Web Programlama-2 2024-2025 Final Soruları

Giriş

2024-2025 Web Programlama-2 final sınavı; ASP.NET Core MVC mimarisi, Entity Framework Core ile veri tabanı yönetimi, Model doğrulama yöntemleri, LINQ sorguları ve RESTful API standartları üzerine yoğunlaşmıştır. Bu özet, sınavda karşılaşılan temel teknik detayları ve kod yapılarını kapsamaktadır.

1. ASP.NET Core MVC Temelleri

• Proje Yapısı: Model sınıfları C# diliyle yazıldığı için uzantıları .cs olur. Varsayılan layout (şablon) dosyası ise _Layout.cshtml’dir.
• Tag Helpers: HTML form elemanlarını model özelliklerine bağlamak için asp-for (Örn: <input asp-for=”Tarih” />) kullanılır. Bu yapı otomatik olarak id ve name özelliklerini oluşturur.
• Framework Özellikleri: Web çatıları (frameworks) olmadan da kod yazılabilir ancak bu yapılar; Session yönetimi, URL yönlendirme (routing), Form doğrulama ve ORM işlemlerini standartlaştırarak süreci hızlandırır.

2. Entity Framework Core ve Veri Tabanı

• Sağlayıcı (Provider): SQL Server ile çalışmak için projeye Microsoft.EntityFrameworkCore.SqlServer paketi eklenmelidir.
• CRUD İşlemleri: Yeni bir kayıt eklemek için context.Add() metodu kullanılır; bu işlem veritabanında Insert komutuna karşılık gelir.
• Migration: Kod tarafında yapılan değişiklikleri veritabanına fiziksel olarak yansıtmak için Package Manager Console üzerinde Update-Database komutu çalıştırılır.

3. Model Doğrulama (Validation) ve Güvenlik

• Doğrulama Öznitelikleri:
  • Mail kontrolü için: [EmailAddress]
  • Sayısal aralık için: [Range(5, 10)] (5 ve 10 dahil)
  • Sunucu taraflı kontrol için: ModelState.IsValid değeri true olmalıdır.
• Güvenlik (CSRF): Siteler arası istek sahteciliğini önlemek için formlarda asp-antiforgery kullanılır.
• Cookie Kullanımı: Çerezlerde şifre gibi hassas veriler yerine, “Kullanıcı renk tercihleri” gibi kişiselleştirme verileri tutulmalıdır.

4. RESTful API ve LINQ Sorguları

• HTTP Metotları: Kayıt güncellemek için HttpPut, veri listelemek için HttpGet kullanılır. Bir API adresine (Örn: /api/Personel/) ID vermeden GET isteği atılırsa tüm liste döner.
• [ApiController]: Bu öznitelik, otomatik model doğrulama ve binding kaynaklarını (body, query vb.) algılama kolaylığı sağlar.
• LINQ Sözdizimi: from x in Tablo select x yapısı “Query Syntax” olarak adlandırılır. Mantıksal kontrollerde All() metodu tüm elemanların şarta uymasını bekler; biri bile uymazsa false döner.

1. Asp.Net Core MVC’de SQL Server veri tabanı yönetim sisteminin EF Core ile birlikte kullanılacağı varsayıldığında, proje oluşturulduktan sonra projeye SQL Server’a ait aşağıdaki hangi veri sağlayıcısı eklenmelidir?

A) Microsoft.EntityFrameworkCore.SqlServer
B) Microsoft.EfCore.SqlServer
C) Microsoft.EntityFrameworkCore.InMemory
D) MsSql.Data.EntityFrameworkCore
E) Microsoft.EfCore.Sql

Cevap : A) Microsoft.EntityFrameworkCore.SqlServer

Açıklama : Entity Framework Core ile SQL Server kullanabilmek için Microsoft tarafından sağlanan resmi NuGet paketi Microsoft.EntityFrameworkCore.SqlServer’dır. InMemory testi için, diğerleri ise geçerli olmayan veya eski isimlendirmelerdir.

