Birey Aileler Ve Sosyal Hizmet 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Sosyal hizmet; bireylerin, ailelerin ve toplulukların sosyal işlevselliğini artırmayı amaçlayan hem bilimsel bir disiplin hem de bir meslektir. Modernleşme, aile yapılarını ve bireylerin yaşam biçimlerini dönüştürürken, sosyal hizmet de bu yeni ihtiyaçlara yanıt vermek üzere bilimsel yöntemler (Sosyal Teşhis gibi) geliştirmiştir.

Modernleşme ve Aile

• Dönüşüm: Modern dönemle birlikte bireyselleşme artmış, aileler küçülmüş (çekirdek aile), kentleşme hızlanmış ve insanlar uzmanlaşmış (birbirine benzemeyen) işler yapmaya başlamıştır.
• Boşanma Nedenleri: Aile içi şiddet ve ekonomik problemler (geçim sıkıntısı) boşanmayı etkileyen mikro (hane içi) faktörlerdir. Enflasyon veya sanayileşme ise makro faktörlerdir.
• Hukuki Boyut: Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik birliğini eşler beraberce yönetir (Erkeğin reisliği kaldırılmıştır).

Sosyal Hizmet Müdahale Süreci

Sosyal hizmet müdahalesi, Mary Richmond’ın “Sosyal Teşhis” (1917) eseriyle bilimsel bir zemine oturmuştur.

• Süreç Adımları: Tanışma -> Ön Değerlendirme -> Planlama -> Uygulama -> Son Değerlendirme -> Sonlandırma -> İzleme.
• Son Değerlendirme: Hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığının ve başarının ölçüldüğü aşamadır.
• SİR (Sosyal İnceleme Raporu): Sosyal çalışmacının mesleki değerlendirmelerini içeren resmi rapordur.
• Amaç: Bireyi güçlendirmek ve sosyal işlevselliği artırmaktır. Egonun zayıflatılması bir amaç olamaz.

Kuramlar ve Teknikler

• Psikanalitik Yaklaşım: Yapısal model (İd/Ego/Süperego), Topografik model ve Psikoseksüel gelişim Freud’a aittir. “Bilişsel Çarpıtmalar” ise Bilişsel-Davranışçı yaklaşıma aittir.
• Yaşantısal Aile Terapisi (Satir): İletişim türleri; Yatıştırıcı, Suçlayıcı, Hesaplayıcı ve Dağıtıcı’dır. “Sezgisel” diye bir tür yoktur.
• Oyunla İletişim: Kendini sözel ifade etmekte zorlanan çocuklar için temel iletişim tekniğidir.

Risk Grupları ve Dezavantajlılık

• Çifte Dezavantaj: Birden fazla risk faktörünün bir arada olmasıdır (Örn: Engelli göçmen). Sadece “evsiz birey” tekil bir dezavantajdır.
• Madde Kullanımı: Alkol zihinsel aktiviteyi artırmaz, aksine baskılar (depresan etki).
• Hasta Yakınları: Hastalık süreci yakınların hayatının olağan akışını bozar, maddi/manevi yük getirir.

Aile Politikaları

• Muhafazakâr Model: Geleneksel aile yapısını koruyan, aileyi toplumun merkezine koyan ve devlet desteğini ikincil (tamamlayıcı) gören modeldir.
• Üçüncü Grup Politikalar: Aile danışmanlığı ve boşanma terapisi gibi rehberlik hizmetlerini içerir.

1. Aşağıdakilerden hangisi modern dönemle birlikte yaşanan dönüşümlerden biri değildir?

A) İnsanlar bireyselleşme yönünde değişim göstermiştir.
B) İnsanlar birbirlerine benzer işler yapmaya başlamıştır.
C) İnsanlarda tek yaşama arzusu gelişmiştir.
D) Kentleşme bu dönemin en önemli olgularından biridir.
E) Aileler giderek küçülmüştür.

Cevap : B) İnsanlar birbirlerine benzer işler yapmaya başlamıştır.

Açıklama : Modernleşme ve sanayileşme ile birlikte iş bölümü ve uzmanlaşma artmıştır. Emile Durkheim’ın da belirttiği gibi, modern toplumlarda insanlar birbirine benzer işler yapmak yerine (mekanik dayanışma), farklılaşmış ve uzmanlaşmış işler (organik dayanışma) yapmaya başlamışlardır.

