Muhasebe 2023-2024 Vize Soruları (Sağlık Kurumları)

Cevap: D) Bilanço – Borçlar
Açıklama: İşletme bir hizmeti (örneğin kiralama, danışmanlık vb.) sunmadan önce müşteriden parasını nakit olarak tahsil etmişse, hizmeti yerine getirene kadar müşterisine karşı bir hizmet yükümlülüğü (borcu) altına girmiş demektir. Tahakkuk esası gereği bu bedel anında gelir yazılamaz. Hizmet tamamlanana kadar bu tahsilatlar “Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler” yani Peşin Tahsil Edilmiş Hizmet Gelirleri adı altında Bilançonun “Borçlar” (Yabancı Kaynaklar) bölümünde bekletilir ve zamanı geldiğinde gelir tablosuna aktarılır.

Cevap: A) Sigorta gideri
Açıklama: Muhasebe mantığında hesapların işleyiş kuralları gereği Aktif (Varlık) karakterli hesaplar ve Gider hesapları ilk kayıtlarında her zaman borçlandırılırlar; artışlar borç tarafına, azalışlar alacak tarafına yazılır. Bu tür hesaplar kapatılana kadar muhakkak Borç bakiyesi (kalanı) verirler ya da bakiye vermezler (sıfırlanırlar); asla ve kesinlikle alacak kalanı veremezler. Seçeneklerdeki “Sigorta Gideri” bir gider hesabı olduğu için mizan üzerinde daima borç kalanı gösterir. Faiz geliri, Ticari borçlar, Sermaye ve Hizmet geliri hesapları ise sırasıyla gelir, pasif ve özkaynak hesapları oldukları için işleyişleri gereği ilk kayıtta alacaklandırılır ve dönem sonlarında alacak bakiyesi verirler.

Cevap: A) Peşin Ödenmiş Komisyon Gideri
Açıklama: Bilançonun Varlıklar (Aktif) bölümü, işletmenin sahip olduğu ve gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen değerleri ve hakları içerir. “Peşin Ödenmiş Komisyon Gideri” hesabı (Gelecek Aylara/Yıllara Ait Giderler), işletmenin nakit olarak ödemesini yaptığı ancak hizmetini henüz kullanmadığı (tüketmediği) haklarını temsil eder. Bu tür peşin ödenen giderler, hizmet alınana kadar işletme için nakde çevrilebilir bir alacak/hak (yani varlık) niteliği taşıdığından Varlıklar bölümünde sunulur. Diğer seçeneklerdeki Satışlar gelir tablosunda; Dağıtılmamış Karlar özkaynaklarda; Ödenecek Ücretler ve Peşin Tahsil Edilmiş Kira Gelirleri ise borçlar (yükümlülükler) kısmında yer alır.

Cevap: C) Ticari Mallar hesabının alacak (sağ) tarafına 2.000 TL kaydedilmelidir.
Açıklama: Sürekli envanter yönteminde, toptancıdan/tedarikçiden satın alınan tüm mallar varlık niteliğinde olduğu için “Ticari Mallar” hesabının borç tarafına kaydedilerek işletme stoğuna alınır. Ancak bu alınan mallardan bir kısmı kusurlu çıkarak satıcıya geri iade edildiğinde (alış iadesi gerçekleştiğinde), stoktan (depodan) mal çıkışı yapılmış olur. Bu çıkışı yansıtmak amacıyla “Ticari Mallar” hesabı bu sefer alacak (sağ) tarafına 2.000 TL yazılarak azaltılmalıdır. Aynı anda bu iade, satıcıya olan nakit ödeme zorunluluğunu hafifleteceği için pasif bir hesap olan “Ticari Borçlar” hesabı borçlandırılarak azaltılır. Doğru yevmiye maddesi, Ticari Borçlar hesabının borçlanıp, Ticari Mallar hesabının alacaklanmasıdır; dolayısıyla C seçeneği doğrudur.

Cevap: E) Mizanın hazırlanmasında kullanılan defterdir.
Açıklama: Günlük defter (Yevmiye Defteri), kanıtlayıcı belgelere dayanan mali nitelikteki olayların borç-alacak eşitliği prensibine uygun olarak kronolojik bir şekilde ve maddeler halinde ilk defa yazıldığı temel yasal kayıt ortamıdır. Ancak “Mizan”, bir özetleme ve kontrol cetveli niteliği taşıyıp; hesapların doğru tutulup tutulmadığını anlamak için hazırlanır. Mizan hazırlanırken günlük defterdeki düz metin halindeki kayıtlar kullanılmaz; doğrudan “Büyük Defter” (Defter-i Kebir) sayfalarında yer alan hesapların borç ve alacak toplamları ile bunların bakiyeleri çekilerek mizan cetveli oluşturulur. Bu yüzden mizanın kaynağı günlük defter değil, büyük defterdeki hesap tasnifleridir.

