Çocuk Gelişimi Uygulamaları-1 2025-2026 Final Soruları

1. Özel Eğitim ve Bireyselleştirilmiş Planlama

Özel gereksinimli bireylerin eğitim hakları, yasal dokümanlarla güvence altına alınmıştır. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP), öğrencinin ihtiyaçlarına göre yöntem ve stratejileri tanımlayan temel belgedir. Bu programın hazırlık aşamasında okul müdürü, psikolog ve veli gibi paydaşlar yer alırken; öğrencinin bilişsel ve sosyal ihtiyaçlarını değerlendiren rehberlik rolü okul psikoloğuna aittir. BİLSEM (Bilim ve Sanat Merkezleri) ise sadece özel yetenekli öğrencilere okul dışı destek sağlayan özel bir modeldir. Eğitim programlarında yapılan fiziksel veya yöntemsel düzenlemelere ise uyarlama denir.

2. Sosyal Hizmet Modelleri ve Kadın-Çocuk Koruma

Belediyeler ve Bakanlıklar bünyesinde risk gruplarına yönelik farklı merkezler bulunur. Kadın Dayanışma Merkezleri, şiddet mağdurlarına sadece yüz yüze değil, ALO 183 gibi hatlar veya dijital kanallar üzerinden de hizmet verir. Engelli bireylerin toplum içinde, ev ortamında yaşamalarını sağlayan bakım modeline Umut Evleri denir. Belediyelerin açtığı Anne-Çocuk Oyun Merkezleri ise annelerin çocuklarıyla kaliteli vakit geçirmesini ve birlikte oyun oynamasını hedefler. 18 yaşını doldurmamış korunmaya muhtaç çocuklar ise Çocuk Koruma Evleri’nden yararlanabilmektedir.

3. Sağlık Bakanlığı ve Çocuk Gelişimcinin Rolü

Hastanelerde çocuk gelişimciler; tarama testleri uygulama, gelişimsel öneri sunma ve erken müdahale programları tasarlama görevlerini üstlenir. Ancak tıbbi birimlere resmi sevk işlemi (triage) çocuk gelişimcinin değil, hekimlerin yetkisindedir. Gelişimsel Pediatri birimlerinde uygulanan “Aile Merkezli Bütüncül İzlem Modeli”, riskli çocukların takibinde altın standarttır. Yatarak tedavi gören çocuklar için sunulan yatak başı destek uygulamaları; stresin azaltılması ve personelle güven bağı kurulması için kritik öneme sahiptir.

4. Mesleki Eğitim ve Tarihsel Kökenler

Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin temelleri Osmanlı dönemindeki Islahhanelere dayanır. Bu kurumlar günümüz sanayi mekteplerinin öncüsü kabul edilir. Güncel mevzuatta (3308 Sayılı Kanun), mesleki eğitim öğrencileri haftalık belirli sürelerle okulda teorik eğitim alırken, geri kalan sürede işletmelerde beceri eğitimi görürler.

5. Aile Dinamikleri ve Gelişimsel Ölçme

Sağlıksız bir aile yapısının en belirgin özelliği üyeler arasındaki duygusal yabancılaşmadır. Gelişimsel değerlendirmede, Erken Matematik Kabiliyetleri Ölçeği gibi araçlar çocuğun potansiyelini ölçen yetenek testleri sınıfındadır. Bir Aile Danışma Merkezi kurulabilmesi için yasal olarak; bekleme salonu, görüşme odası ve idari bölümlerin (diğer bölümler) bulunması şarttır. Çocuğun büyüme ve koordinasyon süreçleri ise fiziksel ve motor gelişim alanı altında incelenir.

1. Belediyelere bağlı olan Kadın Dayanışma Merkezleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Hukuki ve psikolojik hizmet bu merkezlerde sunulmaktadır.
B) İstismara ya da şiddete maruz kalmış kadınlar bu merkezden destek alabilir.
C) Kadının yaşadığı durumun tespiti amacıyla veriler toplanır.
D) Kadınlarla görüşmeler sadece yüz yüze yapılmaktadır.
E) Merkezde istismarın önlenmesi için araştırmalar yürütülür.

Cevap : D) Kadınlarla görüşmeler sadece yüz yüze yapılmaktadır.

Açıklama : Kadın Dayanışma Merkezleri ve ilgili sosyal hizmet birimleri, şiddet mağduru veya risk altındaki kadınlara ulaşmak için sadece yüz yüze görüşme yöntemini kullanmazlar. 7/24 hizmet veren telefon hatları (örneğin ALO 183), çevrimiçi başvuru kanalları ve mobil uygulamalar (KADES gibi) aracılığıyla da destek sağlarlar. “Sadece yüz yüze” ifadesi, erişilebilirliği kısıtlayan yanlış bir bilgidir; teknolojik imkanlar da danışmanlık ve ihbar süreçlerinde aktif olarak kullanılmaktadır.

