Tıbbi Dokümantasyon 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Tıbbi dokümantasyon, hastaya sunulan sağlık hizmetlerinin tüm aşamalarının kaydedilmesi, saklanması ve yönetilmesi sürecidir. Bu süreç, sadece hastanın tedavisinin devamlılığı için değil, aynı zamanda hukuki koruma, eğitim, araştırma ve kalite değerlendirmesi için de hayati öneme sahiptir. Modern sağlık hizmetlerinde bu süreç, “Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri” (HBYS) adı verilen kapsamlı otomasyon sistemleri aracılığıyla yürütülmektedir. Bu makalede, tıbbi kayıtların içeriği, HBYS modülleri ve hastane yönetimindeki idari süreçler incelenecektir.

Tıbbi Kayıtlar ve Hasta Dosyası

Bir hastaya ait tüm tıbbi kayıtların toplandığı “hasta dosyası”, tıbbi dokümantasyonun temelini oluşturur. Bu dosya, hastane kabul kâğıdı, hemşire gözlem kâğıdı ve çıkış özeti gibi formları içerir; “kurum sevk kâğıdı” ise zorunlu bir parçası değildir. Bir hastanın ölüm nedenini kesin olarak belirlemek için ceset üzerinde yapılan detaylı incelemeye ise “otopsi” denir. Tıbbi tanıların standartlaştırılması için ise uluslararası kodlama sistemleri kullanılır; örneğin “ICD-10 AM” kodlama sisteminin kullanımında “Avustralya” örnek alınmıştır.

Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri (HBYS)

HBYS, bir hastanedeki tüm idari, mali ve tıbbi süreçleri entegre bir şekilde yöneten yazılım sistemleridir. Türkiye’de Sağlık Bakanlığı, birinci basamak sağlık verilerini toplamak için “Aile Hekimliği Bilgi Sistemi”ni geliştirmiştir. HBYS, birçok farklı modülden oluşur:

• Personel Modülü: “Personel portalı”, çalışanların izin hakları ve vardiya bilgileri gibi kişisel verilerine ulaşmasını sağlar, ancak “aile fertleriyle ilgili bilgiler” bu portalda yer almaz.
• Taburcu İşlemleri Modülü: Hastanın hastaneden ayrılış sürecini yönetir. Rapor verilmesi ve başka merkeze sevk gibi işlemleri içerir. “İlk müracaat başvurusu” ise bu modülün değil, hasta kabul modülünün bir parçasıdır.
• Faturalandırma Modülü: Hastalara ve kurumlara fatura düzenler. Sağlık Uygulama Tebliği’ne (SUT) göre, paket olarak ödenen hizmetlerde “özel oda bedeli” gibi bazı kalemler pakete dahil olmayıp ayrıca faturalandırılabilir.

Klinik ve Destek Hizmetleri

Hastaneler, doğrudan hasta tedavisine yönelik klinik hizmetlerin yanı sıra birçok destek hizmeti de sunar. “Klinik laboratuvarlarda”, kan, idrar ve doku örnekleri gibi insan vücuduna ait numuneler incelenir; “gıda analizleri” bu laboratuvarların görevi değildir. Hastanın yatışına gerek kalmadan aynı gün içinde taburcu edildiği tedavilere “günübirlik tedavi” denir; kemoterapi ve hemodiyaliz bu kapsama girerken, “sterilizasyon hizmetleri” bir destek hizmetidir. Uzaktan teşhis ve tedavi imkanı sunan “tele-sağlık” uygulamaları da giderek yaygınlaşmaktadır; göz hastalıklarının uzaktan teşhisi “tele-oftalmoloji” olarak adlandırılırken, cerrahın bir robot yardımıyla uzaktan ameliyat yapması “tele-cerrahi ve robotik cerrahi” olarak bilinir.

