Girişimcilik 2023-2024 Bütünleme Soruları (İşletme)

Giriş

Girişimcilik, sadece yeni bir iş kurmak değil, aynı zamanda mevcut kaynakları stratejik bir vizyonla yönetmek, kültürel dinamikleri anlamak ve sürdürülebilir değer yaratmaktır. Bu makalede, yaratıcılığın yeniliğe dönüşümü, stratejik büyüme yöntemleri, aile işletmelerinin dinamikleri ve sosyal girişimcilik kavramları ele alınacaktır.

Yaratıcılık, Yenilik ve İç Girişimcilik

Yaratıcılığın yeniliğe dönüştürülmesi sürecinde beyin fırtınası, taklit, yatay düşünme ve bilimsel yöntem gibi teknikler fikir üretiminde kullanılır. Ancak rasyonel düşünme, fikir üretmekten ziyade fikirlerin mantıksal süzgeçten geçirilmesi ve değerlendirilmesi aşamasında devreye girer.

Yenilik kaynakları konusunda Peter Drucker’ın yaklaşımı önemlidir. Drucker’a göre beklenmedik olaylar, süreç ihtiyaçları, demografik değişimler ve yeni bilgiler yeniliğin kaynağıdır; ancak ekonomik krizler doğrudan bir yenilik kaynağı olarak sınıflandırılmaz.

İç girişimcilik (kurum içi girişimcilik) kavramında ise “Yeni iş girişimi başlatma” (Venturing) boyutu; risk alma, proaktif olma ve özerklik gibi diğer tüm boyutları kapsayan çatı bir kavramdır. İç girişimcilik ortamında yeni fikirler desteklenmeli ve kaynak sağlanmalıdır, ancak bir fikrin başarıya ulaşacağından “emin olunması” gibi bir ön koşul risk almayı engelleyeceği için gerçekçi değildir.

Stratejik Büyüme ve Değer Yaratma

Strateji, doğası gereği uzun vadeli düşünmeyi ve sonuç odaklılığı gerektirir; kısa vade yönelimi stratejinin temel bir unsuru değildir. Müşteriler için yaratılan Değer, ürünün sağladığı göreceli performans ile ona ödenen fiyat arasındaki farkta gizlidir.

İşletmeler büyürken nicel (sayısal) ve nitel ölçütler kullanır:

• Nicel Büyüme: Üretim miktarı, çalışan sayısı, pazar payı ve hammadde kullanımı gibi somut artışlardır.
• Nitel Büyüme: Marka bilinirliğinin artması gibi algısal ve soyut gelişmelerdir.

Büyüme stratejilerinde satın almalar (birleşmeler); aynı sektörde yapılan “Yatay”, değer zincirinde yapılan “Dikey” ve farklı sektörlerde yapılan “İlişkisiz” satın almalar olarak sınıflandırılır. Franchising sisteminde ise taraflar arasındaki hak ve yükümlülükler Franchising Sözleşmesi ile belirlenir.

Aile İşletmeleri ve KOBİ’lerin Yönetimi

Aile işletmeleri, kurumsallaşma düzeylerine göre “Birinci Kuşak”tan başlayıp “Karmaşık” ve “Sürekliliğini Koruyan” işletmelere doğru evrilir. Bu işletmelerde aile birliği ve prestijin ön planda olması bir zayıflık değil, aksine işletmeyi ayakta tutan güçlü bir duygusal sermayedir.

KOBİ’ler ise kuruluş yeri seçiminde her zaman hammaddeye yakın olmak zorunda değildir; pazar ve ulaşım gibi faktörler de etkilidir. Ayrıca KOBİ’lerin temel sorunları arasında yönetim ve teknik eksiklikler olsa da, “franchise verme sorunları” genel bir KOBİ problemi değildir.

Sosyal Girişimcilik ve Kültürel Faktörler

Sosyal girişimci, toplumsal veya çevresel sorunlara sürdürülebilir iş modelleriyle çözüm arayan kişidir. Örneğin, kadınlara mikro kredi desteği sağlanması, ekonomik kalkınmanın ötesinde eşitliğin desteklenmesi ile ilişkilendirilir.

