LOLONOLO Ana Sayfa » blog » auzef » İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları
auzefİnsan Kaynakları Yönetimiİşletmelerde Eğitim Yönetimi

İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

 
LOLONOLO Ana Sayfa » blog » auzef » İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

#1. Aşağıdakilerden hangisi personel yönetimi ile insan kaynakları yönetimi arasındaki farklılıklara ilişkin temel alanlardan biri değildir?

Cevap : E) Sağlık hizmetleri
Açıklama : Personel Yönetiminden İKY’ye geçiş, felsefi ve yönetimsel bir paradigma kaymasıdır. Geleneksel modelde iletişim yukarıdan aşağıyayken, İKY’de çok yönlüdür. Geleneksel modelde güdüleme sadece maaş iken, İKY’de kariyer planlaması ve takdirdir. İnsan ilişkileri ve otokratik/katılımcı yönetim biçimleri de aralarındaki temel felsefi farklılıklardır. Ancak **”Sağlık hizmetleri”** (revir işlemleri, işçi sağlığı kontrolleri vb.) felsefi bir dönüşüm konusu değil, her iki sistemde de yasalar çerçevesinde rutin olarak yürütülmesi gereken operasyonel destek hizmetleridir.

#2. Aşağıdakilerden hangisi yönetim düzeylerine göre uygulanan stratejilerden üst yönetim stratejileri arasında yer almaz?

Cevap : B) Farklılaşma
Açıklama : Stratejik yönetim literatüründe stratejiler hiyerarşik olarak üçe ayrılır: 1. Üst Yönetim (Kurumsal) Stratejileri, 2. İş Birimi (Rekabet) Stratejileri ve 3. Fonksiyonel Stratejiler. Kurumsal düzeyde şirket “Hangi işlerde yer almalıyım?” sorusuna Büyüme, Küçülme, Durağanlık veya Karma stratejilerle yanıt verir. **”Farklılaşma” (Differentiation)** ise Michael Porter’ın geliştirdiği bir **Rekabet (İş Birimi)** stratejisidir. Şirketin faaliyet gösterdiği spesifik bir pazarda rakiplerinden nasıl ayrışacağını (kalite, marka imajı, tasarım vb. ile) ifade eder.

#3. I. Reaktif yaklaşım
II. Proaktif yaklaşım
III. Tümdengelimsel yaklaşım
İK fonksiyonu ve işletme stratejileri arasındaki ilişki ile ilgili üç farklı yaklaşım vardır. Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri İK yöneticilerinin strateji belirleme sürecine aktif olarak katıldığı bir yaklaşım değildir?

Cevap : B) Yalnız III
Açıklama :

#4. I. Uzun dönemli (3-5 yıl) vizyon geliştirmek
II. Rekabet ve piyasa dinamiklerinin farkında olmak
III. İç çevredeki değişimlerin farkına varmak
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri stratejik insan kaynakları yönetiminin işletmeye kazandırdığı unsurlardandır?

Cevap : A) I ve II
Açıklama : Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi (SİKY), insan kaynakları politikalarının işletmenin genel stratejik hedefleriyle entegre edilmesidir. SİKY’nin geleneksel personel yönetiminden en büyük farkı, işletmeyi geleceğe taşıyacak uzun dönemli bir vizyon sunması (I) ve dış çevredeki rekabet koşulları ile piyasa dinamiklerine göre insan kaynağını konumlandırmasıdır (II). İç çevredeki değişimlerin takibi her düzeydeki operasyonel yönetimin işi olabilirken, SİKY’yi stratejik yapan asıl unsur dış çevreye (rekabet/piyasa) entegrasyon ve uzun vadeli (gelecek) yönelimdir. Bu nedenle işletmeye kazandırdığı en stratejik yetkinlikler I ve II’dir.

#5. Pearce ve Robinson, bazı özelliklere sahip olan kararların yahut konuların stratejiye esas teşkil edebileceğini ifade etmişlerdir. Aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerden biri değildir?

Cevap : A) Stratejik konular genellikle tek bir fonksiyonu veya departmanı ilgilendirir.
Açıklama : Pearce ve Robinson’a göre stratejik kararların en belirgin özelliği, tüm organizasyonu yatay ve dikey boyutta kapsamasıdır. Stratejik kararlar disiplinler arasıdır (multidisipliner) ve işletmenin bütünü üzerinde sinerjik etkiler yaratır. Tek bir fonksiyonu (örneğin sadece üretim bandını veya sadece muhasebe sistemini) ilgilendiren kararlar “fonksiyonel” veya “operasyonel” kararlardır, stratejik değil. Stratejik bir karar (örneğin yeni bir pazara girmek) eşzamanlı olarak pazarlamayı, finansı, insan kaynaklarını ve üretimi aynı anda etkiler.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#6. I. Sektörün gelişim hızı yüksek
II. Sektörün kârlılık derecesi yüksek
III. Sektörün rekabet şiddeti yüksek
Yukarıdaki öncüllerden hangisi veya hangilerinin var olması, sektöre yeni giriş yapacak olan olası rakipler için önemlidir?

Cevap : E) I ve II
Açıklama : Michael Porter’ın endüstri cazibesi analizine göre, dışarıdan bir pazara girmeyi düşünen potansiyel girişimciler (yeni rakipler), o pazarın cazip olup olmadığına bakarlar. Pazarın hızla büyümesi (gelişim hızı) ve sunduğu yüksek kâr marjları (kârlılık derecesi), yeni yatırımcılar için birer mıknatıs işlevi görür. Bu unsurların varlığı (I ve II) yeni girişimcileri sektöre çeker. Ancak sektörde rekabetin zaten çok şiddetli olması (III), aksine yeni girişleri caydıran (giriş bariyeri oluşturan) olumsuz bir faktördür.

