Siyasi Partiler ve Seçim Sistemleri 2024-2025 Final Soruları
Siyasi Partiler ve Seçim Sistemleri 2024-2025 Final Soruları
#1. 1987 seçimleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Cevap: D) Seçim sistemi sayesinde ANAP daha az oy alarak daha fazla oranda milletvekili kazanmıştır.
Açıklama: 1987 genel seçimlerinde uygulanan d’Hondt sistemi ve ek kontenjan düzenlemeleri, o dönemdeki iktidar partisi olan ANAP’ın lehine sonuçlanmıştır. ANAP yüzde 36 civarında oy almasına rağmen, sistemin sağladığı avantajla meclisteki sandalyelerin yüzde 60’ından fazlasını kazanarak büyük bir orantısız güç elde etmiştir.
#2. 1950-1960 arası dönemde seçimlerdeki etkin parti sayısının meclisteki etkin parti sayısından daha fazla olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: C) Seçim sistemi
Açıklama: 1950-1960 yılları arasında Türkiye’de uygulanan “Liste Usulü Çoğunluk Sistemi”, bir seçim bölgesinde en fazla oyu alan partinin o bölgedeki tüm milletvekilliklerini kazanmasına yol açıyordu. Bu sistem, oyların partiler arasındaki dağılımı ile meclisteki sandalye dağılımı arasındaki adaleti ciddi şekilde bozmuştur. Bu nedenle piyasadaki rekabetçi parti sayısı fazla olsa bile, meclise sadece devasa çoğunluğu kazanan ana partiler girebilmiş, meclis içi etkin parti sayısı yapay olarak düşük kalmıştır.
#3. Aşağıdaki parti türlerinden hangisi toplumdaki bütün seçmen gruplarına hitap etmeye ve her kesimden oy almaya daha fazla gayret gösterir?
Cevap: C) Hepsini yakala partileri
Açıklama: Otto Kirchheimer tarafından tanımlanan “Hepsini Yakala Partileri” (Catch-all Parties), ideolojik keskinliklerini azaltarak toplumun her kesimine (işçi, işveren, dindar, laik vb.) hitap etmeyi hedefler. Amaçları belirli bir sınıfı temsil etmek değil, oy oranlarını maksimize ederek iktidara gelmektir.
#4. Aşağıdaki parti türlerinden hangisi için üye sayısı ve üyelerin sağladığı aidat ve gönüllü emek gücü çok önemlidir?
Cevap: B) Kitle partileri
Açıklama: 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında işçi sınıfının siyasete girişiyle doğan “Kitle Partileri”, güçlerini geniş bir üye tabanından alırlar. Bu partiler zengin bağışçılar yerine üyelerinin ödediği küçük aidatlarla finanse edilirler ve seçim çalışmalarını büyük ölçüde bu gönüllü üyelerin fiziksel emeği ile yürütürler.
#5. Seçmen davranışını toplumsal kimlikler ve demografik özellikler etrafından açıklayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: A) Sosyolojik yaklaşım
Açıklama: Columbia Okulu tarafından geliştirilen “Sosyolojik Yaklaşım”, seçmen tercihlerinin büyük oranda bireyin ait olduğu sosyal gruplar tarafından belirlendiğini savunur. Bu modele göre insanların hangi partiye oy vereceği; din, mezhep, etnik köken, yaşanılan bölge, sosyal sınıf ve eğitim düzeyi gibi demografik ve toplumsal kimlik faktörlerine bakılarak tahmin edilebilir.
Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.
#6. Nisbi temsile dayanan seçim sistemlerinde temsilde adaleti en üst düzeye çıkarmayı amaçlayan hesaplama yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: B) Milli bakiye
Açıklama:
#7. Seçimlerde partilerin veya adayların kendi politika tercihlerini ve projelerini anlatmaktan ziyade rakibe saldırdığı kampanya türü aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: C) Negatif kampanya
Açıklama: Siyasal iletişimde “Negatif Kampanya”, adayın kendi üstünlüklerini anlatmak yerine rakibinin zayıflıklarını, hatalarını veya geçmişini hedef alarak seçmen gözünde rakibini itibarsızlaştırmaya çalıştığı stratejidir. “Çamur Kampanyası” ise bunun iftira ve asılsız iddialarla yapılan çok daha uç ve etik dışı bir versiyonudur.
#8. 1960 darbesi sonrasında kapatılan Demokrat Parti’nin seçmenleri 1965 genel seçimlerinde en fazla hangi partiye oy vermişlerdir?
