Anne Çocuk Sağlığı 2025-2026 Final Soruları

1. Çocuklarda Acil Durumlar ve İlk Yardım

Çocuk sağlığında acil durum yönetimi yetişkinlerden farklıdır. Örneğin, çocuklarda ani kalp durması (kardiyak arrest) en sık 1 yaş altı bebeklerde ve genellikle solunum kaynaklı (boğulma, enfeksiyon vb.) nedenlerle görülür. İlk yardımın temel adımları olan Koruma-Bildirme-Kurtarma (KBK) zincirinde, “Bildirme” hayati öneme sahiptir. Temel yaşam desteğinde solunum kontrolü ise klasik “Bak-Dinle-Hisset” yöntemiyle yapılır.

2. Bulaşıcı Hastalıklar ve Belirtileri

Çocukluk çağı döküntülü hastalıklarını tanımak önemlidir. Kızamık; yüksek ateş, burun akıntısı ve konjonktivit ile başlar. En ayırt edici bulgusu ağız içinde görülen beyaz “Koplik Lekeleri”dir. Döküntüler ise saçlı deriden başlayarak tüm vücuda yayılır. Bir diğer önemli kavram olan Enfeksiyon Hastalığı, mikroorganizmaların vücuda girip çoğalması sonucu oluşur. İshal gibi durumlarda ise en önemli tedavi hedefi, kaybedilen sıvı ve elektroliti (su-tuz) yerine koymaktır.

3. Gelişim Dönemleri ve Sağlık Taramaları

* **Yenidoğan:** Doğumdan sonraki ilk 28 günü kapsayan, dış dünyaya adaptasyonun sağlandığı en hassas dönemdir. Bu dönemde gelişen sarılıkta bilirubin beyinde birikirse (Kernikterus), kalıcı beyin hasarına yol açabilir.
* **Ergenlik:** 11-16 yaş aralığı, bebeklikten sonraki ikinci büyük “Büyüme Atağı” dönemidir.

Okul öncesi dönemde yapılan sağlık taramalarının temel amacı ise hastalıkları henüz belirti vermeden yakalamak, yani “Erken Tanı” sağlamaktır.

4. Çocuk Güvenliği ve İhmal

Çocukları kazalardan korumak için prizlerin kapatılması, küçük parçalı oyuncakların uzaklaştırılması gibi önlemler şarttır. Sosyal boyutta ise; ailenin imkanı olduğu halde çocuğun beslenme, sağlık ve eğitim gibi temel ihtiyaçlarını karşılamaması İhmal olarak tanımlanır. Okullarda güvenliğin sağlanması için yürütülen projelerde İçişleri, MEB, Aile ve Sağlık Bakanlıkları işbirliği yaparken; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bu protokolün doğrudan bir tarafı değildir.

5. Sağlık Modelleri ve Demografi

Modern sağlık anlayışında sadece “hasta olmamak” yetmez. Fiziksel, duygusal, sosyal, entelektüel, mesleki ve spiritüel boyutları kapsayan modele İyilik Modeli (Wellness Model) denir. Toplum sağlığı göstergelerinden biri olan Toplam Doğurganlık Hızı ise, bir kadının doğurganlık çağı (15-49 yaş) boyunca doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade eder.

1. Çocuklarda ani kalp durması hangi yaş grubunda daha sık görülür?

A) 5-8 yaş arası
B) 2-3 yaş arası
C) 1-2 yaş arası
D) 1 yaş altı
E) 3-5 yaş arası

Cevap : D) 1 yaş altı

Açıklama : Çocuklarda ani kalp durması (kardiyak arrest), yetişkinlerin aksine genellikle kalp kökenli değil, solunum yetmezliğine bağlı (hipoksik) nedenlerle gelişir. İstatistiksel olarak bu durumun en sık görüldüğü yaş grubu, solunum yolu enfeksiyonlarına, boğulmalara ve Ani Bebek Ölümü Sendromuna (SIDS) yatkınlıkları nedeniyle 1 yaş altı bebeklerdir (infant dönemi).

