Rezervasyon ve Bilet Satış 2025-2026 Final Soruları

Cevap: E) Canlı hayvan taşımacılığına ilişkin kurallardır.
Açıklama : Live Animal Regulations (LAR), IATA tarafından yayımlanan ve canlı hayvan taşımacılığına ilişkin kuralları içeren düzenlemedir. LAR; hayvanların türlerine göre kafes ve konteyner standartlarını, havalandırma ve beslenme gerekliliklerini, kabul koşullarını ve belgelendirme süreçlerini kapsar. Kabinde taşınan evcil hayvanlardan (PETC) kargo bölümünde taşınanlara (AVIH) ve ticari canlı hayvan sevkiyatına kadar tüm taşıma biçimleri bu kurallara tabidir. Düzenlemenin amacı hem hayvan refahını hem de uçuş emniyetini güvence altına almaktır.

Cevap: C) Bir bilet için izin verilen maksimum yolculuk mesafesini belirlemek
Açıklama : MPM (Maximum Permitted Mileage), bir bilet için izin verilen maksimum yolculuk mesafesini belirlemek amacıyla kullanılır. Ücret hesaplamasında iki nokta arasındaki ücret, belirli bir azami mil değerine kadar olan güzergahlar için geçerlidir; yolcunun ara noktalarla uzayan rotası MPM değerini aşarsa ücrete kademeli ek (excess mileage surcharge) uygulanır. Bu sistem, dolaylı rotalarla seyahat eden yolcuların ücretlendirilmesinde adaleti sağlar. MPM kavramı pilot uçuş saatleri, yolcu mil programları veya uçak menziliyle ilgili değildir; tamamen ücret hesaplama (fare construction) konusudur.

Cevap: E) Stopover
Açıklama : Stopover, yolcunun uluslararası seyahatinde bir ara noktada 24 saatten uzun süre kalmasını ifade eder ve tarife kurallarına göre bilet ücretini etkileyebilir; bazı tarifeler stopover’a izin vermez veya ek ücrete tabi tutar. 24 saatten kısa süreli aktarma beklemeleri ise transit veya connection kapsamında değerlendirilir ve genellikle ücreti etkilemez. Transfer, yolcunun bir uçuştan diğerine geçişini ifade eden genel kavramdır. Stopover hakkı, gezginci bilet gibi çok duraklı seyahat planlarının da temelini oluşturur ve MPM hesaplamasıyla birlikte ücret yapımının önemli unsurlarındandır.

Cevap: B) Yolcu en ucuz bilet fiyatını bulmak istediğinde
Açıklama : En düşük ücret kombinasyonu hesaplaması, yolcu en ucuz bilet fiyatını bulmak istediğinde yapılır. Bu hesaplamada sistem; farklı rezervasyon sınıflarını, gidiş ve dönüş bacaklarında uygulanabilecek farklı tarife türlerini ve kombinasyon kurallarını tarayarak yolcuya en düşük toplam ücreti sunar. GDS’lerde bu işlem için özel ücret arama komutları kullanılır ve modern satış kanallarında işlem otomatik gerçekleşir. Bagaj ücretleri, ek hizmetler veya grup değerlendirmeleri ise ayrı ücretlendirme süreçlerine tabidir.

Cevap: B) Yalnız III

Cevap: A) Yolcuların gönüllü olarak uçuşlarından vazgeçmeleri
Açıklama : VDB (Voluntary Denied Boarding), overbooking durumunda yolcuların kendilerine sunulan tazminat veya menfaat karşılığında uçuşlarından gönüllü olarak vazgeçmelerini ifade eder. Hava yolu, fazla satış nedeniyle uçuşa kabul edilemeyecek yolcu sayısını öncelikle gönüllüler arasından karşılamaya çalışır; gönüllülere genellikle ücret iadesi, alternatif uçuş ve ek tazminat teklif edilir. Gönüllü bulunamazsa istem dışı biniş reddi (IDB – Involuntary Denied Boarding) devreye girer ve bu durumda yasal tazminat yükümlülükleri daha ağırdır. VDB uygulaması hem yolcu memnuniyetini korur hem de hava yolunun tazminat maliyetini düşürür.

Cevap: A) Seyahat acentelerinin hizmetleri
Açıklama : Service Fee (hizmet bedeli), seyahat acentelerinin sundukları hizmetler karşılığında yolcudan aldıkları ücreti ifade eder. Hava yollarının acente komisyonlarını kaldırması veya azaltmasıyla birlikte acenteler; bilet düzenleme, değişiklik, iade ve danışmanlık gibi hizmetlerini service fee adı altında ücretlendirmeye başlamıştır. Bu bedel bilet ücretinden ayrıdır ve acentenin gelir kaynağını oluşturur. Hava yolu operasyon hizmetleri veya güvenlik hizmetleri ise bilet fiyatı ve vergiler içinde değerlendirilen ayrı kalemlerdir.