#7. Yönetim bilimleri alanında strateji kavramının bugünkü anlamıyla kullanılması hangi döneme denk gelmektedir?

Cevap : A) 20. yüzyılın ikinci yarısı
Açıklama : “Strateji” kelimesi köken olarak Antik Yunan askeri terminolojisine (strategos – ordu yönetimi) dayansa da, modern işletmecilik ve yönetim bilimleri literatürüne girmesi İkinci Dünya Savaşı sonrasına rastlar. Alfred Chandler, Igor Ansoff ve Kenneth Andrews gibi akademisyenlerin 1950’lerin sonu ve 1960’larda (özellikle 1962’de Chandler’in “Strateji ve Yapı” eseriyle) yaptığı çalışmalarla, işletmelerin pazar karşısındaki konumlanmasını anlatan bilimsel bir çerçeveye oturmuştur. Bu tarih dilimi **20. yüzyılın ikinci yarısına** denk gelir.

#8. I. Bir işletmenin ne olduğunu, neyi yaptığını ve yapmadığını ortaya koyan amaçlar, politikalar, programlar, faaliyetler ve kararlar bütünüdür.
II. Bir işletmenin kısa vadede nelere dikkat etmesi gerektiğini gösteren ilkeler bütünüdür.
III. Bir işletmenin paydaşlarına, müşterilerine, hissedarlarına ve üyelerine değer katmak için nasıl bir planı olduğunu gösteren yöntemlerdir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri strateji ile ilgili tanımlar arasında yer alır?

Cevap : C) I ve III
Açıklama : Strateji kavramı doğası gereği işletmenin yönünü, genel çerçevesini ve “uzun vadeli” hayatta kalma planını çizer. Birinci öncülde ifade edilen işletmenin kapsamı ve eylem kararları bütünü, stratejinin operasyonel tarifidir. Üçüncü öncülde ifade edilen paydaşlara değer katma vizyonu ise stratejinin modern amacını yansıtır. Ancak ikinci öncülde geçen **”kısa vadede nelere dikkat edilmesi gerektiği”** ifadesi, stratejiyi değil günlük eylem planlarını (taktikleri veya operasyonel kararları) ifade eder. Bu nedenle stratejinin tanımı içerisinde “kısa vade” yer almaz.

#9. Aşağıdaki bilgilerden hangisi işletmelerin uzak dış çevrelerini analiz ederken dikkat etmeleri gereken unsurlardan birisi değildir?

Cevap : E) İşletmenin kendi duran varlıkları
Açıklama : Stratejik çevresel analiz üç boyutta incelenir: İç çevre, Yakın Dış Çevre (Mikro/Sektörel çevre) ve Uzak Dış Çevre (Makro çevre). Makro çevre analizi (PESTLE analizi); Politik, Ekonomik, Sosyokültürel, Teknolojik ve Demografik faktörleri kapsar. İşletmenin binaları, makineleri, patentleri gibi **kendi duran varlıkları** ise işletmenin sahip olduğu öz kaynaklardır ve “İç Çevre Analizi” kapsamında (işletmenin güçlü veya zayıf yönleri olarak) değerlendirilirler. Dış dünyanın bir parçası değildirler.

#10. Personel yönetimi işlevi uzun yıllar işletmelerin temel fonksiyonları arasında başrolü oynamış ve 1980’li yıllardan sonra yerini yavaş yavaş insan kaynakları yönetimine bırakmıştır. Aşağıdakilerden hangisi personel yönetimi ile insan kaynakları yönetimi arasındaki farklılıklara ilişkin temel alanlardan biri değildir?

Cevap : D) Özlük işlemleri
Açıklama : Geleneksel Personel Yönetimi ile İKY arasındaki temel ayrım noktaları; katı disipline karşı öz denetim (A), sadece iş odaklı hizmet yerine insan odaklı değer yaratma (B), zaman/hareket ölçümüne karşı yetkinlik ve değer katkısı (C) ve geçici eğitime karşı sürekli geliştirme/öğrenmedir (E). **Özlük İşlemleri** (maaş bordroları, izin kayıtları, SGK bildirgeleri) ise bir farklılık alanı değil, organizasyonun devamlılığı için her iki yönetim anlayışında da mecburiyet olarak icra edilen standart evrak/kayıt işlemleridir.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

İKY Personel Yönetimi
I. İşe ve üretime insan açısından bakar. İnsana üretim açısından bakar.
II. İşletme(ler) insan içindir. İnsan işletme içindir.
III. Gerektiğinde mesleki hizmet içi eğitim Kesintisiz işbaşı ve iş dışında geliştirme

#11. Yukarıdaki tabloda İKY ve personel yönetimi arasında yapılan karşılaştırmalardan hangisi veya hangileri yanlıştır?

Cevap : C) Yalnız III
Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) ile geleneksel Personel Yönetimi arasındaki temel fark vizyonerdir. İKY’de çalışan bir maliyet unsuru değil, geliştirilmesi gereken bir sermayedir. Bu nedenle İKY, çalışanın potansiyelini maksimize etmek için **”kesintisiz işbaşı ve iş dışında geliştirme/öğrenme”** prensibini benimser. Personel Yönetimi ise sadece işin yürümesi aksadığında veya yasal zorunluluk olduğunda, yani **”gerektiğinde mesleki hizmet içi eğitim”** verir. Tablodaki III. maddede bu iki kavramın yerleri ters yazılmıştır. İKY sürekli gelişimi savunurken, Personel yönetimi geçici ve reaktif eğitimi savunur.

