Sosyolojiye Giriş-1 2023-2024 Final Soruları

Bu makale, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi (Auzef) Sosyoloji Lisans programında okuyan öğrencilere yöneliktir. “Sosyolojiye Giriş-1” dersi kapsamında, sosyolojinin temel kavramları, teorisyenleri ve sosyolojik düşünce akımları üzerine odaklanılmaktadır. Sosyoloji, toplumların yapısal dinamiklerini, sosyal ilişkileri, kültürel olguları ve bu olguların bireyler üzerindeki etkilerini inceleyen bir bilim dalıdır. Lolonolo.com olarak, bu makale ile öğrencilere sosyolojinin temelini oluşturan konulara dair kapsamlı bir rehber sunmayı amaçlıyoruz.

Kültürel Gecikme Kuramı ve W. F. Ogburn

Kültürel gecikme kuramı, W. F. Ogburn tarafından geliştirilmiştir. Bu kuram, toplumun maddi ve manevi kültür unsurlarının farklı hızlarda değiştiğini ve bu durumun sosyal uyumsuzluklara yol açabileceğini öne sürer. Maddi kültürün hızlı gelişimi karşısında, manevi kültürün adapte olma sürecinin daha yavaş olması kültürel gecikmeye neden olur.

Ziya Gökalp ve Emile Durkheim’ın Etkisi

Ziya Gökalp’in sosyoloji anlayışı, Emile Durkheim’ın sosyolojik teorilerinden derin bir şekilde etkilenmiştir. Gökalp, Durkheim’ın toplumsal dayanışma, sosyal faktörler ve toplumun moral yapısı üzerine kurulu teorilerini Türk toplumu bağlamında yeniden yorumlamıştır.

Statü ve Sosyal Rol

Statü, bir bireyin toplum yapısı içindeki yerini, konumunu ve mevkisini ifade eder. Her statü, bireye özgü haklar ve sorumluluklar yükler ve toplumsal ilişkilerde bireyin rolünü belirler. Charles H. Cooley, toplumsal grupları birincil ve ikincil gruplar olarak ikiye ayırırken, statülerin ve rollerin sosyal ilişkilerde merkezi bir öneme sahip olduğunu vurgular.

Kültürel Gecikme ve Toplumsal Değişme

Kültürel gecikme, toplumsal değişmenin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Toplumun maddi kültür unsurları, teknolojik gelişmelerle hızla evrilirken, manevi kültür unsurları (normlar, değerler, inançlar) bu değişimlere ayak uydurmakta zorlanabilir. Bu durum, toplum içinde çeşitli sosyal sorunlara yol açabilir.

Anahtar Statü ve Toplumsal Ayrışma

Anahtar statü, bireyin toplumsal yapı içindeki en belirgin ve tanımlayıcı statüsüdür. Bu statü, bireyin diğer statülerinden daha önemli rol ve sorumluluklar yükler. Toplumsal ayrışma ise, statülere bağlı olarak toplumsal rollerin, hakların ve sorumlulukların ayrıştırılması sürecidir.

Toplumsal Gruplar ve Dayanışma Türleri

Toplumsal gruplar, ortak değerler ve normlar etrafında organize olan bireylerin oluşturduğu yapılar olarak tanımlanır. Emile Durkheim, toplumsal dayanışmayı organik ve mekanik olmak üzere iki temel türe ayırır. Mekanik dayanışma, benzerliklere dayanan ve geleneksel toplumlarda görülen bir dayanışma türüyken, organik dayanışma, iş bölümü ve bireysel farklılıkların arttığı modern toplumlarda ortaya çıkar.

Bu makale, sosyolojinin temel kavramlarına genel bir bakış sunmakta ve Auzef öğrencilerinin “Sosyolojiye Giriş-1” dersiyle ilgili soruları çözme konusunda yardımcı olmayı hedeflemektedir. Lolonolo.com olarak, öğrencilerin akademik başarılarını desteklemek ve sosyolojinin zengin dünyasını keşfetmelerine yardımcı olmak amacındayız.