Cevap: B) Gezginci bilet
Açıklama : Hareket edilen noktaya dönülen ancak yol üzerinde birkaç ara nokta ziyareti içeren yolculuklar için satılan bilet çeşidi gezginci bilettir. Bu bilet türü, birden fazla şehri tek seyahat planı içinde gezmek isteyen yolcular için tasarlanmıştır ve ara noktalarda duraklama (stopover) imkanı tanır. Promosyon bilet belirli dönemlerde indirimli satılan kampanya biletini, açık bilet ise dönüş tarihi belirlenmemiş bileti ifade eder. Birinci sınıf bilet bir seyahat tipi değil kabin sınıfı tanımıdır; rezervasyon bilet diye ayrı bir bilet çeşidi de bulunmaz.

Cevap: D) Yer hakkı olmadığı
Açıklama : NS (No Seat) kodu, yolcunun yer hakkı olmadığını gösteren statü kodudur. Bu kod tipik olarak koltuk işgal etmeyen, kucakta seyahat eden bebekler (infant) için kullanılır; bebek uçuş listesinde kayıtlıdır ancak kendisine ayrılmış bir koltuğu yoktur. Teyitli rezervasyon HK veya OK statüsüyle, yedek liste ise WL (waitlist) gibi kodlarla gösterilir. Statü kodlarının doğru okunması; check-in, koltuk planlaması ve ikram hazırlığı gibi operasyonel süreçlerin sorunsuz yürümesi için gereklidir.

Cevap: C) Yolcunun özel yemek. tekerlekli sandalye gibi ihtiyaçlara yönelik talebi
Açıklama : SSR (Special Service Request – Özel Servis İsteği), yolcunun özel yemek ve tekerlekli sandalye gibi ihtiyaçlarına yönelik taleplerinin rezervasyon kaydına işlenmesini ifade eder. SSR kodları standartlaştırılmıştır: VGML vejetaryen yemek, WCHR tekerlekli sandalye, UMNR refakatsiz çocuk, PETC kabinde evcil hayvan gibi. Bu kodlar PNR’a eklenerek ilgili tüm birimlerin (ikram, yer hizmetleri, kabin ekibi) yolcunun ihtiyacından önceden haberdar olması sağlanır. SSR mekanizması, özel gereksinimli yolculara kesintisiz hizmet sunulmasının operasyonel altyapısını oluşturur.

Cevap: A) Havacılık sektöründeki ekonomik göstergeleri
Açıklama : Resmi cevap anahtarında bu sorunun doğru yanıtı A) Havacılık sektöründeki ekonomik göstergeleri olarak verilmiştir. Bununla birlikte biletleme literatüründe Global Indicator (GI) kavramı; ücret hesaplamasında kullanılan ve seyahatin hangi küresel rota üzerinden yapıldığını gösteren kodları (AT-Atlantik, PA-Pasifik, EH-Doğu Yarımküre gibi) ifade eder ve bu yönüyle uçuş rotalarının küresel kodlandırılması tanımına daha yakındır. Bu nedenle soru itiraza açık niteliktedir. Sınava hazırlanırken resmi anahtarın A seçeneğini esas aldığını bilmek, ancak GI kodlarının ücret hesaplamadaki rota gösterme işlevini de öğrenmek gerekir.

Cevap: E) Öncelikli yolcular
Açıklama : DBC (Denied Boarding Compensation), overbooking nedeniyle uçuşa kabul edilemeyen yolculara ödenen biniş reddi tazminatıdır; öncelikli yolcular bu uygulamanın dışında kalır çünkü uçuşa kabul önceliği taşıdıklarından biniş reddine maruz bırakılmazlar. Hava yolları fazla satış durumunda öncelik sıralaması uygular; engelli, hamile, refakatsiz çocuk ve VIP gibi yolcular uçuştan çıkarılmayacak gruplar arasındadır. Ekonomi sınıfı veya tek yönlü bilet ise tazminat hakkını ortadan kaldıran bir kriter değildir. Tazminatın amacı, biniş reddine uğrayan yolcunun mağduriyetini parasal olarak telafi etmektir.

Cevap: A) Türk Hava Yolları
Açıklama : IATA iki harfli hava yolu kodlarına göre TK kodu Türk Hava Yolları’nı ifade eder. Bu kodlar uçuş numaralarında (örneğin TK1979), biletlerde ve rezervasyon sistemlerinde hava yolunun kimliğini gösterir. Türkiye’den diğer örnekler olarak Pegasus’un IATA kodu PC, SunExpress’in kodu ise XQ’dur. IATA iki harfli kodlar ticari ve biletleme işlemlerinde kullanılırken, ICAO üç harfli kodlar (THY gibi) operasyonel ve hava trafik tarafında kullanılır; iki kod sisteminin ayrımı sınavlarda sık sorulur.