2. Sosyal hizmet bilimi bir sistem içerisinde ilk olarak hangi bilimsel kitapta ele alınmıştır?

A) Sosyal Etik
B) Bilimsel Teşhis
C) Toplumsal Paradigmalar
D) Sosyal Teşhis
E) Bilim Sosyolojisi

Cevap : D) Sosyal Teşhis

Açıklama : Mary Richmond’ın 1917 yılında yayımladığı “Sosyal Teşhis” (Social Diagnosis) adlı eser, sosyal hizmetin bilimsel temellere dayanan bir meslek haline gelmesinde ve vaka çalışması yönteminin sistematize edilmesinde ilk ve en önemli kaynaktır.

3. Aşağıdakilerden hangisi vaka çalışmasının amaçlarından değildir?

A) Sosyal işlevselliği zedeleyecek sorunların önlenmesi
B) Bireyin egosunun zayıflatılması
C) Sosyal işlevsellikteki sorunların giderilmesi
D) Sosyal sorunları engelleyecek kaynakların geliştirilmesi
E) Bireysel içsel sorunlarının anlaşılması ve çözülmesi

Cevap : B) Bireyin egosunun zayıflatılması

Açıklama : Sosyal hizmetin amacı bireyi güçlendirmek, baş etme kapasitesini artırmak ve egosunu desteklemektir. Egonun zayıflatılması, bireyin sorun çözme kapasitesini düşüreceği için sosyal hizmetin amaçlarına aykırıdır.

4. I. Sanayileşme
II. Aile içi şiddet
III. Ekonomik problemler
IV. Enflasyon
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri boşanmayı etkileyen ev içi faktörlerdir?

A) I ve III
B) I ve II
C) Yalnız I
D) II, III ve IV
E) II ve III

Cevap : E) II ve III

Açıklama : Sanayileşme ve enflasyon, aileyi dışarıdan etkileyen makro/toplumsal faktörlerdir. Ancak **aile içi şiddet** ve ailenin kendi içindeki **ekonomik problemler** (geçim sıkıntısı, kaynak yönetimi vb.), boşanmayı etkileyen mikro/ev içi faktörlerdir.

5. Aşağıdakilerden hangisi çiftte dezavantajlılık durumlarına örnek olarak gösterilemez?

A) Bağımlı göçmen
B) Evsiz bağımlı
C) Hasta göçmen
D) Engelli göçmen
E) Evsiz birey

Cevap : E) Evsiz birey

Açıklama : Çifte dezavantajlılık, bireyin toplumsal hayatta birden fazla dışlanma nedeni veya risk faktörüne aynı anda sahip olmasıdır (Örn: Hem göçmen hem engelli). “Evsiz birey” seçeneğinde ise tek bir dezavantajlılık durumu ifade edilmiştir.

6. Planlı müdahale sürecinin hangi aşamasında, hedef ve amaçlara ne düzeyde ulaşılabildiğini ortaya koymak ve müracaatçının mevcut durumunu değerlendirmek gibi gündemler bulunmaktadır?

A) Planlama
B) Takip
C) Uygulama
D) Son değerlendirme
E) Tanışma

Cevap : D) Son değerlendirme

Açıklama : Müdahale sürecinin sonunda yapılan **Son Değerlendirme** aşaması, belirlenen hedeflere ne kadar ulaşıldığını, değişimin boyutunu ve müdahalenin başarısını ölçmeyi amaçlar.

7. Ailenin geleneksel iş bölümüne ve anne babanın çalışma statüsüne göre aileye ortalama seviyede bir destek veren; ayrıca aileyi toplum için çok özel bir yerde konumlandıran aile politikaları aşağıdakilerden hangisidir?

A) Muhafazakâr aile politikaları
B) Liberal aile politikaları
C) Sosyalist aile politikaları
D) Sosyal demokrat aile politikaları
E) Güney Avrupa modeli aile politikaları

Cevap : A) Muhafazakâr aile politikaları

Açıklama : Muhafazakâr (Korporatist) aile politikası modeli, aileyi ve geleneksel rolleri merkeze alır. Ailenin korunması esastır ancak devlet desteği genellikle aile kurumu işlevini yitirdiğinde devreye girer (tamamlayıcılık ilkesi).