@lolonolo_com

1. Kültürel gecikme kuramı aşağıdaki düşünürlerin hangisine aittir?

A) W. F. Ogburn
B) Arnold Toynbee
C) Pitirim A. Sorokin
D) Vilfredo Pareto
E) H. Spencer

Cevap : A) W. F. Ogburn

2. Ziya Gökalp’in sosyoloji anlayışının temelinde aşağıdaki sosyologlardan hangisi bulunmaktadır?

A) Saint Simon
B) Max Weber
C) Emile Durkheim
D) Karl Marx
E) Frederic Le Play

Cevap : C) Emile Durkheim

3. Bireyin toplum yapısı içindeki yeri, konumu, mevkisi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Benlik
B) Statü
C) Kimlik
D) Kişilik
E) Sosyal kişilik

Cevap : B) Statü

4. “Kültürel gecikme” kavramının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türkiye’de kültürel değişme yavaş gerçekleşmektedir.
B) Bazı toplumlar diğerlerinden daha hızlı değişmektedir.
C) Kültürün bazı unsurları diğerlerinden daha hızlı değişmektedir.
D) Bazı insanlar diğerlerine göre daha az kültürleşmişlerdir.
E) Bazı toplumlar başka kültürlerden daha yavaş değişmektedir.

Cevap : C) Kültürün bazı unsurları diğerlerinden daha hızlı değişmektedir.

5. Toplumsal grupları birincil ve ikincil gruplar şeklinde iki kısma ayıran sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

A) Frederic Le Play
B) Auguste Comte
C) Emile Durkheim
D) Charles H. Cooley
E) Wilbert E. Moore

Cevap : D) Charles H. Cooley

6. Aşağıdakilerden hangisi temel tabakalaşma tiplerinden biri değildir?

A) Kölelik
B) Zümre / Feodalite
C) Kast
D) Toplumsal sınıf
E) Aile

Cevap : E) Aile

7. “Statülere belirgin toplumsal roller, hak ve sorumluluk dizileri bağlayarak diğer statülerden ayırma süreci” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Toplumsal tabakalaşma
B) Anahtar statü
C) Toplumsal ayrışma
D) Rol seti
E) Rol beklentisi

Cevap : C) Toplumsal ayrışma

8. Sabahattin Bey’in Osmanlı Devleti’nin temel sorununun ne olduğuna ve nasıl çözülebileceğine dair siyasal yaklaşımlarını sosyal bilimlerde kuramsal bir düzlemde ifade ederken ve savunurken teorik açıklamalarından ve kavramlarından genişçe yararlandığı iki Fransız düşünür aşağıdakilerden hangileridir?

A) Frederic Le Play – Edmond Demolins
B) Saint-Simon – Rene Worms
C) Emile Durkheim – Pierre Bourdieu
D) Auguste Comte – Saint-Simon
E) Emile Durkheim – Marcel Mauss

Cevap : A) Frederic Le Play – Edmond Demolins

9. Ahmet Bey başarılı bir kardiyoloji doktorudur. İki çocuk babası Ahmet Bey, komşularıyla da iyi ilişkilere sahiptir. Kendisine ait özellikleri hiç değişmediği hâlde, içinde bulunduğu her toplumsal grup kendisinden farklı roller icra etmesini beklemektedir. Ahmet Bey, günlük hayatında bulunduğu statülere uygun rolleri yerine getirse de doktor olduğunu hiç bir zaman unutmamakta, çevresi de en fazla onun bu rolünü vurgulamaktadır.
Yukarıdaki paragrafta anlatılan örnek, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilgilidir?

A) Toplumsal farklılaşma
B) Toplumsallaşma
C) Toplumsal rol
D) Anahtar statü
E) Toplumsal prestij

Cevap : D) Anahtar statü

10. Aşağıdakilerden hangisi maddi kültür ögeleri arasında yer almaktadır?

A) Araç gereçler
B) İnançlar
C) Gelenekler
D) Değerler
E) Ahlak kuralları

Cevap : A) Araç gereçler

11. Dayanışma türlerini organik dayanışma ve mekanik dayanışma olmak üzere iki kısma ayıran sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

A) Auguste Comte
B) Karl Marx
C) Charles H. Cooley
D) Emile Durkheim
E) Frederic Le Play

Cevap : D) Emile Durkheim

12. Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi kitleye örnek olarak verilemez?