#12. Strateji kavramını kişi ekonomisi açısından ele alan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Cevap : E) Theory of Games and Economic Behavior
Açıklama : Strateji kavramını işletmecilikten öte, iktisadi ajanların (bireylerin veya firmaların) birbirlerinin rasyonel hamlelerini önceden tahmin ederek “kişi/oyuncu” ekonomisi temelinde nasıl karar aldıklarını matematiksel olarak açıklayan temel eser, 1944 yılında John von Neumann ve Oskar Morgenstern tarafından yazılan **”Oyun Teorisi ve Ekonomik Davranış” (Theory of Games and Economic Behavior)** adlı kitaptır. Bu eser, stratejiyi bir rakibe karşı alınan önlemler ve fayda maksimizasyonu bağlamında ekonomik bir modele oturtan en büyük mihenk taşıdır. Diğer eserler makroekonomi (C), örgüt yapısı (A) veya felsefi (B) temellidir.

#13. Aşağıda insan kaynakları yönetimi ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevap : A) İnsan kaynakları yönetimi genellikle statik bir yapıya sahiptir.
Açıklama : Eski “Personel Yönetimi” yasalara, kurallara ve prosedürlere sıkı sıkıya bağlı olduğu için statik (durağan ve değişmez) bir yapıdaydı. Ancak “İnsan Kaynakları Yönetimi” (İKY), değişen piyasa koşullarına, organizasyonel hedeflere, dijitalleşmeye ve çalışan beklentilerine (Y ve Z kuşakları gibi) hızla uyum sağlamak zorunda olan, esnek, proaktif ve **dinamik** bir bilim dalıdır. İnsanın olduğu yerde statiklikten söz edilemez.

#14. I. İç çevre analizi sonucu işletmelerin güçlü ve zayıf yönlerinin tespiti yapılır.
II. Dış çevre analizi sonucu işletmelerin fırsatları ve tehditleri bulunur.
III. Değerlendirme ve kontrol süreci sonucunda işletmelerin bütçe ve prosedürleri tespit edilir.
Stratejik yönetim modelleri aşamalarına göre yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri yanlıştır?

Cevap : B) Yalnız III
Açıklama : SWOT analizinin temel kurallarına göre I. ve II. öncüller tamamen doğrudur (İçsel = Güçlü/Zayıf, Dışsal = Fırsat/Tehdit). Stratejik yönetim süreci dört temel aşamadan oluşur: Çevre Analizi, Strateji Formülasyonu, Strateji Uygulaması ve Değerlendirme/Kontrol. İşletmelerin bütçelerinin, iş akışlarının ve prosedürlerinin belirlenmesi **”Stratejinin Uygulanması” (Yürütme)** aşamasında gerçekleşir. “Değerlendirme ve Kontrol” aşaması ise, işler yapıldıktan sonra hedeflere ne kadar ulaşıldığının ölçüldüğü, yani sapmaların tespit edilip düzeltici önlemlerin alındığı en son aşamadır. Bu yüzden III. ifade süreci yanlış eşleştirmektedir.

#15. I. Bilimsel yönetimin işin insan unsuru yerine değişim mühendisliği üzerinde yoğunlaşması
II. Çalışanın sosyal ve psikolojik açılımlarını göze alması
III. Çalışanı verilen direktifleri yerine getiren bir üretim aracı olarak değerlendirmesi
Bilimsel yönetim yaklaşımı ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Cevap : D) I ve III
Açıklama :

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

#16. İşletmelerde İKY uygulamalarının stratejik boyutta değerlendirilmesi, birbirini takip eden beş basamağın sırasıyla hayata geçirilmesi ile mümkün olabilecektir. Aşağıdakilerden hangisi bu beş basamaktan biri değildir?

Cevap : D) İşletmenin Finansal Temellerinin Belirlenmesi
Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetiminin stratejik bir sürece dönüştürülmesi aşamaları şunlardır: Önce işletmenin nereye gitmek istediği (Temel Strateji) belirlenir, ardından organizasyonun mevcut ve gelecekteki İK ihtiyaçları (Kritik İK Konuları) saptanır. Daha sonra işletmenin pazardaki yerine uygun bir İK yapısı planlanır (Stratejik Konumlandırma) ve son olarak bu politikalar eyleme dönüştürülür (Uygulama). **Finansal temellerin belirlenmesi**, mali işler veya muhasebe departmanının makro düzeydeki kurumsal finans stratejileridir; İKY’nin stratejik uygulama basamaklarından biri olarak sınıflandırılmaz.

#17. Stratejik yönetim sürecinde “hangi konu veya faktörlerin dikkate alınması gerektiği” ne için önemlidir?

Cevap : C) İşletmedeki tüm departmanlar ve çalışanların sorumluluğu
Açıklama :

#18. Aşağıda stratejik konular ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Cevap : C) Stratejik konular işletmenin özellikle içsel çevresini göz önünde tutmayı gerektirir.
Açıklama : Stratejik yönetim ve stratejik kararların en temel ayırt edici özelliği, işletmenin “Dış Çevre” ile olan ilişkisini düzenlemesidir. Strateji; rakipler, pazar eğilimleri, teknolojik değişimler ve yasal düzenlemeler gibi dış faktörlerin işletmeye sunduğu fırsatları yakalamak ve tehditlerden korunmak için geliştirilir. İçsel çevre (öz kaynaklar, süreçler) elbette analiz edilir (SWOT’un SW kısmı) ancak stratejik konular “özellikle içsel çevreyi” değil, **”özellikle dışsal çevreyi”** ve dış çevreyle uyumu göz önünde tutmayı gerektirir. Sadece iç çevreye odaklanmak operasyonel bir bakış açısıdır.

