Nesneye Yönelik Programlama 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Bu ders notu, modern yazılım geliştirmenin temeli olan Nesneye Yönelik Programlama (OOP) kavramlarını, C# dilinin bellek yönetimini, UML modellemeyi ve .NET platformunun mimarisini vize soruları ışığında özetlemektedir.

1. .NET Mimarisi ve Bellek Yönetimi

• .NET Framework: Birden fazla programlama dilini (C#, VB.NET vb.) destekleyen ve uygulama geliştirmeyi kolaylaştıran bir platformdur. XML bir programlama dili değil, veri işaretleme dilidir; bu yüzden CLS (Ortak Dil Tanımlamaları) kapsamında değerlendirilmez.
• FCL (Framework Class Library): Tekrar kullanılabilir bileşenlerin ve hizmetlerin bulunduğu devasa kütüphanedir.
• JIT Derleyiciler: Eco-JIT, kısıtlı kaynaklarda metodun sadece ihtiyaç duyulan kısmını derleyen yapıdır.
• Bellek Yönetimi ve Boxing:
  • Değer Tipleri (Value Types): int, double, bool gibi türler Stack bellekte tutulur.
  • Referans Tipleri: object gibi türler Heap bellekte tutulur.
  • Boxing (Kutulama): Bir değer tipinin (örn: int x=42) bir referans tipine (object y=x) atanmasıdır. Bu işlem veriyi Stack’ten Heap’e taşır.

2. Nesneye Yönelik Programlama (OOP) Prensipleri

OOP yaklaşımı Tasarım aşamasında başlar. Dört temel prensibi vardır:

• Kalıtım (Inheritance): Sınıflar arasındaki “is-a” (bir …’dır) ilişkisidir. (Örn: Araba bir Taşıttır).
• Çok Biçimlilik (Polymorphism): Farklı nesnelerin aynı arayüzü kullanarak farklı işlevler (davranışlar) sergilemesidir.
• Soyutlama (Abstraction): Karmaşıklığı gizleyerek sadece gerekli özellikleri sunma ve sistemi yönetilebilir kılma prensibidir.
• Kapsülleme (Encapsulation): Veri ve metotların bir arada korunmasıdır.

Not: “Modelleme” bir OOP prensibi değil, bu prensiplerin uygulandığı sürecin adıdır.

3. Yazılım Tasarımı ve UML

• 4+1 Görünüm Modeli: Sistemin merkezinde, kullanıcı etkileşimlerini tanımlayan Kullanım Senaryoları (Use Cases View) yer alır.
• UML Diyagramları: Sınıf, Sıra, Durum Makinesi diyagramları UML standardıdır; ancak “Donanım Diyagramı” diye bir UML türü yoktur.
• Sınıf Diyagramı: Sınıfın işlevlerini ve fonksiyonlarını Metotlar (Methods) bölümü gösterir.
• Yazılım Kalitesi: Kullanıcı için önemli olan hız, güvenlik ve kullanılabilirliktir. “Modüllerin tekrar kullanılabilir olması” (Reusability) kullanıcıyı değil, geliştiriciyi ilgilendiren teknik bir detaydır.

[Image of UML class diagram structure]

4. C# Programlama Temelleri

• Anahtar Kelimeler:
  • const: Değişkenin sabit olduğunu ve değiştirilemeyeceğini belirtir.
  • bool: Sadece mantıksal değerleri (True/False) saklar.
• Programlama Yaklaşımları: Java, bir işin “nasıl” (how) yapılacağını adım adım anlatan emirsel (imperative) bir dildir. HTML veya SQL gibi diller ise “ne” (what) yapılacağını bildirir.

1. Aşağıdakilerden hangisi bir yazılımın kullanıcı gözüyle kaliteli olduğunu gösteren kriterlerden biri değildir?

A) Yazılım hem stabil çalışmalı hem de içerisindeki verilerin güvenliğini sağlayabilmelidir.
B) Yazılım mümkün olduğunca az hata ile istenen sonucu gerektiği hızda sunabilmelidir.
C) Yazılımın modülleri yeni projelerde tekrar kullanılabilmelidir.
D) Yazılım kullanılabilir olmalıdır.
E) Yazılım, sistem kaynaklarını gerektiği ölçüde kullanmalıdır.