A) Hürriyet gazetesi okurları
B) Neşet Ertaş hayranları
C) Tomtom Mahallesi sakinleri
D) Q. Tarantino hayranları
E) Evlilik programları izleyicileri

Cevap : C) Tomtom Mahallesi sakinleri

13. Geleneksel toplumlarda görülen geniş aile tipi, sanayileşme ile birlikte yerini çekirdek aileye bırakmaya başlamıştır.
Yukarıdaki gözlem aşağıdakilerden hangisinin kanıtı olabilir?

A) Toplumsal dayanışma
B) Toplumsal değişme
C) Toplumsal çözülme
D) Toplumsal etkileşim
E) Toplumsal tabakalaşma

Cevap : B) Toplumsal değişme

14. Türk sosyoloji tarihi içindeki gelenekler ile ilgili aşağıda yer verilen yargılardan hangisi yanlıştır?

A) Weber’in sosyolojisi, Türkiye’de Prens Sabahattin Bey tarafından tanıtılmış ve temsil edilmiştir.
B) Ziya Gökalp’in sosyoloji kuramının kökeninde Emile Durkheim’in sosyolojik yaklaşımları bulunur.
C) Sabahattin Bey, Teşebbüs-i Şahsi ve Adem-i Merkeziyeti Cemiyeti’nin kurucusudur.
D) Sabahattin Bey, Osmanlı toplumunun kalkınabilmesi için tecemmüî (cemaatçi) toplum tipinden infiradî (bireyci) toplum tipine geçilmesi gerektiğini savunmuştur.
E) Türk sosyolojisi ilk döneminde devletin beka meselesini merkeze almış ve bu yönüyle de makro siyasetle yakın bir ilişki içinde olmuştur.

Cevap : A) Weber’in sosyolojisi, Türkiye’de Prens Sabahattin Bey tarafından tanıtılmış ve temsil edilmiştir.

15. Aynı sanatçıyı dinleyen insanlar “kitle”; bu sanatçının konserinde bir araya gelenler “yığın” olarak adlandırılır. Kitle ile yığın arasındaki ayrımı belirleyen temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kültürel değer
B) Fiziki yakınlığın olup olmaması
C) Ortak duygu
D) Ortak amaç
E) Moda anlayışı

Cevap : B) Fiziki yakınlığın olup olmaması

16. Statüler ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Statüler bazı haklar sağlar ve sorumluluk gerektirir.
B) Statüler her zaman bireyin iradesi ile gerçekleşir.
C) Statüler arasında sürekli ilişki vardır.
D) Belli bir statünün toplumsal hiyerarşi içerisindeki önemi toplumdan topluma değişir.
E) Birey aynı anda birden çok statüye sahip olabilir.

Cevap : B) Statüler her zaman bireyin iradesi ile gerçekleşir.

17. Batı sosyolojisinde “cemaat – cemiyet” ayrımı aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?

A) Auguste Comte
B) Frederic LePlay
C) Friedrich Engels
D) Ferdinand Tönnies
E) Saint-Simon

Cevap : D) Ferdinand Tönnies

18. “Açık işlevler” ve “örtük işlevler” ayrımını yapan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

A) Lewis Coser
B) Emile Durkheim
C) Talcott Parsons
D) Randall Collins
E) Robert K. Merton

Cevap : E) Robert K. Merton

19. Kültür, toplumsal yapı ve gündelik hayat arasındaki ilişki ve popüler kültür üzerine yoğunlaşan okul / ekol aşağıdakilerden hangisidir?

A) Annales Okulu
B) Le Play Okulu
C) Frankfurt Okulu
D) Chicago Okulu
E) Birmingham Çağdaş Kültürel İncelemeler Merkezi

Cevap : E) Birmingham Çağdaş Kültürel İncelemeler Merkezi

20. I. Kültür, toplumsal etkileşimin ürünüdür.
II. Kültür, çevremizin insan eseri olan kısmıdır.
Yukarıda yer verilen ifadelerde kültürün hangi özelliğine vurgu yapılmaktadır?

A) Toplumdan topluma değişiklik göstermesi
B) Toplumsal birliği sağlayıcı olması
C) İnsan ihtiyaçlarına cevap vermesi
D) Toplumlar arasındaki ilişkilerden etkilenmesi
E) İnsan tarafından yaratılmış olması

Cevap : E) İnsan tarafından yaratılmış olması