Cevap: A) Adalet Partisi
Açıklama: 1960 askeri müdahalesi ile Demokrat Parti (DP) kapatıldıktan sonra, DP’nin mirasını devralmak isteyen birkaç parti kurulmuştur. Ancak Süleyman Demirel liderliğindeki Adalet Partisi (AP), DP’nin hem ideolojik hem de seçmen tabanı açısından asıl varisi olduğunu kanıtlamış ve 1965 seçimlerinde eski DP oylarının büyük çoğunluğunu konsolide ederek tek başına iktidara gelmiştir.
#9. Seçmen davranışını parti aidiyetleri ve partizanlık etrafında açıklayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap: A) Sosyo-psikolojik yaklaşım
Açıklama: Michigan Okulu tarafından geliştirilen “Sosyo-Psikolojik Yaklaşım”, oy vermeyi bireyin bir partiye duyduğu duygusal ve psikolojik bağlılık (parti özdeşleşmesi) ile açıklar. Bu yaklaşıma göre kişi, erken yaşlardan itibaren ailesi ve çevresinden etkilenerek bir partiyi tutar ve bu “partizanlık” duygusu, rasyonel hesaplamaların önüne geçerek kalıcı bir oy verme davranışı yaratır.
#10. Aşağıdaki parti sistemlerinden hangisinde etkin parti sayısı en azdır?
Cevap: D) Hegemonyacı tek parti sistemi
Açıklama: “Hegemonyacı Tek Parti Sistemi”nde, görünüşte birden fazla parti olmasına rağmen, iktidar partisi devleti ve seçim süreçlerini tamamen kontrol eder ve diğer partilerin kazanma şansı yoktur. Bu nedenle siyasal sistemde fiilen karar alma gücüne sahip “etkin” parti sayısı birdir; bu da seçenekler arasındaki en düşük sayıdır.
Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.
#11. Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’nin seçim kanunu hakkındaki 1995 tarihli kararı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Cevap: E) Seçim çevresi barajı ve “Türkiye milletvekilliği” düzenlemeleri iptal edilmiştir.
Açıklama: 1995 yılında yapılan yasal düzenlemelerle getirilen ve oyların bir kısmının ülke genelindeki oranlara göre dağıtılmasını öngören “Türkiye Milletvekilliği” sistemi ile illere göre uygulanan “Seçim Çevresi Barajı”, Anayasa Mahkemesi tarafından anayasadaki “temsilde adalet” ilkesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
#12. Modern demokrasilerde aşağıdakilerden hangisi seçimlerde yarışmanın kabul edilebilir yasal engellerinden biri değildir?
Cevap: B) Partinin dindar olması
Açıklama: Modern demokratik sistemlerde ifade ve örgütlenme özgürlüğü esastır. Bir siyasi partinin şiddet çağrısı yapması, ırkçılık gütmesi, Nazi ideolojisini savunması veya ülkenin bütünlüğüne karşı ayrılıkçı bir tutum takınması evrensel hukuk normlarına göre yasaklanabilir. Ancak bir partinin dini referanslara sahip olması veya “dindar” bir kimlik taşıması, demokratik çoğulculuk içerisinde tek başına bir yasaklanma veya seçimlere girememe nedeni olarak kabul edilmez.
#13. Modern demokrasilerde devlet yöneticilerinin belirlenmesi aşağıdaki yöntemlerden hangisi ile gerçekleşmektedir?
Cevap: D) Seçim yapılmasıyla
Açıklama: Modern demokrasilerin temel meşruiyet kaynağı halk egemenliğidir. Halkın bu egemenliği kullanmasının en temel ve evrensel yolu, belirli aralıklarla yapılan, serbest ve adil “seçimler” aracılığıyla kendisini yönetecek kişileri ve temsilcileri belirlemesidir.
#14. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de milletvekili adaylarını belirleme hakkına sahip olan kişi ya da gruplardan biri değildir?
Cevap: E) Tüm seçmenler
Açıklama: Türkiye’deki siyasi partiler yasası ve parti tüzüklerine göre aday belirleme süreçleri parti içi mekanizmalarla sınırlıdır. Merkez yoklaması (lider ve elitler), ön seçim (üyeler veya delegeler) gibi yöntemler kullanılır. Ancak o partiye kayıtlı olmayan “tüm seçmenlerin” bir partinin adayını belirleme hakkı yoktur; seçmenler sadece belirlenmiş adaylar arasından seçim yaparlar.
#15. Aşağıdaki genel seçimlerden hangisi Türkiye’de kritik yeniden saflaşmanın yaşandığı seçimlerinden biridir?
