Tıbbi Dokümantasyon ve Sağlık İşlemleri 2024-2025 Bütünleme Soruları (Güz)

Giriş

Bu ders, hastane bilgi sistemleri, tıbbi dokümantasyon mevzuatı, e-sağlık uygulamaları ve sağlık kurumları yönetimi gibi kritik konuları kapsar. Bütünleme sınavında, sistem güvenliğinden MEDULA işleyişine, hasta haklarından tasarım standartlarına kadar geniş bir yelpaze ele alınmıştır.

Sağlık Yapıları ve Yönetim Standartları

• Tasarım Standartları: 2010 Kılavuzu’na göre, birden fazla yataklı odalarda enfeksiyon kontrolü için yatak arası mesafe en az 120 cm olmalıdır.
• Başarı Anahtarı: Hastane bilgi sistemlerinin kurulumunda teknikten ziyade “Planlama ve İyi Yönetim” başarının temelidir.
• TSİM: Temel Sağlık İstatistikleri Modülü’nde otopark bilgisi olarak “Araç Kapasitesi” girilmelidir.

Bilişim Sistemleri ve Güvenlik

• MEDULA: Sağlık Hizmet Sunucuları (Hastaneler) ile SGK arasında fatura/provizyon iletişimini sağlayan sistemdir. “Rapor Bilgisi Kayıt” ana süreç değil, yan süreçtir.
• Güvenlik: Zararlı içerikleri engellemek için “İçerik Filtreleme” kullanılır. Hasta tanımlayıcı temel veri T.C. Kimlik Numarasıdır.
• E-Devlet: Modern e-devlet, “Yatay/koordineli ağ yapılanması” özelliği taşır.

Sağlık Hizmetleri ve İstatistik

• Bebek Ölümleri: 1-28 günlük (Neonatal) bebek ölümleri “Neonatal Bebek Ölüm Formu” ile bildirilir.
• Bildirimler: HIV gibi bulaşıcı hastalık formları (D-86-A), hastanelerden İl Sağlık Müdürlüğü’ne gönderilir.
• Birinci Basamak: Sevk zinciri ve sürekli eğitim esastır. Sadece tedaviye odaklanmak veya cepten ödeme ilkeler arasında yoktur.

Hasta Hakları ve Personel

• Bali Bildirgesi: Lizbon Bildirgesi’nin geliştirilmesiyle ortaya çıkmıştır.
• Kurul Üyeliği: “Görgü Tanıkları”, Hasta Hakları Kurulu’nun daimi üyesi değildir.
• Personel: Eczacı, kliniklerde “Destek Personel” kategorisindedir. Ameliyathane yönetiminden genellikle Genel Cerrahi Uzmanı sorumludur.

Hatalar ve Kalite

• Saptaması Zor Hata: En zor tespit edilen tıbbi hata türü “Sistem Yetersizliğine Bağlı Hatalar”dır.
• Amaç: Sağlık hizmetinde amaç “Maliyet Etkililik”tir; “Maliyet Odaklı” (sadece ucuzluk) olmak bir iyileştirme amacı değildir.

1. Hastane bilgi sistemlerinin kurulum sürecinin uygulama aşamasının başarı anahtarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Koordinasyon
B) Kontrol
C) Planlama ve iyi yönetim
D) Ekip çalışması
E) Risk yönetimi

Cevap : C) Planlama ve iyi yönetim

Açıklama : Bilgi sistemleri projelerinin başarısı, teknik altyapıdan ziyade sürecin doğru **planlanması** ve kaynakların **iyi yönetilmesine** bağlıdır.

2. Sağlık Yapıları Asgari Tasarım Standartları 2010 Yılı Kılavuzuna göre birden fazla yatak bulunan hasta odalarında iki yatak arasında kaç cm açıklık olmalıdır?