#19. Stratejik insan kaynakları yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevap : D) İşletmelerde işe alım süreçleri ile ilgilenen bir yaklaşımı temsil etmektedir.
Açıklama : İşe alım süreçleri (mülakat, ilan verme, aday havuzu oluşturma), İnsan Kaynakları departmanının yürüttüğü günlük “operasyonel” (rutin) işlevlerden sadece biridir. Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi (SİKY) ise sadece bir alt fonksiyon olan işe alımla sınırlı kalamaz. SİKY, tüm işletmenin performansını artırmak için kültürün, ödül sistemlerinin, eğitim gelişim planlarının ve organizasyon yapısının **şirketin genel vizyonuyla** bütünleşik hale getirilmesini ifade eder. Bu nedenle D şıkkındaki ifade SİKY’nin kapsamını daraltan yanlış bir tanımdır.

#20. Aşağıdakilerden hangisi insan kaynakları yönetiminin amaçlarından biri değildir?

Cevap : B) Bilimsel amaç
Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetimi’nin literatürde genel kabul görmüş dört temel amacı bulunmaktadır: 1. Örgütsel Amaç (İşletmenin kârlılığına ve stratejik hedeflerine katkı sağlamak), 2. Fonksiyonel Amaç (Departmanın işletme içindeki katma değerini koruması), 3. Bireysel Amaç (Çalışanların kişisel kariyer tatminini ve motivasyonunu sağlamak), 4. Toplumsal Amaç (Topluma karşı yasal ve etik sorumlulukları yerine getirmek, istihdama katkı yapmak). Ancak **”Bilimsel Amaç”** adlı bir kategori İKY’nin kurumsal uygulamalarındaki temel hedeflerinden biri olarak sınıflandırılmaz.

Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.

Öncesi
TESTi BiTiR, PUANINI GÖR

SONUÇ

İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

İşletmelerde Eğitim ve İnsan Kaynakları Yönetimi: Stratejik Dönüşüm ve Çevresel Analiz

Personel Yönetiminden Stratejik İKY’ye Geçiş

İnsan kaynakları yönetimi (İKY), 1980’li yıllardan itibaren işletmelerde statik ve kurallara dayalı geleneksel personel yönetiminin yerini almaya başlamıştır. Personel yönetimi insanı bir üretim aracı olarak görürken, İKY çalışanı işletmenin en değerli sermayesi olarak kabul eder ve “kesintisiz işbaşı ve iş dışında geliştirme” anlayışını benimser. Geleneksel sistemde sadece özlük işlemleri ve disiplin ön plandayken, İKY’de amaç; örgütsel, fonksiyonel, toplumsal ve bireysel hedeflere ulaşmaktır. İKY, dinamik bir disiplin olup, “bilimsel amaç” gibi teorik bir hedef yerine işletmenin rekabet gücünü artırmayı hedefler.

Stratejik Yönetimin Temelleri ve Karar Süreçleri

Strateji kavramının modern işletmecilikte kullanımı 20. yüzyılın ikinci yarısına dayanır. Stratejik konular; üst yönetimin kararlarını gerektiren, işletmenin uzun dönemli refahını etkileyen ve geleceğe yönelik (proaktif) konulardır. Bu kararlar sadece bir departmanı değil, tüm organizasyonu kapsar ve özellikle dış çevreyle uyumu göz önünde bulundurur. İşletmenin “hangi işlerde yer almalıyım” sorusuna verdiği Büyüme, Küçülme veya Durağanlık gibi kararlar Üst Yönetim Stratejileri iken; Michael Porter’ın “Farklılaşma” (Differentiation) stratejisi bir iş birimi/rekabet stratejisidir.

Çevre Analizi ve Oyun Teorisi

Stratejik yönetim süreci çevre analizi ile başlar. İç çevre analizi (işletmenin kendi duran varlıkları, süreçleri) güçlü ve zayıf yönleri ortaya çıkarırken; Dış çevre analizi (sosyokültürel, demografik, politik faktörler) fırsat ve tehditleri belirler. Bir sektörün yüksek kârlılık ve büyüme hızına sahip olması potansiyel rakipleri cezbeder. Strateji kavramını rasyonel bireylerin (oyuncuların) karşılıklı etkileşimi ve fayda maksimizasyonu üzerinden açıklayan temel iktisadi eser ise von Neumann ve Morgenstern’in “Theory of Games and Economic Behavior” (Oyun Teorisi ve Ekonomik Davranış) kitabıdır.

SİKY’nin Kurumsal Entegrasyonu

Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi (SİKY), İK politikalarının işletmenin uzun dönemli (3-5 yıllık) vizyonu ve dış piyasa dinamikleriyle entegre edilmesidir. SİKY sadece “işe alım süreçleriyle” ilgilenen dar kapsamlı bir fonksiyon değildir. Bu entegrasyon süreci; işletmenin temel stratejisinin tespiti, kritik İK konularının belirlenmesi, stratejik konumlandırma ve stratejilerin uygulamaya taşınması basamaklarını içerir. “Finansal temellerin belirlenmesi” ise SİKY’nin değil, genel finans yönetiminin görev alanına girer.

Kavram / Eser Açıklama / Özellik
SİKY İK politikalarının uzun vadeli işletme vizyonuyla birleşmesi.
Farklılaşma Üst yönetim değil, bir rekabet (iş birimi) stratejisidir.
Dış Çevre Fırsat ve tehditlerin kaynağı (Sosyokültürel, demografik vb.).
Oyun Teorisi Stratejiyi kişi/oyuncu ekonomisi açısından ele alan eser.
@lolonolo_com

İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

1. I. Bilimsel yönetimin işin insan unsuru yerine değişim mühendisliği üzerinde yoğunlaşması
II. Çalışanın sosyal ve psikolojik açılımlarını göze alması
III. Çalışanı verilen direktifleri yerine getiren bir üretim aracı olarak değerlendirmesi
Bilimsel yönetim yaklaşımı ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) Yalnız II
B) II ve III
C) Yalnız III
D) I ve III
E) Yalnız I

Cevap : D) I ve III

Açıklama :

2. I. Uzun dönemli (3-5 yıl) vizyon geliştirmek
II. Rekabet ve piyasa dinamiklerinin farkında olmak
III. İç çevredeki değişimlerin farkına varmak
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri stratejik insan kaynakları yönetiminin işletmeye kazandırdığı unsurlardandır?