Cevap: A) Bilanço – Borçlar – 40.000 TL
Açıklama: “Peşin Tahsil Edilmiş Kira Geliri” hesabı, işletmenin henüz hizmetini (kiralama hizmetini) sunmadan peşin olarak aldığı paraları takip ettiği bir pasif (borç/yükümlülük) hesabıdır. Muhasebe mantığı gereği pasif karakterli hesaplar ilk kayıtta alacaklanır, daha sonra gelir hak edildikçe borçlandırılarak azaltılır. Soruda hesabın alacak toplamı 100.000 TL, borç toplamı ise 60.000 TL olarak verilmiştir. Aradaki fark (100.000 – 60.000) olan 40.000 TL hesabın alacak kalanını (bakiyesini) gösterir. Bu bakiye, işletmenin henüz hizmetini vermediği ve yerine getirmekle yükümlü olduğu borcunu temsil ettiği için Bilançonun Kaynaklar (Borçlar / Yabancı Kaynaklar) bölümünde 40.000 TL olarak raporlanmak zorundadır.

Cevap: E) Muhasebe bir işletme hakkında karar verebilmek için gerekli tüm bilgileri sunmaktadır.
Açıklama: Muhasebe bilgi sistemi, karar alma süreçleri için son derece kritik olan, ölçülebilir parasal (finansal) olaylara ait verileri kaydeder ve raporlar. Ancak bir işletmenin yöneticilerinin sağlıklı ve vizyoner kararlar verebilmesi için sadece finansal tablolara değil; pazarın sosyolojik yapısı, rakip analizleri, müşteri memnuniyet düzeyleri, teknolojik yenilikler, politik riskler, çalışanların motivasyonu gibi parasal olarak ölçülemeyen (finansal nitelikte olmayan) pek çok nitel dış ve iç bilgiye ihtiyacı vardır. Muhasebe sistemi bu tür sayısal olmayan veya finansal olmayan verileri üretmez. Bu nedenle muhasebenin “gerekli tüm bilgileri” sunduğu iddiası kesinlikle yanlıştır.

Cevap: D) Faiz Gideri hesabının borç (sol) tarafına 13.000 TL. kaydedilir.
Açıklama: Muhasebede “Tahakkuk Esası” ve “Dönemsellik” kavramları vazgeçilmez kurallardır. Bu ilkelere göre bir gider, ödemesi yapılmış olsun ya da olmasın, hizmetinden veya avantajından faydalanıldığı an (hangi döneme aitse o döneme) kaydedilmek zorundadır. Ekim-Aralık ayları arasında işleyen 13.000 TL’lik faiz tutarı, 2022 yılının tüketilen bir maliyetidir ve bu yıla aittir. Bu nedenle 31 Aralık’ta yapılan dönem sonu kaydında; dönemin giderini yansıtmak amacıyla “Faiz Gideri” (Finansman Giderleri) hesabının borç tarafına 13.000 TL yazılarak giderleştirme işlemi yapılır. (Bu borçlanmanın karşılığında ise işletmenin henüz ödemediği yükümlülüğü göstermek üzere Gider Tahakkukları/Faiz Borcu hesabının alacak tarafına kayıt yapılarak denklik sağlanır).

Cevap: D) Büyük Defter
Açıklama: Muhasebenin temel fonksiyonları Kaydetme, Sınıflandırma, Özetleme ve Raporlama olmak üzere dört adımlıdır. Finansal olaylar belgelere dayanılarak önce tarihsel (kronolojik) sırayla Günlük Defter’e (Yevmiye Defteri) işlenir (Bu “Kaydetme” aşamasıdır). Günlük defterde birbiri ardına dağınık ve farklı hesap adlarıyla kaydedilen bu işlemler; kasaya giren çıkan paralar, banka hareketleri, borçlar gibi kendi türlerine özgü bağımsız alanlarda topluca görebilmek amacıyla ilgili hesaplara ayrı ayrı aktarılır (T şeklindeki çizelgeler). Hesapların topluca tutulduğu ve işlemlerin niteliklerine göre aynı başlıklar altında izlenerek “sınıflandırıldığı” bu araca Büyük Defter (Defter-i Kebir) adı verilir.