Kültürel boyutlar da girişimciliği etkiler. Hofstede’nin Dişillik-Erillik boyutuna göre; atılganlık ve materyalist değerlerin öne çıktığı toplumlar “Eril”, insana verilen önem ve yaşam kalitesinin öne çıktığı toplumlar “Dişil” özellik gösterir. Girişimcilerin zayıf yönlerinden biri ise ulaşılması imkansız veya zor hedefler koyarak kaynakları verimsiz kullanmalarıdır.

1. Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılığın yeniliğe dönüştürülebilmesi için kullanılan tekniklerden biri değildir?

A) Beyin fırtınası
B) Rasyonel düşünme
C) Taklit
D) Yatay düşünme
E) Bilimsel yöntem

Cevap : B) Rasyonel düşünme

Açıklama : Beyin fırtınası, Taklit, Yatay düşünme ve Bilimsel yöntem gibi teknikler, yeni fikirler üretme ve bunları yeniliğe dönüştürmede kullanılır. **Rasyonel düşünme** ise genellikle fikirlerin üretilmesi değil, **değerlendirilmesi** ve mantıksal süzgeçten geçirilmesi aşamasında kullanılır.

2. Aşağıdaki iç girişimcilik boyutlarından hangisi diğerlerini de içermektedir?

A) Risk alma
B) Agresif rekabet
C) Yeni iş girişimi başlatma
D) Proaktif olma
E) Özerklik

Cevap : C) Yeni iş girişimi başlatma

Açıklama : **Yeni iş girişimi başlatma** (Venturing), iç girişimcilik faaliyetlerinin en kapsamlı boyutudur. Bu süreç; risk almayı (A), proaktif olmayı (D) ve özerkliği (E) gerektirir. Agresif rekabet (B) ise yenilik boyutunda yer alabilir, ancak yeni bir girişim başlatma süreci bu diğer boyutların çoğunu kapsar.

3. Aşağıdakilerden hangisi strateji kavramının unsurları arasında yer almaz?

A) Sonuç odaklılık
B) Rakip faaliyetleri
C) Uzun vadeli düşünme
D) İşletme amaçları
E) Kısa vade yönelimi

Cevap : E) Kısa vade yönelimi

Açıklama : **Strateji**, bir işletmenin hedeflerine ulaşmak için attığı adımların bütünüdür ve doğası gereği **uzun vadeli düşünmeyi** (C), **sonuç odaklılığı** (A), rakipleri (B) ve amaçları (D) dikkate alır. **Kısa vade yönelimi** (E) ise stratejik planlamanın bir unsuru olarak değil, genellikle taktiksel kararların bir özelliği olarak görülür.

4. “…… franchise veren ve alan taraf arasındaki mülkiyet haklarının kullanılmasına ilişkin koşulları, süresi ve kapsamı taraflarca onaylanmış bir anlaşmadır.”
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Franchisor
B) Franchisee
C) Royalty
D) Franchiseer
E) Franchising sözleşmesi

Cevap : E) Franchising sözleşmesi

Açıklama : Franchise veren (franchisor) ve alan (franchisee) taraf arasındaki hakların, koşulların ve yükümlülüklerin belirlendiği hukuki belgeye **Franchising Sözleşmesi** adı verilir.

5. Sosyal girişimci kimdir?

A) Sosyal projelere maddi katkı yapan kişi
B) Yaşadığı sosyal alanlara dair derdi ve tasası olan kişi
C) Bir sosyal girişimde çalışan kişi
D) Sosyalleşme yönünde sürekli kendini geliştiren kişi
E) Sosyal ya da çevresel bir sorunu çözmeye yönelik sürdürülebilir bir iş modeli geliştiren kişi

Cevap : E) Sosyal ya da çevresel bir sorunu çözmeye yönelik sürdürülebilir bir iş modeli geliştiren kişi

Açıklama : **Sosyal girişimci**, sosyal veya çevresel bir sorunu tespit eden ve bu sorunu çözmek için yenilikçi, ticarî prensiplere dayalı ve **sürdürülebilir** bir iş modeli (sosyal girişim) kuran kişidir.