2. Okul öncesi eğitim kurumlarında belirli aralıklarla yapılacak olan sağlık taramalarının sağladığı yarar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Büyümenin izlenmesi
B) Sağlık istatistiklerine katkı sağlanması
C) Erken tanı ve tedavinin sağlanması
D) Alerjik durumların saptanması
E) Sağlık bilgilerinin kayıt altına alınması

Cevap : C) Erken tanı ve tedavinin sağlanması

Açıklama : Sağlık taramalarının (görme, işitme, diş, büyüme takibi vb.) temel halk sağlığı amacı; hastalıkları, gelişimsel gerilikleri veya bozuklukları belirti vermeden veya kalıcı hasar oluşmadan önce tespit etmektir. Bu sayede “Erken Tanı ve Tedavi” mümkün olur. Diğer seçenekler (istatistik, kayıt vb.) taramanın yan faydalarıdır, ancak asıl hayati amaç erken müdahaledir.

3. Aşağıdakilerden hangisi yaralanma sonucu ölümlerin en başta gelen nedenlerinden biri değildir?

A) Yanıklar
B) Donmalar
C) Suda boğulmalar
D) Trafik kazaları
E) Zehirlenmeler

Cevap : B) Donmalar

Açıklama : Çocukluk çağı yaralanma ve ölümlerinde trafik kazaları, suda boğulmalar, düşmeler, yanıklar ve zehirlenmeler epidemiyolojik olarak ilk sıralarda yer alır. Ancak “Donmalar” (hipotermi), özellikle modern yaşam koşullarında ve genel kaza istatistiklerinde, diğer seçeneklere kıyasla ölümle sonuçlanan yaralanmaların “en başta gelen” nedenlerinden biri değildir.

4. İshali olan çocuğun bakımında en önemli amaç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konmasıdır.
B) Besin ve sıvı alımının kesilmesidir.
C) İshalin nedeninin belirlenmesidir.
D) Hijyenin sağlanmasıdır.
E) Alt bakımının yapılmasıdır.

Cevap : A) Kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konmasıdır.

Açıklama : İshal (diyare) vakalarında çocuk ölümlerinin birincil nedeni dehidratasyondur (vücudun susuz kalması). İshal ile birlikte vücuttan ciddi miktarda su, tuz ve mineral (sodyum, potasyum) atılır. Bu nedenle tedavinin ve bakımın en acil ve en önemli amacı, bu kaybı telafi etmek için oral rehidratasyon sıvısı (ORS) veya bol sıvı takviyesi ile “sıvı ve elektrolitlerin yerine konmasıdır”.

5. İlkyardım sırasında “bak-dinle-hisset” yöntemiyle aşağıdakilerden hangisi değerlendirilir?

A) Dolaşım
B) Solunum
C) Bilinç durumu
D) İşitme
E) Hareketler

Cevap : B) Solunum

Açıklama : Temel yaşam desteğinde “Bak-Dinle-Hisset” yöntemi, kazazedenin nefes alıp almadığını (solunumu) kontrol etmek için kullanılır.
* **Bak:** Göğüs hareketlerine bakılır.
* **Dinle:** Solunum sesleri dinlenir.
* **Hisset:** Yanakla hastanın nefesinin sıcaklığı hissedilmeye çalışılır.
(Not: Güncel 2020 sonrası kılavuzlarda bazen sadece gözlem önerilse de, klasik sınavlarda bu yöntem hala solunum değerlendirmesi olarak sorulur.)

