Çocuklukta Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Çocuklukta yabancı dil öğretimi, sadece dilbilgisi kurallarının ezberletilmesi değil, dilin sosyal ve kültürel bir araç olarak edinilmesidir. Bu süreçte dil edinimi, anlama teknikleri ve iki dillilik gibi kavramlar öne çıkar. Bu makalede, dil edinimi varsayımları, dinleme becerileri, iki dilli eğitim modelleri ve söz varlığı öğretimi incelenecektir.

İkinci Dil Edinimi Varsayımları

İkinci dil edinimi, ana dilden bağımsız değildir. “Tam Aktarım Tam Kabul Varsayımı”na göre, öğrenci yeni dilin dilbilgisini öğrenirken, başlangıçta zihninde var olan ana dilinin dilbilgisi kurallarının tamamını kullanır. Ancak bu süreçte öğrenme, belirli bir aşamada duraksayabilir; dil gelişiminin kalıcı hatalarla donması durumuna “fosilleşme” denir. Schumann’ın “Kültür Uyuşumu Modeli”ne göre ise, ikinci dil edinimi büyük oranda yeni bir kültüre uyum sağlama sürecidir ve bu süreçte iki grup arasındaki “toplumsal mesafe” (sosyal entegrasyon arzusu vb.) belirleyicidir.

İki Dillilik ve Eğitim Modelleri

İki dillilik, edinildiği zamana ve şekle göre sınıflandırılır:

• Eşzamanlı İki Dillilik: Çocuğun doğumdan itibaren (anne ve babadan farklı diller duyarak) iki dili aynı anda edinmesidir.
• Sıralı İki Dillilik: Çocuğun ana dilini edindikten sonra (örneğin 4-5 yaşlarında) ikinci bir dili öğrenmeye başlamasıdır.
• Seçmeli İki Dillilik: Bireyin kendi isteğiyle (kurs vb.) yeni bir dil öğrenmesidir.

Eğitimde ise “daldırma” (immersion) modelleri kullanılır. Öğrencilerin hedef dile yoğun maruz kaldığı yönteme “daldırma” denir. Tehlike altındaki yerel dilleri (Aborjin dili gibi) korumak için uygulanan modele “Yerli Dillere Daldırma”, iki farklı dil grubunun (İngilizce-Fransızca gibi) bir arada eğitim gördüğü modele ise “İki Yönlü Daldırma” denir.

Dinleme Becerisi

Dinleme, dil öğretiminin temelidir ve “işitme”den farklıdır. İşitme fizyolojik ve irade dışı iken, “dinleme bilinçli bir eylemdir”. Dinleme sürecinde ortamın sessizliği ve uygunluğu “fiziksel boyutu” ifade eder. Sohbet ve tartışma gibi karşılıklı konuşmaya dayalı dinleme türü “etkileşimli dinleme”dir. Dinleme eğitimi sırasında yapılan etkinlikler arasında görsel eşleştirme veya fark bulma yer alırken, “öğrenicinin motivasyonunu artırma” dinleme öncesi (hazırlık) bir etkinliktir.

Anlama Teknikleri: Konuşma ile bilgiler arasında bağ kurma, not alma, sözel olmayan ipuçlarını gözleme ve özetleme gibi stratejiler, etkili bir “anlama” sürecinin parçalarıdır.

Söz Varlığı ve Dil Gelişimi

Bir dildeki veya kişinin dağarcığındaki kelimelerin bütününe “söz varlığı” denir. Söz varlığı öğretiminde amaç, öğrencinin “kelime bilgisini” artırmaktır. Bir dilin sık kullanılan kelimelerini belirlemek için “yazılı ve sözlü kaynaklar” (korpuslar) taranır. Bireyin söz varlığını belirleyen en önemli ölçütlerden biri “aldığı eğitim”dir. Çocuklarda dil gelişimi 61-72 aylar arasında, ses tonunu ayarlama ve bileşik cümleler kurma gibi ileri düzey becerilerle devam eder.

1. Avustralya’da bir okulda tehlike altında olan Aborjin dilinde belirli ağırlıkta eğitim verilmeye başlanması durumunda bu okulda aşağıdaki daldırma yöntemlerinden hangisi kullanılmış olur?

A) Kaynaşık daldırma
B) Yerli dillere daldırma
C) Tek yönlü daldırma
D) Sarmal daldırma
E) Çıkartmalı daldırma

Cevap : B) Yerli dillere daldırma

Açıklama : Tehlike altında olan, yani kaybolma riski taşıyan dillerin korunması ve canlandırılması amacıyla, o dili konuşan topluluklara uygulanan daldırma programlarına **Yerli Dillere Daldırma (Indigenous Language Immersion)** denir.