6. Aşağıdakilerden hangisi girişimciliği etkileyen kültürel kavramlar arasında yer almaz?

A) Performans
B) Aile yapısı
C) Değerler
D) İnançlar
E) Yaşam tarzı

Cevap : A) Performans

Açıklama : Girişimciliği etkileyen kültürel faktörler arasında **Değerler**, **İnançlar**, **Yaşam Tarzı** ve **Aile Yapısı** gibi toplumsal yapı unsurları bulunur. **Performans** ise genellikle kültürel bir kavramdan ziyade, bir faaliyetin veya sonucun nicel bir ölçüsüdür.

7. Aşağıdakilerden hangisi nicel büyümenin ölçütlerinden biri değildir?

A) Üretim miktarı
B) Kullanılan hammadde miktarı
C) Pazar payı
D) İstihdam edilen çalışan sayısı
E) Marka bilinirliliğinin artması

Cevap : E) Marka bilinirliliğinin artması

Açıklama : **Nicel (Kantitatif) büyüme**, sayısal olarak ölçülebilen artışlardır (Üretim miktarı, çalışan sayısı, pazar payı). **Marka bilinirliğinin artması** ise algısal ve soyut bir ölçümdür, nicel değil **nitel** büyüme veya pazarlama başarısı ölçütüdür.

8. Aşağıdakilerden hangisi satın alma türlerini içermektedir?

A) Çapraz-Yatay-İlişkisiz
B) Yatay-Dikey-İlişkisiz
C) Yatay-Dikey-İlişkili
D) Çapraz-Yatay-Dikey
E) Çapraz-Dikey-İlişkili

Cevap : B) Yatay-Dikey-İlişkisiz

Açıklama : Stratejik satın alma (birleşme ve devralma) türleri, piyasa ve değer zincirindeki konumlara göre; aynı sektörde yapılan **Yatay** (Horizontal), değer zincirinde yapılan **Dikey** (Vertical) ve farklı sektörlerde yapılan **İlişkisiz** (Conglomerate) satın almalar olarak ayrılır.

9. Bir müşterinin, satın aldığı veya almayı düşündüğü bir ürünün göreceli performansı ile göreceli fiyatı arasındaki farka ne ad verilir?

A) Kâr
B) Değer
C) Maliyet
D) Fayda
E) Zarar

Cevap : B) Değer

Açıklama : Müşteri için **değer**, ürünün sağladığı **göreceli performans** (fayda) ile ona karşılık ödenen **göreceli fiyat** (maliyet) arasındaki ilişkiyi ifade eder. Müşterinin algıladığı fayda, maliyetten yüksekse değer oluşur.

10. Aşağıdakilerden hangisinde aile işletmelerine ilişkin türler doğru sıralanmıştır?

A) Birinci kuşak aile işletmeleri-İkinci nesil aile işletmeleri-Karmaşık aile işletmeleri-Sürekliliğini koruyan aile işletmeleri
B) İkinci nesil aile işletmeleri-Kardeş ortaklıkları-Karmaşık aile işletmeleri-Sürekliliğini koruyan aile işletmeleri
C) İkinci nesil aile işletmeleri-Sürekliliğini koruyan kardeş ortaklıkları-Karmaşık aile işletmeleri-Sürekliliğini koruyan aile işletmeleri
D) Birinci kuşak aile işletmeleri-Kardeş ortaklıkları-Karmaşık aile işletmeleri-Sürekliliğini koruyan aile işletmeleri
E) Birinci kuşak aile işletmeleri-Kardeş ortaklıkları-Çarpık aile işletmeleri-Sürekliliğini koruyan aile işletmeleri

Cevap : D) Birinci kuşak aile işletmeleri-Kardeş ortaklıkları-Karmaşık aile işletmeleri-Sürekliliğini koruyan aile işletmeleri

Açıklama : Aile işletmesi türleri, genellikle kuşaklar arası geçişe ve yapısal karmaşıklığa göre sınıflandırılır. Bu sınıflama; **Birinci Kuşak** (kurucu), **Kardeş Ortaklıkları** (ikinci kuşak), **Kuzen Ortaklıkları/Karmaşık Aile İşletmeleri** (üçüncü kuşak ve sonrası) ve **Sürekliliğini Koruyan Aile İşletmeleri** (Kurumsallaşmış) şeklinde yapılır.

11. Ülkemizde de gerçekleştirilen, kadınlara mikro kredilerle destek olunması ve kadınların birer küçük girişimci olarak iş hayatına kazandırılması aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir?