2. public DateTime KayitTarihi { get; set; }
şeklinde tanımlı bir model elemanının tag helper ile kullanım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A) <input asp-tag=”KayitTarihi” />
B) <input text=”KayitTarihi” />
C) <input asp-for=”KayitTarihi” />
D) <input type=”KayitTarihi” />
E) <input asp-label=”KayitTarihi” />

Cevap : C) <input asp-for=”KayitTarihi” />

Açıklama : ASP.NET Core’da bir input elementini modeldeki bir property’e bağlamak için asp-for Tag Helper’ı kullanılır. Bu, otomatik olarak `id`, `name` ve uygun `type` özelliklerini oluşturur.

3. Bir ASP.NET Core MVC uygulaması için varsayılan olarak oluşturulan layout aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Layout.cs
B) _Layout.cshtml
C) _Layout.cs
D) view.cshtml
E) Layout.cshtml

Cevap : B) _Layout.cshtml

Açıklama :

4. Sunucu taraflı Web frameworkler (çerçeveleri) ile ilgili olarak aşağıdaki seçeneklerden hangisi yanlıştır?

A) Web frameworkler olmadan web programlama gerçekleştirilemez.
B) Session (Oturum) yönetimi işlemlerini gerçekleştirebilirler.
C) ORM’ler (Object-relational mapping) aracılığıyla veritabanı bağlantısı yapılandırma işlemini gerçekleştirebilirler.
D) Form yönetimi ve doğrulaması işlemlerini gerçekleştirebilirler.
E) URL yönlendirme işlemini gerçekleştirebilirler.

Cevap : A) Web frameworkler olmadan web programlama gerçekleştirilemez.

Açıklama : Web frameworkler (ASP.NET Core, Django vb.) geliştirme sürecini hızlandırır ve standartlaştırır ancak zorunlu değildirler. Saf (native) kod yazılarak da web programlama yapılabilir; bu nedenle A şıkkı yanlıştır.

5. Asp.Net Core MVC’de oluşturulan bir web APP’ye ait http://localhost/api/Personel/ adresine bir Http Get metodu isteği gönderildiğini varsayalım. Bu durumda RESTful mimarisine göre hangi işlemin yapılması beklenir?

A) Personel kayıtlarının http isteğinde gelen veriler ile güncellenmesi
B) Http isteğinde gelen veriler doğrultusunda yeni bir personel kaydı eklenmesi
C) Tüm personel kayıtlarının silinmesi
D) Hata mesajı döndürmesi
E) Tüm personel kayıtlarının listelenmesi

Cevap : E) Tüm personel kayıtlarının listelenmesi

Açıklama : RESTful mimaride GET metodunun amacı veri okumaktır. Eğer bir ID belirtilmeden ana kaynağa (Personel/) GET isteği atılırsa, beklenen davranış o kaynağa ait tüm listeyi (Personel Listesi) döndürmesidir.

6. Form tag helper’ı ile siteler arası istek sahteciliği (CSRF) saldırısını önlemek için kullanılan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A) asp-protocol
B) asp-area
C) asp-host
D) asp-antiforgery
E) asp-page

Cevap : D) asp-antiforgery

Açıklama : CSRF (Cross-Site Request Forgery) saldırılarını önlemek için formlarda doğrulama jetonu (token) kullanılır. ASP.NET Core’da bu özelliği asp-antiforgery=”true” niteliği ile kontrol edebiliriz.

7. Asp.Net Core uygulamalarında modele ait özellik değerinin mail adresine uygunluğunu denetleyen öznitelik aşağıdakilerden hangisidir?

A) [MailAddress]
B) [EmailAddress]
C) [E-MailAddress]
D) [Mail]
E) [Email]

Cevap : B) [EmailAddress]

Açıklama : Data Annotations kütüphanesinde, bir string alanın geçerli bir e-posta formatında olup olmadığını kontrol eden doğrulama (validation) özniteliği [EmailAddress]’tir.

