Çocuk Gelişimi Uygulamaları-1 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Çocuk gelişimi, çocuğun doğduğu andan yetişkinliğe kadar geçirdiği bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal değişimleri inceler. Bu süreçte, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) bağlı kurumlar, çocuğun gelişimini desteklemek ve korumak için kritik roller üstlenir. Örneğin, “Çocuk Evleri” ve “Umut Evleri” gibi modeller, çocukların aile sıcaklığında büyümesini hedefler. Bu makalede, çocuk gelişimi alanındaki kurumlar, aile yapısı ve okul öncesi eğitim programları ele alınacaktır.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kurumları

Bakanlığa bağlı kurumlar, dezavantajlı gruplara yönelik hizmetler sunar:

• Çocuk Evleri: Çocukların daha küçük gruplar halinde (5-6 çocuk), şehrin sosyal ve kültürel yapısına uygun, hastane ve okullara yakın müstakil konutlarda yaşadığı bir modeldir. “Yurt binası şeklinde olup her odada 4 çocuk kalması” bu modelin değil, eski yurt sisteminin özelliğidir.
• Umut Evleri: Bakanlığa bağlı olarak, engelli bireylere toplum içinde yaşam desteği sunan evlerdir.
• Çocuk Destek Merkezleri (ÇODEM): İhmal ve istismara uğramış çocuklara hizmet verir. Bu merkezlerdeki eğitimsel faaliyetler için ayrılan alana “Eğitim Odası” denir.
• Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM): Çocuk istismarı ve ihmal olaylarına müdahale eden, adli ve tıbbi işlemleri tek çatı altında yürüten multidisipliner kuruluşlardır.
• Aile Danışma Merkezleri: Burada çalışacak profesyonellerin (aile danışmanı), lisans mezuniyetinin yanı sıra “450 saatlik aile danışmanlığı eğitim programını başarıyla tamamlamış” olmaları yasal bir zorunluluktur. Beslenme ve diyetetik mezunları bu alanda çalışamazlar.

Özel Eğitim Kurumları ve RAM’lar (Rehberlik ve Araştırma Merkezleri) ise Aile Bakanlığı’na değil, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlıdır.

Aile Yaşam Döngüsü ve Yapısı

Aile, çocuğun ilk sosyal çevresidir. TÜİK verilerine göre Türkiye’de en yaygın aile tipi “Çekirdek aile”dir. Evelyn Millis Duvall, aile yaşam döngüsünü 8 evrede ele almıştır. Çocuğun doğumuyla başlayan ve aileye yeni sorumluluklar getiren evre “Küçük Çocuklu Aile” evresidir. Vern L. Bengtson ise çocukla doğrudan çalışmaktan çok, nesiller arası ilişkiler üzerine yoğunlaşmış bir sosyologdur.

Okul Öncesi Eğitim Programı (2013)

2013 Okul Öncesi Eğitim Programı, çocuk merkezli ve gelişimsel bir yaklaşıma sahiptir. Programın temel ilkelerinden biri “Gelişim Odaklılık”tır. Değerlendirme süreci tek yönlü değil, “çok yönlüdür” (Çocuk, Öğretmen ve Program değerlendirilir). Programda yer alan değerlendirme türlerinden biri de “Programı değerlendirme”dir. Öğrenme merkezleri ise sınıfın içinde olabileceği gibi, bahçe gibi dış alanlarda da oluşturulabilir.

Tanı ve Değerlendirme

Çocuğu tanıma ve değerlendirme, sürekli bir süreçtir. Bu süreçte çocuğun rızasının alınması “İsteklilik İlkesi” gereğidir. Değerlendirmede tek bir araca bağlı kalınmamalı, hem formal hem de informal araçlar dengeli kullanılmalıdır. “Metropolitan Okul Olgunluğu Testi”, çocuğun okula başlamaya hazır olup olmadığını ölçen bir Hazırbulunuşluk Testi (formal) örneğidir. Gözlem formu veya kontrol listesi ise informal araçlardır.

Gelişim alanlarından “Fiziksel gelişim”, büyüme ve hareket becerilerini (motor gelişim) kapsar.

1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olan Çocuk Evleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Çocuk evlerinin hastane ve okullara yakın olmasına dikkat edilir.
B) Çocuk evleri şehrin sosyal ve kültürel yapısına uygun alanlarda kurulur.
C) Çocuk evlerinden 0-18 yaş arası çocuklar faydalanır.
D) Çocuk evleri yurt binası şeklinde olup, her odada 4 çocuk kalmaktadır.
E) Çocuk evlerinde kardeşler aynı evlerde kalabilir.

