Reklam Yönetimi 2025-2026 Final Soruları

1. Reklamda Ölçülebilir Hedefler ve DAGMAR Modeli

Reklam yönetiminin en önemli aşaması, hedeflerin net bir şekilde tanımlanmasıdır. Russell H. Colley tarafından 1961 yılında literatüre kazandırılan DAGMAR modeli, reklamın başarısını satışın ötesinde bir iletişim süreci olarak görür. Bu model; tüketicinin farkındalık, kavrama, ikna ve eylem aşamalarından geçerek satın alma kararına ulaştığını savunur. Reklamın bu aşamalardaki etkisi, kampanya öncesi ve sonrası yapılan araştırmalarla (pre-test ve post-test) ölçülür. Grup görüşmeleri gibi nitel araştırma yöntemleri, kampanya yayına girmeden önce hedef kitlenin algısını moderatör eşliğinde analiz ederek riskleri azaltır.

2. Bütünleşik Pazarlama İletişimi ve Tutundurma Karması

Günümüzde markalar, sadece reklamla değil, tüm iletişim kanallarının koordine edildiği Bütünleşik Pazarlama İletişimi (BPİ) anlayışıyla yönetilmektedir. BPİ, tüketiciyle kısa vadeli satış odaklı değil, uzun vadeli ve güvene dayalı bir ilişki kurmayı hedefler. Bu süreçte tutundurma karması elemanları (reklam, PR, kişisel satış vb.) belirlenirken; hedef pazarın yapısı, ürünün özellikleri (kolayda, beğenmeli veya özellikli ürün olması) ve ayrılan bütçe dikkate alınır. Özellikle yüksek fiyatlı ve sosyal riski olan özellikli ürünlerde reklamın ikna edici rolü daha kritiktir.

3. Medya Planlama ve Reklam Bütçesi

Reklam mesajının hedef kitleye ulaşmasından sorumlu olan medya planlama, bütçenin en verimli şekilde kullanılmasını sağlar. Reklam bütçesi oluşturulurken ürünün yaşam eğrisi, rakiplerin pazar payı ve istenen reklam sıklığı gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Medya hedefleri belirlenirken ürünün mevsimsellik özelliği de dikkate alınarak zamanlama kararları verilir. İnternet reklamcılığı gibi yeni mecralar yüksek yaratıcılık sunsa da “aşırı kalabalık” ve standart eksikliği gibi kısıtlamalar medya planlamacıların yönetmesi gereken zorluklar arasındadır.

4. Marka Kişiliği, Algı ve Etik İlkeler

Reklam, bir markaya insani özellikler atfederek marka kişiliği yaratma sürecidir. FCB Izgarası modeline göre, tüketicilerle kurulan duygusal bağ “duygulandırma” stratejisiyle pekiştirilir. İşletmeler, markalarının rakiplere göre konumunu belirlemek için algı haritalarından yararlanarak pazardaki boşlukları tespit ederler. Tüm bu süreçler yürütülürken, Reklam Yaratıcıları Derneği ve Reklam Özdenetim Kurulu gibi kurumlar, reklamların ahlaki standartlara ve kamu vicdanına uygunluğunu denetler. Sosyal reklamlar ise ticari kaygıdan uzak, toplumsal farkındalık ve kamu yararı gözeterek reklamın iyileştirici gücünü kullanır.

1. 1961 yılında Russell H. Colley’nin kitabında yer alan ve reklamın etkinliğini ölçme konusunda bir teknik sunan…… ölçüm için reklam araştırmalarında kullanılmaktadır. Bu modelde temel olarak ele alınan strateji tüketicilerin farkındalık, kavrama, ikna ve eylem süreçlerinden geçmesi üzerinedir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Etkiler hiyerarşisi modeli
B) Belch&Belch modeli
C) Bilgi işleme modeli
D) NAIDAS modeli
E) DAGMAR modeli

Cevap : E) DAGMAR modeli

Açıklama : Russell H. Colley tarafından geliştirilen DAGMAR modeli (Defining Advertising Goals for Measured Advertising Results), reklam hedeflerinin ölçülebilir reklam sonuçları için tanımlanmasını esas alır. Model, tüketicinin satın alma kararına giden yolda Farkındalık (Awareness), Kavrama (Comprehension), İkna (Conviction) ve Eylem (Action) aşamalarından geçtiğini varsayar.

