Siyaset Sosyolojisi 2023-2024 Bütünleme Soruları (Siyaset Bilimi)

Siyaset Sosyolojisi: Toplumsal Dinamikler ve Politik Süreçler

Siyaset sosyolojisi, toplumsal yapılar, hareketler ve politik süreçler arasındaki etkileşimi inceler. Bu disiplin, toplumsal değişimleri, siyasal iktidarın dağılımını ve bu süreçlerin bireyler üzerindeki etkilerini kapsar. İstanbul Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi (AUZEF) Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümü öğrencileri için hazırlanan bu makale, siyaset sosyolojisinin temel kavram ve teorilerini ele alarak, öğrencilere sınav sorularını daha derinlemesine anlamaları için bir rehber sunmayı amaçlar.

Toplumsal Hareketler ve Siyasal Süreçler

Toplumsal hareketler, kolektif eylemler aracılığıyla sosyal, ekonomik veya politik değişiklikler talep eden gruplardır. Bu hareketlerin ortaya çıkışını açıklayan “kaynakların harekete geçirilmesi”, “siyasi süreç” ve “siyasal fırsat yapısı” kavramları, hareketlerin nasıl ve neden başarılı olduğunu ya da başarısız olduğunu anlamamıza yardımcı olur. Çoğulcu bakış açısı, toplumsal hareketlerin çeşitli kaynaklardan nasıl destek aldığını ve siyasal sistem içindeki fırsatları nasıl değerlendirdiğini inceler.

Türk Modernleşmesi ve Edebiyat

Türk modernleşmesi, sosyal ve politik değişimlerle birlikte kültürel ve edebi alanlarda da kendini göstermiştir. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” romanı, Türk toplumunun modernleşme sürecinde yaşadığı iç çatışmaları ve zaman algısındaki dönüşümü ele alır. Bu eser, zamanın sosyal ve siyasal yapılar üzerindeki etkisini ve bireysel kimlik arayışını simgeleyen bir metafor olarak öne çıkar.

Demokrasi ve İçsel Çelişkiler

J. A. Schumpeter, demokrasinin içsel çelişkiler barındırdığını ve bu çelişkilerin demokratik sistemlerin işleyişini etkileyebileceğini savunur. Schumpeter’a göre, demokrasi rekabetçi bir liderlik mücadelesidir ve bu süreç, çeşitli sosyal ve ekonomik grupların çıkar çatışmalarını içerir. Demokrasinin temelinde yatan bu çelişkiler, politik sistemin sürekli evrim geçirmesine neden olur.

Siyasal Elitler ve Toplumsal Sınıflar

G. Mosca, toplumların yönetici sınıflar (elitler) ve yönetilen sınıflar olarak ikiye ayrıldığını belirterek, siyasal elit teorisinin temellerini atmıştır. Bu teori, iktidarın nasıl elde edildiği, sürdürüldüğü ve devredildiği konularında önemli bir çerçeve sunar. Mosca’ya göre, siyasal elitler, toplumsal düzenin korunması ve yönetilmesinde kritik bir role sahiptir.

Refah Devleti ve Sosyal Politikalar

Refah devleti, vatandaşlarının iktisadi, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlayan devlet politikaları bütünüdür. G. Esping-Andersen, refah devleti uygulamalarını tipolojik bir yaklaşımla sınıflandırır ve bu uygulamaların toplumsal refah üzerindeki etkilerini inceler. Refah devleti, sosyal adaletin sağlanması, fırsat eşitliğinin artırılması ve toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi açısından önemlidir.

Siyaset Sosyolojisi ve Toplumsal Değişim

Siyaset sosyolojisi, toplumsal değişim süreçlerini ve bu süreçlerin siyasal yapılar üzerindeki etkisini inceler. Toplumsal tabakalaşma, elit teorileri, demokrasi ve refah devleti gibi konular, siyasal sosyolojinin ana ilgi alanlarındandır. Bu disiplin, toplumsal dinamiklerin ve politik süreçlerin kapsamlı bir anlayışını sağlayarak, öğrencilere siyasal dünyayı analiz etme ve eleştirel düşünme becerileri kazandırır.

lolonolo.com olarak, bu makaleyle AUZEF Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans öğrencilerine siyaset sosyolojisi konularında kapsamlı bir bakış sunmayı ve sınav hazırlıklarında onlara destek olmayı amaçlıyoruz. Siyaset sosyolojisinin temel kavramları ve teorileri, öğrencilere toplumsal ve siyasal olayları daha iyi anlama ve yorumlama fırsatı sunar.