Cevap : C) Yazılımın modülleri yeni projelerde tekrar kullanılabilmelidir.

Açıklama : Modüllerin tekrar kullanılabilirliği (reusability), son kullanıcıdan ziyade yazılım geliştiricileri ilgilendiren teknik bir kalite kriteridir. Kullanıcı için önemli olan kararlılık, hız, güvenlik ve kullanılabilirliktir.

2. Aşağıdakilerden hangisi Ortak Dil Tanımlamaları (Common Language Specifications – CLS) tarafından desteklenen programlama dillerinden biri değildir?

A) Fortran
B) Python
C) Perl
D) C++
E) XML

Cevap : E) XML

Açıklama : CLS, farklı programlama dillerinin birbiriyle uyumlu çalışmasını sağlayan bir standarttır. Fortran, Python, Perl ve C++ programlama dilleri iken; XML (Extensible Markup Language) bir programlama dili değil, bir veri işaretleme ve yapılandırma dilidir.

3. double a = 14;
object b = a;
Yukarıdaki C# kod satırlarında tanımlanan a ve b değişkenleri hangi bellek bölgesinde saklanırlar?

A) a – Stack Bellek Bölgesi,
b – Register Bölgesi
B) Her ikisi de Stack Bellek Bölgesi
C) a – Heap Bellek Bölgesi,
b – Stack Bellek Bölgesi
D) Her ikisi de Heap Bellek Bölgesinde
E) a – Stack Bellek Bölgesi,
b – Heap Bellek Bölgesi

Cevap : E) a – Stack Bellek Bölgesi,
b – Heap Bellek Bölgesi

Açıklama : C#’ta double bir değer tipidir (value type) ve stack bölgesinde saklanır. Ancak bu değer object türündeki bir değişkene atandığında “boxing” işlemi gerçekleşir ve veri heap bölgesine taşınır. Bu yüzden b referansı heap‘teki veriyi işaret eder.

4. C# programlama dilinde hangi anahtar kelime ile bir değişkenin sabit (değiştirilemez) olacağı belirtilir?

A) const
B) readonly
C) static
D) var
E) sealed

Cevap : A) const

Açıklama : const anahtar kelimesi, bir değişkenin değerinin derleme zamanında belirlendiğini ve program boyunca bir daha asla değiştirilemeyeceğini (sabit olduğunu) ifade eder.

5. Sistemdeki kullanıcıların nasıl etkileşimde bulunacağını ve sistemle ilgili işlevleri nasıl gerçekleştireceklerini tanımlayan 4+1 Görünüm Modeli aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fiziksel Görünüm (Physical View)
B) Süreç Görünümü (Process View)
C) Mantıksal Görünüm (Logical View)
D) Geliştirme Görünümü (Development View)
E) Kullanım Senaryoları Görünümü (Use Cases View)

Cevap : E) Kullanım Senaryoları Görünümü (Use Cases View)

Açıklama : 4+1 Mimari Görünüm Modeli’nin merkezinde yer alan Kullanım Senaryoları (Use Cases), sistemin aktörlerle olan etkileşimini ve beklenen davranışlarını senaryolar üzerinden tanımlar.

6. Yorumlayıcı mantığına benzer şekilde kodun belli bir bölümünü makine koduna çevirip çalıştıran, diğer satırları ise daha sonra makine koduna dönüştüren JIT yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eco-JIT
B) General JIT
C) Normal JIT
D) Pro-JIT
E) Pre-JIT

Cevap : A) Eco-JIT

Açıklama : Eco-JIT, kısıtlı kaynaklara sahip ortamlarda (veya belirli optimizasyon seviyelerinde) kullanılan, metodun tamamı yerine sadece o an ihtiyaç duyulan kısımları makine koduna çeviren bir Just-In-Time derleme türüdür.