Kalite, Hukuk ve Türkiye’deki Gelişmeler

Sağlık hizmetlerinde kalite ve yasalara uyum büyük önem taşır. Kalite standartları belirlenirken, kararlar “sadece yöneticilerin görüşüyle” değil, tüm paydaşların katılımıyla alınmalıdır. Hastane hizmet kalitesi hedefleri arasında hasta ve çalışan güvenliği ile verimlilik yer alır.

• Yasal Çerçeve: Türkiye’de hasta hakları, 1998 tarihli “Hasta Hakları Yönetmeliği” ile güvence altına alınmıştır. Hastaların kayıtlarını inceleme hakkı varken, “tıbbi kayıt yapma hakkı” yoktur. Bilişim sistemindeki verileri bozmak veya hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmek ise “Türk Ceza Kanunu’na” göre suçtur.
• Tarihsel Gelişmeler: Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Sağlık Bakanı “Dr. Adnan Adıvar”dır. Sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını amaçlayan “Sosyalizasyon Yasası’nın” ilk pilot uygulaması “Muş’ta” yapılmıştır. Aile hekimliği pilot uygulaması ise ilk olarak 2005 yılında “Düzce’de” başlatılmıştır. Birinci basamak sağlık verilerini toplamak için ise “Aile Hekimliği Bilgi Sistemi” geliştirilmiştir. Hastanelerden randevu almak için kullanılan sistemin numarası ise “Alo 182″dir.

Sonuç

Tıbbi kayıt ve hastane otomasyonu, modern sağlık yönetiminin temel taşlarıdır. “Biyolojik sağlığın” vücuttaki tüm hücrelerin uyum içinde çalışması olarak tanımlandığı günümüz tıp anlayışında, bu uyumu takip etmek ve belgelemek için gelişmiş bilgi sistemleri vazgeçilmezdir. Bu sistemler, hem bireysel hasta bakımının kalitesini artırır hem de halk sağlığı çalışmaları için değerli bir veri kaynağı oluşturur.

1. Yönetimin beş temel fonksiyonundan hangisi hedeflerin ve stratejilerin oluşturulmasını ve kaynakların tahsis edilmesini içerir?

A) Yönlendirme

B) Örgütleme

C) Kontrol

D) Planlama

E) Değerlendirme ve iyileştirme

Cevap : D) Planlama

Açıklama : Yönetim fonksiyonlarından “planlama”, geleceğe yönelik hedeflerin belirlenmesi, bu hedeflere ulaşmak için stratejilerin oluşturulması ve gerekli kaynakların (insan, para, malzeme) tahsis edilmesi sürecidir.

2. Arşivlerde küf ve böcekleri kontrol altına almak için hangi nem seviyesi ideal olarak korunmalıdır?

A) %30-50

B) %50-70

C) %70-90

D) %20-30

E) %90-100

Cevap : A) %30-50

Açıklama : Arşiv malzemelerinin korunması için ideal bağıl nem oranı genellikle %30 ile %50 arasında tutulur. %50’nin üzeri küf ve mantar oluşumunu hızlandırırken, %30’un altı kağıdın kurumasına ve kırılganlaşmasına neden olabilir.

3. Tıbbi dokümantasyon hizmetlerinin etkinlik ve verimliliği için hangi koşul gereklidir?

A) Yasal gerekliliklere uyumsuzluk

B) Sadece dijital kayıt sistemlerinin kullanılması

C) Tıbbi dokümanların düzenli olarak gözden geçirilmesi

D) Gizliliğin sağlanmaması

E) Eğitim ve yeterlilik eksiklikleri

Cevap : C) Tıbbi dokümanların düzenli olarak gözden geçirilmesi

Açıklama : Etkinlik ve verimlilik için, tutulan kayıtların kalitesinin, eksiksizliğinin ve doğruluğunun denetlenmesi gerekir. Dokümanların düzenli olarak gözden geçirilmesi (audit) bu denetimi sağlar. Diğer şıklar olumsuz durumlardır.

4. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde arşivlerin bölümlerinden biri olan Dosyalama Bölümünün görevi yanlış olarak ifade edilmiştir?

A) Hasta dosyalarını alfabetik sıraya göre düzenler.

B) Hasta dosyalarını renkli kod sistemine göre sıralar.

C) Yıpranmış dosyaları renk sistemine göre yeniler.

D) Arşivden verilen dosyaların yerine vekil dosya koyar.

E) Hasta dosyalarını polikliniklerden gelen dosya istek fişlerine uygun olarak düzenler.

Cevap : A) Hasta dosyalarını alfabetik sıraya göre düzenler.

Açıklama :

5. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 332. Maddesi’ne göre, suç soruşturması ve kovuşturması sürecinde bilgilere ne kadar sürede yanıt verilmelidir?

A) 7 gün

B) 5 gün

C) 15 gün

D) 10 gün

E) 30 gün

Cevap : D) 10 gün

Açıklama : CMK Madde 332, mahkemelerin, hakimlerin veya savcıların kamu kurumlarından istedikleri bilgilere “on gün içinde” cevap verilmesi zorunluluğunu getirir. Bu süre içinde yanıtlanamayacaksa, gecikme sebebi bildirilir.

6. Antik Dönemde Hindistan’da aşağıdaki seçeneklerde yer alan uygulamalardan hangisinin yasak olmaması, Hintli doktorların insan anatomisi hakkında bilgi edinmelerini sağlamıştır?

A) Bitkisel ilaç kullanımı yasağı

B) Masaj yasağı

C) Yoga yasağı

D) Diyet yasağı

E) Otopsi yasağı

Cevap : E) Otopsi yasağı

Açıklama : Sorunun ifade ediliş biçimi “hangi yasağın olmaması” şeklindedir. Antik Hindistan’da, diğer birçok kültürün aksine, insan vücudunu incelemeye (otopsi/diseksiyon) yönelik dini yasaklar daha az katıydı. Bu durum, Sushruta gibi hekimlerin cerrahi ve anatomi konusunda ileri düzeyde bilgi edinmelerini sağlamıştır.

7. Belge yönetimi kurumsal bilginin temelini oluşturmaktadır.
I. Etik hususların ve mali yükümlülüklerin yerine getirilmesinde
II. Kurumun dış siyaset ile ilgili yol haritası oluşturulmasında
III. Ortaya çıkabilecek iş ile ilgili acil durumlarda, işin sürekliliğinin sağlanmasında.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri belge yönetiminin kurumsal fayda sağladığı faaliyetlerindendir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve II

D) I ve III

E) Yalnız III

Cevap : D) I ve III

Açıklama : Belge yönetimi, yasal ve etik sorumlulukların kanıtlanmasında (I) ve bir felaket/acil durum anında işin devamlılığının sağlanmasında (III) kritik rol oynar. “Dış siyaset” ise genellikle devletlere ait bir konudur ve standart bir kurumun belge yönetiminin doğrudan bir faydası değildir.

8. Tıbbi bilimsel raporlar hangi tür bilgileri içerir?

A) Test ve görüntüleme yöntemleri sonuçları

B) Mali performans

C) İş göremezlik bilgileri

D) Eğitim bilgileri

E) İdari bilgiler

Cevap : A) Test ve görüntüleme yöntemleri sonuçları

Açıklama : Tıbbi bilimsel raporlar, hastanın tanısı ve tedavisiyle ilgili klinik verileri içerir. Laboratuvar testleri, radyoloji (görüntüleme) sonuçları, patoloji raporları bu kategorinin temelini oluşturur.

9.
I. Teknolojik kriterler
II. Ekonomik kriterler
III. Sosyal kriterler
IV. İktisadi kriterler
V. Kültürel kriterler.
Yukarıda verilenlere göre aşağıdakilerden hangisinde bilgi toplumunun gelişimi için gerekli kriterler verilmiştir?