A) 90
B) 110
C) 120
D) 100
E) 105

Cevap : C) 120

Açıklama : İlgili kılavuza göre, enfeksiyon kontrolü ve müdahale kolaylığı açısından çok yataklı odalarda yataklar arası mesafe en az **120 cm** olmalıdır.

3. TSİM (Temel Sağlık İstatistikleri Modülü) içinde yer alan bina bilgileri ekranındaki “otopark alanı bilgisine” aşağıdaki bilgilerden hangisi yazılmalıdır?

A) Otoparkın toplam alanı
B) Kapalı otopark alanı
C) Otoparkın alacağı araç kapasitesi
D) Açık otopark alanı
E) Hasta yakınlarına ait araçların dışında personele ait otopark alanı

Cevap : C) Otoparkın alacağı araç kapasitesi

Açıklama :

4. Aşağıdakilerden hangisi hastane bilgi sisteminin zarar görmemesi için internetteki zararlı içerikleri engelleyen sistemdir?

A) İçerik filtreleme
B) Server
C) Terminal
D) Güncelleme
E) Yedekleme

Cevap : A) İçerik filtreleme

Açıklama : Zararlı yazılımların veya istenmeyen sitelerin sisteme girişini engellemek için kullanılan güvenlik önlemi **İçerik Filtreleme** (Content Filtering) sistemidir.

5. Aşağıdakilerden hangisi sağlık sisteminde iyileştirilmesi amaçlanan konulardan biri değildir?

A) Güvenli bir sağlık hizmeti
B) Etkili bir sağlık hizmeti
C) Zamanında verilen sağlık hizmeti
D) Maliyet odaklı sağlık hizmeti
E) Verimli sunulan sağlık hizmeti

Cevap : D) Maliyet odaklı sağlık hizmeti

Açıklama : Sağlık hizmetlerinde amaç “Maliyet Etkililik” (Cost-effectiveness) veya “Verimlilik”tir. Ancak **”Maliyet Odaklı”** olmak (sadece ucuzuna kaçmak), kalite ve güvenlikten ödün vermeyi çağrıştırdığı için bir iyileştirme amacı olarak kabul edilmez.

6. I. Pasif yurttaş
II. Eleman yanıtı
III. Yatay/koordineli ağ yapılanması
IV. Tek tip hizmet
V. Yüksek işlem maliyetleri
Dijital hizmetler açısından yukarıdakilerin hangisi hangileri e-devletin özelliklerindendir?

A) Yalnız III
B) III ve V
C) I, II, III, IV
D) Yalnız IV
E) I, II ve III

Cevap : A) Yalnız III

Açıklama : E-devletin amacı aktif yurttaşlık, kişiselleştirilmiş hizmet, düşük maliyet ve kurumlar arası entegrasyondur. Verilen öncüllerden sadece **III (Yatay/koordineli ağ yapılanması)** modern e-devletin bir özelliğidir. Diğerleri geleneksel bürokrasinin özellikleridir.

7. Aşağıdaki hataların hangisinin saptanması oldukça zordur?

A) İlaç hataları
B) Tanı koymada hatalar
C) Uygulama hataları
D) Cerrahi hatalar
E) Sistem yetersizliğine bağlı hatalar

Cevap : E) Sistem yetersizliğine bağlı hatalar

Açıklama :

8. MEDULA hangi kurumlar arasında iletişim sağlamaktadır?

A) SGK Sağlık Bakanlığı
B) SGK Maliye Bakanlığı
C) Sağlık hizmet sunucuları – SGK
D) Sağlık hizmet sunucuları Sağlık Bakanlığı
E) Sağlık hizmet sunucuları – Özel sağlık sigorta şirketleri

Cevap : C) Sağlık hizmet sunucuları – SGK

Açıklama : MEDULA, hastaneler/eczaneler (**Sağlık Hizmet Sunucuları**) ile geri ödeme kurumu olan **SGK** arasındaki fatura ve provizyon işlemlerini yürüten sistemdir.