7. Doğrulama (verification) işlemi aşağıdaki yazılım geliştirme aşamalarından hangisinde yapılmalıdır?

A) Tasarım
B) Kodlama
C) Dokümantasyon
D) Çözümleme
E) Test

Cevap : A) Tasarım

Açıklama :

8. UML’de, sınıflar arasındaki “is-a” ilişkisini aşağıdaki hangi kavram temsil eder?

A) Birleşim (Aggregation)
B) Bütünleme (Composition)
C) Birliktelik (Association)
D) Kalıtım (Inheritance)
E) Bağımlılık (Dependency)

Cevap : D) Kalıtım (Inheritance)

Açıklama : Nesneye yönelik programlamada Kalıtım (Inheritance), “is-a” (bir …’dır) ilişkisini ifade eder. Örneğin; “Araba bir Taşıttır” cümlesi kalıtım ilişkisini tanımlar.

9. C# programlama dilinde bool veri türünün tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mantıksal değerleri (true/false) saklar.
B) Karakter dizilerini saklar.
C) Kayan noktalı sayıları saklar.
D) Yalnızca tam sayıları saklar.
E) Tarih ve saat bilgilerini saklar.

Cevap : A) Mantıksal değerleri (true/false) saklar.

Açıklama : bool (boolean) veri tipi, sadece true (doğru) veya false (yanlış) olmak üzere iki mantıksal değer alabilen temel bir veri türüdür.

10. Sınıf diyagramında (Class Diagram) bir sınıfın içindeki aşağıdaki hangi bileşen, sınıfın fonksiyonlarını gösterir?

A) Erişim Niteleyicisi (Access Modifier)
B) İlişkiler (Relations)
C) Nitelikler (Attributes)
D) Metotlar (Methods)
E) Sınıf Adı (Class Name)

Cevap : D) Metotlar (Methods)

Açıklama : Sınıf diyagramlarında sınıfların sahip olduğu özellikler “Nitelikler” (Attributes), gerçekleştirebildiği işlevler ve fonksiyonlar ise “Metotlar” (Methods) bölümünde gösterilir.

11. Aşağıdaki diyagram türlerinden hangisi UML içinde yer almaz?

A) Sınıf Diyagramı (Class Diagram)
B) Durum Makinesi Diyagramı (State Machine Diagram)
C) Sıra Diyagramı (Sequence Diagram)
D) Kullanım Durumu Diyagramı (Use Case Diagram)
E) Donanım Diyagramı (Hardware Diagram)

Cevap : E) Donanım Diyagramı (Hardware Diagram)

Açıklama : Standart UML (Unified Modeling Language) diyagramları arasında Sınıf, Kullanım Durumu, Sıralama ve Durum Makinesi gibi diyagramlar bulunur ancak “Donanım Diyagramı” diye bir UML standardı yoktur (Donanımı göstermek için Dağıtım/Deployment diyagramı kullanılır).

12. Aşağıdakilerden hangisi bir işlemin nasıl (how) gerçekleştirileceği ile ilgilenen yaklaşıma sahip bir programlama dilidir?

A) Regular Expression
B) Java
C) HTML
D) Prolog
E) SQL

Cevap : B) Java

Açıklama : Java, emirsel (imperative) bir dildir ve bir işin adım adım “nasıl” yapılacağını komutlarla anlatır. HTML, SQL ve Prolog gibi diller ise bildirimsel (declarative) dillerdir ve “nasıl”dan ziyade “ne” (what) yapılacağına odaklanır.

13. int x = 42;
object y = x;
Yukarıdaki C# kod satırları aşağıdaki hangi işleme bir örnektir?

A) Convert Sınıfı ile dönüşüm
B) Type Casting (Cast İşlemi)
C) Büyük türden küçük türe dönüşüm
D) Boxing (Kutulama)
E) Unboxing (Kutudan Çıkarma)

Cevap : D) Boxing (Kutulama)

Açıklama : Bir değer tipinin (int) bir referans tipine (object) örtük olarak dönüştürülmesi işlemine Boxing (Kutulama) denir. Bu işlem veriyi stack’ten heap’e taşır.

14. .NET platformlarında kullanılan, tekrar kullanılabilir bileşenlerin ve hizmetlerin bir koleksiyonu olan temel bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

A) Common Intermediate Language (CIL)
B) Common Language Specifications (CLS)
C) Common Language Runtime (CLR)
D) Framework Class Library (FCL)
E) Common Type System (CTS)

Cevap : D) Framework Class Library (FCL)

Açıklama : FCL, .NET geliştiricilerinin veri tabanı erişimi, dosya işlemleri, kullanıcı arayüzü gibi işler için kullandığı devasa bir hazır kütüphane ve bileşenler topluluğudur.