2. Bütünleşik pazarlama iletişimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Reklam ve halkla ilişkiler gibi markaların ticari amaçlı iletişimlerini koordine eden, tek elden yöneten bir anlayıştır.
B) İletilecek bütüncül bir mesajın varlığı, tasarım ve uygulama aşamalarını hızlandırır, kontrol edilmesini ve ölçümlenmesini pratik hale getirir.
C) Farklı dinamiklere sahip tutundurma karması araçlarının yönetimini kolaylaştırır.
D) Bütünleşik bir marka mesajına işaret eder. Bu mesaj tüm tutundurma karması araçları vasıtasıyla tüketiciye ulaştırılır.
E) Tüketiciyle kısa vadeli ve satışa odaklı bir iletişim kurmayı amaçlar.

Cevap : E) Tüketiciyle kısa vadeli ve satışa odaklı bir iletişim kurmayı amaçlar.

Açıklama : Bütünleşik Pazarlama İletişimi (BPİ), sadece kısa vadeli satışa odaklanmaz; aksine, müşteriyle uzun vadeli, tutarlı ve sürdürülebilir bir ilişki kurmayı ve marka sadakati yaratmayı amaçlar. Diğer şıklar BPİ’nin koordinasyon ve tutarlılık ilkelerini doğru yansıtır.

3. …… reklam ajansı tarafından reklam verenin ürün/hizmetleri için oluşturulan kampanyanın hedef kitleye ulaşmasından sorumludur ve reklam planlaması sürecinin en kritik aşamalarından biridir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Pazar analizi
B) Algı haritaları
C) Reklam etkinlik ölçümü
D) Medya planlama
E) Kampanya planlama

Cevap : D) Medya planlama

Açıklama : Reklam mesajının doğru zamanda, doğru yerde ve en uygun maliyetle hedef kitleye ulaştırılmasından sorumlu olan süreç “Medya Planlama”dır.

4. Reklamın amaçlarının belirlenmesini ve durum analizini takiben; yapılacak reklam kampanyasının …….. aşaması gelmektedir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) medya kararı
B) etkinliğinin değerlendirilmesi
C) mesaj kararı
D) bütçesinin belirlenmesi
E) hedeflerinin belirlenmesi

Cevap : D) bütçesinin belirlenmesi

Açıklama : Reklam planlama sürecinde durum analizi yapılıp amaçlar belirlendikten sonra, bu amaçlara ulaşmak için ne kadar kaynak harcanacağını belirleyen “bütçe belirleme” aşamasına geçilir. Mesaj ve medya kararları genellikle bütçe sınırları çizildikten sonra şekillenir.

5. Moderatör denilen uzman grup yöneticisi nezaretinde gerçekleştirilen ve genellikle 5, 7, 9 veya 11 kişilik tek sayıdan oluşan katılımcılarla verilen konu çerçevesinde yapılan görüşmeleri ifade eden reklam öncesi etkinlik ölçüm yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fizyolojik ölçümler
B) People meter
C) Grup görüşmeleri
D) Dosya testleri
E) Derinlemesine bireysel görüşmeler

Cevap : C) Grup görüşmeleri

Açıklama : Tanımda belirtilen özellikler (moderatör eşliği, küçük ve tek sayılı grup katılımcıları, belirli bir konu üzerine tartışma), nitel bir araştırma yöntemi olan “Odak Grup Görüşmeleri”ni (Focus Group) ifade eder.