Cevap: B) Hayvanın çantayla birlikte ağırlığı 15 kg’ı geçmemelidir.
Açıklama : Kabinde taşınan canlı hayvanlarda (PETC) çanta dahil ağırlık limiti 15 kg değildir; uygulamada bu sınır genellikle 8 kg civarındadır ve hava yoluna göre değişir. Bu nedenle 15 kg ifadesi kurallar arasında yer almaz ve sorunun aradığı cevaptır. Diğer ifadeler geçerli kurallardır: hayvan kafesiyle birlikte uçak içinde yerde (ön koltuğun altında) bulundurulmalı, sağlık ve aşı belgeleri uçuş boyunca yolcunun yanında olmalıdır. Ayrıca PETC taşıması için önceden rezervasyon yaptırılması ve hava yolunun onayının alınması zorunludur.

Cevap: D) E-bilet (elektronik bilet)
Açıklama : E-bilet (elektronik bilet), bilet bilgilerinin kağıt kupon yerine hava yolunun veri tabanında elektronik ortamda saklandığı biletleme türüdür; yolcuya yalnızca seyahat planı (itinerary receipt) çıktısı veya e-postası verilir. IATA, 2008 yılından itibaren üye hava yollarında kağıt bileti tamamen kaldırarak yüzde 100 e-bilete geçişi tamamlamıştır. E-bilet; kaybolma riskini ortadan kaldırır, değişiklik ve iade işlemlerini hızlandırır ve dağıtım maliyetlerini düşürür. MCO çeşitli hizmet bedelleri için düzenlenen bir belge, FIM ise uçuş kesintisinde kullanılan aktarma belgesidir.

Cevap: E) Rezervasyon sistemlerinde hava yolu ve havaalanı kodlarını çözümleme
Açıklama : Encode-Decode işlemi, rezervasyon sistemlerinde hava yolu ve havaalanı kodlarının çözümlenmesini ifade eder. Encode bir şehir, havalimanı veya hava yolu adının koda dönüştürülmesi (örneğin İstanbul için IST), decode ise kodun açık ada çevrilmesidir. Rezervasyon görevlileri bu işlemi GDS (Global Dağıtım Sistemleri) üzerindeki komutlarla gerçekleştirir ve doğru kod kullanımı rezervasyonun doğruluğu açısından kritiktir. Mesaj şifreleme veya güvenlik doğrulaması gibi seçenekler bu terimin biletleme alanındaki anlamını karşılamaz.

Cevap: B) 2 yaşını doldurmamış ve koltuk işgal etmeyen yolcular
Açıklama : Hava yolu taşımacılığında bebek (infant – INF), 2 yaşını doldurmamış ve koltuk işgal etmeyen yolcuyu ifade eder. Bebekler genellikle yetişkin refakatçisinin kucağında seyahat eder, kendilerine koltuk tahsis edilmez ve bilet statüsünde NS (No Seat) kodu kullanılır; ücretleri yetişkin ücretinin düşük bir oranı olarak hesaplanır. 2 yaşını doldurmuş ancak 12 yaşını doldurmamış yolcular ise çocuk (child – CHD) kategorisinde değerlendirilir ve kendilerine koltuk verilir. Yaş kategorilerinin doğru belirlenmesi hem ücretlendirme hem emniyet kuralları açısından önemlidir.

Cevap: D) Bebek bakım hizmetleri
Açıklama : Uçaklarda bebekler için yapılan düzenlemelerden biri bebek bakım hizmetleridir. Bu kapsamda uçaklarda alt değiştirme üniteleri, bebek maması ısıtma imkanı, küvet (bassinet) takılabilen koltuk önü düzenekleri ve kabin ekibinin bebekli ailelere yönelik destek hizmetleri yer alır. Bassinet talebi rezervasyon sırasında SSR kodlarıyla iletilir ve uçağın uygun koltuklarına tahsis edilir. İndirimli bilet bebekler için bir ücret uygulaması olsa da soruda kastedilen uçak içi düzenleme bebek bakım hizmetleridir.

Cevap: D) Hava yolu şirketi
Açıklama : FIM (Flight Interruption Manifest), uçuşun iptal veya kesintiye uğraması durumunda yolcunun başka bir taşıyıcıya aktarılabilmesi için hava yolu şirketi tarafından düzenlenen belgedir. Belge, kesintiye uğrayan uçuştaki yolcuların bilet kuponları yerine geçerek yeni taşıyıcıya kabul edilmelerini sağlar. FIM düzenleme yetkisi taşıma sözleşmesinin tarafı olan hava yolundadır; yolcu, acente veya kabin ekibi bu belgeyi düzenleyemez. Elektronik biletleme döneminde aynı işlev büyük ölçüde sistemler arası elektronik aktarımla yürütülse de FIM kavramı biletleme eğitiminin temel konularındandır.