Cevap: A) Borçlar
Açıklama: Uluslararası finansal raporlama standartlarının (UFRS) temel bileşenlerine ve finansal tablo ilkelerine göre bu tanım, işletmenin dış kaynak niteliği taşıyan yükümlülüklerini, yani “Borçlar”ı (Yabancı Kaynakları) ifade eder. İşletmenin geçmişte imza attığı bir sözleşme, bankadan kullandığı bir kredi veya tedarikçiden vadeli olarak satın aldığı mallar nedeniyle üzerinde oluşan mevcut bir sorumluluğu vardır. Zamanı (vadesi) geldiğinde bu sorumluluğu yerine getirebilmek için işletmenin bünyesinden nakit veya varlık (ekonomik fayda çıkışı) transfer edilmesi gerekmektedir.

Cevap: B) Ticari Mallar
Açıklama: Sürekli envanter sisteminde, satış anında iki farklı kayıt yapılır: Birinci kayıtla hasılat (Satışlar) tahakkuk ettirilirken, ikinci kayıtla satılan malın depodan çıkışı yapılıp “Satılan Ticari Mallar Maliyeti” (STMM) kaydedilir (STMM borçlanır, Ticari Mallar alacaklanır). Müşteri herhangi bir sebeple malı işletmeye geri getirdiğinde (iade ettiğinde) daha önce yapılan bu iki işlemin tersi gerçekleştirilir. Mal fiziksel olarak tekrar işletmenin deposuna gireceği için stokları artıran bu hareket sonucunda “Ticari Mallar” hesabının borç tarafına kayıt yapılır, yani Ticari Mallar hesabı artış gösterir (Bunun karşılığında da iptali yansıtmak adına Satılan Malların Maliyeti hesabı alacaklandırılarak azaltılır).

Cevap: A) Hesap
Açıklama: Muhasebenin “Sınıflandırma” fonksiyonunun temeli hesaplara dayanır. İşletmenin varlıklarında, kaynaklarında, gelir ve giderlerinde meydana gelen artış ve azalışların niteliklerine göre (kasa hareketleri, banka hesapları, sermaye artışları vb.) tek tek ve düzenli olarak kendi başlıkları altında izlendiği; sol tarafına borç, sağ tarafına alacak denilen “T” şeklindeki çizelgelere muhasebede “Hesap” (Account) adı verilir. Hesaplar, finansal bilgi yığınlarının kategorize edilmesini ve karmaşanın engellenmesini sağlayan en küçük ve temel bilgi üniteleridir.

Cevap: E) Alacak tahsilatı
Açıklama: Alacak tahsilatı işlemi sırasında nakit, banka vb. bir “Varlık” (Aktif) hesabı artarken, bunun karşılığında tahsil edilen “Ticari Alacaklar” (veya diğer alacaklar) adı verilen diğer bir “Varlık” hesabı aynı tutarda azalır. İşletmenin sahip olduğu değerler sadece form değiştirmiş olur (alacaktan nakde döner). Varlık (aktif) tarafının içinde gerçekleşen bu yer değiştirme, bilançonun toplam varlık (aktif) büyüklüğünü kesinlikle değiştirmez. Diğer seçeneklerde ise dış kaynak sağlandığı veya para çıkışı olduğu için varlık toplamı ya artar ya da azalır.

Cevap: A) 10.000 TL
Açıklama: Muhasebenin en temel formülü Bilanço Denkliğidir. Bu denklik “Toplam Varlıklar (Aktif) = Toplam Kaynaklar (Yabancı Kaynaklar / Borçlar Özkaynaklar)” şeklinde formüle edilir. Verilen bilgilere göre işletmenin Toplam Varlıklar toplamı = Dönen Varlıklar (15.000 TL) Duran Varlıklar (20.000 TL) = 35.000 TL’dir. İşletmenin dışarıya olan toplam borçları (Yabancı Kaynaklar) ise = Kısa Vadeli Borçlar (7.500 TL) Uzun Vadeli Borçlar (17.500 TL) = 25.000 TL’dir. Temel denklem yerine konulduğunda; 35.000 (Varlıklar) = 25.000 (Borçlar) Özkaynaklar olur. Buradan Özkaynaklar toplamı 35.000 – 25.000 = 10.000 TL olarak hesaplanır. (Tabloda yer alan Sermaye: 6.000 TL ifadesi Özkaynakların alt bir unsurudur, dönem net kârı veya diğer yedeklerle birlikte grubun toplamı 10.000 TL’yi bulmaktadır.)

Cevap: C) Ticari mallar
Açıklama: Muhasebenin temel ilkelerinden “Maliyet Esası” kavramına göre; bir ticari malın veya demirbaşın (varlığın) satın alınmasından, onun işletmenin amaçları doğrultusunda satılabilir veya kullanılabilir duruma getirilmesine kadar katlanılan tüm zorunlu harcamalar o varlığın maliyetine dâhil edilmek zorundadır. Ticari bir malı satın alırken ödenen nakliye (taşıma), hamaliye, sigorta, gümrük vergisi gibi tüm alım giderleri doğrudan malın değerini artırır. Sürekli envanter kullanıldığı için de bu alım nakliyesi gider olarak yazılmaz, “Ticari Mallar” hesabının borç tarafına yazılarak malın stok değerine doğrudan yansıtılır.

