz emir niteliğinde olmamakla birlikte, memur durumu yanlış değerlendirerek emrin konusunun suç niteliği taşıdığını düşünerek yerine getirmekten kaçınabilir. Bu durumda hizmetin aksamaması için, emri veren amir kendisi emri uygulayacağı gibi, başka bir memur aracılığıyla da emri uygulatabilir.
E) Memurlar, üstleri tarafından verilen emirlerin, başta Anayasa olmak üzere mevzuata uygun olup olmadığına bakmalıdır.

Cevap : C) Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı emri veren hiyerarşik üstüne bildirir. Ancak, üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile tekrarlarsa, emir yerine getirilir, bu halde, emri yerine getiren memur sorumlu olur.

Açıklama : Kanunsuz emirde, üst emrinde ısrar eder ve emrini yazılı olarak tekrarlarsa, memur emri yerine getirir ve sorumluluk **emri verene** ait olur (Anayasa m. 137). C şıkkında “bu halde, emri yerine getiren memur sorumlu olur” denildiği için ifade **yanlıştır** (Ancak, emrin konusu suç teşkil ediyorsa, hiçbir şekilde yerine getirilmez ve yerine getiren sorumlu olur).

9. Memurluğa giriş şartlarıyla ilgili aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?

A) Öğrenim şartı memurluğa giriş için özel şartlardandır.
B) Yabancılar ilgili kurumun onayı ile memur olarak atanabilir.
C) Memurluğa giriş için kural olarak ilkokul mezunu olmak yeterlidir.
D) Yaş şartı memurluğa giriş için özel şartlardandır.
E) Belli alanlarda diploma sahibi olmak memurluğa giriş için özel şartlardandır.

Cevap : E) Belli alanlarda diploma sahibi olmak memurluğa giriş için özel şartlardandır.

Açıklama : Memurluğa girişteki genel şartların yanı sıra, atanacak kadronun gerektirdiği diploma, sertifika gibi nitelikler **özel şartlardır**. **Belli alanlarda diploma sahibi olmak**, bu özel şartlar arasında yer alır.

10. Aşağıdakilerden hangisi seçimle ve atamayla işbaşına gelen görevlilerin tümünü kapsar?

A) Dar anlamda kamu görevlisi
B) Geniş anlamda kamu görevlisi
C) Kamu işçisi
D) Sözleşmeli personel
E) Bürokrat

Cevap : B) Geniş anlamda kamu görevlisi

Açıklama : **Geniş anlamda kamu görevlisi** tanımı, Devlet adına kamu hizmetini yürüten ve kamu gücünü kullanan **seçimle** (Cumhurbaşkanı, Milletvekili, Belediye Başkanı) ve **atamayla** (memurlar, sözleşmeli personel, işçiler) işbaşına gelen herkesi kapsar.

11. Öncesinde medeni Kanuna göre kazaî rüşt kararı almak şartıyla, bir meslek veya sanat okulunu bitirenler en az kaç yaşını doldurmuş olmaları kaydıyla devlet memuru olarak atanabilirler?

A) 14
B) 16
C) 13
D) 15
E) 17

Cevap : D) 15

Açıklama : DMK’ya göre Devlet memurluğuna atanabilmek için kural olarak 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Ancak istisnai olarak, bir meslek veya sanat okulunu bitirenler, kazaî rüşt kararı almak şartıyla **15 yaşını** doldurmuş olmaları kaydıyla atanabilirler.

12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kaç yılında kabul edilmiştir?

A) 1971
B) 1965
C) 1982
D) 2001
E) 1924

Cevap : B) 1965

Açıklama : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, **1965** yılında kabul edilmiştir.

13. Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanı kararı ile atanacak kamu görevlilerinden biri değildir?

A) Diyanet İşleri Başkanı
B) Bakan Yardımcıları
C) Dekan
D) MİT Başkanı
E) TRT Genel Müdürü

Cevap : C) Dekan

Açıklama : Diyanet İşleri Başkanı, Bakan Yardımcıları, MİT Başkanı ve TRT Genel Müdürü gibi üst düzey kamu yöneticileri **Cumhurbaşkanı Kararı** ile atanır. **Dekan** ise Yükseköğretim Kanunu’na göre **Rektör** tarafından atanır.