8. Planlı müdahale süreci sırasıyla hangi aşamalardan oluşur?

A) Tanışma, Ön Değerlendirme, Planlama, Uygulama, Son Değerlendirme, Sonlandırma, İzleme
B) Tanışma, Ön Değerlendirme, Uygulama, Planlama, Son Değerlendirme, Sonlandırma, İzleme
C) Tanışma, Planlama, Uygulama, Ön Değerlendirme, Son Değerlendirme, Sonlandırma, İzleme
D) Tanışma, Planlama, Ön Değerlendirme, Uygulama, Son Değerlendirme, Sonlandırma, İzleme
E) Tanışma, Ön Değerlendirme, Planlama, Uygulama, Sonlandırma, Son Değerlendirme, İzleme

Cevap : A) Tanışma, Ön Değerlendirme, Planlama, Uygulama, Son Değerlendirme, Sonlandırma, İzleme

Açıklama : Sosyal hizmet müdahalesi mantıksal bir sıra izler: Önce ilişki kurulur (Tanışma), sorun analiz edilir (Ön Değerlendirme), ne yapılacağı belirlenir (Planlama), eyleme geçilir (Uygulama), sonuçlar ölçülür (Son Değerlendirme), ilişki bitirilir (Sonlandırma) ve sonrasında durum kontrol edilir (İzleme).

9. Sosyal çalışmacıların sıklıkla kullandığı oyunla iletişim tekniği daha çok hangi sosyal gruba yöneliktir?

A) Çocuklara
B) Gençlere
C) Orta yetişkinlere
D) İleri yetişkinlere
E) Yaşlılara

Cevap : A) Çocuklara

Açıklama : Çocuklar duygu ve düşüncelerini yetişkinler gibi sözel olarak ifade etmekte zorlanabilirler. Oyun, çocuğun doğal iletişim dilidir; bu nedenle oyun terapisi ve oyunla iletişim teknikleri temel olarak **çocuklara** yöneliktir.

10. Medeni Kanun’a göre ailenin birliği ve yönetimiyle ilgili hangisi doğrudur?

A) Birliği erkek yönetir.
B) Birliği eşler beraberce yönetirler.
C) Birliği kadın yönetir.
D) Ailede herhangi bir birlik ve yönetim söz konusu değildir.
E) Birlik konusunda kadın ve erkek söz sahibi değildir.

Cevap : B) Birliği eşler beraberce yönetirler.

Açıklama : 2002 yılında yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile “kocanın ailenin reisi olduğu” hükmü kaldırılmış, yerine “Evlilik birliğini eşler beraberce yönetirler” hükmü getirilmiştir.

11. Aşağıdakilerden hangisi alkolün etkilerinden biri değildir?

A) Konuşma yeteneğini zayıflatır.
B) Hafızayı zayıflatır.
C) Zihinsel aktiviteyi artırır.
D) Muhakeme yeteneğini zayıflatır.
E) Algıyı azaltır.

Cevap : C) Zihinsel aktiviteyi artırır.

Açıklama : Alkol, merkezi sinir sistemi üzerinde baskılayıcı (depresan) bir etkiye sahiptir. Zihinsel aktiviteyi artırmaz; aksine algı, hafıza, muhakeme ve motor becerileri yavaşlatır ve zayıflatır.

12. Aşağıdakilerden hangisi müdahale öncesi hazırlık aşamasında dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi değildir?

A) Bilişsel beceriler
B) Veri toplama
C) Teknik hususlar
D) İlişki kurma becerileri
E) İsteksiz/gönülsüz müracaatçıyla çalışma

Cevap : B) Veri toplama

Açıklama :

13. Hastalık sürecinde hasta yakınlarının durumlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Hastalık sebebiyle işlerinden ayrılmak zorunda kalabilirler.
B) Psikolojik zorlanma yaşayabilirler.
C) Günlük alışkanlıklarında aksaklıklar meydana gelebilir.
D) Hayatları olağan akışında devam eder.
E) Bakım yükü hasta yakınlarını çeşitli açılardan zorlayabilir.

Cevap : D) Hayatları olağan akışında devam eder.

Açıklama : Ciddi bir hastalık süreci, sadece hastayı değil, hasta yakınlarını da derinden etkiler. Bakım yükü, maddi zorluklar ve duygusal stres nedeniyle hayatın olağan akışı genellikle bozulur.

