Akkoyunlu, Karakoyunlu ve Safeviler Tarihi 2023 Vize Soruları

1) Akkoyunlu Ahmed’in Timur’un Erzincan’a yöneldiği şeklindeki haberler üzerine kendisine verilen bölgeyi terk etmesi Kadı Burhaneddin ile ilişkisini zayıflatmıştı. Kadı Burhaneddin bu olaydan sonra hangi Akkoyunlu beyi ile iyi ilişkiler geliştirmiştir?

A) Kara Yülük Osman Bey
B) Uzun Hasan
C) Tur Ali
D) Kara Mehmed
E) Kutlu Bey

Cevap : A) Kara Yülük Osman Bey

2) Şah İsmail çocuk yaşta Kızılbaş şeyhi olduktan sonra Akkoyunlu takibatından kaçmak için saklandığı Lahican şehrinde hangi alim tarafından Şii akidesine göre eğitilmiştir?

A) Ebû Said
B) Pir Ahmed
C) Celâleddin ed-Devvâni
D) Sadreddin Konevi
E) Şemseddin Lahici

Cevap : E) Şemseddin Lahici

3) Aşağıdakilerden hangisi, Uzun Hasan’ın hükümdarlığı döneminde oluşturulan ve Akkoyunlu hakimiyetindeki bölgelerde uygulanan kanunnamelerinin özelliklerinden biri değildir?

A) Vergi sistemini düzenlerler.
B) Bu kanunlar Uzun Hasan’ın merkeziyetçi bir iktidar anlayışına sahip olduğunu gösterir.
C) Bölgenin Osmanlı hakimiyetine geçmesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
D) Hasan padişah kanunları olarak da bilinirler.
E) İdari ve sosyal hayatla ilgili düzenlemeler içerirler

Cevap : C) Bölgenin Osmanlı hakimiyetine geçmesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

4) Akkoyunlu ve Karakoyunlular’ın ortaya çıktığı coğrafya da hüküm sürmüş Moğol hanlığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İlhanlı Hanlığı
B) Altın Orda Hanlığı
C) Cengiz Hanlığı
D) Çağatay Hanlığı
E) Kırım Hanlığı

Cevap : A) İlhanlı Hanlığı

5) Akkoyunlu Uzun Hasan’ın emriyle Celâleddin ed-Devvâni tarafından Farsça olarak kaleme alınan ahlak felsefesi eseri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tehzibû’l-Ahlâk
B) Ahlâk-ı Mansûrî
C) Ahlâk-ı Muhsinî
D) Ahlâk-ı Celâlî
E) Ahlâk-ı Alâî

Cevap : D) Ahlâk-ı Celâlî

6) Uzun Hasan 1457 yılında hangi Akkoyunlu liderini mağlup ederek Akkoyunlu İç Savaşı’nı sona erdirmiştir?

A) Yakub
B) Ali
C) Cihangir
D) Hamza
E) Kılıç Arslan

Cevap : C) Cihangir

7) II. Bayezid’in Şah İsmail’e karşı yürüttüğü politikalara dair aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Anadolu’daki Kızılbaşlara yönelik takibatta bulunmuştur.
B) Şah İsmail’e yönelik askeri seferler gerçekleştirmiştir.
C) Şah İsmail’in kendi iktidarı altındaki bölgelerde nüfuzunu derinleştirmesini sağlayacak taleplerini reddetmiştir.
D) Anadolu’daki bazı Kızılbaşları Sah İsmail’den uzaklaştırmak için Rumeli’ye sürgün etmiştir.
E) Safevi tehdidine dair Akkoyunlu hükümdarlarıyla iletişime geçmiştir

Cevap : B) Şah İsmail’e yönelik askeri seferler gerçekleştirmiştir.

Açıklama : A) Anadolu’daki Kızılbaşlar’a yönelik takibatta bulunmuştur.
→II. Bayezid döneminde Safevi etkisinin Anadolu’da yayılması üzerine Kızılbaşlar takip edilmiş ve haklarında çeşitli önlemler alınmıştır. Bu ifade doğrudur.
B) Şah İsmail’e yönelik askeri seferler gerçekleştirmiştir.
→II. Bayezid, Şah İsmail’e yönelik askeri seferler gerçekleştirmemiştir. Safevi Devleti’ne karşı doğrudan bir askerî sefer düzenlenmemiştir. Bu nedenle bu ifade söylenemez.
C) Safevi tehdidine dair Akkoyunlu hükümdarlarıyla iletişime geçmiştir.
→Safevi tehlikesine karşı Akkoyunlu hükümdarlarıyla temas kurulmuştur. Bu ifade doğrudur.
D) Anadolu’daki Kızılbaşlar’ın Şah İsmail ile iletişimini kesmek amacıyla sürgün tedbirine başvurmuştur.
→Kızılbaşlar’ın Şah İsmail ile bağlantısını engellemek amacıyla sürgün tedbirine başvurulmuştur. Bu ifade doğrudur.
E) Safevi Devleti ile diplomatik ilişkiler kurmuştur.
→II. Bayezid döneminde Safevi Devleti ile mektuplaşmalar ve diplomatik temaslar olmuştur. Bu ifade doğrudur.
Söylenemez olan ifade B şıkkıdır.

8) Akkoyunluların Kadı Burhaneddin’e sığınmasıyla neticelenen 1389 tarihli savaşta Kara Mehmed aşağıdakilerden hangisi ile ittifak halindeydi?

A) Timur
B) Berkuk
C) Toktamış
D) Pir Hasan
E) Mutahharten

Cevap : E) Mutahharten

9) Şah İsmail aşağıdakilerden hangisini mağlup ederek Merv’i ele geçirmiştir?