2. Aşağıdakilerden hangisi özel yetenekli olan bireyler için açılan kurumlardan biridir?

A) Rehberlik ve Araştırma Merkezleri
B) Uygulama Anaokulları
C) Bağımsız Anaokulları
D) Bilim ve Sanat Merkezleri
E) Fen Liseleri

Cevap : D) Bilim ve Sanat Merkezleri

Açıklama : Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM), örgün eğitim kurumlarına devam eden ve genel zihinsel yetenek, görsel sanatlar veya müzik alanında özel yetenekli olduğu tanılanan öğrencilere, yeteneklerini geliştirmeleri için okul saatleri dışında destek eğitimi veren özel eğitim kurumlarıdır. Diğer şıklar genel eğitim veya tanılama (RAM) kurumlarıdır, ancak BİLSEM doğrudan ve sadece özel yeteneklilere özgülenmiş bir destek eğitim modelidir.

3. Aşağıdakilerden hangisi Sağlık Bakanlığında çalışan bir çocuk gelişimcinin görevleri arasında yer almaz?

A) Çocuğun hastane içinde diğer birimlere yönlendirmesini yapmak
B) Çocuğun ebeveynine gelişimsel öneriler sunmak
C) Çocuğa gelişimsel testler uygulayarak gelişimini belirlemek
D) Erken müdahale programı tasarlamak
E) Çocukla gelişimsel amaçlı görüşmeler düzenlemek

Cevap : A) Çocuğun hastane içinde diğer birimlere yönlendirmesini yapmak

Açıklama : Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışan Çocuk Gelişimcilerin temel görevi; çocuğun gelişimsel değerlendirmesini yapmak (test uygulamak), gelişimsel riskleri belirlemek, aileye danışmanlık vermek ve erken müdahale programları hazırlamaktır. Hastane içindeki tıbbi birimlere sevk veya yönlendirme (triage) işlemi genellikle hekimlerin veya vaka yöneticisi hemşirelerin/sosyal hizmet uzmanlarının idari yetki alanındadır. Çocuk gelişimci tanı koyup sevk etmez, gelişimi değerlendirip destekler.

4. Aşağıdakilerden hangisi yatarak tedavi olan bebekler ya da çocuklar için yatak başı destek uygulamalarının amaçlarından biri değildir?

A) Hastane personeline çocuğun güven duymasının sağlanması
B) Ebeveynlerin kaygılarının azaltılması
C) Çocuğun kendisini rahatlıkla ifade edebilmesi
D) Çocuğun stresinin azaltılması
E) Hastaneye uyum sürecinin kolaylaştırılması

Cevap : B) Ebeveynlerin kaygılarının azaltılması

Açıklama :

5. “…… özel eğitim ihtiyaçları olan bireyler için belirlenen eğitsel ihtiyaçları ve hedefleri doğrultusunda izlenecek yöntemleri ve stratejileri tanımlayan bir eğitim dokümanıdır.”
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Rehberlik Araştırma Merkezi Tutanakları
B) Kaynaştırma
C) Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları
D) Özel Eğitim Yönetmeliği
E) Uyarlama

Cevap : C) Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları

Açıklama : Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP), özel gereksinimli bireyin gelişim özellikleri, eğitim performansları ve ihtiyaçları doğrultusunda hedeflenen amaçlara ulaşmak için hazırlanan, bireye özgü, yazılı ve yasal bir dokümandır. Tanımda geçen “izlenecek yöntem, strateji ve hedefleri tanımlayan doküman” ifadesi tam olarak BEP’i karşılar.

6. Öğrencinin bilişsel, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarına dair değerlendirmelerde bulunarak bu konularda rehberlik sağlar.
Aşağıdakilerden hangisi BEP geliştirme biriminde açıklaması verilen görevi yerine getirmektedir?

A) Okul psikoloğu
B) Fizyoterapist, ergoterapist veya diğer sağlık profesyonelleri
C) Öğrencinin öğretmen(ler)i
D) Okul yöneticisi veya danışmanı
E) Özel eğitim uzmanı

Cevap : A) Okul psikoloğu

Açıklama :

7. Erken Matematik Kabiliyetleri Ölçeği hangi tür formal değerlendirme araçlarından birisidir?

A) İlgi veya Yetenek Testi
B) Başarı Testi
C) Gözlem Formu
D) Genel Gelişim Tarama Testi
E) Hazırbulunuşluk Testi

Cevap : A) İlgi veya Yetenek Testi

Açıklama : Erken Matematik Kabiliyetleri Ölçeği (TEMA-3 gibi araçlar), çocuğun matematiksel düşünme becerilerini ve potansiyelini ölçmeyi hedefler. Bu tür araçlar, çocuğun sadece okulda öğrendiği bilgiyi (başarıyı) değil, sayı hissi, işlemleme kapasitesi gibi temel “yetenek” ve “kabiliyet” alanlarını değerlendirdiği için literatürde Yetenek/Kabiliyet testi kategorisinde değerlendirilebilir. (Not: Eğitim bilimlerinde bazen başarı testi olarak da geçebilir ancak sorunun bağlamında yetenek vurgulanmıştır).