14. Sosyal hizmet uygulamasında bireyle görüşmenin aşamaları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Bilgi verme, karşılama, bilgi alma
B) Bilgi alma, bilgi verme, karşılama
C) Karşılama, bilgi alma, bilgi verme
D) Bilgi alma, karşılama, bilgi verme
E) Karşılama, bilgi verme, bilgi alma

Cevap : C) Karşılama, bilgi alma, bilgi verme

Açıklama : Standart bir görüşme akışı; öncelikle müracaatçıyı **karşılama** ve ilişki kurma, ardından sorunu anlamak için **bilgi alma** ve son olarak çözüm yolları veya süreç hakkında **bilgi verme** şeklinde ilerler.

15. Sosyal çalışmacıların planlı müdahale sürecinde kullandıkları mesleki raporlarına ne ad verilir?

A) Mesleki Denetim Raporu (MDR)
B) Planlı Müdahale Raporu (PMR)
C) Sosyal İnceleme Raporu (SİR)
D) Sosyal Denetim Raporu (SDR)
E) Mesleki İnceleme Raporu (MİR)

Cevap : C) Sosyal İnceleme Raporu (SİR)

Açıklama : Sosyal çalışmacıların müracaatçının durumu, çevresi ve ihtiyaçları hakkında detaylı değerlendirmelerini içeren resmi belgeye **Sosyal İnceleme Raporu (SİR)** denir.

16. Birey ve aileyle sosyal çalışma uygulamalarına göre aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Sosyal hizmette bireylerin sorunları her zaman tekil olarak çalışılır.
B) Geçmişten günümüze aile profillerinde hiçbir değişiklik yaşanmamıştır.
C) Birey ve aile sorunları bütünlük arz eder.
D) Yoksulluk bir ailede yalnızca ebeveynleri ilgilendirir.
E) Ailede bağımlı bir bireyin bulunması aile için sorun oluşturmaz.

Cevap : C) Birey ve aile sorunları bütünlük arz eder.

Açıklama : Sistem yaklaşımına göre birey, ailenin bir parçasıdır. Bireyin sorunu aileyi, ailenin sorunu bireyi etkiler. Bu nedenle sorunlar tekil değil, bütüncül bir yaklaşımla ele alınır.

17. Aşağıdakilerden hangisi yaşantısal aile kuramına göre insanların benimsediği iletişim türlerinden değildir?

A) Rasyonel analizci
B) Yatıştırıcı
C) Alakasız
D) Suçlayıcı
E) Sezgisel

Cevap : E) Sezgisel

Açıklama : Virginia Satir’in yaşantısal aile terapisinde tanımladığı stres altındaki iletişim kalıpları şunlardır: Yatıştırıcı, Suçlayıcı, Hesaplayıcı (Rasyonel Analizci) ve Dağıtıcı (Alakasız). “Sezgisel” bu sınıflandırmada yer alan bir tür değildir.

18. Aşağıdakilerden hangisi psikanalitik yaklaşımla ilgili değildir?

A) Yapısal model
B) Benliğin savunma mekanizmaları
C) Topografik model
D) Psikoseksüel gelişim aşamaları
E) Bilişsel çarpıtmalar

Cevap : E) Bilişsel çarpıtmalar

Açıklama : Yapısal model (İd, Ego, Süperego), Topografik model (Bilinç, Bilinçdışı) ve Psikoseksüel gelişim Freud’un psikanalitik kuramına aittir. **Bilişsel çarpıtmalar** ise Aaron Beck’in Bilişsel Davranışçı Terapisi’ne ait bir kavramdır.

19. Aile danışmanlığı, aile arabuluculuğu, boşanma ve çift terapisi gibi hizmetler kaçıncı grup aile politikalarındandır?

A) Üçüncü grup
B) İkinci grup
C) Birinci grup
D) Beşinci grup
E) Dördüncü grup

Cevap : A) Üçüncü grup

Açıklama :

20. Yunancada “bilgece bir eylem yolu arayışı” anlamına gelen ve pratikte çoğu zaman ahlak kavramıyla aynı anlamda kullanılan kavrama ne denir?

A) İdea
B) Kavram
C) Retorik
D) Etik
E) Fenomen

Cevap : D) Etik

Açıklama : **Etik**, ahlaki değerler, ilkeler ve doğru eylem üzerine felsefi düşünmeyi ifade eder. Kökeni itibarıyla karakter ve alışkanlık anlamına gelse de felsefi bağlamda bilgece ve doğru eylemi arama disiplinidir.