A) I ve II

B) I, II ve IV

C) I, II ve III

D) I, II ve V

E) I, III, IV ve V

Cevap : E) I, III, IV ve V

Açıklama :

10. Aşağıdaki seçeneklerde yer alan kişilerden hangisi 17. yüzyılda hastalıkların sınıflandırılması fikrini ortaya atmıştır?

A) Sydenham

B) Johannes Gutenberg

C) Andreas Vesalius

D) Benjamin Franklin

E) Carl Von Linne

Cevap : A) Sydenham

Açıklama : Thomas Sydenham (17. yy), “İngiliz Hipokratı” olarak bilinir ve hastalıkları dikkatli gözlemlere dayanarak türlerine göre (botanikçilerin bitkileri sınıflandırması gibi) sınıflandırmaya çalışan ilk modern hekimlerden biridir.

11. Tıbbi kayıtların mali yönetim süreçlerine katkısı nedir?

A) Sağlık çalışanlarının çalışma saatlerini düzenler.

B) Sağlık kurumlarının bütçe planlamasını optimize eder.

C) Sadece hasta tedavi süreçlerini izler.

D) Gelirlerin tahsisini kolaylaştırır.

E) Yalnızca hasta bilgilerini saklar.

Cevap : B) Sağlık kurumlarının bütçe planlamasını optimize eder.</p

Açıklama : Tıbbi kayıtlar, yapılan işlemleri, kullanılan malzemeleri ve tanıları (kodlama yoluyla) belgeleyerek faturalandırmanın ve geri ödemelerin temelini oluşturur. Bu veriler, kurumun gelir-gider analizini yapmasına ve gelecekteki bütçe planlamasını optimize etmesine olanak tanır.

12. Aşağıdaki özelliklerden hangisi hasta dosyaları arşivinin zemininde bulunmaması gereken bir özelliktir?

A) Su basmasına dayanıklı zemin

B) Toz ve hayvanlara karşı korunaklı zemin

C) Yangına dayanıklı zemin

D) Ahşap zemin

E) Beton zemin

Cevap : D) Ahşap zemin

Açıklama : Ahşap zemin (veya parke), arşivler için en tehlikeli zemin türlerinden biridir. Su sızıntılarında şişer, küf ve böcek üremesi için organiktir ve yangın riskini artırır. Beton gibi yanmaz ve dayanıklı zeminler tercih edilir.

13. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tıbbi kayıtların hastalar açısından önemli faydalarından biri yer almaktadır?

A) Hastanın tedavi sürecini sadece bir doktora bağlar

B) Hastanın sadece finansal bilgilerini sağlar

C) Hastanın tedavi sürecini daha karmaşık hale getirir

D) Hastalar yalnızca geçmiş tıbbi geçmişini görür

E) Hastanın hastaneye güven duyması sağlar

Cevap : E) Hastanın hastaneye güven duyması sağlar

Açıklama : Eksiksiz ve doğru tutulan tıbbi kayıtlar, tedavinin şeffaf, profesyonel ve tutarlı bir şekilde yürütüldüğünü gösterir. Bu durum, hastanın kuruma ve sağlık profesyonellerine olan güvenini artıran temel bir unsurdur.

14. Planlama aşamasında hangi adım, belgelerin fiziksel veya elektronik ortamda nasıl saklanacağına karar verir?

A) Belgeleme politikaları oluşturma

B) Personel eğitimi ve iş süreçleri

C) Yasal ve düzenleyici gerekliliklerin belirlenmesi

D) Süreç iyileştirme ve değerlendirme

E) Arşivleme standartlarının belirlenmesi

Cevap : E) Arşivleme standartlarının belirlenmesi

Açıklama : “Arşivleme standartları”, belgelerin hangi formatta (fiziksel/elektronik), hangi koşullarda (ısı, nem, güvenlik), nerede ve ne kadar süreyle saklanacağı gibi teknik ve prosedürel kuralları belirleyen adımdır.