A) İnovasyon
B) Ekonomik kalkınma
C) Eşitliğin desteklenmesi
D) Ulusal kalkınma
E) Sosyal sermaye

Cevap : C) Eşitliğin desteklenmesi

Açıklama : Kadınlara sağlanan mikro krediler ve onların iş hayatına kazandırılması, özellikle **cinsiyet eşitliğini destekleme** ve dezavantajlı grupların ekonomik hayata katılımını artırma (sosyal sorumluluk) amaçlarıyla ilişkilendirilebilir. Bu durum aynı zamanda ekonomik ve ulusal kalkınmaya da katkıda bulunur, ancak en temel ilişki **eşitliğin desteklenmesi** üzerinedir.

12. Aşağıdakilerden hangisi girişimcinin zayıf yönlerinden biridir?

A) Ulaşılması zor hedefler koyması
B) Değişime ayak uydurması
C) Hedeflerine bağlı olması
D) Risk alması
E) Enerjik olması

Cevap : A) Ulaşılması zor hedefler koyması

Açıklama : Girişimcilerin **değişime ayak uydurması** (B), **hedeflerine bağlı olması** (C), **risk alması** (D) ve **enerjik olması** (E) genellikle güçlü yönleridir. Ancak **ulaşılması zor veya gerçekçi olmayan hedefler koyması** (A), kaynakları yanlış kullanmaya ve başarısızlığa yol açabilecek bir zayıf yöndür.

13. Aşağıdakilerden hangisi KOBİ’lerin temel sorunlarından biri değildir?

A) Yetki devrinden kaçınma
B) Teknik konulardaki eksiklikler
C) Franchise verme konusunda yaşanan sorunlar
D) Yönetsel konularda eksiklikler
E) Stok konusunda yaşanan sorunlar

Cevap : C) Franchise verme konusunda yaşanan sorunlar

Açıklama : **KOBİ’ler**, yetki devri, yönetim ve teknik bilgi eksiklikleri gibi iç sorunların yanı sıra, stok gibi operasyonel sorunlarla karşılaşırlar. Ancak KOBİ’lerin büyük çoğunluğu franchising sistemi ile büyümediği için, **franchise verme konusunda yaşanan sorunlar** (C) KOBİ’lerin geneli için temel bir sorun olarak kabul edilmez.

14. Aşağıdakilerden hangisi iç girişimcilik ortamının oluşturulmasında gereken koşullardan biri değildir?

A) Yeni fikirler desteklenmelidir.
B) Çalışanlar cesaretlendirilmelidir
C) Fikirlerin başarıya ulaşacağından emin olunmalıdır.
D) Ödüllendirme sistemi olmalıdır
E) Kaynaklar kolayca erişilebilir ve kullanılabilir olmalıdır.

Cevap : C) Fikirlerin başarıya ulaşacağından emin olunmalıdır.

Açıklama : İç girişimcilik ortamı, yenilikçi fikirleri destekler (A), çalışanları cesaretlendirir (B), ödüllendirir (D) ve gerekli kaynakları sağlar (E). Ancak yenilik, doğası gereği yüksek risk içerir. Bu nedenle bir fikrin **başarıya ulaşacağından emin olmak** (C) mümkün değildir ve böyle bir beklenti, risk almayı engeller.

15. KOBİ’ler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İş fikrinin orijinalliği önemli olmakla birlikte, bu ürün ve/veya hizmeti almak isteyebilecek potansiyel müşterilerin varlığı da çok önemlidir.
B) Girişimci çoğunlukla teknik kökenli olduğundan bir işletmenin nasıl yönetileceği konusunda gerekli yönetim bilgisinden yoksundur.
C) Çoğu zaman işletme faaliyetlerini büyütme hayalinde olan KOBİ’ler üretim kapasitesi ve makine parkını büyütürken büyümenin organizasyon yapısında stok kontrol mekanizmasında beraberinde getireceği sorunları dikkate almadan büyümeye çalışmaktadır.
D) Kuruluş yeri seçiminde her zaman hammadde temin noktalarına yakın bir yer seçilmelidir
E) Yönetim ve yönetici sorunlarının yanı sıra nitelikli personel bulunamaması, uzmanlaşma ve bilgi eksikliği, yönetici ve personelin eğitim sorunları gibi problemler KOBİ’lerin karşılaştığı sorunlar arasındadır.