2. İkinci dil öğrenme sürecinde, dil gelişiminin belirli bir aşamada duraklaması ya da aradilin geçirgenliğini yitirmesi durumu hangi terimle ifade edilir?

A) Karmalaştırma
B) Daldırma
C) Yerlileştirme
D) Fosilleşme
E) Anadilleştirme

Cevap : D) Fosilleşme

Açıklama : İkinci dil edinimi sürecinde dilsel hataların, öğrenme aşamasına rağmen düzeltilememesi ve kalıcı hale gelmesi durumu **Fosilleşme (Fossilization)** terimiyle ifade edilir.

3. Konuşma ve bilgiler arasında bağ kurma, soruları belirleme, açıklayıcı noktaları not alma, sözel olmayan ipuçlarını gözleme (jestler, ifadeler, duruş, vb.), anlaşılmayan yerleri belirleme ve sorular sorma, kendi kelimeleriyle konuşmanın özetini yapma, yeni bir kelimenin anlamını belirlemek için konuşma bütününden yararlanma, …….tekniklerine örnek olarak gösterilebilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) anlama
B) sunu
C) yapılandırma
D) düzenleme
E) görselleştirme

Cevap : A) anlama

Açıklama : Sayılan tüm bu eylemler (soru sorma, özetleme, ipuçlarını gözleme), bir metni veya konuşmayı işleyerek anlamlandırmaya yönelik aktif becerilerdir ve **anlama** tekniklerine örnek teşkil eder.

4. Yeni bir dilin dilbilgisini edinirken zihnimizde hali hazırda var olan ana dilinden hareket ederiz. Böylece yeni dilin dilbilgisini ana dilinin dilbilgisinden yapılan aktarımlarla gerçekleştiririz.
Yukarıdaki görüşü belirten varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tam Aktarım Tam Kabul Varsayımı
B) Etkisel Filtre Varsayımı
C) Aktarımsız Tam Kabul Varsayımı
D) Girdi Varsayımı
E) Söz Dizimi Başlanğıç Aşaması Varsayımı

Cevap : A) Tam Aktarım Tam Kabul Varsayımı

Açıklama : Bu varsayım (Full Transfer/Full Access Hypothesis), ikinci dil edinimi sürecinde yeni dilin dilbilgisini oluştururken, başlangıçta **ana dilinin dilbilgisi kurallarının tamamının** (tam aktarım) kullanıldığını savunur.

5. İki dilli eğitimde bireyler kendilerini yoğun olarak hedef dile maruz kaldıkları bir ortamda bulurlar. Hedef dil ile yoğun etkileşim bireylerin hızlıca yeni dili edinmesinde etkili bir rol üstlenir.
Yukarıda açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pekiştirme
B) Aktarım
C) Daldırma
D) Ana dilleştirme
E) Fosilleşme

Cevap : C) Daldırma

Açıklama : Bireylerin yeni dili hızlıca edinebilmesi için eğitim ortamında o dile yoğun bir şekilde maruz bırakılması yöntemine **Daldırma (Immersion)** denir.

6. İkinci bir dil edinme sürecinin büyük oranda yeni bir kültüre uyum sağlama süreci olduğunu söyleyen ve kültür uyuşumu modelini öne süren araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Selinker
B) Vygotsky
C) Chomsky
D) Anderson
E) Schumann

Cevap : E) Schumann

Açıklama : İkinci dil edinimini, öğrencinin hedef kültür ve dil grubuyla entegrasyon arzusuna ve sosyal mesafeye bağlayan **Kültür Uyuşumu (Acculturation) Modelini** öne süren araştırmacı **John Schumann**’dır.

7. Bir kişinin söz varlığını belirleyen birtakım ölçütler söz konusudur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu ölçütlerden biridir?

A) Öz saygısı
B) Sahip olunan maddi varlıklar
C) Doğaya bakışı
D) Teknolojiyi kullanma
E) Kişinin aldığı eğitim

Cevap : E) Kişinin aldığı eğitim

Açıklama : Bir kişinin sahip olduğu kelime sayısını ve kelimelerin derinliğini içeren **söz varlığı**, doğrudan bireyin **aldığı eğitim** düzeyiyle ilişkilidir ve eğitim söz varlığının önemli bir ölçütüdür.

8. “Dinleme eyleminin gerçekleşeceği ortamın özelliklerinin dinlemeye uygunluğu, sessizlik ve dinlenen kaynakla ilgili durumları” dinlemenin hangi boyutuna vurgu yapar?

