Dünyada Sosyal Hizmet Uygulamaları 2025-2026 Final Soruları

Cevap: D) Beveridge Modeli
Açıklama : İşgücü piyasasına giriş ve orada kalma esasına dayanan ve devletin sosyal sorumluluk üstlenerek sosyal yönetim anlayışı benimsemesi gerektiğini savunan model Beveridge Modeli’dir. İngiliz ekonomist William Beveridge’in 1942 raporundan doğan bu modelde devlet; işsizleri ve dezavantajlı kesimleri koruma altına almak için kapsamlı sosyal güvenlik sistemi oluşturur. İstihdam katılımını temel güvence mekanizması olarak konumlandırmasıyla Bismarck’ın primli sigorta modelinden; evrensel kapsam hedefiyle de liberal modelden ayrışır.

Cevap: C) 1990’lar
Açıklama : Latin Amerika’da sosyal politikaların sosyal yardım programlarına odaklanması 1990’lı yıllarda başlamıştır. Neoliberal yapısal uyum politikalarının sosyal maliyetini hafifletmek amacıyla şartlı nakit transferleri ve hedefli yardım programları hayata geçirilmiştir. Meksika’nın Progresa/Oportunidades ve Brezilya’nın Bolsa Escola gibi ilk koşullu nakit transfer programları bu dönemin ürünleridir. 2000’li yıllarda Bolsa Família gibi programların olgunlaşmasıyla birlikte sosyal yardım, bölgenin belirleyici refah politikası aracı haline gelmiştir.

Cevap: B) I ve III
Açıklama : Sosyal hizmet kimliğiyle ilgili doğru ifadeler I ve III’tür. Sosyal hizmet; küresel ölçekte farklı kültürel ve siyasi bağlamlarda kurulmuş ve biçimlenmiştir; bu çoğulculuk mesleğin uluslararası yapısının temel özelliğidir. Ayrıca sosyal hizmet uygulandığı toplumlarda ne olduğunun yanıtını içeren pratik bir disiplindir. II numaralı ifade ise yanlıştır: sosyal hizmetin tanımı ve yapılanması Doğu toplumlarından değil ağırlıklı olarak Batı (Avrupa ve Kuzey Amerika) geleneklerinden şekillenmiş; Doğu toplumları ise bu mesleği kendi kültürel bağlamlarına adapte etmek durumunda kalmıştır.

Cevap: D) Sömürgecilik anlayışı
Açıklama : Uzakdoğu ülkelerinde sosyal hizmetin bir meslek olarak gelişimi üzerinde en önemli etkiyi sömürgecilik anlayışı yapmıştır. Filipinler, Hong Kong, Singapur ve Japonya gibi ülkelerde sosyal hizmet eğitim müfredatları ve kurumsal yapıları büyük ölçüde sömürgeci güçlerin (özellikle ABD ve İngiltere’nin) sosyal hizmet modelleri esas alınarak kurulmuştur. Bu miras; yerel kültür ve değerlerle Batılı mesleki anlayış arasındaki gerilimi günümüzde de sürdüren yapısal bir etki olarak değerlendirilmektedir.

Cevap: E) Sosyal politikaların uygulanması sürecinde dinin tarihsel bir rolü vardır.
Açıklama : Orta Doğu’da sosyal politikaların uygulanması sürecinde dinin tarihsel bir rolü olduğu doğrudur. İslam geleneğindeki zekat, vakıf, karz-ı hasen gibi yardımlaşma mekanizmaları bölgede sosyal koruma sisteminin temel dayanakları olmuştur; devlet sosyal politikası ile dini toplumsal yardım geleneği iç içe geçmiş bir yapı sergilemiştir. Bölgenin ayrı bir akreditasyon kuruluşu bulunmadığı bilinmektedir; sosyal hizmet mesleği özel kurumlardan çok kamu sektörü aracılığıyla gelişme eğilimi göstermiştir.

Cevap: A) I ve II
Açıklama : Orta Doğu’nun toplumsal yapısı ve değişimiyle ilgili doğru ifadeler I ve II’dir. Orta Doğu toplumlarında aile ve akrabalık ağları son derece güçlüdür; aralarında akrabalık bulunan bireyler arasındaki evlilikleri kapsayan endogami geleneği bölgede yaygın biçimde görülmektedir. Bilinen ilk büyük medeniyet ve kavim olarak da Mezopotamya’daki Sümerler kabul edilmektedir. III numaralı ifade yanlıştır; Orta Doğu’daki en büyük etnik grup Arap halkıdır; İran halkları ise bölgedeki önemli etnik gruplardan biri olmakla birlikte en büyük grup değildir.