@lolonolo_com

1. Toplumsal hareketlerin ortaya çıkışını “kaynakların harekete geçirilmesi”, “siyasi süreç” ve “siyasal fırsat yapısı” kavramlarıyla açıklayan bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İşlevselci bakış açısı
B) Despotik bakış açısı
C) Demokratik bakış açısı
D) Marxist bakış açısı
E) Çoğulcu bakış açısı

Cevap : A) İşlevselci bakış açısı

2. Türk modernleşmesini zaman boyutunda ele alan roman ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yakup Kadri Karaosmanoğlu-Yaban
B) Orhan Pamuk-Benim Adım Kırmızı
C) Reşat Nuri Güntekin-Anadolu Notları
D) Refik Halit Karay-Üç Nesil Üç Hayat
E) Ahmet Hamdi Tanpınar-Saatleri Ayarlama Enstitüsü

Cevap : E) Ahmet Hamdi Tanpınar-Saatleri Ayarlama Enstitüsü

3. “Klasik demokrasi içsel çelişkiler barındırır” diyen düşünür kimdir?

A) G. Sartori
B) F. Hayek
C) G. W. Bush
D) J. S. Mill
E) J. A. Schumpeter

Cevap : E) J. A. Schumpeter

4. “Toplumlar, yönetici sınıflar ve yönetilen sınıflar olarak ikiye ayrılırlar” ifadesi hangi düşünüre aittir?

A) E. Durkheim
B) K. Marx
C) G. Mosca
D) G. Clooney
E) L. Athusser

Cevap : C) G. Mosca

5. Aşağıdaki ifadelerden hangisi Simmel’in toplumsal ilişkilere dair fikirlerinden biri olamaz?

A) İktidar arzusu bireyin değil toplumun güdüleyicisidir.
B) İnsan davranışlarını belirleyen kişisel çıkar ve ihtiraslardır.
C) İnsan etkinlikleri toplumsal gruplar içinde gelişir.
D) İnsan etkinlikleri genel biçimler dahilinde şekillenir.
E) Birey kendisini başkalarıyla olan etkileşimleri üzerinden açıklar.

Cevap : A) İktidar arzusu bireyin değil toplumun güdüleyicisidir.

6. Aşağıdaki ifadelerden hangisi “seçkinci kuramın” savunduğu fikirlerden birisidir?

A) Toplumsal seçkinci kuramın en önemli temsilcisi K. Marx’tır.
B) Toplumsal seçkinler sadece siyasetle uğraşanlar arasından çıkar.
C) Toplumsal seçkinler heterojen bir gruptur.
D) Toplumsal seçkinler arasında çıkar çatışması kaçınılmazdır.
E) Toplumsal seçkinler iktisadi, sosyal ve kültürel değerlerden en yüksek payı alanlardır.

Cevap : E) Toplumsal seçkinler iktisadi, sosyal ve kültürel değerlerden en yüksek payı alanlardır.

7. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi “soyut hümanizm” kavramı ile ilişkili değildir?

A) Fransız devriminin eşitlik ilkesi ve hümanizm anlayışının sonucudur.
B) Bireylerin kral, aşiret veya soy bağlarını koparır.
C) Ortak dil ve kültür temelinde bağlar kurar.
D) Sınıf farklarının ortadan kalkması gereğine vurgu yapar.
E) Soyut hümanizmin önünü kesen Milliyetçilik düşüncesidir.

Cevap : E) Soyut hümanizmin önünü kesen Milliyetçilik düşüncesidir.

8. Refah devleti uygulamaları konusunda çalışmalarıyla bilinen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

A) A. Gramschi
B) S. Hall
C) G. Esping-Andersen
D) D. Held
E) L. Althusser

Cevap : C) G. Esping-Andersen

9. Aşağıdakilerden hangisi refah devletin siyasal uygulamalarında geçerli yaklaşımlardan birisi değildir?

A) Kurumsal yaklaşım
B) Siyasi kültür yaklaşımı
C) Sistem yaklaşımı
D) Post-modern yaklaşım
E) Sınıfsal ittifak yaklaşımı

Cevap : D) Post-modern yaklaşım

10. Aşağıdaki ifadelerden hangisi “liberal sivil toplum” anlayışı açısından yanlıştır?

A) Sivil toplum, normlar çerçevesinde toplumsallaşma alanıdır.
B) Sivil toplum, devletle birey arasında aracı rolündedir.
C) Sivil toplum, demokratik ülkelerde askerlerin dışındaki herkesi kapsar.
D) Sivil toplum, iktidarı dengeleyici bir rol oynar.
E) Sivil toplum, yasalarla düzenlenmiş özgürlük alanıdır.