Cevap : D) Kuruluş yeri seçiminde her zaman hammadde temin noktalarına yakın bir yer seçilmelidir

Açıklama : Kuruluş yeri seçimi, KOBİ’ler için hayati öneme sahiptir, ancak bu seçim **her zaman** hammadde temin noktalarına yakın olmayabilir. Pazara yakınlık, ulaşım kolaylığı, işgücü maliyeti veya teşvikler gibi diğer faktörler de kararda etkili olabilir. “Her zaman” ifadesi genelleme hatası içerdiği için yanlıştır.

16. Aşağıdakilerden hangisi KOSGEB’in iş planında pazar bilgileri ve pazarlama planına ilişkin değildir?

A) İş akış şeması
B) Müşteriye ulaşım kanalları
C) Sektörel gelişmeler
D) Rakip analizi
E) Yer seçimi

Cevap : A) İş akış şeması

Açıklama : KOSGEB iş planında; Sektörel Gelişmeler (C), Rakip Analizi (D), Yer Seçimi (E) ve Müşteriye Ulaşım Kanalları (B) **Pazar ve Pazarlama Planı** bölümünde yer alır. **İş akış şeması** (A) ise genellikle **Üretim/Operasyon Planı** bölümüne ilişkin bir bilgidir.

17. Bir toplumda atılganlık ve materyalist değerlerin veya insana verilen önem ve yaşamın genel niteliğinin öne çıkması durumlarına göre ülkeler arası kültürü kategorize eden kültürel boyut aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bireyselcilik-Toplulukçuluk
B) Belirsizlikten kaçınma
C) Güç mesafesi
D) Dişillik-Erillik
E) İnançlar

Cevap : D) Dişillik-Erillik

Açıklama : Hofstede’nin kültürel boyutlarından olan **Dişillik-Erillik** (Femininity-Masculinity); **Erillik** boyutunda **atılganlık** ve **materyalist değerler** öne çıkarken, **Dişillik** boyutunda **yaşam kalitesi** ve **insana verilen önem** gibi değerler öne çıkar.

18. “Bu evreye geçen işletme artık kâr edebilmekte ve ayakları üzerinde durabilmektedir.” ifadesi hangi evreyi tanımlamaktadır?

A) Tutundurma evresi
B) Başlangıç evresi
C) Genişleme evresi
D) Büyüme evresi
E) Olgunluk evresi

Cevap : A) Tutundurma evresi

Açıklama :

19. Aşağıdakilerden hangisi aile işletmelerinin zayıf yönlerinden biri değildir?

A) Yenilikleri izlemede yetersiz olması
B) Faiz oranlarına uygun kredi alınamaması
C) Patron güdümünün, yeni yönelimleri engellemesi
D) Aile birliği ve prestijin ön planda olması
E) Maliyet kontrolünün yetersiz olması

Cevap : D) Aile birliği ve prestijin ön planda olması

Açıklama : Aile işletmelerinde **aile birliği ve prestijin ön planda olması**, işletmenin duygusal sermayesi olarak kabul edilir ve genellikle **güçlü yönlerinden** biridir. Diğer şıklar (A, B, C, E) ise bu tür işletmelerin sıklıkla karşılaştığı ve zayıf yönlerini oluşturan sorunlardır.

20. Aşağıdakilerden hangisi Drucker’a göre yeniliğin kaynakları arasında sayılmamaktadır?

A) Süreç ihtiyaçları
B) Ekonomik krizler
C) Sanayi ve pazar değişimleri
D) Demografik değişimler
E) Yeni bilgiler

Cevap : B) Ekonomik krizler

Açıklama : Yönetim bilimci Peter Drucker, yeniliğin (inovasyon) 7 temel kaynağını tanımlamıştır: Beklenmedik olaylar, uyumsuzluklar, süreç ihtiyaçları (A), sektör ve pazar değişimleri (C), demografik değişimler (D), algı değişimleri ve yeni bilgiler (E). **Ekonomik krizler** (B) bu yedi temel kaynak arasında doğrudan sayılmamaktadır.