A) Pir Muhammed Han
B) Şeybâni Han
C) Abdülaziz Han
D) Abdüllatif Han
E) Ubeydullah Han

Cevap : B) Şeybâni Han

10) Yaptığı baskın ile Karakoyunlu lideri Cihan Şah’ı öldüren Akkoyunlu lideri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hamza
B) Uzun Hasan
C) Kara Mehmed
D) Cihangir
E) Ali

Cevap : B) Uzun Hasan

11) Liderlik ettikleri yapıların devletleşmesinde etkili olan Akkoyunlu ve Karakoyunlu liderleri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A) Kara Yülük Osman bey – Kara Yusuf
B) Tur Ali bey – Bayram Hoca
C) Tur Ali bey – Kutlu Bey
D) Kutlu Bey – Kara Mehmed
E) Uzun Hasan – Cihan Şah

Cevap : A) Kara Yülük Osman bey – Kara Yusuf

Açıklama:

• Akkoyunluların devletleşme sürecinde etkili olan lider:Kara Yülük Osman Bey, Akkoyunlu topluluğunu 1403’te bir devlet hâline getirmiştir. Kurucu lider olarak kabul edilir ve özellikle Diyarbakır merkezli bir yapı kurarak Akkoyunluları beylikten devlete taşımıştır.
• Karakoyunluların devletleşmesinde etkili olan lider:Kara Yusuf, 1406 yılında Tebriz’i alarak Karakoyunlu Devleti’ni şekillendirmiştir. Karakoyunluların kurumsal devlet yapısına kavuşmasında büyük rol oynamıştır.

DİKKAT!

Bazı kaynaklarda Uzun Hasan (Akkoyunlu) ve Cihan Şah (Karakoyunlu) gibi liderler öne çıksa da, bu isimler daha çok devletlerin zirve dönemlerinde hüküm süren liderlerdir.

Soru ise doğrudan devletleşme sürecine etki eden liderleri sorduğu için kurucu ve devletleştirici figürler esas alınmalıdır.

12) Cihan Şah’ın 1440 yılındaki Gürcistan seferine beraberinde götürdü Safevi şeyhi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Haydar
B) Safiyüddin Erdebili
C) İsmail
D) İbrahim
E) Cüneyd

Cevap : D) İbrahim

13) Cihan Şah’ın hangi bölgeye gerçekleştirdiği seferler cihat niteliğinde olduğu için dini ve siyasi bakımdan meşruiyetini artırmaktaydı?

A) Suriye
B) Sibirya
C) Gürcistan
D) Doğu Avrupa
E) Hindistan

Cevap : C) Gürcistan

14) Kara Mehmed 1385 yılında hangi Memlük sultanına iki düşman tarafından saldırıya uğradığını bildirmek için elçi göndermiştir?

A) Kansu Gavri
B) Seyfeddin Kalavun
C) Ferec
D) Berkuk
E) I. Baybars

Cevap : D) Berkuk

15) Otlukbeli Muharebesi Akkoyunlu Devleti ile hangi devlet arasında cereyan etmiştir?

A) Osmanlı Devleti
B) Timurlular
C) Memlükler
D) Venedik Cumhuriyeti
E) Karamanoğulları

Cevap : A) Osmanlı Devleti

16) Tuğrul ve Çağrı beylerin önderliğinde ortaya çıkan ve bir göçebe konfederasyonunun yerleşikleşme sürecine örnek teşkil eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?

A) Endülüs Emevi Devleti
B) İlhanlı devleti
C) Büyük Selçuklu Devleti
D) Buveyhi Devleti
E) Abbasi devleti

Cevap : C) Büyük Selçuklu Devleti

Açıklama : Büyük Selçuklu Devleti, Tuğrul Bey ve Çağrı Bey önderliğinde kurulmuştur. Göçebe Oğuz topluluklarının yerleşik devlet düzenine geçişinin en önemli örneklerinden biridir.

17) Aşağıdakilerden hangisi Venedik’in Memlükler ve Osmanlı Devleti’ne karşı Şah İsmail ile işbirliği yapmasının arkasındaki en büyük motivasyonlardandır?

A) Şah İsmail’in karizmatik liderliği
B) Memlüklerin Venedik’e yönelik deniz seferleri
C) Şah İsmail’in devletinin merkeziliği
D) Dini bakımdan Şah İsmail’e yakınlık duymaları
E) Doğu Akdeniz’deki Memlük ve Osmanlı ticaretini zayıflatmak

Cevap : E) Doğu Akdeniz’deki Memlük ve Osmanlı ticaretini zayıflatmak

18) Kastamonu ve Sinop’u alıp, Trabzon Rum İmparatorluğu’na son vererek Uzun Hasan’ın bölgedeki ittifak çabalarını boşa düşüren Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yıldırım Bayezid
B) II. Bayezid
C) II. Murad
D) II. Mehmed
E) Yavuz Sultan Selim

Cevap : D) II. Mehmed

19) Timurlu Şahruh 1435 yılında Azerbaycan’da İskender’e karşı galip gelince bölgenin idaresini aşağıdakilerden hangisini bırakmıştır?

A) İspend Mirza
B) Şah Mehmed
C) Kara Yülük Osman Bey
D) Ebû Said
E) Cihan Şah

Cevap : E) Cihan Şah

20) Aşağıdaki aşiretlerden hangisi Safevi Devleti’nin kuruluşunda rol oynayan konar-göçer Türkmen aşiretlerinden biri değildir?

A) Ustadu
B) Rumlu
C) Şamlu
D) Kayı
E) Tekelü

Cevap : D) Kayı