İlk Yardım 2024-2025 Bütünleme Soruları (Güz)

Giriş

İlk yardım, herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun daha kötüye gitmesini önleyebilmek amacıyla olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut olanaklar ile yapılan ilaçsız uygulamalardır. Acil bir durumda ilk olarak yapılması gereken, sakin kalıp “112” Acil Yardım’ı aramak ve olay yeri, yaralı sayısı ve durumu gibi net bilgiler vermektir; yaralının kişisel istekleri gibi ilgisiz bilgilerle zaman kaybedilmemelidir.

Hasta/Yaralının Değerlendirilmesi ve Temel Yaşam Desteği

İlk yardımın temel adımı, yaralının yaşamsal fonksiyonlarını değerlendirmektir. Bilinç durumu kontrol edilir. “Kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybına bayılma“, dış uyarılara yanıtın olmadığı “uzun süreli bilinç kaybına ise koma” denir. Bilinci kapalı ancak solunumu olan bir yaralıya, dilin geriye kaçmasını ve kusmuğun solunum yolunu tıkamasını önlemek için “koma pozisyonu” (derlenme pozisyonu) verilir. “Nabız” ise şah damarı veya ön-kol damarı gibi ana atardamarlardan kontrol edilir; “avuç içi damarı” nabız alınan bir bölge değildir. Solunum ve dolaşım durmuşsa, yetişkin bir hastada “30 kalp masajı ve ardından 2 suni solunum” ritmiyle Temel Yaşam Desteği’ne başlanır.

Yaralanmalarda İlk Yardım

Farklı yaralanma türleri, farklı ilk yardım müdahaleleri gerektirir. “Kapalı kırık”, kemik bütünlüğünün bozulduğu ancak derinin sağlam olduğu kırık türüdür. “Çıkık” durumunda ise en önemli kural, eklemi yerine oturtmaya çalışmamaktır; eklem “aynen bulunduğu şekilde tespit edilerek” hareketsiz hale getirilmelidir. “Delici göğüs yaralanmalarında” ise, yaralanan bölgenin üzeri, üç tarafı kapalı bir tarafı açık bırakılan plastik bir poşetle kapatılarak akciğerin sönmesi engellenmeye çalışılır.

Özel Durumlar: Zehirlenmeler, Sokmalar ve Boğulma

Zehirlenmeler: Sindirim yoluyla zehirlenmelerde, hekim tavsiyesi olmadan hastayı kusturmak veya “tuzlu yoğurt ya da süt” gibi maddeler vermek yanlış ve tehlikelidir. Doğalgaz gibi solunum yolu zehirlenmelerinde ise yaralıyı hemen temiz havaya çıkarmak esastır; “kolonya koklatmak” gibi uygulamalardan kesinlikle kaçınılmalıdır.

Akrep Sokması: Doğru ilk yardım, “yara üzerine hiçbir girişim yapılmamasıdır”. Yara kesilmez, emilmez veya ovulmaz. Ağrı ve şişlik gibi lokal reaksiyonların yanı sıra, “halsizlik” gibi zehrin vücuda yayıldığını gösteren genel belirtiler de takip edilmelidir.

Boğulma: Boğulma belirtileri arasında nefes almada güçlük ve morarma bulunur, “yüksek ateş” ise bu belirtilerden biri değildir. Bilinci kapalı veya yarı kapalı bir boğulma vakasına “maden suyu içirmek” gibi ağızdan sıvı verme girişimleri kesinlikle yapılmamalıdır.

Hasta/Yaralı Taşıma Teknikleri

Hasta veya yaralıyı taşırken güvenlik en önemli önceliktir. Kısa mesafede kucakta taşıma gibi yöntemler uygulanırken yavaş ve dengeli adımlar atılmalı, asla “koşarak” hareket edilmemelidir. Birden fazla ilkyardımcı varsa, iki, üç veya dört elle yapılabilen “altın beşik” yöntemi kullanılabilir; bu yöntem tek elle yapılamaz. Sedye ile taşımada ise sedye daima “yatay” konumda tutulmalı, asla düşey olmamalıdır. En önemlisi, “omurilik yaralanması” şüphesi olan bir yaralı, baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan, genellikle en az “3-4 kişi” tarafından uygulanan karşılıklı durarak kaldırma (köprü tekniği) gibi özel tekniklerle taşınmalıdır.

Sonuç

Doğru ve zamanında yapılan ilk yardım, hayat kurtarır. Bu süreçte ne yapılacağını bilmek kadar ne yapılmayacağını bilmek de önemlidir. 0 kan grubunun “genel verici”, AB kan grubunun ise “genel alıcı” olması gibi temel tıbbi bilgiler de acil durumlarda önem kazanabilir. Her bireyin temel ilk yardım bilgisine sahip olması, toplum sağlığı için atılacak en önemli adımlardan biridir.

1. Kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybına ….. denirken dışarıdan gelen uyarılara karşı tepkinin azalması ya da yok olması ile ortaya çıkan uzun süreli bilinç kaybına ….. denir. Yukarıdaki boşluklara sırasıyla gelmesi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) koma senkop
B) bayılma – koma
C) bayılma senkop
D) senkop – beyin ölümü
E) sinir krizi – senkop

Cevap : B) bayılma – koma

Açıklama : Tıpta kısa süreli ve geçici bilinç kaybı bayılma (senkop) olarak adlandırılırken, uyarılara yanıtın olmadığı uzun süreli bilinç kaybı durumu koma olarak tanımlanır.

2. Aşağıdakilerden hangisi akrep sokmalarında doğru bir ilk yardım uygulamasıdır?

A) Yara üzerine hiçbir girişim yapılmaz.
B) Yaralı oturur pozisyonda tutulur.
C) Yaralı bölge hareket ettirilir.
D) Yaraya sıcak uygulama yapılır.
E) Kan dolaşımını hızlandırmak için ovulur.

Cevap : A) Yara üzerine hiçbir girişim yapılmaz.

Açıklama : Akrep sokmasında yara kesilmez, emilmez, ovulmaz veya sıcak uygulanmaz. Yara su ve sabunla yıkanır, sokulan bölge hareketsiz tutulur ve en yakın sağlık kuruluşuna başvurulur. Bu nedenle “hiçbir girişim yapılmaz” ifadesi, bu tür yanlış müdahalelerden kaçınmayı anlatır.

3. Hasta ya da yaralının ciddi bir yaralanması yoksa altın beşik yöntemi ile taşımayla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Dört elle altın beşik yapılabilir.
B) İki, üç, dört elle altın beşik yapılabilir.
C) Bir el ile altın beşik yapılabilir.
D) Üç elle altın beşik yapılabilir.
E) İki elle altın beşik yapılabilir.

Cevap : C) Bir el ile altın beşik yapılabilir.

Açıklama : Altın beşik yöntemi, iki ilkyardımcının ellerini kenetleyerek bir oturak oluşturmasıyla uygulanır. Bu yöntem iki, üç veya dört elle yapılabilir ancak tek elle yapılması mümkün değildir.

4. Aşağıdakilerden hangisi “Sedye ile taşıma kurallarından” biri değildir?

A) Düşmesini önlemek için hasta sedyeye bağlanmalıdır.
B) Güçlü olan ilkyardım yapan kişi hasta ya da yaralının baş kısmında olmalıdır.
C) Sedye daima düşey konumda olmalıdır.
D) Hastanın başı gidiş yönünde olmalıdır.
E) Hasta ya da yaralı battaniye ya da çarşaf gibi bir malzeme ile sarılmalıdır.

Cevap : C) Sedye daima düşey konumda olmalıdır.

Açıklama : Sedye, hastanın güvenliği ve konforu için daima yatay (yere paralel) konumda tutulmalıdır. Düşey (dikey) konumda taşınmaz.

5. Temel Yaşam Desteği sağlanması gereken yetişkin hastada “Kalp Masajı / Solunum Sayısı” ritmi ne olmalıdır?

A) 10 kalp masajı 2 suni solunum
B) 5 kalp masajı 1 suni solunum
C) 30 kalp masajı 2 suni solunum
D) 15 kalp masajı 2 suni solunum
E) 10 kalp masajı 1 suni solunum

Cevap : C) 30 kalp masajı 2 suni solunum

Açıklama : Yetişkinlerde Temel Yaşam Desteği (TYD) uygulaması, 30 kalp masajını takiben 2 yapay solunum şeklinde döngüler halinde devam eder.

6. Aşağıdakilerden hangisi nabız alınan bölgelerden biri değildir?

A) Avuç içi damarı
B) Şah damarı
C) Ön-kol damarı
D) Bacak damarı
E) Kol damarı

Cevap : A) Avuç içi damarı

Açıklama : Nabız, büyük atardamarların üzerinden alınır. Şah damarı (boyun), ön-kol damarı (radial arter), bacak damarı (femoral arter) ve kol damarı (brakial arter) nabız alınan başlıca bölgelerdir. Avuç içinde belirgin bir nabız noktası yoktur.