Cevap : D) Çocuk evleri yurt binası şeklinde olup, her odada 4 çocuk kalmaktadır.

Açıklama : Çocuk evleri, çocukların normal bir aile ortamına benzer şekilde, **daha küçük gruplar hâlinde** (genellikle 5-6 çocuk) ve **müstakil konutlarda** yaşadığı bir modeldir. Yurt binası şeklinde olup, her odada 4 çocuk kalması ifadesi (eski yurt modelini çağrıştırır) yanlıştır.

2. Aşağıdakilerden hangisi çocuk gelişimcilerin görev aldığı Aile ve Sosyal Hizmet Bakanlığı’na bağlı kurumlardan biri değildir?

A) Çocuk ve Gençlik Merkezleri
B) Özel Eğitim Kurumları ve Rehberlik ve Araştırma Merkezleri
C) Çocuk Evleri
D) Koruma Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri
E) Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezleri (AÇSAP)

Cevap : B) Özel Eğitim Kurumları ve Rehberlik ve Araştırma Merkezleri

Açıklama : **Özel Eğitim Kurumları ve Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM)**, **Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB)** bağlıdır. Diğer şıklarda yer alan kurumlar ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı ve çocuk gelişimcilerin görev alabildiği kurumlardır.

3. Aşağıdakilerden hangisi 2013 Okul Öncesi Eğitim Programında yer alan değerlendirme türlerinden birisidir?

A) Meslektaş değerlendirme
B) Programı değerlendirme
C) Materyali değerlendirme
D) Bireysel değerlendirme
E) Ebeveyni değerlendirme

Cevap : B) Programı değerlendirme

Açıklama :

4. “Çocuğun doğumuyla başlar. Aile çocuğun bakım ve eğitimi gibi yeni sorumluluklarla karşılaşılır.”
Verilen açıklama aile yaşam döngüsü sürecinin hangi evresine aittir?

A) Okul Dönemi Çocuklu Aile
B) Ergen Çocuklu Aile
C) Yeni Evli-Çocuksuz Aile
D) Küçük Çocuklu Aile
E) Evden Ayrılan Çocuklu Aile

Cevap : D) Küçük Çocuklu Aile

Açıklama : Çocuğun **doğumuyla** başlayan ve aileye yeni bakım ve eğitim sorumlulukları yükleyen evre, aile yaşam döngüsünde **Küçük Çocuklu Aile** evresidir.

5. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olan Umut Evleri kimler için açılmış ve kimlere hizmet vermektedir?

A) Göçmen çocuklara
B) İhmal ve istismara maruz kalmış çocuklara
C) Depremzede çocuklara
D) Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklara
E) Engelli bireylere

Cevap : E) Engelli bireylere

Açıklama :

6. 2013 Okul öncesi eğitim programı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Okul öncesinde değerlendirme tek yönlüdür.
B) Okul öncesinde aile katılımı olmalıdır.
C) Okul öncesi eğitim programı gelişimseldir.
D) Okul öncesinde etkinlikler oyun temellidir.
E) Kazanım ve göstergeler bulunur.

Cevap : A) Okul öncesinde değerlendirme tek yönlüdür.

Açıklama : 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı’nda **Çocuk, Öğretmen ve Program** olmak üzere **çok yönlü değerlendirme** esastır. Bu nedenle değerlendirmenin tek yönlü olduğu ifadesi yanlıştır.

7. Metropolitan okul olgunluğu testi ne tür bir testtir?

A) Hazırbulunuşluk Testi
B) Genel Gelişimsel Tarama Testi
C) İlgi Testi
D) Yetenek Testi
E) Başarı Testi

Cevap : A) Hazırbulunuşluk Testi

Açıklama : **Metropolitan Okul Olgunluğu Testi**, çocukların okula başlamadan önce bilişsel, dil, motor ve sosyal-duygusal açıdan okulun gerektirdiği becerilere ne kadar sahip olduğunu ölçen bir **Hazırbulunuşluk Testi**’dir.

8. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olan Çocuk Destek Merkezlerinde yer alan ve çocukların kullanabileceği uygun masalar, sandalyeler, ders kitapları, kitaplıklar ve benzeri eğitimsel içerikli materyallere yer verilen alan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eğitim Odası
B) Sosyal Servis
C) Revir
D) Çok Amaçlı Salon
E) Bireysel Görüşme Odası

Cevap : A) Eğitim Odası

Açıklama : Çocuk Destek Merkezlerinde (ÇODEM), çocukların okul ve ders takibi gibi eğitimsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli materyallerin ve ortamın bulunduğu alan **Eğitim Odası**’dır.