8. Mesleki ve Teknik Eğitim düşünüldüğünde mesleki eğitim okullarının öncüsü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Islahhane
B) Darülfünun
C) Mekteb-i Osmani
D) Darülmaarif
E) Sanayi Mektepleri

Cevap : A) Islahhane

Açıklama : Osmanlı İmparatorluğu’nda 1860’larda Mithat Paşa tarafından kurulan “Islahhaneler”, kimsesiz ve yetim çocukları hem barındırmak hem de onlara bir zanaat (terzilik, kunduracılık vb.) öğreterek meslek sahibi yapmak amacıyla açılmıştır. Bu kurumlar, daha sonra “Sanayi Mektepleri”ne dönüşmüş olup, Türkiye’deki mesleki ve teknik eğitimin kurumsal temelini ve öncüsünü oluştururlar.

9. Aşağıdakilerden hangisi ideal öğretmen kavramını kapsamaz?

A) Kültürlenme
B) Toplumsallaşma
C) Sosyalleşme
D) Bireyselleşme
E) Disiplin

Cevap : B) Toplumsallaşma

Açıklama :

10. Okul Öncesi Eğitim Programı’nda uyarlama kimlere uygulanır?

A) İlk defa okula başlayan çocuklara
B) Göçle gelmiş çocuklara
C) Boşanmış aile çocuklarına
D) Başka okuldan gelmiş çocuklara
E) Özel gereksinimli çocuklara

Cevap : E) Özel gereksinimli çocuklara

Açıklama : Eğitim programlarında “Uyarlama” (Adaptation), özel gereksinimli çocukların (fiziksel, zihinsel, işitme engelli vb.) eğitimden en üst düzeyde yararlanabilmeleri için ortamda, materyalde, yöntemde ve değerlendirmede yapılan düzenlemeleri ifade eder. BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) kapsamında yapılan bu uyarlamalar, özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için yasal bir zorunluluktur.

11. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde “Aile Merkezli Bütüncül İzlem Modeli” uygulanan Sağlık Bakanlığına bağlı çocuk gelişimcilerin çalışma alanı yer almaktadır?

A) Toplum Sağlığı Merkezi
B) Ana Çocuk Sağlığı Merkezi
C) Oyun Odaları
D) Gelişimsel Pediatri Birimi
E) Çocuk İzlem Merkezi

Cevap : D) Gelişimsel Pediatri Birimi

Açıklama : “Aile Merkezli Bütüncül İzlem Modeli”, çocuğun sadece fiziksel sağlığını değil, zihinsel ve sosyal gelişimini de aile ile birlikte ele alan bir yaklaşımdır. Bu model, özellikle hastanelerin “Gelişimsel Pediatri” birimlerinde, çocuk gelişimciler ve hekimler iş birliğiyle riskli bebeklerin ve çocukların uzun süreli takibinde uygulanır.

12. Aşağıdakilerden hangisi sağlıksız aile özelliklerinden biridir?

A) Destekleyici Ortam
B) Güven
C) Duygusal Yabancılaşma
D) Esneklik
E) Etkili İletişim

Cevap : C) Duygusal Yabancılaşma

Açıklama : Sağlıklı aileler; üyeleri arasında güvenin, etkili iletişimin, desteğin ve esnekliğin olduğu sistemlerdir. “Duygusal Yabancılaşma” (üyelerin birbirinden kopuk olması, duygusal bağın zayıflığı, biz duygusunun eksikliği) ise işlevsiz ve sağlıksız aile yapısının en belirgin göstergelerinden biridir.

13. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olan Umut Evleri kimler için açılmış ve kimlere hizmet vermektedir?

A) Göçmen çocuklara
B) İhmal ve istismara maruz kalmış çocuklara
C) Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklara
D) Depremzede çocuklara
E) Engelli bireylere

Cevap : E) Engelli bireylere

Açıklama : “Umut Evleri”, devlet koruması altındaki engelli bireylerin, kurum bakımı yerine toplum içinde, apartman dairelerinde, komşuluk ilişkileri kurarak, ev ortamında yaşamalarını sağlamak amacıyla oluşturulmuş bakım modelidir. Bu evlerde engelli bireyler, bakım personeli gözetiminde sosyal hayata katılarak yaşarlar.