15. “Suyun erime noktası sıfır derecedir.” Yukarıda belirtilen bilgi, aşağıdaki seçeneklerde yer alan hangi bilgi türü kapsamındadır?

A) Felsefi bilgi

B) Gündelik bilgi

C) Bilimsel bilgi

D) Sanatsal bilgi

E) Teknik bilgi

Cevap : C) Bilimsel bilgi

Açıklama : Bu ifade, deney ve gözlem yoluyla kanıtlanmış, ölçülebilir, nesnel ve evrensel bir doğa yasasını belirtir. Bu özellikler “bilimsel bilgi”nin tanımıdır.

16. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 11. Maddesi, kişisel verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme hakkını hangi taraflara tanır?

A) Veri işleyenlere

B) İlgili kişilere

C) İşverenlere

D) Kamu görevlilerine

E) Sağlık profesyonellerine

Cevap : B) İlgili kişilere

Açıklama : KVKK Madde 11, veri sahiplerinin (kanundaki adıyla “ilgili kişi”) kendi verileri hakkında bilgi talep etme haklarını düzenler. Bu hak, verinin işlenip işlenmediğini öğrenme, veriye erişme ve düzeltilmesini isteme gibi hakları kapsar.

17. Eski Mısır’da jinekoloji ve veteriner hekimliğini ele alan papirüs aşağıdakilerden hangisidir?

A) Edwin Smith Papirüsü

B) Kahun Papirüsü

C) Ebers Papirüsü

D) Hamurabi Kanunları Papirüsü

E) Çatalhöyük Tablet Papirüsü

Cevap : B) Kahun Papirüsü

Açıklama : Bilinen en eski Mısır tıbbi metinlerinden biri olan Kahun Papirüsü, özellikle jinekolojik rahatsızlıklar, gebelik ve veteriner hekimliği (hayvan hastalıkları) konularına odaklanmasıyla bilinir.

18. Tıbbi raporların hazırlanmasında hangi faktör dikkate alınmalıdır?

A) Yalnızca hekimlerin isimleri

B) Tam ve eksiksiz bilgi verilmesi

C) Kapsamlı bir şekilde düzenlenmemesi

D) Bilgilerin eksik ve belirsiz olması

E) Yalnızca hasta bilgilerini içermesi

Cevap : B) Tam ve eksiksiz bilgi verilmesi

Açıklama : Bir tıbbi raporun temel amacı, hastanın durumu hakkında net, doğru, tam ve eksiksiz bilgi sağlamaktır. Raporun yasal ve tıbbi olarak geçerli olabilmesi için bu koşul esastır.

19. Arşiv odasına girişte toz ve kirin içeri girmesini azaltmak için hangi yöntem önerilmektedir?

A) Yüksek verimli partikül hava (HEPA) filtreleri kullanmak

B) Nemli bezlerle temizlik yapmak

C) Yapışkan toz paspasları kullanmak

D) Kapalı raf ve dolaplar kullanmak

E) Arşiv odasında eğitim ve farkındalık sağlamak

Cevap : C) Yapışkan toz paspasları kullanmak

Açıklama : “Yapışkan toz paspasları” (tacky mats), özellikle arşiv, laboratuvar gibi temiz odaların girişlerine yerleştirilir ve ayakkabı tabanlarındaki tozu ve kiri içeri girmeden yakalamak için tasarlanmış özel bir yöntemdir.

20. Bilgi Edinme Kanunu’nun amacı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

A) Ticari bilgileri korumak

B) Kamu güvenliğini artırmak

C) Bilgi edinme hakkını düzenlemek

D) Eğitim standartlarını yükseltmek

E) Sağlık verilerini yönetmek

Cevap : C) Bilgi edinme hakkını düzenlemek

Açıklama : 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun amacı, demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olarak bireylerin kamu kurum ve kuruluşlarının elindeki bilgilere erişim hakkını (bilgi edinme hakkını) düzenlemektir.