9. Aşağıdakilerden hangisi fiziksel ve motor gelişimi kapsamaktadır?

A) Öz-bakım becerisi
B) Büyüme ve hareket becerileri
C) Duyguların ifade edilmesi
D) Dilin yapısının öğrenilmesi
E) Problem çözme becerisi

Cevap : B) Büyüme ve hareket becerileri

Açıklama : **Fiziksel gelişim**, vücut ağırlığı ve boyundaki artış (**Büyüme**) ile ilgilidir. **Motor gelişim** ise büyük ve küçük kas hareketlerinin kazanılması (**hareket becerileri**) ile ilgilidir.

10. Çocuğun tanı ve değerlendirme süreci ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Tanı ve değerlendirme sadece bir kez değil sürekli olacak şekilde gerçekleştirilmelidir.
B) Çocuğun değerlendirilmesinde aile izin vermez ise değerlendirme yapılamaz.
C) Tanı ve değerlendirme sürecinde çocuğun gönüllü olması gerekmektedir.
D) Tanı ve değerlendirme sürecinde birçok farklı uzman görev almalıdır.
E) Değerlendirme yaparken informal değerlendirme araçları yerine formal değerlendirme araçlarına daha çok yer verilmelidir.

Cevap : E) Değerlendirme yaparken informal değerlendirme araçları yerine formal değerlendirme araçlarına daha çok yer verilmelidir.

Açıklama : Çocuk değerlendirmesinde, tek bir araç yerine farklı ortamlarda gözlem ve veri toplamayı sağlayan **hem formal (standart testler) hem de informal (gözlem, kontrol listesi) araçlara** yer verilmelidir. Formal araçlara daha çok yer verilmesi gerektiği ifadesi yanlıştır, denge önemlidir.

11. TÜİK’in 2019 tarihli “Aile Yapısı Araştırması”na göre Türkiye’de en yaygın olan aile yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Birleşik aile
B) Tek ebeveynli aile
C) Çocuksuz aile
D) Geniş aile
E) Çekirdek aile

Cevap : E) Çekirdek aile

Açıklama : Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye’de anne, baba ve evlenmemiş çocuklardan oluşan **Çekirdek aile** yapısı en yaygın aile tipidir.

12. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Aile Danışma Merkezlerinde çalışan meslek profesyonellerinden beklenilen ilk resmî koşul aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) İyi iletişim kurma becerisine sahip olma
B) 450 saatlik aile danışmanlığı eğitim programını başarıyla tamamlama
C) Herhangi bir lisans programından mezun olma
D) Yüksek lisans programından mezun olma
E) Çocukları seven bir birey olma

Cevap : B) 450 saatlik aile danışmanlığı eğitim programını başarıyla tamamlama

Açıklama : Aile Danışma Merkezlerinde aile danışmanı olarak çalışabilmek için öncelikle:
**450 saatlik Aile Danışmanlığı Eğitim Programını başarıyla tamamlama gereklidir ve bu yasal bir zorunluluktur.
İyi iletişim kurma, çocukları sevme gibi özellikler meslekte önemli olsa da resmî koşul değildir.
Herhangi bir lisans programı mezuniyeti yeterli değildir; danışmanlık alanı ile ilgili bölümler olmalıdır.
Yüksek lisans mezuniyeti ise zorunlu değildir.
Bu nedenle:
**Doğru cevap: B) 450 saatlik aile danışmanlığı eğitim programını başarıyla tamamlama

13. Çocuğu değerlendirirken testi uygulamadan önce onam alınır. Çünkü çocukların veya yetişkinlerin, kendilerini tanıma ve değerlendirme sürecine dâhil etmeyi kabul etmeleri gerekmektedir.
Yukarıdaki ifade çocuğu tanıma ve değerlendirme süreci ilkelerinden hangisinin kapsamına girer?

A) Süreklilik İlkesi
B) Yeterlilik İlkesi
C) İsteklilik İlkesi
D) Gizlilik İlkesi
E) Erkenlik İlkesi

Cevap : C) İsteklilik İlkesi

Açıklama : Çocuğun değerlendirme sürecine dahil olmayı **kabul etmesi** (onam/izin), tanıma ve değerlendirme süreçlerinin temel etik ilkelerinden olan **İsteklilik İlkesi’nin** (Gönüllülük) kapsamına girer.