6. Yüksek ateş, halsizlik, öksürük, burun akıntısı (koryza) ve kırmızı, sulu gözler (konjonktivit), arkasından döküntülerle ile karakterizedir. Semptomlar başladıktan iki ila üç gün sonra ağız içinde küçük beyaz lekeler (Koplik lekeleri) görülebilir. Semptomlar başladıktan üç ila beş gün sonra döküntüler ortaya çıkar. Genellikle yüzde saç çizgisinde beliren ve boyuna, gövdeye, kollara, bacaklara ve ayaklara doğru yayılan düz kırmızı noktalar olarak başlar.
Özellikle bebekler ve küçük çocuklar için tehlikeli olabilen bu bulaşıcı hastalık aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kabakulak
B) Roseola infantum
C) Kızamıkçık
D) Kızamık
E) Kızıl

Cevap : D) Kızamık

Açıklama : Soruda verilen belirtiler (yüksek ateş, burun akıntısı, konjonktivit) ve özellikle “ağız içinde görülen beyaz lekeler (Koplik lekeleri)” Kızamık hastalığının en ayırt edici (patognomonik) bulgularıdır. Döküntünün saçlı deriden başlayıp aşağı doğru inmesi de tipik Kızamık seyridir. Kızamıkçık ve Kızıl’da döküntü karakteri farklıdır; Roseola’da ise döküntü ateş düştükten sonra başlar.

7. Ülkemizde 2017 yılında öğrencileri şiddet, saldırganlık, alkol, uyuşturucu ve istismardan korumayı amaçlayan güvenli okul projesinde yer almayan bakanlık aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sağlık Bakanlığı
B) Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
C) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
D) İçişleri Bakanlığı
E) Adalet Bakanlığı

Cevap : C) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Açıklama : “Okullarda Güvenli Ortamın Sağlanmasına Yönelik Koruyucu ve Önleyici Tedbirlerin Artırılmasına İlişkin İşbirliği Protokolü”, öğrencilerin fiziksel ve psiko-sosyal güvenliğini sağlamayı amaçlar. Bu protokolde İçişleri (polis/güvenlik), Milli Eğitim (okul yönetimi), Aile ve Sosyal Hizmetler (sosyal destek) ve Sağlık Bakanlığı (bağımlılıkla mücadele/sağlık) aktif rol alır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, bu projenin doğrudan sosyal paydaşları arasında yer almaz.

8. Bir kadının doğurgan olduğu dönem olan 15-49 yaş grubunda doğurabileceği ortalama çocuk sayısı aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

A) Adölesan doğurganlık hızı
B) Toplam doğurganlık hızı
C) Kaba doğum hızı
D) Canlı doğan bebek sayısı
E) Yaşa özel doğurganlık hızı

Cevap : B) Toplam doğurganlık hızı

Açıklama : Demografide, bir kadının doğurganlık çağı boyunca (15-49 yaş) yaşa özel doğurganlık hızlarının geçerli olması durumunda dünyaya getireceği ortalama canlı çocuk sayısına “Toplam Doğurganlık Hızı” denir. Kaba doğum hızı ise toplam nüfusa oranla hesaplanır, kadının potansiyelini değil toplumun genel doğum sıklığını gösterir.

9. Bir mikroorganizmanın duyarlı konakçı dokusuna girip üremesi, çoğalması ve buna bağlı olarak hastalık oluşturmasına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Enfeksiyon hastalığı
B) Duyarlı konakçı
C) Enfeksiyon zinciri
D) Kaynak
E) Metabolik hastalık

Cevap : A) Enfeksiyon hastalığı

Açıklama : Vücuda giren bakteri, virüs veya mantar gibi patojen mikroorganizmaların dokularda yerleşip çoğalarak doku hasarına veya fonksiyon bozukluğuna yol açması sürecine “Enfeksiyon” denir; bu sürecin klinik belirtilerle ortaya çıkmış haline ise “Enfeksiyon Hastalığı” adı verilir.

10. Çocuklarda “büyüme atağı” hangi yaş dönemleri arasında görülür?

A) 1-6 yaş
B) 15-20 yaş
C) 7-12 yaş
D) 11-16 yaş
E) 5-10 yaş

Cevap : D) 11-16 yaş

Açıklama : İnsan gelişiminde iki büyük hızlı büyüme dönemi vardır. Birincisi bebeklik dönemi, ikincisi ise ergenlik (adölesan) dönemidir. Ergenlik büyüme atağı (pubertal growth spurt), kızlarda ve erkeklerde değişmekle birlikte ortalama 11-16 yaş aralığını kapsar. Bu dönemde boy ve kilo artışı çok hızlıdır.