Cevap: C) Yöneticiler
Açıklama: Muhasebe tarafından üretilen mali tabloların bilgi kullanıcıları, işletmeyle olan bağlarına göre “işletme içi (dahili)” ve “işletme dışı (harici)” kullanıcılar olarak iki ana gruba ayrılırlar. İşletmenin sahipleri (ortaklar), şirket faaliyetlerini sevk ve idare eden genel müdürler ile diğer kademe “Yöneticiler” işletme içi (iç çevre) karar alıcılardır ve bizzat şirketi yürütmek için bilgiyi kullanırlar. Devlet, müşteriler, bankalar ve rakipler ise yönetime doğrudan katılmayan ancak şirketin finansal durumundan etkilenen veya izleyen “işletme dışı” bilgi kullanıcılarıdır.

Cevap: D) Ticari Mallar
Açıklama: Sürekli envanter yönteminin en temel mantığı; stoklanan ticari mallara ait bütün hareketlerin (alım maliyetleri, indirimler, iadeler) doğrudan “Ticari Mallar” hesabı üzerinden takip edilmesidir. Bir işletme mal satın alırken oluşan ek nakliye maliyetlerini ticari malın maliyetine eklediği gibi; satıcı firmanın (tedarikçinin) daha sonradan uyguladığı iskontolar, yaptığı indirimler veya fiyat kırımlarını da doğrudan malın maliyetini düşüren unsurlar olarak işler. Bu sebeple satın alınan mal dolayısıyla elde edilen bu alım indirimleri (alış iskontoları), sürekli envanter uygulamasında ayrı bir hesapta değil, doğrudan “Ticari Mallar” hesabının alacak tarafına kaydedilerek stok maliyetinden mahsup edilir.

Cevap: C) Sermaye artırımı
Açıklama: Özsermaye (Özkaynaklar), varlıklar ile borçlar arasındaki farkı, bir diğer ifadeyle işletme sahip ve ortaklarının işletmeye tahsis ettikleri fonların (sermaye) ve dönem kârları/zararları gibi içsel birikimlerin tutarını temsil eder. Seçenekler değerlendirildiğinde; alacak tahsilatı ve peşin arsa alımı işlemleri sadece bilançonun varlıklar kalemi kendi içinde yer değiştirme yaratır. “Sermaye artırımı” durumunda ise ortaklar işletmeye şahsi malvarlıklarından ilave fon koyar, bu nakit girişi işletmenin varlıklarını artırırken karşılığında doğrudan “Özsermaye/Sermaye” kalemini artırıcı bir unsur olarak bilançoya yansır.

Cevap: C) İşletmenin belirli bir andaki finansal durumunu gösterir.
Açıklama: Finansal tabloların yapısı gereği “belirli bir andaki (statik bir tarihteki) finansal durumu (yani varlıkları, borçları ve özkaynakları)” yansıtan tablo Kâr veya Zarar Tablosu (Gelir Tablosu) değil, Finansal Durum Tablosu olarak da adlandırılan Bilanço’dur. Bilanço, sadece hazırlandığı günün saat 24.00’ü itibarıyla işletmenin finansal fotoğrafını çeker. Buna karşılık Kâr veya Zarar Tablosu statik değildir; 1 Ocak ile 31 Aralık gibi “belirli bir dönemi” kapsayan dinamik bir akışı (tüm gelirleri ve giderleri kümülatif şekilde) ifade eder ve bu dönemin performans karnesini sunar.

Cevap: A) Bir işletmenin belli bir dönemde elde ettiği kâr veya zararın nasıl oluştuğunu göstermek
Açıklama: Kâr veya Zarar Tablosu (Gelir Tablosu), bir işletmenin “belirli bir faaliyet dönemi” (örneğin 1 Ocak – 31 Aralık) boyunca elde ettiği tüm gelir kalemlerini ve faaliyetlerini sürdürürken katlandığı tüm gider kalemlerini sınıflandırılmış bir biçimde sunan finansal tablodur. Bu tablonun yegane düzenlenme amacı, gelirlerin ve giderlerin detayını vererek faaliyetler sonucunda ortaya çıkan net kârın veya zararın hangi faaliyetlerden (esas faaliyet, finansman, yatırım vs.) kaynaklandığını detaylı olarak bilgi kullanıcılarına aktarmaktır. Sadece gelirleri göstermesi eksik bir tanım olup; varlık, borç ve özkaynak değişimleri Bilançonun ve diğer tabloların konusudur.