Cevap: E) 2002 seçimleri
Açıklama: Siyaset biliminde “Kritik Seçim” veya “Yeniden Saflaşma”, mevcut parti sisteminin çöktüğü ve seçmenlerin kalıcı olarak yeni bir siyasal eksene kaydığı seçimleri ifade eder. 2002 seçimlerinde meclisteki tüm partilerin baraj altında kalması ve yeni kurulan AK Parti’nin büyük bir farkla iktidara gelmesi, Türk siyasal hayatında köklü bir yeniden saflaşma dönemi başlatmıştır.
Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.
#16. Dezavantajlı etnik ve dini grup ya da cinsiyetlerin temsil şansını arttırmak için ayrılan siyasi pozisyonlara ne ad verilir?
Cevap: E) Ayrılmış siyasi pozisyon
Açıklama: Birçok ülkede azınlıkların, kadınların veya belirli dezavantajlı grupların parlamentoda yeterince temsil edilememesi riskine karşı “Ayrılmış Siyasi Pozisyonlar” (Reserved Seats) veya kotalar uygulanır. Bu yöntemle, belirli bir sayıdaki koltuk sadece bu gruplardan aday olanlara tahsis edilerek siyasal katılımın kapsayıcı olması hedeflenir.
#17. Eğer bir seçim bölgesinde sadece bir temsilci seçilecekse orada aşağıdaki seçim sistemlerinden hangisi kullanılıyor olabilir?
Cevap: B) Tek adaylı oy çokluğu sistemi
Açıklama: Bir seçim çevresinden sadece bir milletvekilinin seçildiği (Dar Bölge) sistemlerde en yaygın yöntem “Tek Adaylı Oy Çokluğu”dur. Bu sistemde adaylar arasından en çok oyu alan kişi temsilci olur. Nisbi temsil sistemleri ise birden fazla temsilcinin seçildiği bölgelerde oyların orantısal dağıtımı için kullanılır.
#18. Kullanılan oyların mecliste temsile nasıl dönüşeceği aşağıdakilerden hangisi ile sağlanır?
Cevap: C) Seçim sistemi
Açıklama: Seçim sistemleri, vatandaşların sandıkta kullandığı “oyları” parlamentodaki “sandalyelere” dönüştüren matematiksel kurallar ve hukuki düzenlemeler bütünüdür. Barajlar, seçim bölgelerinin büyüklüğü ve oyların hesaplanma yöntemleri (d’Hondt vb.) bu dönüşümün adaleti ve etkinliği üzerinde belirleyici rol oynar.
#19. Aşağıdaki kavramlardan hangisi iki seçim arasında partilerin oy oranlarında yaşanan değişime verilen isimdir?
Cevap: D) Seçimsel oynaklık
Açıklama: Siyaset biliminde “Seçimsel Oynaklık” (Electoral Volatility), seçmenlerin tercihlerinin bir seçimden diğerine ne kadar büyük bir değişim gösterdiğini ölçen bir kavramdır. Bu kavram, partilerin oy oranlarındaki net kazanç ve kayıpların toplamı üzerinden hesaplanır ve bir ülkedeki seçmen sadakatini veya sistemin istikrarını anlamak için kullanılır.
#20. Türkiye’de 1946-1957 yılları arasındaki seçimlerde aşağıdaki seçim sistemlerinden hangisi uygulanmıştır?
Cevap: A) Liste usulü çoğunluk (blok oy) sistemi
Açıklama: Erken Cumhuriyet ve çok partili hayata geçişin ilk yıllarında uygulanan bu sistemde, bir ilde en fazla oyu alan parti o ilin çıkartacağı tüm milletvekillerini “blok olarak” kazanırdı. Bu durum, az bir farkla önde olan partinin mecliste orantısız bir üstünlük kurmasına neden olmuş ve temsil adaletini zedelemiştir.
Öğrenme Yönetim Sistemi Öğrenci Dostu LOLONOLO bol bol deneme sınavı yapmayı önerir.
SONUÇ
Siyasi Partiler ve Seçim Sistemleri 2024-2025 Final Soruları
| Siyasi Partiler ve Seçim Sistemleri Final Konu Özeti
Oy Verme Davranışı | Siyasi Parti Türleri | Seçim Sistemleri | Türkiye’nin Siyasal Tarihi |
|
|---|---|
|
|
| @lolonolo_com |
Siyasi Partiler ve Seçim Sistemleri 2024-2025 Final Soruları
Siyasi Partiler ve Seçim Sistemleri 2024-2025 Final Soruları |
||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