6. Ürünün marka kimliği taşıyan, kendine has özellikleri bulunan, bilinilirliği, fiyat seviyeleri ile birlikte sağladığı sosyal, fonksiyonel ve duygusal faydaları da yüksek olan ürün gruplarına ….. denir. Yaşam boyu birkaç kez alınırlar ve bundan dolayı satın alma riski oldukça yüksektir. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) aranmayan ürün
B) ivedilikli ürün
C) kolayda ürün
D) özellikli ürün
E) beğenmeli ürün

Cevap : D) özellikli ürün

Açıklama : Tüketicilerin satın almak için özel bir çaba harcadığı, marka kimliğinin güçlü olduğu, fiyatın genellikle yüksek olduğu ve risk algısının bulunduğu lüks arabalar veya profesyonel ekipmanlar gibi ürünler “Özellikli Ürünler” (Specialty Products) kategorisine girer.

7. Aşağıdakilerden hangisi gazete reklamı türlerinden biri değildir?

A) Teşhir (display) reklamlar
B) İlaveler
C) Advertorial
D) Seri ilanlar
E) Kamu duyuruları

Cevap : C) Advertorial

Açıklama :

8. Aşağıdakilerden hangisi reklam bütçesi oluşturma aşamasında göz önünde bulundurulması gereken faktörler arasında yer almaz?

A) Rekabet düzeyi
B) Ürünün yaşam eğrisinde bulunduğu aşama
C) Mesajın değerlendirilmesi ve seçimi
D) Pazar payı ve müşteri tabanı
E) Reklam sıklığı

Cevap : C) Mesajın değerlendirilmesi ve seçimi

Açıklama : Reklam bütçesi belirlenirken ürünün yaşam döngüsü, pazar payı, rekabet durumu ve reklam sıklığı gibi nicel faktörler dikkate alınır. “Mesajın değerlendirilmesi ve seçimi” ise bütçeleme sürecinin bir girdisi değil, bütçe belirlendikten sonraki yaratıcı strateji ve uygulama aşamasının bir parçasıdır.

9. Aşağıdaki medya hedeflerinden hangisi “mevsimsellik” kategorisine örnek olarak verilebilir?

A) Yıl içinde düzenli bir biçimde reklam yayınlamak ya da geçmiş satışları yüksek olduğu dönemlerde yoğun reklam yayınlatmak
B) Ulusal düzeyde gerçekleştirilecek reklam vermenin yanı sıra tarihsel olarak en yüksek satışların gerçekleştiği bölgelere ek yayınlar koymak
C) Tarihsel eğilimleri gösterdiği satış düzeylerine uygun olan zamanlama ile tüm yıl içinde reklam yayınlamak
D) Dört haftada en azından altı yayınlık bir sıklık yakalamak ve erişimi bir bütçe içinde kalarak maksimize etmek
E) Üst gelir ve eğitim düzeyinde olanlara özel bir ilgi göstererek, 35 ve üzeri yaşta erkeklere ulaşmak

Cevap : C) Tarihsel eğilimleri gösterdiği satış düzeylerine uygun olan zamanlama ile tüm yıl içinde reklam yayınlamak

Açıklama :

10. Tutundurmanın özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Tutundurma faaliyetleri sadece tüketicilere yöneliktir.
B) Tutundurma genellikle bir işletmenin dış çevresi ile olan iletişimini içerir.
C) Tutundurma faaliyetleri diğer pazarlama faaliyetleri ile birlikte uygulanır ve onların etkisi altındadır.
D) Tutundurma iletişim kuramına dayanır ve ikna edici olma özelliği vardır.
E) Tutundurma genellikle fiyata dayalı olmayan bir rekabet aracıdır.

Cevap : A) Tutundurma faaliyetleri sadece tüketicilere yöneliktir.

Açıklama : Tutundurma faaliyetleri sadece nihai tüketicilere değil; aynı zamanda dağıtım kanalı üyelerine (toptancı ve perakendeciler), satış örgütüne ve kamuoyuna yönelik de yapılır.