A) Coğrafi boyut
B) Zihinsel boyut
C) Sosyolojik boyut
D) Psikolojik boyut
E) Fiziksel boyut

Cevap : E) Fiziksel boyut

Açıklama : Dinleme ortamının **sessizliği, uygunluğu** ve **fiziksel koşulları** gibi çevresel özellikler, dinlemenin **Fiziksel Boyutuna** vurgu yapar.

9. Ahmet’in annesi Alman ve babası Türk’tür. Doğumdan itibaren babası ile Türkçe annesi ile Almanca iletişim kurmaktadır ve Türkçe-Almanca iki dilli bir anaokuluna gitmektedir.
Ahmet’in iki dillilik durumu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Geç iki dilli
B) Eşzamanlı iki dilli
C) Sıralı iki dilli
D) İkinci dil edinicisi
E) Eksiltmeli iki dilli

Cevap : B) Eşzamanlı iki dilli

Açıklama : Bireyin doğduğu andan itibaren veya yaşamın erken dönemlerinde **aynı anda iki dile birden** maruz kalması ve bu dilleri edinmesi durumu **Eşzamanlı (Simultane) İki Dillilik** olarak tanımlanır.

10. Aşağıdakilerden hangisi dinleme sırasında yapılabilecek etkinliklere örnek olamaz?

A) Öğreniciler dinleme etkinliğinin özelliğine göre kendilerine verilen resimleri eşleştirmesi
B) Dinleme metni kendisine verilen öğreniciden, dinlediği ile yazılı metin arasındaki farklılıkları bulması
C) Dinleme metni ile ilgili ve ilgisiz çeşitli görseller verilerek bu görsellerden dinleme metnine ait olanının seçilmesi
D) Öğrenicinin motivasyonunu artırarak dinlemeye istekli hale getirilmesi
E) Dinleme etkinliğinde yer alan bir diyaloğun öğreniciler tarafından tamamlanması

Cevap : D) Öğrenicinin motivasyonunu artırarak dinlemeye istekli hale getirilmesi

Açıklama : Öğrencinin **motivasyonunu artırma** eylemi, dinleme eylemine **başlamadan önce** (dinleme öncesi) yapılan bir hazırlık aşamasıdır. Diğer şıklar ise **dinleme sırasında** veya hemen sonrasında uygulanan etkinliklerdir.

11. Sohbet ve tartışma gibi eylemlerde soru sormayı, cevap vermeyi içeren karşılıklı konuşmaya dayanan dinleme türüne ……………….. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) etkili dinleme
B) etkileşimsiz dinleme
C) doğru dinleme
D) tam dinleme
E) etkileşimli dinleme

Cevap : E) etkileşimli dinleme

Açıklama : Dinleme eylemi sırasında konuşmacı ile dinleyicinin **karşılıklı konuşmaya** (soru sorma, cevap verme) dayalı olarak iletişim kurması **Etkileşimli Dinleme (Interactive Listening)** olarak adlandırılır.

12. Bir dilde var olan veya bir kişinin, bir topluluğun kullandığı, ayrıca bir eserde bulunan sözcüklerin bütününe ne ad verilir?

A) Söz gelişimi
B) Söz varlığı
C) Söz kalıbı
D) Söz ödünçlemesi
E) Söz aktarımı

Cevap : B) Söz varlığı

Açıklama : Bir dilde mevcut olan kelimelerin, deyimlerin ve diğer sözcük gruplarının tamamına veya bir bireyin/topluluğun kullandığı kelime dağarcığının bütününe **Söz Varlığı (Vocabulary/Lexicon)** denir.

13. Kanada iki dilli bir toplumdur ve kimi okullarda İngilizce-Fransızca iki dilli eğitim verilir. Dolayısıyla öğrencilerin yarısının İngilizce yarısının ise Fransızca bildiği kimi durumlarda İngilizce-Fransızca iki dilli eğitim programı görülebilir.
Bu durum hangi iki dilli eğitim yaklaşımını yansıtmaktadır?

A) İki yönlü daldırma
B) Evrensel dile daldırma
C) Yeni dile daldırma
D) Tek yönlü daldırma
E) Azınlık diline daldırma

Cevap : A) İki yönlü daldırma

Açıklama : Öğrencilerin **her iki dil grubundan** (İngilizce konuşanlar ve Fransızca konuşanlar) oluştuğu ve her iki grubun da diğer dili öğrendiği programlara **İki Yönlü Daldırma (Two-Way Immersion)** veya çift dilli daldırma denir.

14. Aşağıdakilerden hangisi çocuğun ana dilinde sesler arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri söylemesi, ses tonunu, hızını ve şiddetini ayarlaması, sıralı ve bileşik cümleleri kurması gibi ciddi değişimlerin olduğu dönemdir?