Cevap : C) Sivil toplum, demokratik ülkelerde askerlerin dışındaki herkesi kapsar.

11. Aşağıdakilerden hangisi kapitalizmi niteleyen ifadelerden birisi değildir?

A) Sermaye birikimine dayanması
B) Devletin gerektiğinde piyasalara etkin müdahalesi
C) Fiyatların serbest piyasada belirlenmesi
D) Üretim araçlarının özel mülkiyetine dayanması
E) Üretimin kâr amacıyla yapılıyor olması

Cevap : B) Devletin gerektiğinde piyasalara etkin müdahalesi

12. Refah devleti tanımı için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Toplumsal refahın adil dağıtılmasını tamamen piyasa mekanizmalarına bırakır.
B) Temel hak ve özgürlükler güvence altına alınır.
C) Vatandaşların iktisadi ve sosyal imkânlarını korur ve geliştirir.
D) Toplumsal refahın adil dağıtılmasını gözetir.
E) Vatandaşlar arasında fırsat eşitliği için gerekli her türlü müdahaleyi yapar.

Cevap : A) Toplumsal refahın adil dağıtılmasını tamamen piyasa mekanizmalarına bırakır.

13. Aşağıdakilerden hangisi “Kötü Milliyetçilik” tanımıyla bağdaşmaz?

A) Halk/Millet kavramına dayanır.
B) Bireylerin talep ve beklentilerini kollektif çıkarın önünde görür.
C) Muhafazakârdır.
D) Akıldan çok duygulara hitap eder.
E) Despotik devlet yapılarında ortaya çıkar.

Cevap : B) Bireylerin talep ve beklentilerini kollektif çıkarın önünde görür.

14. Tarih boyunca toplumsal hareketleri tetikleyen temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mutluluk arayışı
B) Eşitlik arayışı
C) Üstünlük arayışı
D) Ayrıcalık arayışı
E) Zenginlik arayışı

Cevap : B) Eşitlik arayışı

15. Aşağıdakilerden hangisi gelişmekte olan toplumların iktisadi düzlemde karşılaştığı sorunlardan birisi değildir?

A) Giderek büyüyen iş bölümü
B) Geleneksel otoriterliğin giderek zayıflaması
C) Yönetim tekniklerinin artan kullanımı
D) Ticari yeteneklerin artması
E) Teknolojinin ilerlemesi

Cevap : B) Geleneksel otoriterliğin giderek zayıflaması

16. “Tüketim toplumu” kavramı açısından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Her türlü mal kullanım değeri için satın alınır.
B) Tüketiciler gereksiz yere alış-veriş yaparlar.
C) Tüketiciler bir malı sembolik değeri için alır.
D) Üretim kapasitesi düşük toplumdur.
E) Sadece tüketim malları üretebilen bir toplumdur.

Cevap : C) Tüketiciler bir malı sembolik değeri için alır.

17. Toplumsal tabakalar arasındaki farklılıkların azalmasına dikkat çeken kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yeni demokrasi
B) Yeni sermaye
C) Yeni milliyetçilik
D) Yeni toplumsallık
E) Yeni refah devleti

Cevap : D) Yeni toplumsallık

18. Kapitalizm kavramına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kapitalist sistemde sermaye, para ve kâr üçgeni ideoloji sayesinde sürdürülebilir.
B) Kapitalizm modernleşmenin iktisadi boyutunu oluşturur.
C) K. Marx için kapitalizm bir ideoloji meselesidir.
D) Kapitalizm devlet için üretim yapar.
E) M. Weber kapitalizmi insan doğasının yansıması olarak görür.

Cevap : D) Kapitalizm devlet için üretim yapar.

19. Aşağıdaki düşünürlerden hangisi “sosyalleşme” olgusunu toplum çözümlemesinin merkezine koyar?

A) K. Marx
B) A. Tocqueville
C) M. Weber
D) G.Simmel
E) M. Sheriff

Cevap : D) G.Simmel

20. Devletin “özerklik” ve “kapasitesine” dair aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

A) Devlet dışı aktörlerden kaynak bağımsızlığı devletin Özerkliğini etkiler.
B) Devletin yapısını belirleyen “Yapısal Kaynak Potansiyeli” değişebilir.
C) Özerklik göreli ve değişkendir.
D) Devletin gücü göreli ve değişkendir.
E) Krizler yada devrimler özerklik durumunu değiştirir.

Cevap : A) Devlet dışı aktörlerden kaynak bağımsızlığı devletin Özerkliğini etkiler.