Cevap: B) Benim Yaşlım Programı
Açıklama : 7/24 web tabanlı hizmet sunumuyla yaşlılara, aile üyelerine ve bakım verenlere erişim sağlayan program Benim Yaşlım (My Aged Care) Programı’dır. Avustralya’nın yaşlı bakım sisteminin çatı uygulaması olan bu platform; kullanıcıların ihtiyaç değerlendirmesine başvurmasını, hizmet sağlayıcı bilgilerine ulaşmasını ve bakım süreçlerini yönetmesini dijital ortamda kolaylaştırır. Evde Bakım Programı ise bakımı kişinin kendi evinde sunan ayrı bir hizmet modelidir; web tabanlı 7/24 erişimi tanımlayan platform My Aged Care’dir.

Cevap: B) Ubuntu felsefesi
Açıklama : Tüm insanlığı birbirine bağlayan bu evrensel dayanışma felsefesi Ubuntu felsefesidir. Güney Afrika kökenli Bantu kavramı olan Ubuntu; Ben insanım çünkü biz varız ya da Ben seni aracılığımla varım şeklinde özetlenen kolektif kimlik ve dayanışma anlayışına dayanır. Bu felsefe; Batı’nın bireye odaklı anlayışının aksine topluluğu ve karşılıklı bağımlılığı ön plana çıkarır. Ubuntu; Afrika sosyal hizmet anlayışının temel kavramlarından biri olarak benimsenmekte ve uluslararası sosyal hizmet yazınında dayanışma-topluluk değerlerini ifade etmek için kullanılmaktadır.

Cevap: B) Erkekler
Açıklama : Suudi Arabistan’da sosyal hizmet uzmanlarının büyük çoğunluğunu erkekler oluşturmaktadır. Bu durum; toplumsal cinsiyet rollerine dayalı çalışma hayatı normlarıyla ve muhafazakâr sosyal yapının kadınların belirli mesleki alanlardaki varlığını sınırlayan gelenekleriyle açıklanmaktadır. Son yıllarda kadınların iş hayatına katılımını artıran sosyal reformlarla birlikte bu tablonun değişmeye başladığı gözlemlense de mesleğin yapısında erkek ağırlığı geleneksel olarak süregelmiştir.

Cevap: E) Gana
Açıklama : 108 yıl boyunca İngiltere sömürgesi olan ve İngiliz refah sistemiyle sosyal hizmet değerlerini model alan ülke Gana’dır. 1957’de bağımsızlığını kazanan Gana; sosyal hizmet eğitim sistemi ve uygulamalarını büyük ölçüde sömürge döneminde edindiği İngiliz mesleki çerçevesi üzerine inşa etmiştir. Afrika ülkelerindeki sosyal hizmet gelişiminde sömürge mirasının belirleyici etkisi; ders kitapları, müfredat ve kurumsal yapılarda gözlemlenebilmektedir. Gana bu bağlamda İngiliz etkisinin Afrika’daki en belirgin örneği olarak literatürde öne çıkmaktadır.

Cevap: A) I. II ve III
Açıklama : Uluslararası alanda çalışan sosyal hizmet uzmanının mutlaka sahip olması gereken özellikler arasında temel kurum bilgisi (uluslararası örgütlerin yapısını bilmek), veri kaynak bilgisi (küresel istatistik ve araştırma kaynaklarına erişim) ve Birleşmiş Milletler’in rolü bilgisi (insan hakları mekanizmalarını tanımak) yer almaktadır. Antropoloji bilgisi kültürel anlayış açısından katkıda bulunabilir ve yararlı olmakla birlikte bu üçü kadar zorunlu temel yeterlilikler arasında sayılmamaktadır.

Cevap: C) Hızlı nüfus artışı
Açıklama : Afrika kıtasındaki işsizlikle doğrudan ilişkili sosyal sorun hızlı nüfus artışıdır. Afrika’nın demografik yapısı; dünyada en yüksek nüfus artış hızını sergilemekte ve bu hız iş piyasasının yetişme kapasitesini zorlamaktadır. İşgücü arzı istihdamdan çok daha hızlı büyüdüğünde yapısal işsizlik kaçınılmaz hale gelir. Doğal afetler iklim değişikliğiyle ilişkiliyken, genç nüfusun çoğalması hızlı nüfus artışının bir sonucu olmakla birlikte doğrudan neden değil ilişkili olgudur. Gıda güvensizliği de işsizliğin bir yansıması olmakla birlikte asıl neden değil sonuçtur.