A) 32-42 aylar
B) 50-60 aylar
C) 45-55 aylar
D) 61-72 aylar
E) 55-60 aylar

Cevap : D) 61-72 aylar

Açıklama : Ses farklılıklarını, ton ve hız ayarlarını yapabilme ve karmaşık/sıralı cümle kurma gibi ileri düzey dilbilgisi ve fonolojik beceriler, okul öncesi dönemin sonları olan **61-72 aylar** (5-6 yaş) arasında belirginleşir.

15. Kültür uyuşumu modeline göre birtakım etmenler ikinci dil edinim sürecinde etkili olabilmektedir. Bu etmenlerden bazıları şu şekildedir:
İki kültürün birbirine benzeme düzeyi
İki dil grubunun sayıca birbirine yakın olup olmaması
İki dil grubunun birbiri ile entegre olma arzusu
İki dil grubunun arasında eşitlik olup olmaması
Yukarıda sıralanan etmenler aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

A) Toplumsal mesafe
B) Karmalaştırma
C) Ana dilleştirme
D) Yerlileştirme
E) Psikolojik mesafe

Cevap : A) Toplumsal mesafe

Açıklama : Schumann’ın Kültür Uyuşumu Modelinde, bu etmenler (kültürel benzerlik, sayısal oran, entegrasyon arzusu, eşitlik) dil edinen birey ile hedef dil grubu arasındaki **Toplumsal Mesafeyi (Social Distance)** belirleyen unsurlardır.

16. Söz varlığı öğretiminde ……………….. artırmak önemlidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) konuşma hızını
B) kelime sıklığını
C) kelime bilgisini
D) okuma hızını
E) dilbilgisel derinliğini

Cevap : C) kelime bilgisini

Açıklama : Söz varlığı öğretiminin temel amacı, öğrencinin söz dağarcığını zenginleştirmek, yani **kelime bilgisini** artırmaktır.

17. Almanya’da İngilizce kursuna giderek yeni bir dil edinmeye çalışan ana dili Almanca konuşucusunun mevcut durumu iki dillilik bağlamında değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanabilir?

A) Durumsal iki dillilik
B) Eşzamanlı iki dillilik
C) Seçmeli iki dillilik
D) Eksiltmeli iki dillilik
E) Aile iki dilliliği

Cevap : C) Seçmeli iki dillilik

Açıklama : Bireyin kendi tercihiyle, eğitim veya mesleki amaçlarla bir dil kursuna giderek yeni bir dil edinmeye çalışması durumu **Seçmeli (Elective) İki Dillilik** olarak tanımlanır.

18. Aşağıdakilerden hangisi dinleme ile işitme arasındaki farklılıklardan biri değildir?

A) İşitme doğal bir süreç, dinleme ise öğrenilmesi gereken bir beceridir.
B) İşitme kulağın işittiği tüm seslerin aktarılmasıyken dinleme odaklanılan seslerin ayırt edilmesini gerektirir.
C) İşitme dinlemenin sadece bir ögesidir.
D) İşitme bilinçli iken dinleme irade dışında gerçekleşir.
E) İşitme dinlemenin bir parçası iken dinleme anlamanın bir parçasıdır.

Cevap : D) İşitme bilinçli iken dinleme irade dışında gerçekleşir.

Açıklama : **İşitme**, irade dışında, fizyolojik olarak gerçekleşen **doğal** bir süreçtir. **Dinleme** ise iradi, **bilinçli** ve çaba gerektiren bir eylemdir. Bu nedenle D şıkkındaki tanım terstir ve yanlıştır.

19. Bir dilin sık kullanılan söz varlığı unsurları ……………….. taranarak belirlenir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) tarihsel metinler
B) ders kitapları
C) yazılı ve sözlü kaynaklar
D) televizyon programları
E) sokakta konuşulan dil

Cevap : C) yazılı ve sözlü kaynaklar

Açıklama : Bir dildeki veya dil grubundaki sık kullanılan sözcükleri (frekans) belirlemek için kapsamlı bir şekilde **yazılı ve sözlü kaynakların (korpusların)** taranması gerekir.

20. Çocuğun ana dilini edinimine başladıktan sonra, 4-5 yaşlarında yeni bir edinmeye başlaması durumunda bu sürece verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Aile içi iki dillilik
B) Sıralı iki dillilik
C) Çekinik iki dillilik
D) Baskın iki dillilik
E) Eşzamanlı iki dillilik

Cevap : B) Sıralı iki dillilik

Açıklama : Çocuk, **ana dilini edinmeye başladıktan sonra** (3 yaşından sonra gibi) ikinci bir dil öğrenmeye başlarsa, bu durum **Sıralı (Ardışık) İki Dillilik (Sequential Bilingualism)** olarak adlandırılır.