A) I ve II
B) Yalnız III
C) Yalnız I
D) II ve III
E) Yalnız II

Cevap : A) I ve II

Açıklama : Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi (SİKY), insan kaynakları politikalarının işletmenin genel stratejik hedefleriyle entegre edilmesidir. SİKY’nin geleneksel personel yönetiminden en büyük farkı, işletmeyi geleceğe taşıyacak uzun dönemli bir vizyon sunması (I) ve dış çevredeki rekabet koşulları ile piyasa dinamiklerine göre insan kaynağını konumlandırmasıdır (II). İç çevredeki değişimlerin takibi her düzeydeki operasyonel yönetimin işi olabilirken, SİKY’yi stratejik yapan asıl unsur dış çevreye (rekabet/piyasa) entegrasyon ve uzun vadeli (gelecek) yönelimdir. Bu nedenle işletmeye kazandırdığı en stratejik yetkinlikler I ve II’dir.

3. Aşağıda stratejik konular ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

A) Stratejik konular gelecek yönelimlidir.
B) Stratejik konular işletmenin uzun dönemli refahına etki eder.
C) Stratejik konular işletmenin özellikle içsel çevresini göz önünde tutmayı gerektirir.
D) Stratejik konular üst yönetimin kararlarını gerekli kılar.
E) Stratejik konular büyük miktarda işletme kaynağı gerektirir.

Cevap : C) Stratejik konular işletmenin özellikle içsel çevresini göz önünde tutmayı gerektirir.

Açıklama : Stratejik yönetim ve stratejik kararların en temel ayırt edici özelliği, işletmenin “Dış Çevre” ile olan ilişkisini düzenlemesidir. Strateji; rakipler, pazar eğilimleri, teknolojik değişimler ve yasal düzenlemeler gibi dış faktörlerin işletmeye sunduğu fırsatları yakalamak ve tehditlerden korunmak için geliştirilir. İçsel çevre (öz kaynaklar, süreçler) elbette analiz edilir (SWOT’un SW kısmı) ancak stratejik konular “özellikle içsel çevreyi” değil, **”özellikle dışsal çevreyi”** ve dış çevreyle uyumu göz önünde tutmayı gerektirir. Sadece iç çevreye odaklanmak operasyonel bir bakış açısıdır.

4. İşletmelerde İKY uygulamalarının stratejik boyutta değerlendirilmesi, birbirini takip eden beş basamağın sırasıyla hayata geçirilmesi ile mümkün olabilecektir. Aşağıdakilerden hangisi bu beş basamaktan biri değildir?

A) İşletmenin Temel Stratejisinin Tespiti
B) Stratejilerin Uygulamaya Taşınması
C) Kritik İnsan Kaynakları Konularının Belirlenmesi
D) İşletmenin Finansal Temellerinin Belirlenmesi
E) Stratejik Konumlandırma

Cevap : D) İşletmenin Finansal Temellerinin Belirlenmesi

Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetiminin stratejik bir sürece dönüştürülmesi aşamaları şunlardır: Önce işletmenin nereye gitmek istediği (Temel Strateji) belirlenir, ardından organizasyonun mevcut ve gelecekteki İK ihtiyaçları (Kritik İK Konuları) saptanır. Daha sonra işletmenin pazardaki yerine uygun bir İK yapısı planlanır (Stratejik Konumlandırma) ve son olarak bu politikalar eyleme dönüştürülür (Uygulama). **Finansal temellerin belirlenmesi**, mali işler veya muhasebe departmanının makro düzeydeki kurumsal finans stratejileridir; İKY’nin stratejik uygulama basamaklarından biri olarak sınıflandırılmaz.

5. Aşağıdakilerden hangisi yönetim düzeylerine göre uygulanan stratejilerden üst yönetim stratejileri arasında yer almaz?

A) Küçülme
B) Farklılaşma
C) Karma
D) Durağan
E) Büyüme

Cevap : B) Farklılaşma

Açıklama : Stratejik yönetim literatüründe stratejiler hiyerarşik olarak üçe ayrılır: 1. Üst Yönetim (Kurumsal) Stratejileri, 2. İş Birimi (Rekabet) Stratejileri ve 3. Fonksiyonel Stratejiler. Kurumsal düzeyde şirket “Hangi işlerde yer almalıyım?” sorusuna Büyüme, Küçülme, Durağanlık veya Karma stratejilerle yanıt verir. **”Farklılaşma” (Differentiation)** ise Michael Porter’ın geliştirdiği bir **Rekabet (İş Birimi)** stratejisidir. Şirketin faaliyet gösterdiği spesifik bir pazarda rakiplerinden nasıl ayrışacağını (kalite, marka imajı, tasarım vb. ile) ifade eder.

6. Pearce ve Robinson, bazı özelliklere sahip olan kararların yahut konuların stratejiye esas teşkil edebileceğini ifade etmişlerdir. Aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerden biri değildir?

A) Stratejik konular genellikle tek bir fonksiyonu veya departmanı ilgilendirir.
B) Stratejik konular gelecek yönelimlidir.
C) Stratejik konular üst yönetimin kararlarını gerekli kılar.
D) Stratejik konular işletmenin uzun dönemli refahına etki eder.
E) Stratejik konular büyük miktarlarda işletme kaynağı gerektirir.