14. Aşağıdakilerden hangisi erkek memur için kılık kıyafet yükümlülüğüne ilişkin yanlış bir bilgidir?

A) Sandalet veya atkılı ayakkabı yalnızca yaz mevsimi boyunca giyilebilir.
B) Elbiseler temiz, düzgün, ütülü ve sade; ayakkabılar kapalı, temiz ve boyalı giyilir.
C) Bina içinde ve görev mahallinde baş daima açık bulundurulur.
D) Kravat takılır, kravatı örtecek şekilde balıkçı yaka veya benzeri süveterler giyilmez.
E) Bıyık tabii olarak bırakılır, uzunluğu üst dudak boyunu geçemez.

Cevap : A) Sandalet veya atkılı ayakkabı yalnızca yaz mevsimi boyunca giyilebilir.

Açıklama : Resmi kıyafet yönetmeliğine göre, memurların görev sırasında **sandalet** veya **atkılı ayakkabı** giymesi kural olarak yasaktır. Bu nedenle yalnızca yaz mevsimi boyunca giyilebilir ifadesi yanlıştır.

15. Aşağıdakilerden hangisi dar anlamda bir kamu görevlisidir?

A) Belediye Başkanı
B) Şef
C) İl Genel Meclisi Üyesi
D) Bakan
E) Cumhurbaşkanı

Cevap : B) Şef

Açıklama : **Dar anlamda kamu görevlisi**, genellikle 657 sayılı DMK’ya tabi, hiyerarşik yapı içinde yer alan, statü hukukuna bağlı **memurları** ifade eder. **Şef** (B), bu tanıma uyan bir memur pozisyonudur. Diğerleri (A, C, D, E) ise siyasi görevli veya geniş anlamda kamu görevlisidir.

16. Anayasaya göre (m.10), herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Ayrıca, Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.
Yukarda yer alan Anayasa hükmü, devlet memurlarının yükümlülüklerinden öncelikle hangisi ile ilgilidir?

A) Mal bildirimi
B) Kanunlara sadakat
C) Devlete bağlılık
D) Tarafsızlık
E) Emirlere uyma

Cevap : D) Tarafsızlık

Açıklama : Eşitlik ilkesi ve ayrım gözetmeme yükümlülüğü, devlet memurunun, görevi sırasında herkese karşı adil ve eşit davranması, yani **Tarafsızlık** yükümlülüğü ile doğrudan ilgilidir.

17. Aşağıdakilerden hangisi adaylık süresinde adayların, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile memurluktan çıkarılacağı durumlardan biri değildir?

A) Göreve devamsızlık
B) Hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumlar
C) Adaylık süresinde, aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almak
D) Adaylık süresinde, uyarma ya da kınama cezası almak
E) Temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısızlık

Cevap : D) Adaylık süresinde, uyarma ya da kınama cezası almak

Açıklama : DMK’ya göre adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almak (C) memurluktan çıkarma sebebidir. Ancak **uyarma veya kınama cezası almak**, adaylıkta doğrudan çıkarma nedeni değildir. (Diğer şıklar memurluktan çıkarma nedenidir.)

18. Üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslar kim tarafından düzenlenir?

A) Cumhurbaşkanı
B) TBMM Başkanı
C) Devlet Denetleme Kurulu Başkanı
D) Atamaya yetkili amir
E) İçişleri Bakanı

Cevap : A) Cumhurbaşkanı

Açıklama : 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne göre, üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslar **Cumhurbaşkanı** tarafından düzenlenir.

19. Aşağıdakilerden hangisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi bir personeldir?

A) Jandarma Binbaşı
B) Akademisyen
C) Hava Pilot Yüzbaşı
D) Sayıştay Üyesi
E) Asliye Ceza Mahkemesi Hâkimi

Cevap : A) Jandarma Binbaşı

Açıklama :

20. ………. bir kişi tarafından çalışma zamanı itibariyle tamamen veya kısmen belli görevlerin yürütülmesi ve sorumlulukların taşınmasını kapsayan boş veya tutulmuş mülki bir makam, bir iş veya bir hizmettir.”
Yukardaki cümlede bırakılan boşluğa aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilmelidir?

A) Gösterge
B) Personel
C) Sınıf
D) Kadro
E) Liyakat

Cevap : D) Kadro

Açıklama : Tanımı yapılan kavram, bir kamu görevlisinin unvanı, görevleri ve sorumluluklarını yürüttüğü, hukuksal varlığı olan ve Maliyece tahsis edilmiş mülki makam veya hizmet olan **Kadro**’dur.