11. Aşağıdakilerden hangisi çocukları kazalardan ve yaralanmalardan korumak için alınması gereken önlemlerden biri değildir?

A) Üç yaş altı çocuklarda küçük parçalı oyuncaklar tercih edilmemeli.
B) Tüm prizler uygun malzemelerle koruma altına alınmalı.
C) Çocuklar musluklardan uzak tutulmalı.
D) Balkonlar mümkünse kapalı olmalı.
E) Üst katlara çıkma amacıyla yapılan merdivenlere kapı konulmalı.

Cevap : C) Çocuklar musluklardan uzak tutulmalı.

Açıklama : Ev kazalarından korunmak için prizlerin kapatılması (elektrik çarpması), küçük oyuncakların verilmemesi (boğulma), balkonların kapatılması (düşme) ve merdiven kapıları (düşme) standart ve hayati önlemlerdir. Ancak “Çocuklar musluklardan uzak tutulmalı” ifadesi pedagojik ve pratik açıdan doğru bir önlem değildir. Bunun yerine çocuklara el yıkama öğretilmeli, muslukların sıcak su ayarı (haşlanmayı önlemek için) kontrol edilmelidir. Çocuğu musluktan tamamen uzak tutmak yerine, su güvenliğini sağlamak esastır.

12. Rektal ısı kaç derecenin üzerinde olursa ateş yüksekliği olarak kabul edilmektedir?

A) 36,5 °C
B) 38,5 °C
C) 37 °C
D) 37,5 °C
E) 38 °C

Cevap : E) 38 °C

Açıklama : Vücut sıcaklığı ölçülen bölgeye göre değişir. Rektal (makattan) ölçüm, vücut iç sıcaklığını en iyi yansıtan yöntemdir. Rektal ölçümde E) 38 °C ve üzeri değerler “yüksek ateş” olarak kabul edilir. (Koltuk altı için bu sınır genellikle 37 °C – 37,5 °C civarıdır).

13. Aşağıdakilerden hangisi çocuklarda görülen paroksismal nonepileptik olaylardan değildir?

A) Absans nöbeti
B) Katılma nöbeti
C) Tikler
D) Bayılma atakları
E) Migren

Cevap : A) Absans nöbeti

Açıklama : Soruda “Non-epileptik” (epilepsi olmayan) olaylar sorulmaktadır. Katılma nöbeti, tikler, bayılma ve migren epilepsi ile karışabilen ancak epilepsi olmayan durumlardır. Ancak A şıkkındaki “Absans nöbeti” (dalma nöbeti), beynin elektriksel aktivitesindeki bozulmadan kaynaklanan gerçek bir epilepsi türüdür (Generalize epilepsi nöbetidir).

14. Doğumdan itibaren ilk 28 günü tamamlamamış bebeklere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) İmmatür
B) Postmatür
C) Sürmatür
D) Prematüre
E) Yenidoğan

Cevap : E) Yenidoğan

Açıklama : İnsan gelişim evrelerinde doğumdan sonraki ilk 4 haftalık (0-28 gün) sürece “Yenidoğan Dönemi” (Neonatal dönem), bu dönemdeki bebeğe de “Yenidoğan” denir. Bu süreç, bebeğin rahim dışı hayata fizyolojik uyum sağladığı en kritik dönemdir.

15. Yenidoğan döneminde görülen sarılığa bağlı ortaya çıkan kernikterusda bilirubin hangi organda birikerek kalıcı sakatlığa neden olabilir?

A) Cilt
B) Böbrek
C) Kalp
D) Beyin
E) Akciğer

Cevap : D) Beyin

Açıklama : Yenidoğan sarılığında kanda aşırı yükselen “Bilirubin” maddesi, kan-beyin bariyerini geçerek beyin dokusunda (bazal gangliyonlarda) birikebilir. Bu durum beyin hücrelerinde kalıcı hasara yol açar ve buna “Kernikterus” denir. Kernikterus; zeka geriliği, işitme kaybı ve serebral palsi gibi kalıcı sakatlıklara neden olabilir.