8. var context = new KitapContext()
context.Add(new Kitap() { KitapAd = “Budala”, Yazar = “Dostoyevsky” });
context.SaveChanges();
Yukarıdaki kod çalıştırıldığında veri tabanında aşağıdaki işlemlerden hangisi gerçekleşir?

A) Read
B) Truncate
C) Insert
D) Update
E) Delete

Cevap : C) Insert

Açıklama : Entity Framework Core’da context.Add() metodu yeni bir kaydı veritabanına eklemek üzere işaretler. SaveChanges() çağrıldığında bu işlem SQL’deki INSERT komutuna dönüştürülerek veritabanına ekleme yapılır.

9. Bir Asp.Net Core MVC uygulamasında model doğrulamanın sunucu tarafında gerçekleşmesi için aşağıdaki hangi nesneye ait özellik true (doğru) olmalıdır?

A) ModelState.IsValid
B) Data.IsTrue
C) Js.IsTrue
D) Model.IsTrue
E) ModelState.Valid

Cevap : A) ModelState.IsValid

Açıklama : Sunucu tarafında modelin kurallara (Data Annotations) uyup uymadığını kontrol etmek için Controller içerisinde ModelState.IsValid özelliği kontrol edilir. Eğer true ise veriler geçerlidir.

10.

Yukarıda yer alan Index() action metodu çağrıldığında ekrana hangi sayı basılır?

A) 0
B) 3
C) 2
D) 4
E) 1

Cevap : A) 0

Açıklama : Kodda x yüzde 3 == 0 şartını sağlayan ilk eleman aranmaktadır. Dizinin ilk elemanı olan 0, 3’e tam bölünür (kalan 0’dır). FirstOrDefault metodu şartı sağlayan ilk değeri döndürdüğü için cevap 0’dır. (3 de bölünür ama ilk sırada 0 vardır).

11. Bir Asp.Net Core MVC uygulamasında migration oluşturduktan sonra migration işlemini yürütmek (veritabanına uygulamak) için Package Manager Console Ekranı’nda aşağıdaki hangi komut çalıştırılmalıdır?

A) Add-Migration
B) Select-Database
C) Update-Database
D) Add-Sql
E) Add-Database

Cevap : C) Update-Database

Açıklama : Migration oluşturmak için Add-Migration kullanılırken, oluşturulan bu migration dosyalarını veritabanına fiziksel olarak yansıtmak/uygulamak için Update-Database komutu kullanılır.

12. [Range(5, 10)]
public int Deger { get; set; }
Bir Asp.Net Core MVC uygulamasında bir model içerisinde yukarıdaki gibi tanımlı [Range(5, 10)] özniteliği ile Deger özelliği için nasıl bir kısıtlama sağlanmış olur?

A) Değer özelliğinin sadece 5 ve 10 değerlerini alabilmesi sağlanır.
B) Değer özelliğinin maksimum 10 karakterli olması sağlanır.
C) Değer özelliğinin minimum 5 karakterli olması sağlanır.
D) Değer özelliğinin minimum 5, maksimum 10 karakterli olması sağlanır.
E) Değer özelliğinin [5,10] arasında değerler alabilmesi sağlanır.

Cevap : E) Değer özelliğinin [5,10] arasında değerler alabilmesi sağlanır.

Açıklama : [Range(min, max)] özniteliği, sayısal bir alanın alabileceği değer aralığını belirler. Karakter uzunluğu için [StringLength] kullanılır. Bu durumda girilen sayısal değerin 5 ile 10 arasında (sınırlar dahil) olması gerekir.

13. Cookie’ler ile aşağıdaki bilgilerin hangisini tutmak en uygun olur?

A) Veri tabanı bilgilerini
B) Kullanıcı renk tercihlerini
C) Sunucu bilgilerini
D) Kullanıcı şifre bilgilerini
E) Kullanıcı yetki bilgilerini

Cevap : B) Kullanıcı renk tercihlerini

Açıklama : Cookie’ler (Çerezler) istemci tarafında (tarayıcıda) saklanır ve güvenlik açısından hassas verilerin (şifre, veritabanı bilgisi vb.) burada tutulması risklidir. Kullanıcı renk tercihleri, dil seçimi gibi hassas olmayan kişiselleştirme ayarları cookie’lerde saklamak için en uygun verilerdir.