14. Aşağıda verilen bilim insanlarından hangisi çocuk ile çalışan araştırmacılar arasında yer almaz?

A) Vern L. Bengtson
B) Philippe Aries
C) John Locke
D) Jean Piaget
E) Maria Montesorri

Cevap : A) Vern L. Bengtson

Açıklama : **Vern L. Bengtson**, özellikle **nesiller arası ilişkiler ve aile sosyolojisi** üzerine çalışmalarıyla tanınan bir sosyologdur. Jean Piaget (bilişsel gelişim), Maria Montessori (eğitim), John Locke (felsefe/eğitim) ve Philippe Aries (tarih) ise doğrudan çocukluk kavramı veya çocuk gelişimi ile ilgili önemli çalışmalara sahiptir.

15. Okul öncesi eğitim programında etkinlikler çocukların gelişimlerini desteklemeyi amaçlayarak planlanır.
Yukarıdaki ifade 2013 Okul Öncesi Eğitim Programının hangi ilkesi ile ilgilidir?

A) Eklektik
B) Çocuk Merkezlilik
C) Sarmallık
D) Gelişim Odaklılık
E) Çok Yönlü Değerlendirme

Cevap : D) Gelişim Odaklılık

Açıklama : Okul öncesi eğitim programının, etkinlikleri çocukların **gelişim alanlarını destekleme** amacına uygun planlaması, programın **Gelişim Odaklılık** ilkesi ile doğrudan ilgilidir.

16. …………….. çocuk istismarı ve ihmal olaylarına müdahale eden ve bu konularda hizmet veren multidisipliner kuruluşlardır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) Ana-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlama Merkezleri
B) Hastanelere Bağlı Kurum Kreşleri ve Anaokulları
C) Toplum Sağlığı Merkezleri
D) Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM)
E) Hastane Çocuk Gelişim Üniteleri

Cevap : D) Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM)

Açıklama : **Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM)**, cinsel istismar mağduru çocukların adli ve tıbbi işlemlerinin tek merkezden, travmayı azaltacak şekilde yürütülmesini sağlayan **multidisipliner** kuruluşlardır.

17. E.G Duvall, ailede yaşam döngüsünü kaç evrede ele almıştır?

A) 12 evre
B) 3 evre
C) 8 evre
D) 6 evre
E) 10 evre

Cevap : C) 8 evre

Açıklama : Aile yaşam döngüsü modellerinden en bilinenlerinden biri olan **Evelyn Millis Duvall’ın** modeli, aile gelişimini sekiz temel evrede (8 evre) ele almıştır.

18. Aşağıdakilerden hangisi aile danışmanı olabilme koşulları arasında yer almaz?

A) Çocuk gelişimi lisans mezunu
B) Hemşirelik lisans mezunu
C) Sosyoloji lisans mezunu
D) Sosyal hizmet lisans mezunu
E) Beslenme ve diyetetik lisans mezunu

Cevap : E) Beslenme ve diyetetik lisans mezunu

Açıklama :

19. Okul öncesi eğitim sınıflarında bulunan öğrenme merkezleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Sesli ve sessiz öğrenme merkezleri diye konumlandırılmalıdır.
B) Öğrenme merkezleri belirli sürelerde yenilenmelidir.
C) Öğrenme merkezleri sadece sınıfın içinde oluşturulmalıdır.
D) Öğrenme merkezleri sabit kalmamalı ve bazı zamanlar yer değiştirilmelidir.
E) Öğrenme merkezleri oluşturulurken çocuklardan da fikirler alınmalıdır.

Cevap : C) Öğrenme merkezleri sadece sınıfın içinde oluşturulmalıdır.

Açıklama : Okul öncesi eğitimde öğrenme merkezleri, sınıfın yanı sıra **açık hava** ve **okulun diğer alanlarında** da (kütüphane, bahçe vb.) oluşturulabilir. Sadece sınıf içinde oluşturulması gerektiği ifadesi yanlıştır.

20. Aşağıdakilerden hangisi informal değerlendirme araçlarından biri değildir?

A) Sınıf içi oyun oynama becerisi kontrol listesi
B) Aile tutumu görüşme formu
C) Metropolitan okul olgunluğu testi
D) Sosyal beceri gözlem formu
E) Sanat etkinliğinde çocuğun yaptığı resimler

Cevap : C) Metropolitan okul olgunluğu testi

Açıklama : **Metropolitan Okul Olgunluğu Testi**, standardize edilmiş, normları belirlenmiş bir **formal değerlendirme** aracıdır. Diğer şıklar (Gözlem, kontrol listesi, görüşme formu, resimler) ise öğretmenin veya uzmanın kişisel yorumuna dayanan **informal** araçlardır.