9. Aşağıdakilerden hangisi bilgi sistemlerinin temel fonksiyonlarından biri değildir?

A) Algı
B) Erişim
C) Karar verme
D) Geri çağırma
E) Depolama

Cevap : B) Erişim

Açıklama :

10. HIV doğrulama testi pozitif olan her kişi için doldurulan D-86-A Vakalar İçin Kişisel Bilgi Formu, hastaneler tarafından aşağıdaki kurumlardan hangisine gönderilir?

A) Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü
B) İl Sağlık Müdürlüğü
C) Sosyal Güvenlik Kurumu
D) Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü
E) Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

Cevap : B) İl Sağlık Müdürlüğü

Açıklama : Bulaşıcı hastalıkların bildirimi ve sürveyansı, yerelde **İl Sağlık Müdürlükleri** (Bulaşıcı Hastalıklar Şubesi) üzerinden Sağlık Bakanlığı’na iletilir.

11. I. Sürekli eğitimle geliştirme
II. Maliyetlerin azaltılması
III. Kabul edilebilir sevk zinciri uygulanması
IV. Cepten ödemenin teşvik edilmesi
V. Tedavi edici sağlık hizmetine ağırlık verilmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sağlık hizmetleri uygulamasında birinci basamak sağlık hizmetlerinin ana ilkelerindendir?

A) I ve III
B) II, III ve IV
C) Yalnız V
D) I, II ve III
E) Yalnız IV

Cevap : A) I ve III

Açıklama : Birinci basamakta personel sürekli eğitilmeli (I) ve hastalar basamaklar arasında sevk zinciriyle (III) yönlendirilmelidir. Cepten ödeme (IV) ve sadece tedaviye odaklanmak (V – koruyuculuk esastır) birinci basamak ilkelerine aykırıdır.

12. Veri güvenliği genelgesine göre sağlık kurumları bünyesinde hasta tanımlayıcı olarak aşağıdakilerden hangisi temel alınır?

A) Vergi numarası
B) Emekli sicil numarası
C) Hasta bilekliği
D) Hasta dosya numarası
E) T.C. kimlik numarası

Cevap : E) T.C. kimlik numarası

Açıklama : Türkiye’deki sağlık sisteminde (HBYS, MEDULA, e-Nabız) tekil ve ortak anahtar veri **T.C. Kimlik Numarası**dır.

13. Ay içinde gerçekleşen yeni doğan (1-28 gün arası) bebek ölümlerinin belirtildiği form aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bebek ölüm istatistik çizelgesi
B) Neonatal bebek ölüm formu
C) D grubu enfeksiyöz etkenleri formu
D) Hastalık istatistik formu
E) Aylık GBP sürveyans formu

Cevap : B) Neonatal bebek ölüm formu

Açıklama :

14. Bali Bildirgesi aşağıdakilerden hangisinin geliştirilmesiyle ortaya çıkmıştır?

A) Avrupa’da Hasta Haklarının Geliştirilmesi Bildirgesi
B) Lizbon Bildirgesi
C) Hasta Hakları Yönetmeliği
D) Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
E) İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

Cevap : B) Lizbon Bildirgesi

Açıklama : Bali Bildirgesi, tıbbın hızla ilerlemesi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesiyle tıp bilgisinin yaygınlaşması ihtiyacı doğrultusunda ortaya çıkmıştır. Bu gereksinim sonucu, Eylül 1995’te Bali toplantısında Lizbon Bildirgesi gözden geçirilmiş ve daha kapsamlı bir metne dönüştürülerek Bali Bildirgesi oluşturulmuştur.

15. Ameliyathanelerin yönetiminden aşağıdakilerden hangisi sorumludur?

A) Ameliyathane hemşiresi
B) Anestezi uzmanı
C) Başhekim
D) Genel cerrahi uzmanı
E) Hastane müdürü

Cevap : D) Genel cerrahi uzmanı

Açıklama :

16. Aşağıdakilerden hangisi Döner Sermaye, Fatura ve Finansman İşlemleri modülünde yer alan alt modüllerden biri değildir?