11. Kâr amacı güden veya gütmeyen firma, kuruluş veya organizasyonların “toplumda bir konu ile ilgili farkındalık uyandırmak, gereksiz kaynak kullanımını önlemek, doğayı ve çevreyi korumak, insan sağlığı ile ilgili uyarılarda bulunmak ve benzeri” konularda kamuoyuna mesaj vermek amacıyla yaptıkları reklamlara ne ad verilir?

A) Ürün/hizmet reklamları
B) Sosyal reklamlar
C) Bölgesel reklamlar
D) Kurumsal reklamlar
E) Küresel reklamlar

Cevap : B) Sosyal reklamlar

Açıklama : Toplumsal fayda sağlamak, farkındalık yaratmak ve kamu yararına davranış değişikliği oluşturmak (sigarayı bırakma, çevre koruma vb.) amacıyla yapılan reklamlara “Sosyal Reklamlar” denir.

12. FCB Izgarası modeline göre bir reklam yüksek ilginlik ile duygusal ögelere hitap ediyorsa bu reklamın amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Marka sadakati yaratma
B) Alışkanlık oluşturma
C) Kişisel tatmin sağlama
D) Duygulandırma
E) Bilgilendirme

Cevap : D) Duygulandırma

Açıklama : FCB ızgarasında “Yüksek İlginlik” ve “Duygusal (Hissetme)” boyutunun kesiştiği alan (2. bölge), tüketicinin ürünle duygusal bağ kurduğu alandır (Mücevher, kozmetik vb.). Bu stratejinin amacı “Duygulandırma” (Affective Strategy) ve psikolojik tatmindir.

13. Uluslararası Ticaret Odası’nın belirlediği Reklam Ahlak Yasası ve benzeri kurallara uyulmasını destekler, aynı şekilde Reklam Özdenetim Kurulu’nun belirlediği esasları da dernek ilkesi olarak kabul eder ve üyelerinin uymasını şart koşar.
Yukarıdaki ifade aşağıdaki kurumlardan hangisinin etkinlikleri arasında yer alır?

A) Reklam Yaratıcıları Derneği
B) Açıkhava Reklamcılar Derneği
C) Reklamcılık Vakfı
D) Reklamcılar Derneği
E) Reklamverenler Derneği

Cevap : A) Reklam Yaratıcıları Derneği

Açıklama :

14. I. Aşırı kalabalık
II. Yüksek sıklık
III. Yüksek yaratıcılık
IV. Değişken değer
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri internet reklamcılığının kısıtlamaları arasındadır?

A) I ve II
B) II ve IV
C) II ve III
D) Yalnız I
E) I ve IV

Cevap : E) I ve IV

Açıklama : İnternet reklamcılığının dezavantajları/kısıtları arasında “Aşırı kalabalık” (kullanıcının reklama boğulması) ve “Değişken değer/Standart eksikliği” yer alır. Yüksek sıklık ve yaratıcılık ise avantajlarıdır.

15. …., belirli bir markanın çağrıştırdığı insan davranışı, fiziksel özellikler, tutumlar ve inançlar, yaş, cinsiyet gibi özelliklerin bütünüdür.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Algı haritaları
B) Marka kişiliği
C) Marka konumlandırması
D) Marka imajı
E) Marka sadakati

Cevap : B) Marka kişiliği

Açıklama :

16. ……. vizyonu, uluslararası standartlarda kaliteli ve güvenilir hizmet veren, üyeleri arasında iletişimi ve dayanışmayı sağlamış, sektörel temsilcilik unvanını ve kurumsal kimliğini kazanmış bir organizasyon olmaktır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Açıkhava Reklamcılar Derneği’nin
B) Reklam Özdenetim Kurumu’nun
C) Reklamcılık Vakfı’nın
D) Reklam Verenler Derneği’nin
E) Reklam Yaratıcıları Derneği’nin

Cevap : A) Açıkhava Reklamcılar Derneği’nin

Açıklama : Tanımlanan vizyon ifadesi, Türkiye’deki açıkhava mecrasının gelişimini hedefleyen “Açıkhava Reklamcılar Derneği”ne (ARRED) aittir.