16. Çocuklara verilecek sağlık eğitiminin ana hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gereksiz ilaç kullanımı önlemek
B) Doğru beslenme alışkanlıkları kazandırmak
C) Çocukları kazalardan korumak
D) Bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemek
E) Çocuklara sağlıklarını korumak ve geliştirmek için olumlu davranışlar kazandırmak

Cevap : E) Çocuklara sağlıklarını korumak ve geliştirmek için olumlu davranışlar kazandırmak

Açıklama : Sağlık eğitiminin nihai ve en kapsamlı amacı bilgi vermekten öte, “davranış değişikliği” yaratmaktır. A, B, C ve D şıkları bu eğitimin alt başlıklarıdır. Ancak ana hedef (E şıkkı), çocuğun kendi sağlığının sorumluluğunu alarak yaşam boyu sürecek olumlu sağlık davranışları (el yıkama, diş fırçalama, sağlıklı beslenme vb.) geliştirmesidir.

17. Sağlıklı insanlarım somatik hücrelerinde kaç kromozom bulunur?

A) 42
B) 48
C) 46
D) 44
E) 23

Cevap : C) 46

Açıklama : Sağlıklı bir insanın vücut (somatik) hücrelerinde 23 çiftten oluşan toplam 46 kromozom bulunur. Bunların 44 tanesi otozom (vücut özellikleri), 2 tanesi ise gonozom (cinsiyet kromozomları, XX veya XY) dur. Üreme hücrelerinde (sperm ve yumurta) ise mayoz bölünme sonucu 23 kromozom bulunur.

18. Aşağıdakilerden hangisi ilk yardımın temel uygulamalarından biridir?

A) Kazaları önleme
B) Acil durumu ilgili kurumlara bildirme
C) Kazalar hakkında eğitim alma
D) Acil durumlarda sağlık çalışanlarına yardım etme
E) Kazazedelere yardım etme

Cevap : B) Acil durumu ilgili kurumlara bildirme

Açıklama : İlk yardımın temel uygulamaları “KBK” kısaltması ile bilinir:
1. **K**oruma (Güvenliği sağlama)
2. **B**ildirme (112’yi arama)
3. **K**urtarma (Müdahale etme)
B şıkkındaki “Acil durumu ilgili kurumlara bildirme”, bu temel döngünün ikinci aşamasıdır.

19. Anne babaların çocukların sağlıklı gelişimi için gerekli olan ihtiyaçlarını karşılama güçleri olduğu halde bunu yapmamalarına ne ad verilir?

A) Fiziksel istismar
B) Duygusal istismar
C) Cinsel istismar
D) Ekonomik istismar
E) İhmal

Cevap : E) İhmal

Açıklama : Çocuğun beslenme, barınma, giyim, sağlık, eğitim ve sevgi gibi temel ihtiyaçlarının, ebeveynleri veya bakım verenleri tarafından imkanlar dahilinde olmasına rağmen karşılanmamasına “İhmal” denir. İstismar genellikle aktif bir eylemi (vurmak, aşağılamak vb.) içerirken, ihmal daha çok bir “yapmama/eksik bırakma” eylemidir.

20. Emosyonel, entelektüel, spiritüel, mesleki, sosyal ve fiziksel olmak üzere altı boyuttan oluşan sağlık modeli aşağıdakilerden hangisidir?

A) İyilik Modeli (The Wellness Model)
B) Çevre Modeli (The Environment Model)
C) Holistik Model (The Holistic Model)
D) Tedavi Modeli (Therapotic Model)
E) Tıbbi Model (The Medical Model)

Cevap : A) İyilik Modeli (The Wellness Model)

Açıklama : “Wellness” (İyilik/Esenlik) Modeli, sağlığı sadece hastalığın olmaması olarak değil; fiziksel, sosyal, duygusal (emosyonel), entelektüel (zihinsel), mesleki ve spiritüel (ruhsal) boyutların dengeli bir bütünü olarak ele alır. Bu model, bireyin potansiyelini en üst düzeye çıkarmayı hedefler.