7. Aşağıdakilerden hangisi 112’nin aranması sırasında dikkat edilmesi gereken kurallardan biri değildir?

A) Hasta ya da yaralının sayıları bildirilmeli gerekenler
B) Hasta ya da yaralının durumu bildirilmeli
C) Kimin hangi numaradan aradığı bildirilmeli
D) Hasta ya da yaralının kimlik bilgileri bildirilmeli
E) Hasta ya da yaralının istekleri bildirilmeli

Cevap : E) Hasta ya da yaralının istekleri bildirilmeli

Açıklama : 112 aranırken sakin olunmalı; adres, arayanın kimliği, olay, yaralı sayısı ve durumu gibi net ve kısa bilgiler verilmelidir. Yaralının kimlik bilgileri veya kişisel istekleri acil durum için öncelikli ve gerekli bilgiler değildir.

8. Aşağıdakilerden hangisi çıkık durumunda ilk yardım uygulaması olarak doğru bir yaklaşımdır?

A) Eklem aynen bulunduğu şekilde tespit edilir.
B) Kişi olduğu yerde hemen yürütülür.
C) Ağızdan su verilerek korkusu azaltılır.
D) Çıkık bölgesine sıcak su torbası konularak ağrı azaltılır.
E) Çıkık yerine oturtulur ve sıkı bandaj yapılır.

Cevap : A) Eklem aynen bulunduğu şekilde tespit edilir.

Açıklama : Çıkık durumunda ilkyardımda en önemli kural, eklemi yerine oturtmaya çalışmamaktır. Eklem bulunduğu pozisyonda hareketsiz hale getirilir (tespit edilir), bölgeye soğuk uygulama yapılır ve tıbbi yardım istenir.

9. Aşağıdakilerden hangisi hasta ya da yaralıyı kısa mesafe kucakta taşıma yöntemi sırasında yapılmaz?

A) Yaralıya kollarını ilk yardım yapan kişinin boynuna dolaması söylenebilir.
B) Diğer elle gövdenin ağırlığı yüklenerek sırtından kavranır.
C) Ağırlık dizlere verilerek kalkılır.
D) Koşarak olay yerinden uzaklaşılır.
E) Bir elle yaralı dizlerinin altından tutularak destek alınır.

Cevap : D) Koşarak olay yerinden uzaklaşılır.

Açıklama : Yaralı taşırken hem ilkyardımcının hem de yaralının güvenliği için adımlar dikkatli, yavaş ve dengeli atılmalıdır. Koşmak, düşme ve yaralanmayı ağırlaştırma riskini artırır.

10. Aşağıdakilerden hangisi doğal gaz (şofben) zehirlenmelerinde yapılan yanlış bir ilk yardım uygulamasıdır?

A) Kişi temiz havaya çıkarılır.
B) Tıbbi yardım istenir.
C) Hava yolu açıklığı sağlanır.
D) Solunumu değerlendirilir.
E) Kişiye kolonya koklatılır.

Cevap : E) Kişiye kolonya koklatılır.

Açıklama : Zehirlenmelerde amonyak, kolonya gibi keskin kokulu maddeler koklatmak solunum yollarını tahriş edebilir ve faydası yoktur. Doğru yaklaşım, kişiyi derhal temiz havaya çıkarmak ve acil tıbbi yardım istemektir.

11.

Yukarıdaki görselde verilen pozisyonun ismi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Rentek pozisyonu
B) Koma pozisyonu
C) Beşik pozisyonu
D) Şok pozisyonu
E) Ters düz pozisyon

Cevap : B) Koma pozisyonu

Açıklama : Bilinci kapalı ancak solunumu olan hasta/yaralıya, dilin geriye kaçarak solunum yolunu tıkamasını önlemek ve kusmuk gibi sıvıların akciğerlere kaçmasını engellemek için yan yatış pozisyonu olan koma (derlenme) pozisyonu verilir.

12. Aşağıdakilerden hangisi boğulmalarda uygulanan genel ilk yardım işlemlerinden biri değildir?

A) Derhal tibbi yardım istenir.
B) Boğulma sebebi ortadan kaldırılır.
C) Temel yaşam desteği sağlanır.
D) Yaşamsal fonksiyonlar kontrol edilir.
E) Mineral kaybını önlemek için maden suyu içirilir.

Cevap : E) Mineral kaybını önlemek için maden suyu içirilir.

Açıklama : Boğulma vakalarında veya bilinci kapalı bir kişiye kesinlikle ağızdan yiyecek-içecek verilmez. Bu, solunum yolunun tekrar tıkanmasına veya akciğerlere sıvı kaçmasına neden olabilir.

13. Aşağıdakilerden hangisi boğulmaların genel belirtilerinden biri değildir?

A) Nefes almada güçlük
B) Bayılma
C) Ağızda balgam toplanması ve köpüklenme
D) Yüksek ateş
E) Yüzde, dudaklarda ve tırnaklarda morarma

Cevap : D) Yüksek ateş

Açıklama : Yüksek ateş, boğulmanın ani belirtilerinden biri değildir. Diğer şıklar (nefes darlığı, morarma, bilinç kaybı, köpüklenme) oksijensizliğe bağlı olarak ortaya çıkan tipik boğulma belirtileridir.