14. Belediyelere bağlı olarak açılmış olan Anne-Çocuk Oyun Merkezlerinin temel amacı nedir?

A) Çocuğun sosyal becerisinin arttırılmasını sağlamak
B) Çocukların ve annelerin ince motor becerilerini desteklemek
C) Anne ve çocukların birlikte etkin oyunlar oynamasını sağlamak
D) Engelli çocukların birbiri ile kaynaşmasını sağlamak
E) Dil gelişim geriliği olan çocukların dil becerilerini arttırmak

Cevap : C) Anne ve çocukların birlikte etkin oyunlar oynamasını sağlamak

Açıklama : Yerel yönetimlerin açtığı Anne-Çocuk Oyun Merkezleri veya Oyun Evleri, annelerin çocuklarıyla kaliteli vakit geçirmelerini, doğru oyun materyalleriyle tanışmalarını ve anne-çocuk etkileşimini güçlendirmeyi hedefler. Temel amaç, annenin de sürece dahil olduğu, rehberli bir oyun ortamı sunmaktır.

15. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı yatılı özellikte bölge ortaokulu ya da pansiyonlu ortaokul açılabilmesi için en az kaç dersliğin olması şartı aranmaktadır?

A) 12
B) 10
C) 4
D) 8
E) 6

Cevap : D) 8

Açıklama : Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği’ne göre; yatılı bölge ortaokulu veya pansiyonlu ortaokul açılabilmesi için okulun en az 8 dersliğe sahip olması gerekmektedir. Bu standart, okulun fiziki kapasitesinin yatılılık hizmetini sürdürebilecek yeterlilikte olmasını sağlamak içindir.

16. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) ekibinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Aile Üyeleri
B) Öğrenci
C) Sosyal Çalışmacı
D) Okul Müdürü
E) Okul Psikologu

Cevap : C) Sosyal Çalışmacı

Açıklama : Okullarda oluşturulan BEP Geliştirme Birimi’nin daimi üyeleri; Okul Müdürü (veya yardımcısı), Rehber Öğretmen (Okul Psikologu), Sınıf Öğretmeni, Branş Öğretmenleri, Öğrenci Velisi ve (uygunsa) Öğrencinin kendisidir. Türkiye’deki okul sisteminde “Sosyal Çalışmacı” kadrosu standart BEP biriminin zorunlu bir üyesi olarak yer almaz, genellikle RAM veya hastane süreçlerinde devreye girerler.

17. 3308 Sayılı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Kanunu’na göre mesleki ve teknik eğitim okullarında öğrencilere ne kadar süreyle teorik eğitim verilmektedir?

A) 4 gün
B) 2 gün
C) 1 gün
D) 3 gün
E) 5 gün

Cevap : B) 2 gün

Açıklama :

18. ………. çocuğun vücudunun büyümesi, motor becerilerin gelişimi ile ilgili süreçleri ifade eder.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) Dil gelişimi
B) Fiziksel ve motor gelişim
C) Özbakım gelişimi
D) Bilişsel gelişim
E) Sosyal ve duygusal gelişim

Cevap : B) Fiziksel ve motor gelişim

Açıklama : Çocuğun boy ve kilo artışı, kas ve kemik sisteminin büyümesi “Fiziksel Gelişim”; vücudunu koordineli kullanabilmesi, hareket kabiliyeti (yürüme, tutma vb.) kazanması ise “Motor Gelişim” alanıdır. Tanım, bu iki alanı birlikte ifade etmektedir.

19. Bir Aile Danışma Merkezi açmayı planlarken, hangi 3 farklı bölümün olması gerekmektedir?

A) Giriş Bölümü Bekleme Salonu – Terapi Odaları
B) İdari Bölüm – Eğitim Bölümü Uygulama Bölümü
C) Oyun Salonu – Terapi Salonu – Mutfak
D) Çocuk Bölümü – Ebeveyn Bölümü – Diğer Bölümler
E) Bekleme Salonu – Görüşme Odası – Diğer Bölümler

Cevap : E) Bekleme Salonu – Görüşme Odası – Diğer Bölümler

Açıklama : Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği’ne göre, bir merkezin fiziksel standartları en az bir bekleme salonu, görüşme odası ve arşiv/sekreterya gibi hizmet bölümlerini (diğer bölümler) içermelidir. Gizlilik ve profesyonellik için görüşme odasının ses yalıtımı ve fiziksel uygunluğu kritik önem taşır.

20. Çocuk Koruma Evleri’nden yararlanabilecek çocukların yaşları en fazla kaç olabilmektedir?

A) 12 yaş
B) 16 yaş
C) 14 yaş
D) 20 yaş
E) 18 yaş

Cevap : E) 18 yaş

Açıklama :