Cevap: E) Grup Evi Bakım Modeli
Açıklama : ABD’de devlet korumasındaki çocuklara verilen hizmetler ağırlıklı olarak Grup Evi Bakım Modeli üzerinden yürütülmektedir. Bu modelde çocuklar bireysel aile evine yerleştirilmek yerine birden fazla çocuğun birlikte kaldığı denetimli grup evlerinde barınmaktadır. ABD’nin çocuk refah sistemi yüksek kurumsal bakım oranıyla eleştirilmiş; aile yanı yerleştirme (foster care) oranını artırma hedefleri gündeme gelmiştir. SureStart İngiltere’ye, SOS Çocuk Köyleri ise uluslararası bir sivil toplum modeline aittir.

Cevap: C) II ve III
Açıklama : Avustralya’nın toplumsal yapısıyla ilgili doğru ifadeler II ve III’tür. Avustralya; Avrupa kökenli yerleşimcilerden Asyalı ve Pasifik kökenli topluluklara uzanan çok kültürlü ve çok dilli bir demografiye sahiptir. Refah devleti anlayışında piyasa odaklı neo-liberal politikalar uygulanmakla birlikte bunların tam anlamıyla uygulanıp uygulanmadığı tartışmalı olmakla birlikte sınava göre III doğru kabul edilmektedir. I yanlıştır; Avustralya’nın başkenti Sidney değil Canberra’dır. IV yanlıştır; resmi dil İspanyolca değil İngilizce’dir.

Cevap: D) Sosyal hizmet iş gücü. kadınları koruma sisteminde güçlendirilmeye çalışılmaktadır.
Açıklama : Uzak Doğu’daki sosyal hizmet iş gücünün kadınları koruma sisteminde güçlendirilmeye çalışıldığı ifadesi yanlıştır. Uzak Doğu ülkelerindeki sosyal hizmet iş gücünün zaten büyük çoğunluğunu kadınlar oluşturmaktadır; bu alanda özel bir güçlendirme ihtiyacından söz etmek yanıltıcıdır. Doğru olan ifadeler şunlardır: iş gücü profesyoneller ve yardımcı personelden oluşur; uygulamalar Batılı sanayileşmiş ülkelerden alıntılanmıştır; bazı ülkelerde sosyal hizmetle ilgili yasal düzenlemeler mevcuttur; çocuk koruma sistemine yatırım yapılmaktadır.

Cevap: D) Evde Sağlık Destek Programı

Cevap: E) Çin
Açıklama : Danwei (单位) Çin’e ait bir çalışma birimidir. Sosyalist dönem Çin’inde danwei; yalnızca bir işyeri değil konut, sağlık, eğitim, emeklilik ve sosyal hizmetleri bir arada kapsayan çok işlevli bir sosyal örgütlenme birimi olarak işlev görmüştür. Bireyin kimliği ve sosyal güvencesi danwei aracılığıyla kurulmuş; istihdam politikasının merkezini oluşturmuştur. Piyasa ekonomisine geçişle birlikte danwei sistemi aşınmış; bu dönüşüm Çin’in sosyal refah yapısındaki en köklü değişikliklerden biri olarak değerlendirilmektedir.

Cevap: C) I ve II
Açıklama : ABD’deki sosyal hizmet uygulamalarıyla ilgili doğru ifadeler I ve II’dir. ABD; gelişmiş ülkeler arasında sağlık hizmetlerinde kamu düzenlemesinin en sınırlı olduğu ülke olma özelliğini korumakta olup piyasa merkezli sağlık sistemi bu durumu açıklamaktadır. Ayrıca ABD’de sosyal hizmet; lisanslı uzmanlar tarafından kurumsal ve örgütlü yapılar aracılığıyla sunulmaktadır. III yanlıştır; ABD’de BSW ve MSW derecesi sahipleri için sağlık, eğitim, çocuk refah, ruh sağlığı ve politika geliştirme gibi pek çok alanda kariyer seçenekleri oldukça geniştir.