Cevap : A) Stratejik konular genellikle tek bir fonksiyonu veya departmanı ilgilendirir.

Açıklama : Pearce ve Robinson’a göre stratejik kararların en belirgin özelliği, tüm organizasyonu yatay ve dikey boyutta kapsamasıdır. Stratejik kararlar disiplinler arasıdır (multidisipliner) ve işletmenin bütünü üzerinde sinerjik etkiler yaratır. Tek bir fonksiyonu (örneğin sadece üretim bandını veya sadece muhasebe sistemini) ilgilendiren kararlar “fonksiyonel” veya “operasyonel” kararlardır, stratejik değil. Stratejik bir karar (örneğin yeni bir pazara girmek) eşzamanlı olarak pazarlamayı, finansı, insan kaynaklarını ve üretimi aynı anda etkiler.

7. Stratejik yönetim sürecinde “hangi konu veya faktörlerin dikkate alınması gerektiği” ne için önemlidir?

A) Stratejik faaliyetlerde yer alan kişilerin özellikleri
B) İşletmenin geçmiş performansı
C) İşletmedeki tüm departmanlar ve çalışanların sorumluluğu
D) Stratejik yönetim sürecinde yer alan departmanlar
E) Yenilikçi stratejilerin oluşturulması gerekliliği

Cevap : C) İşletmedeki tüm departmanlar ve çalışanların sorumluluğu

Açıklama :

8.

İKY Personel Yönetimi
I. İşe ve üretime insan açısından bakar. İnsana üretim açısından bakar.
II. İşletme(ler) insan içindir. İnsan işletme içindir.
III. Gerektiğinde mesleki hizmet içi eğitim Kesintisiz işbaşı ve iş dışında geliştirme

Yukarıdaki tabloda İKY ve personel yönetimi arasında yapılan karşılaştırmalardan hangisi veya hangileri yanlıştır?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) I ve II

Cevap : C) Yalnız III

Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) ile geleneksel Personel Yönetimi arasındaki temel fark vizyonerdir. İKY’de çalışan bir maliyet unsuru değil, geliştirilmesi gereken bir sermayedir. Bu nedenle İKY, çalışanın potansiyelini maksimize etmek için **”kesintisiz işbaşı ve iş dışında geliştirme/öğrenme”** prensibini benimser. Personel Yönetimi ise sadece işin yürümesi aksadığında veya yasal zorunluluk olduğunda, yani **”gerektiğinde mesleki hizmet içi eğitim”** verir. Tablodaki III. maddede bu iki kavramın yerleri ters yazılmıştır. İKY sürekli gelişimi savunurken, Personel yönetimi geçici ve reaktif eğitimi savunur.

9. Yönetim bilimleri alanında strateji kavramının bugünkü anlamıyla kullanılması hangi döneme denk gelmektedir?

A) 20. yüzyılın ikinci yarısı
B) 19. yüzyılın ikinci yarısı
C) 19. yüzyılın birinci yarısı
D) 20. yüzyılın birinci yarısı
E) 21. yüzyılın başı

Cevap : A) 20. yüzyılın ikinci yarısı

Açıklama : “Strateji” kelimesi köken olarak Antik Yunan askeri terminolojisine (strategos – ordu yönetimi) dayansa da, modern işletmecilik ve yönetim bilimleri literatürüne girmesi İkinci Dünya Savaşı sonrasına rastlar. Alfred Chandler, Igor Ansoff ve Kenneth Andrews gibi akademisyenlerin 1950’lerin sonu ve 1960’larda (özellikle 1962’de Chandler’in “Strateji ve Yapı” eseriyle) yaptığı çalışmalarla, işletmelerin pazar karşısındaki konumlanmasını anlatan bilimsel bir çerçeveye oturmuştur. Bu tarih dilimi **20. yüzyılın ikinci yarısına** denk gelir.

10. I. Sektörün gelişim hızı yüksek
II. Sektörün kârlılık derecesi yüksek
III. Sektörün rekabet şiddeti yüksek
Yukarıdaki öncüllerden hangisi veya hangilerinin var olması, sektöre yeni giriş yapacak olan olası rakipler için önemlidir?

A) Yalnız III
B) Yalnız II
C) II ve III
D) Yalnız I
E) I ve II

Cevap : E) I ve II

Açıklama : Michael Porter’ın endüstri cazibesi analizine göre, dışarıdan bir pazara girmeyi düşünen potansiyel girişimciler (yeni rakipler), o pazarın cazip olup olmadığına bakarlar. Pazarın hızla büyümesi (gelişim hızı) ve sunduğu yüksek kâr marjları (kârlılık derecesi), yeni yatırımcılar için birer mıknatıs işlevi görür. Bu unsurların varlığı (I ve II) yeni girişimcileri sektöre çeker. Ancak sektörde rekabetin zaten çok şiddetli olması (III), aksine yeni girişleri caydıran (giriş bariyeri oluşturan) olumsuz bir faktördür.

11. Aşağıdakilerden hangisi personel yönetimi ile insan kaynakları yönetimi arasındaki farklılıklara ilişkin temel alanlardan biri değildir?

A) İletişim
B) Güdüleme araçları
C) İnsan ilişkileri
D) Yönetim biçimi
E) Sağlık hizmetleri

Cevap : E) Sağlık hizmetleri

Açıklama : Personel Yönetiminden İKY’ye geçiş, felsefi ve yönetimsel bir paradigma kaymasıdır. Geleneksel modelde iletişim yukarıdan aşağıyayken, İKY’de çok yönlüdür. Geleneksel modelde güdüleme sadece maaş iken, İKY’de kariyer planlaması ve takdirdir. İnsan ilişkileri ve otokratik/katılımcı yönetim biçimleri de aralarındaki temel felsefi farklılıklardır. Ancak **”Sağlık hizmetleri”** (revir işlemleri, işçi sağlığı kontrolleri vb.) felsefi bir dönüşüm konusu değil, her iki sistemde de yasalar çerçevesinde rutin olarak yürütülmesi gereken operasyonel destek hizmetleridir.