Cevap: B) PNR (Yolcu Rezervasyon Kaydı)
Açıklama : PNR (Passenger Name Record – Yolcu Rezervasyon Kaydı), yolcunun rezervasyonuna ilişkin isim, güzergah, iletişim, bilet ve özel istek bilgilerinin tutulduğu elektronik dosyadır. Her PNR, sistemde harf ve rakamlardan oluşan benzersiz bir kayıt koduyla (record locator) saklanır ve yolcu bu kodla rezervasyonuna erişebilir. PNR’ın zorunlu unsurları arasında yolcu adı, güzergah, iletişim bilgisi ve biletleme zaman sınırı yer alır. E-ticket biletin elektronik halini, boarding pass uçuşa kabul belgesini, manifest ise uçuştaki yolcuların toplu listesini ifade ettiğinden bu kavramlar PNR ile karıştırılmamalıdır.

Cevap: A) Yolcu online rezervasyon sistemi veya havayolu web sitesi üzerinden yapabilir.
Açıklama : Ücret görüntüleme işlemi, yolcu tarafından online rezervasyon sistemi veya hava yolunun web sitesi üzerinden gerçekleştirilebilir. Günümüzde yolcular farklı tarih ve sınıflardaki ücretleri internet üzerinden anlık olarak sorgulayabilir; acenteler ise GDS ekranlarından ücret görüntüleme komutlarını kullanır. Bu işlemin yalnızca telefonla, yalnızca havaalanı ofisinden veya yalnızca uçuş gününde yapılabileceğini söyleyen ifadeler kısıtlayıcı ve yanlıştır. Check-in aşaması ise ücret görüntüleme değil uçuşa kabul işlemlerinin yapıldığı aşamadır.

Cevap: E) Normal tarifeler daha az esneklik sunar.
Açıklama : Resmi cevap anahtarında bu sorunun doğru yanıtı E) Normal tarifeler daha az esneklik sunar olarak verilmiştir. Bununla birlikte biletleme literatüründe genel kabul; normal (tam) tarifelerin değişiklik ve iade açısından daha fazla esneklik sunduğu, özel (indirimli) tarifelerin ise düşük fiyat karşılığında ceza, değişiklik kısıtı ve iade edilmezlik gibi sınırlamalar içerdiği yönündedir. Bu açıdan soru itiraza açık niteliktedir ve sınav sonrası itiraz süreçlerine konu olabilecek türdendir. Sınava hazırlananların resmi anahtarın E seçeneğini esas aldığını bilmesi, ancak tarife esnekliği konusundaki genel kuralı da doğru öğrenmesi gerekir.

Cevap: D) I. II ve III
Açıklama : Koltuk rezervasyonu yapılırken yolcunun fiziksel boyutları, tercih ettiği koltuk konumu ve uçuşun doluluk oranı göz önünde bulundurulmalıdır. Fiziksel boyutlar ekstra diz mesafeli veya çıkış sırası koltuk ihtiyacını, koltuk tercihi cam-koridor gibi konum isteklerini belirler; doluluk oranı ise uygun koltukların tahsis edilebilirliğini etkiler. Uçuş sırasındaki hava durumu ise koltuk rezervasyonu aşamasında bilinemeyen ve koltuk seçimini etkilemeyen bir faktördür. Bu nedenle doğru cevap I, II ve III ifadelerini içeren seçenektir.

Cevap: C) Biletin kullanılıp kullanılmadığını
Açıklama : Coupon Status (kupon durumu), biletin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek için kullanılan bilgidir. Elektronik bilette her uçuş bacağına karşılık gelen kuponun durumu sistemde izlenir; OPEN (kullanıma açık), USED veya FLOWN (kullanılmış), EXCH (değiştirilmiş) ve RFND (iade edilmiş) gibi statü kodları bulunur. Kupon durumu kontrolü; check-in, bilet değişikliği ve iade işlemlerinin doğru yürütülmesi için zorunludur. Örneğin kuponu USED görünen bir bacak için yeniden check-in yapılamaz veya iade alınamaz.

Cevap: C) Gidiş dönüş seyahat
Açıklama : IST → FRA → IST güzergahı, yolcunun başladığı noktaya aynı rota üzerinden geri döndüğü gidiş dönüş (round trip) seyahatini gösterir. Gidiş dönüş seyahatte kalkış ve varış noktası aynıdır ve dönüş, gidişle aynı güzergah üzerinden yapılır. Dairevi seyahatte ise yolcu yine başlangıç noktasına döner ancak gidiş ve dönüş farklı güzergahlar üzerinden gerçekleşir. Tek yön seyahat başlangıç noktasına dönüş içermez; açık bilet ise dönüş tarihi belirlenmemiş biletleri ifade eder.