14. Asp.Net Core Rest Api mimarisinde bir kaydı güncellemek istediğimizde bu isteğe yanıt veren metot aşağıdaki hangi öznitelik ile belirtilmelidir?

A) HttpGet
B) HttpUpdate
C) HttpDelete
D) HttpPost
E) HttpPut

Cevap : E) HttpPut

Açıklama : RESTful standartlarında; veri okumak için GET, eklemek için POST, silmek için DELETE ve güncellemek için PUT (veya kısmi güncelleme için PATCH) metodları kullanılır.

15. var sonuc = from x in Personel
where x.PersonelNo > 10
select x;
Yukarıda yer alan kod bloğu Asp.Net Core uygulamalarında hangi sözdizimi yapısına uygundur?

A) C#
B) Html
C) LINQ-Method syntax
D) LINQ-Query syntax
E) Asp

Cevap : D) LINQ-Query syntax

Açıklama : LINQ (Language Integrated Query) sorguları iki şekilde yazılabilir. SQL benzeri from … where … select yapısı Query Syntax (Sorgu Sözdizimi) olarak adlandırılır. Metot zincirleme (Personel.Where(…)) yapısı ise Method Syntax’tır.

16. Asp.Net Core MVC uygulamalarında bir model içerisinde kullanılan Display özelliği hangi tag helper ile kullanılır?

A) Input
B) Textarea
C) Select
D) Text
E) Label

Cevap : E) Label

Açıklama : Model property’leri üzerine eklenen [Display(Name=”Adı”)] gibi öznitelikler, View tarafında <label asp-for=”…”> tag helper’ı kullanıldığında ekranda etiket ismi olarak görünür.

17. Asp.Net Core uygulamalarında kullanılan [ApiController] özniteliği için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) API’ye ait port numarasını ayarlar.
B) Kullanıma hazır doğrulama ve model bağlama sağlar.
C) Controller sınıfına miras verir.
D) Postman kullanımına olanak tanır.
E) Veri tabanına kayıt işlemlerinden sorumludur.

Cevap : B) Kullanıma hazır doğrulama ve model bağlama sağlar.

Açıklama : [ApiController] özniteliği, API geliştirmeyi kolaylaştıran birtakım özellikler ekler. Bunlar arasında otomatik model doğrulama (bad request dönüşü), binding source inference (verinin nereden geleceğini otomatik algılama) gibi yetenekler bulunur.

18.

Yukarıdaki kod çalıştırıldığında sonuc değişkenindeki değer ne olur?

A) 2
B) true
C) 3
D) false
E) 5

Cevap : D) false

Açıklama : All() metodu, listedeki tüm elemanların belirtilen şartı sağlayıp sağlamadığını kontrol eder. Şart: Sayfa sayısı 50’den büyük VE 95’ten küçük olmalı. Ancak listedeki 4. kitap (40 sayfa) ve 5. kitap (30 sayfa) bu şartı (50’den büyük olma) sağlamadığı için sonuç false döner.

19.

Yukarıdaki sınıf form elemanlarına model bağlama ile bağlanmak istendiğinde form nasıl tanımlanabilir?

A)

B)

C)

D)

E)

Cevap : C)

Açıklama : Model Binding (Model Bağlama) işleminde, form elemanlarının name öznitelikleri, model sınıfındaki property (özellik) isimleriyle birebir eşleşmelidir. Sınıfta özellikler PerBirim ve PerNo olduğu için input name’leri de aynı olmalıdır.

20. Bir Model sınıfı tanımlanmak istendiğinde bu sınıfın uzantısı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

A) .asp
B) .html
C) .js
D) .cs
E) .cshtml

Cevap : D) .cs

Açıklama : ASP.NET Core uygulamaları C# dili ile yazılır. Model sınıfları da normal C# sınıfları olduğu için dosya uzantıları .cs (CSharp) olur.