17. Reklamla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bir iletişimin reklam olabilmesi için yüz yüze olmayan (kişisel olmayan) bir şekilde, kitle iletişim araçlarıyla gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir.
B) Reklamı yapan kâr amacı güden veya gütmeyen organizasyonun (tüzel kişiliğin), gerçek kişilerin açıkça kimliklerinin belirli olması gerekmez.
C) Reklamda, reklam yapan tarafın belli olması gerekir.
D) Reklam maddi bir bedel karşılığında gerçekleştirilen bir İletişim şeklidir.
E) Reklam kitlesel iletişim araçlarıyla, yüz yüze olmayan şekilde gerçekleştirilir.

Cevap : B) Reklamı yapan kâr amacı güden veya gütmeyen organizasyonun (tüzel kişiliğin), gerçek kişilerin açıkça kimliklerinin belirli olması gerekmez.

Açıklama : Reklamın en temel özelliklerinden biri, kaynağının (reklamı verenin) belli olmasıdır. Propaganda veya duyurumdan farkı, parayı ödeyen ve mesajı gönderen kişinin açıkça bilinmesidir. Bu yüzden B şıkkı yanlıştır.

18. I. Konumlandırma ve yeniden konumlandırma avantajı sağlama
II. Rekabetin şiddetini azaltmayı sağlama
III. Pazardaki boşluğun görülmesini sağlama
IV. Yeni konum alternatiflerini tespit edebilme
Yukarıdakilerden hangileri algı haritalarının faydalarındandır?

A) I ve II
B) II ve IV
C) I, II ve IV
D) II ve III
E) I, III ve IV

Cevap : E) I, III ve IV

Açıklama : Algı haritaları; markanın tüketicinin zihnindeki yerini gösterir, boş alanları (fırsatları) tespit etmeyi sağlar ve yeniden konumlandırma stratejilerine yön verir. Ancak “rekabetin şiddetini azaltmak” gibi doğrudan bir piyasa müdahale gücü yoktur, sadece rekabeti analiz etmeyi sağlar.

19. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin tutundurma karması elemanlarını belirlerken dikkate alması gereken özelliklerden biri değildir?

A ) Hedef pazarın özellikleri
B ) Teknolojik gelişmeler
C ) Ürünün özellikleri
D ) Tutundurmada kullandığı stratejiler
E ) Tutundurma çabalarının maliyeti

Cevap : B ) Teknolojik gelişmeler

Açıklama : Tutundurma karması elemanları belirlenirken genellikle şu unsurlar dikkate alınır:
Hedef pazarın özellikleri
Ürünün özellikleri
Tutundurma stratejileri (çekme–itme)
Tutundurma çabalarının maliyeti / bütçesi
Teknolojik gelişmeler ise daha çok genel çevre faktörleri içinde yer alır; tutundurma karmasını doğrudan belirleyen temel unsurlardan biri olarak kabul edilmez.

20. I. Maliyete etkisi
II. İletişim etkisi (etkinliği)
III. Satışa etkisi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri reklam etkinliğinin değerlendirilmesinde kullanılan kriterler arasında yer almaz?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) II ve III
D) I ve II
E) I ve III

Cevap : A) Yalnız I

Açıklama : Reklam etkinliği temel olarak iki boyutta ölçülür: 1. İletişim etkisi (mesajın ne kadar anlaşıldığı, hatırlandığı), 2. Satış etkisi (satışları ne kadar artırdığı). “Maliyete etkisi” ise bir etkinlik ölçümü değil, verimlilik veya bütçeleme kriteridir.