14. Aşağıdakilerden hangisi sindirim yoluyla meydana gelen zehirlenmelerde yanlış bir ilk yardım uygulamasıdır?

A) Solunum durumu değerlendirilir.
B) Bilinç durumu değerlendirilir.
C) Tuzlu yoğurt yada süt verilir.
D) Bilinç kaybı varsa koma pozisyonu verilir.
E) Kusma, bulantı, ishal gibi belirtiler değerlendirilir.

Cevap : C) Tuzlu yoğurt yada süt verilir.

Açıklama : Sindirim yolu zehirlenmelerinde, zehir danışma merkezi veya doktor önermedikçe hasta kusturulmaz; yoğurt, süt gibi maddeler verilmez. Bu tür uygulamalar zehrin emilimini hızlandırabilir veya etkisini değiştirebilir.

15. Yara üzerinin plastik poşet naylon vb. sarılmış bir bezle kapatıldığı yaralanma türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kapalı kırık
B) Kafa travması
C) Delici karın yaralanması
D) Omurga yaralanması
E) Delici göğüs yaralanması

Cevap : E) Delici göğüs yaralanması

Açıklama : Delici göğüs yaralanmalarında, içeriye hava girişini engellemek ama içerideki havanın dışarı çıkmasına izin vermek için yara, üç tarafı kapalı bir tarafı açık bırakılan naylon veya poşetle kapatılır. Bu özel bir pansuman türüdür.

16. Kemik bütünlüğünün bozulduğu ancak derinin sağlam olduğu kırık türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kapalı kırık
B) Dikey kırık
C) Açık kırık
D) Minör kırık
E) Horizantel kırık

Cevap : A) Kapalı kırık

Açıklama : Kemik bütünlüğünün bozulduğu ancak bu kırığa bir deri yaralanmasının eşlik etmediği, yani kırık uçlarının dışarı çıkmadığı durumlara kapalı kırık (basit kırık) denir.

17. Kan gruplarından….. grubu genel vericidir.
Kan gruplarından ….. grubu genel alıcıdır.
Yukarıdaki boşluklara sırasıyla gelmesi gerekenler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) AB grubu – 0 grubu
B) 0 grubu – AB grubu
C) AB grubu – B grubu
D) 0 grubu – B grubu
E) 0 grubu – A grubu

Cevap : B) 0 grubu – AB grubu

Açıklama : 0 grubu kanda A ve B antijeni bulunmadığı için “genel verici” kabul edilir. AB grubu kanda ise anti-A ve anti-B antikoru bulunmadığı için tüm kan gruplarından kan alabilir ve “genel alıcı” olarak adlandırılır.

18. Sedye üzerine yerleştirme tekniklerinden olan karşılıklı durarak kaldırma tekniği hangi tür yaralanma şüphesi olduğunda kullanılır?

A) Karın yaralanmalarında
B) Baş ve duyu organları yaralanmalarında
C) Göğüs yaralanmalarında
D) Omurilik yaralanmalarında
E) Üreme organları yaralanmalarında

Cevap : D) Omurilik yaralanmalarında

Açıklama : Omurilik (omurga) yaralanması şüphesi olan bir hasta, baş-boyun-gövde eksenini bozmadan, çok dikkatli bir şekilde taşınmalıdır. Karşılıklı durarak kaldırma (köprü tekniği) veya kaşık tekniği bu tür durumlarda kullanılır.

19. Omurilik yaralanmalarında ve şüphesinde kullanılan sedye üzerine yerleştirme tekniği kaç kişi tarafından uygulanır?

A) 6 kişi
B) 8 kişi
C) 5 kişi
D) 3 kişi
E) 4 kişi

Cevap : D) 3 kişi

Açıklama : Omurilik yaralanması şüphesinde kullanılan temel tekniklerden olan kütük çevirme (log-roll) veya köprü tekniği, ideal olarak bir lider (baş pozisyonunda) ve iki yardımcı olmak üzere en az 3 kişi ile uygulanır. Bazen 4. kişi bacaklara yardım edebilir.

20. Aşağıdakilerden hangisi akrep sokmasında şiddetli lokal reaksiyonlardan biri değildir?

A) Ağrı
B) Halsizlik
C) Kızarıklık
D) Ödem
E) Morarma

Cevap : B) Halsizlik

Açıklama : Lokal reaksiyonlar, sokmanın olduğu bölgede meydana gelen tepkilerdir. Ağrı, kızarıklık, ödem (şişlik) ve morarma lokal reaksiyonlardır. Halsizlik ise zehrin vücuda yayılmasıyla ortaya çıkan genel (sistemik) bir belirtidir.