12. Personel yönetimi işlevi uzun yıllar işletmelerin temel fonksiyonları arasında başrolü oynamış ve 1980’li yıllardan sonra yerini yavaş yavaş insan kaynakları yönetimine bırakmıştır. Aşağıdakilerden hangisi personel yönetimi ile insan kaynakları yönetimi arasındaki farklılıklara ilişkin temel alanlardan biri değildir?

A) Disiplin
B) Hizmet anlayışı ve hedefi
C) Verimlilik ölçütü
D) Özlük işlemleri
E) Geliştirme

Cevap : D) Özlük işlemleri

Açıklama : Geleneksel Personel Yönetimi ile İKY arasındaki temel ayrım noktaları; katı disipline karşı öz denetim (A), sadece iş odaklı hizmet yerine insan odaklı değer yaratma (B), zaman/hareket ölçümüne karşı yetkinlik ve değer katkısı (C) ve geçici eğitime karşı sürekli geliştirme/öğrenmedir (E). **Özlük İşlemleri** (maaş bordroları, izin kayıtları, SGK bildirgeleri) ise bir farklılık alanı değil, organizasyonun devamlılığı için her iki yönetim anlayışında da mecburiyet olarak icra edilen standart evrak/kayıt işlemleridir.

13. I. Bir işletmenin ne olduğunu, neyi yaptığını ve yapmadığını ortaya koyan amaçlar, politikalar, programlar, faaliyetler ve kararlar bütünüdür.
II. Bir işletmenin kısa vadede nelere dikkat etmesi gerektiğini gösteren ilkeler bütünüdür.
III. Bir işletmenin paydaşlarına, müşterilerine, hissedarlarına ve üyelerine değer katmak için nasıl bir planı olduğunu gösteren yöntemlerdir.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri strateji ile ilgili tanımlar arasında yer alır?

A) II ve III
B) Yalnız II
C) I ve III
D) I ve II
E) Yalnız I

Cevap : C) I ve III

Açıklama : Strateji kavramı doğası gereği işletmenin yönünü, genel çerçevesini ve “uzun vadeli” hayatta kalma planını çizer. Birinci öncülde ifade edilen işletmenin kapsamı ve eylem kararları bütünü, stratejinin operasyonel tarifidir. Üçüncü öncülde ifade edilen paydaşlara değer katma vizyonu ise stratejinin modern amacını yansıtır. Ancak ikinci öncülde geçen **”kısa vadede nelere dikkat edilmesi gerektiği”** ifadesi, stratejiyi değil günlük eylem planlarını (taktikleri veya operasyonel kararları) ifade eder. Bu nedenle stratejinin tanımı içerisinde “kısa vade” yer almaz.

14. Aşağıda insan kaynakları yönetimi ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) İnsan kaynakları yönetimi genellikle statik bir yapıya sahiptir.
B) İnsan kaynakları yönetimi işletmelerde insanların yönetimi üzerinde uzmanlaşan ve yönetim sürecinin bir parçası olarak algılanan bir disiplindir.
C) İnsan kaynakları yönetimi etkin çalışanı işletmeye çekmeyi, gelişimlerini ve bu gelişmeyi sürdürmeyi sağlayan aktiviteleri üstlenen bir alandır.
D) İnsan kaynakları yönetimi, personel yönetiminin geliştirilmiş hali olarak kabul edilebilir.
E) İnsan kaynakları yönetimi 1980’li yıllardan itibaren etkisini çokça hissettirmeye başlamıştır.

Cevap : A) İnsan kaynakları yönetimi genellikle statik bir yapıya sahiptir.

Açıklama : Eski “Personel Yönetimi” yasalara, kurallara ve prosedürlere sıkı sıkıya bağlı olduğu için statik (durağan ve değişmez) bir yapıdaydı. Ancak “İnsan Kaynakları Yönetimi” (İKY), değişen piyasa koşullarına, organizasyonel hedeflere, dijitalleşmeye ve çalışan beklentilerine (Y ve Z kuşakları gibi) hızla uyum sağlamak zorunda olan, esnek, proaktif ve **dinamik** bir bilim dalıdır. İnsanın olduğu yerde statiklikten söz edilemez.

15. Aşağıdakilerden hangisi insan kaynakları yönetiminin amaçlarından biri değildir?

A) Bireysel amaç
B) Bilimsel amaç
C) Örgütsel amaç
D) Toplumsal amaç
E) Fonksiyonel amaç

Cevap : B) Bilimsel amaç

Açıklama : İnsan Kaynakları Yönetimi’nin literatürde genel kabul görmüş dört temel amacı bulunmaktadır: 1. Örgütsel Amaç (İşletmenin kârlılığına ve stratejik hedeflerine katkı sağlamak), 2. Fonksiyonel Amaç (Departmanın işletme içindeki katma değerini koruması), 3. Bireysel Amaç (Çalışanların kişisel kariyer tatminini ve motivasyonunu sağlamak), 4. Toplumsal Amaç (Topluma karşı yasal ve etik sorumlulukları yerine getirmek, istihdama katkı yapmak). Ancak **”Bilimsel Amaç”** adlı bir kategori İKY’nin kurumsal uygulamalarındaki temel hedeflerinden biri olarak sınıflandırılmaz.