15. Aşağıdakilerden hangisi Nesneye Yönelik Programlama yaklaşımına dayanan bir dilin sahip olması gereken temel özelliklerden biri değildir?

A) Çok biçimlilik (Polymorphism)
B) Soyutlama (Abstraction)
C) Modelleme (Modelling)
D) Kapsülleme (Encapsulation)
E) Kalıtım (Inheritance)

Cevap : C) Modelleme (Modelling)

Açıklama : Nesneye Yönelik Programlama’nın (OOP) dört temel prensibi vardır: Kapsülleme, Kalıtım, Çok Biçimlilik ve Soyutlama. Modelleme ise bu prensiplerin uygulandığı genel bir süreçtir, bir dil özelliği değildir.

16. Nesneye yönelik programlamada veri ve işlevlerin bir arada bulunduğu yapıyı ifade eden kavram hangisidir?

A) Kalıtım (Inheritance)
B) Çokbiçimlilik (Polymorphism)
C) Sınıf (Class)
D) Nesne (Object)
E) Soyutlama (Abstraction)

Cevap : C) Sınıf (Class)

Açıklama : Sınıf (Class), veri alanlarını (fields) ve bu veriler üzerinde işlem yapan fonksiyonları (methods) bir arada toplayan temel yapı taşıdır.

17. Nesneye yönelik programlamada, karmaşıklığı gizleyerek programlama sürecini daha anlaşılır ve yönetilebilir hale getiren kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çok Biçimlilik (Polymorphism)
B) Soyutlama (Abstraction)
C) Kapsülleme (Encapsulation)
D) Sınıflandırma (Classification)
E) Kalıtım (Inheritance)

Cevap : B) Soyutlama (Abstraction)

Açıklama : Soyutlama (Abstraction), bir nesnenin sadece gerekli özelliklerini gösterip detayları ve karmaşıklığı gizleyerek kullanıcıya basit bir arayüz sunma prensibidir.

18. Nesneye Yönelik Programlamada “Farklı nesnelerin aynı arayüzü kullanarak farklı işlevler gerçekleştirmesi” durumu hangi terim ile ifade edilir?

A) Kalıtım (Inheritance)
B) Methods (Metotlar)
C) Çokbiçimlilik (Polymorphism)
D) Kapsülleme (Encapsulation)
E) Soyutlama (Abstraction)

Cevap : C) Çokbiçimlilik (Polymorphism)

Açıklama : Çok Biçimlilik (Polymorphism), farklı sınıfların aynı metod adını (veya arayüzünü) kullanarak, kendi ihtiyaçlarına göre farklı şekillerde davranabilmesi yeteneğidir.

19. Yazılım geliştirirken nesneye yönelik düşünme yaklaşımı ilk olarak aşağıdaki hangi aşamada devreye girer?

A) Kodlama
B) Tasarım
C) Çözümleme
D) Planlama
E) Analiz

Cevap : B) Tasarım

Açıklama : Nesneye yönelik yaklaşımda, sistemin hangi nesnelerden oluşacağı ve bu nesnelerin birbiriyle nasıl etkileşime gireceği ilk olarak Tasarım aşamasında modellenmeye başlanır.

20. .NET Framework’ün amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yalnızca C# projelerinde kullanılan bir derleyicidir.
B) Birden fazla programlama dilini destekleyen ve uygulama geliştirmeyi kolaylaştıran bir platformdur.
C) C++ programlarını derlemek için kullanılan bir IDE’dir.
D) Yalnızca masaüstü uygulamaları geliştirmek için kullanılan bir yapıdır.
E) Yalnızca mobil uygulama geliştirmek için kullanılan bir kütüphanedir.

Cevap : B) Birden fazla programlama dilini destekleyen ve uygulama geliştirmeyi kolaylaştıran bir platformdur.

Açıklama : .NET Framework, C#, VB.NET, F# gibi birçok dili destekleyen, uygulamaların geliştirilmesi, çalıştırılması ve yönetilmesi için gerekli kütüphaneleri ve çalışma ortamını (CLR) sağlayan kapsamlı bir platformdur.