Cevap: A) I ve IV
Açıklama : Fransa’daki sosyal hizmet gelişimiyle ilgili doğru ifadeler I ve IV’tür. Fransız Devrimi’nin ardından çıkarılan 1793 Yasası; dini hayırseverliğin yerini cumhuriyetçi dayanışma anlayışına bırakmıştır. 1946 Yasası ise sosyal hizmet meslek unvanını yasal koruma altına alarak bu alanda çalışacak kişiler için diploma şartını düzenlemiştir. II numaralı ifade Almanya ile ilişkilendirilebilir; 1911 tarihli Sosyal Sigortalar Yasası Fransa’nın değil İngiltere’nin tarihidir. III numaralı ifadedeki 1912 Yeni Yoksulluk Yasası da İngiliz reformlarına aittir.

Cevap: A) Yalnız I

Cevap: C) İslami değerler ve dini yardımlaşma geleneği
Açıklama : Orta Doğu’da sosyal hizmet uygulamalarını en belirgin biçimde şekillendiren kültürel etken; İslami değerler ve dini yardımlaşma geleneğidir. Zekat. sadaka. vakıf ve karz-ı hasen gibi İslami kurumlar; bölgede sosyal koruma ve yardımın temel mekanizmaları olmuş ve modern sosyal politikalar bu gelenekle eklemlenmiştir. Devlet sosyal politikası çoğunlukla İslami ilkeler çerçevesinde meşrulaştırılmakta ve bölgenin sosyal hizmet anlayışı bu gelenek üzerine inşa edilmektedir. Konfüçyanizm Uzak Doğu’ya aittir; sömürgecilik ve sosyalizm ise bu bölgede belirleyici olmamıştır.

Cevap: D) Benim Yaşlım Programı
Açıklama : Benim Yaşlım (My Aged Care) Programı; Avustralya’nın yaşlı bakım sisteminde birden fazla hizmet kategorisine giriş kapısı işlevi gören çatı programdır. Bu platform aracılığıyla yaşlılar. aile üyeleri ve bakım verenleri hem evde hem kurumsal bakım hem de değerlendirme hizmetlerine yönlendirilebilir. 7/24 erişilebilen web sitesi ve telefon hattıyla hizmet vererek kullanıcıların ihtiyaçlarını belirlemesine ve uygun hizmet sağlayıcılarla eşleşmesine yardımcı olur. Diğer programlar ise spesifik bir hizmet türünü ifade eder.

Cevap: C) Konut. sağlık. eğitim ve sosyal hizmetleri bir arada sunan çok işlevli toplumsal örgütlenme
Açıklama : Çin’deki danwei sistemi; yalnızca bir işyeri olmaktan öte konut. sağlık. eğitim. emeklilik ve sosyal hizmetleri bir arada sunan çok işlevli toplumsal örgütlenme birimi niteliğindeydi. Bireyin kimliği ve sosyal statüsü büyük ölçüde danwei aracılığıyla kurulur; sosyal güvence doğrudan iş birimine bağlıydı. Piyasa ekonomisine geçişle birlikte bu çok işlevli yapı çözülmüş ve bireysel sosyal güvenlik sistemine geçiş zorunlu hale gelmiştir. Danwei Çin’e özgü bir sosyalist sosyal örgütlenme modelidir.

Cevap: B) Sosyal değişim. insanların güçlenmesi ve özgürleşmesi
Açıklama : IFSW’nin küresel sosyal hizmet tanımına göre mesleğin temel misyonu; sosyal değişimi ve kalkınmayı teşvik etmek. insanların güçlenmesini ve özgürleşmesini desteklemek ile sosyal adalet ve insan haklarını gerçekleştirmektir. Bu tanımda sosyal hizmet; bireyi sisteme uydurmak yerine sistemleri bireyin iyilik hali için dönüştüren aktif bir disiplin olarak konumlandırılır. Mesleki müdahale yalnızca bireye değil topluma ve yapılara yönelik çok boyutlu bir değişim sürecini kapsar.

Cevap: C) Siyasi istikrarsızlık ve süregelen silahlı çatışmalar
Açıklama : Afganistan ve Pakistan gibi ülkelerde sosyal hizmetin resmi meslekleşme sürecini en çok kısıtlayan faktör; siyasi istikrarsızlık ve süregelen silahlı çatışmalardır. Bu ortamlarda kurumsal yapılar inşa edilememekte, mesleki eğitim veren okullar sürdürülememekte ve sosyal hizmet uzmanlarının güvenli biçimde çalışması güçleşmektedir. Hem insan sermayesini hem de kurumsal altyapıyı tahrip eden çatışma ortamı; mesleğin sistematik gelişiminin önündeki en büyük engeldir. Kültürel uyumsuzluk ve dini etkenler ikincil faktörler olabilirken siyasi çatışma birincil belirleyicidir.