A) Kurum anlaşmaları modülü
B) Muhasebe işlemleri modülü
C) Faturalama modülü
D) Radyoloji iş akış modülü
E) Personel hak edişleri modülü

Cevap : D) Radyoloji iş akış modülü

Açıklama : Radyoloji iş akış modülü (RIS), tıbbi bir süreç modülüdür. Diğer şıklar (Fatura, Muhasebe, Hak ediş, Anlaşmalar) doğrudan finansal yönetim modülleridir.

17. Aşağıdakilerden hangisi e-sağlık projesinin temel amaçlarından değildir?

A) Bilimsel çalışmalara destek verilmesi
B) Kaynak tasarrufunun sağlanması
C) Elektronik kişisel sağlık kayıtlarının oluşturulması
D) Sağlık veri standardizasyonunun sağlanması
E) Çalışan memnuniyetinin arttırılması

Cevap : E) Çalışan memnuniyetinin arttırılması

Açıklama : E-sağlığın stratejik amaçları; verimlilik, erişilebilirlik, standardizasyon ve veri madenciliğidir. **Çalışan memnuniyeti** bu sistemlerin dolaylı bir sonucu olabilir ancak projenin kuruluşundaki temel “stratejik amaç” değildir.

18. Aşağıdakilerden hangisi kliniklerde görev yapan destek personellerindendir?

A) Güvenlik elemanı
B) Sağlık memuru
C) Tıbbi sekreter
D) Eczacı
E) Hemşire

Cevap : D) Eczacı

Açıklama : Kliniklerde görev yapan personeller; yönetici ve tedavi edici personel, destek personeller ve yardımcı personeller olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Destek personeller, hastaya doğrudan temas etmeyen ancak tedavi sürecinde aktif rol alan personellerdir. Bu gruba eczacı, diyetisyen ve farmakolog gibi meslekler girer. Verilen seçenekler içinde bu tanıma uyan personel eczacıdır.

19. Aşağıdakilerden hangisi MEDULA sisteminin ana süreçlerinden biri değildir?

A) Sevk reçete ve tetkik bildirimi
B) Ödeme durum kontrol
C) Hak sahipliği ve sözleşme doğrulama
D) Ödeme sorgulama
E) Rapor bilgisi kayıt

Cevap : E) Rapor bilgisi kayıt

Açıklama : MEDULA, Genel Sağlık Sigortası ile sağlık tesisleri arasında fatura bilgilerini elektronik olarak toplamak ve hizmetlerin ödemesini gerçekleştirmek amacıyla oluşturulmuş bütünleşik bir sistemdir. MEDULA süreçleri iki grupta toplanır:
Ana Süreçler:
-Hak sahipliği ve sözleşme doğrulama (Provizyon Alma)
-Sevk, reçete ve tetkik bildirimi
-Ödeme sorgulama
-Ödeme durum kontrol
-Fatura bilgisi kayıt

Yan Süreç:
-Rapor bilgisi kayıt
Bu sınıflandırma sayesinde MEDULA, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve sosyal güvenlik sistemi arasındaki işlemleri hızlı ve güvenli bir şekilde yürütür.

20. Aşağıdakilerden hangisi hastane hasta hakları kurulu içinde yer almaz?

A) Görgü tanıkları
B) Sendika temsilcisi
C) Hastanın avukatı
D) Hakkında başvuruda bulunulan personelin birim sorumlusu
E) Hasta hakları birim sorumlusu

Cevap : A) Görgü tanıkları

Açıklama : Hasta Hakları Kurulu, yönetmelikle belirlenmiş daimi üyelerden (Başhekim Yrd, Birim Sorumlusu, STK temsilcisi, Sendika temsilcisi vb.) oluşur. **Görgü tanıkları**, bir şikayet söz konusu olduğunda ifadesine başvurulan kişilerdir, kurulun üyesi değillerdir.