16. Stratejik insan kaynakları yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İşletmenin iş stratejilerindeki insan odaklı unsurlarını içeren temel amaçlarına ilişkin karar alma yaklaşımıdır.
B) İşletmenin amaç ve hedeflerinin belirlenmesinde işletmenin diğer bazı kaynakları olan fiziksel, finansal ve teknolojik kaynaklarla bütünleştirir.
C) İşletmedeki stratejik yönetim süreçleri ile İKY arasındaki ilişkiyi konu edinmektedir.
D) İşletmelerde işe alım süreçleri ile ilgilenen bir yaklaşımı temsil etmektedir.
E) İşletmenin temel stratejilerinde insan unsuru ile ilgili önemli konuları ve kararları ön plana çıkaran bir yaklaşımdır.

Cevap : D) İşletmelerde işe alım süreçleri ile ilgilenen bir yaklaşımı temsil etmektedir.

Açıklama : İşe alım süreçleri (mülakat, ilan verme, aday havuzu oluşturma), İnsan Kaynakları departmanının yürüttüğü günlük “operasyonel” (rutin) işlevlerden sadece biridir. Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi (SİKY) ise sadece bir alt fonksiyon olan işe alımla sınırlı kalamaz. SİKY, tüm işletmenin performansını artırmak için kültürün, ödül sistemlerinin, eğitim gelişim planlarının ve organizasyon yapısının **şirketin genel vizyonuyla** bütünleşik hale getirilmesini ifade eder. Bu nedenle D şıkkındaki ifade SİKY’nin kapsamını daraltan yanlış bir tanımdır.

17. Aşağıdaki bilgilerden hangisi işletmelerin uzak dış çevrelerini analiz ederken dikkat etmeleri gereken unsurlardan birisi değildir?

A) Sosyokültürel çevre
B) Demografik unsurlar
C) Nüfus trendleri
D) Bölgesel özellikler
E) İşletmenin kendi duran varlıkları

Cevap : E) İşletmenin kendi duran varlıkları

Açıklama : Stratejik çevresel analiz üç boyutta incelenir: İç çevre, Yakın Dış Çevre (Mikro/Sektörel çevre) ve Uzak Dış Çevre (Makro çevre). Makro çevre analizi (PESTLE analizi); Politik, Ekonomik, Sosyokültürel, Teknolojik ve Demografik faktörleri kapsar. İşletmenin binaları, makineleri, patentleri gibi **kendi duran varlıkları** ise işletmenin sahip olduğu öz kaynaklardır ve “İç Çevre Analizi” kapsamında (işletmenin güçlü veya zayıf yönleri olarak) değerlendirilirler. Dış dünyanın bir parçası değildirler.

18. I. İç çevre analizi sonucu işletmelerin güçlü ve zayıf yönlerinin tespiti yapılır.
II. Dış çevre analizi sonucu işletmelerin fırsatları ve tehditleri bulunur.
III. Değerlendirme ve kontrol süreci sonucunda işletmelerin bütçe ve prosedürleri tespit edilir.
Stratejik yönetim modelleri aşamalarına göre yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri yanlıştır?

A) II ve III
B) Yalnız III
C) Yalnız II
D) Yalnız I
E) I ve II

Cevap : B) Yalnız III

Açıklama : SWOT analizinin temel kurallarına göre I. ve II. öncüller tamamen doğrudur (İçsel = Güçlü/Zayıf, Dışsal = Fırsat/Tehdit). Stratejik yönetim süreci dört temel aşamadan oluşur: Çevre Analizi, Strateji Formülasyonu, Strateji Uygulaması ve Değerlendirme/Kontrol. İşletmelerin bütçelerinin, iş akışlarının ve prosedürlerinin belirlenmesi **”Stratejinin Uygulanması” (Yürütme)** aşamasında gerçekleşir. “Değerlendirme ve Kontrol” aşaması ise, işler yapıldıktan sonra hedeflere ne kadar ulaşıldığının ölçüldüğü, yani sapmaların tespit edilip düzeltici önlemlerin alındığı en son aşamadır. Bu yüzden III. ifade süreci yanlış eşleştirmektedir.

19. I. Reaktif yaklaşım
II. Proaktif yaklaşım
III. Tümdengelimsel yaklaşım
İK fonksiyonu ve işletme stratejileri arasındaki ilişki ile ilgili üç farklı yaklaşım vardır. Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri İK yöneticilerinin strateji belirleme sürecine aktif olarak katıldığı bir yaklaşım değildir?

A) I ve II
B) Yalnız III
C) II ve III
D) Yalnız I
E) Yalnız II

Cevap : B) Yalnız III

Açıklama :

20. Strateji kavramını kişi ekonomisi açısından ele alan eser aşağıdakilerden hangisidir?

A) Strategy and Structure
B) The Theory of Moral Sentiments
C) The Wealth of Nations
D) Concept of the Corporation
E) Theory of Games and Economic Behavior

Cevap : E) Theory of Games and Economic Behavior

Açıklama : Strateji kavramını işletmecilikten öte, iktisadi ajanların (bireylerin veya firmaların) birbirlerinin rasyonel hamlelerini önceden tahmin ederek “kişi/oyuncu” ekonomisi temelinde nasıl karar aldıklarını matematiksel olarak açıklayan temel eser, 1944 yılında John von Neumann ve Oskar Morgenstern tarafından yazılan **”Oyun Teorisi ve Ekonomik Davranış” (Theory of Games and Economic Behavior)** adlı kitaptır. Bu eser, stratejiyi bir rakibe karşı alınan önlemler ve fayda maksimizasyonu bağlamında ekonomik bir modele oturtan en büyük mihenk taşıdır. Diğer eserler makroekonomi (C), örgüt yapısı (A) veya felsefi (B) temellidir.

@lolonolo_com

AUZEF ÖRGÜT KÜLTÜRÜ

İşletmelerde Eğitim Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

Editor

Editör