Giriş
Türkiye, coğrafi ve iklimsel çeşitliliği nedeniyle tarım açısından zengin bir ülke olup, çeşitli tarımsal ürünlerin üretiminde önemli bir konuma sahiptir. Bu makale, Türkiye’nin tarım coğrafyasını, tarımsal politikalarını ve yönetmeliklerini incelemekte ve sektördeki mevcut sorunlara değinmektedir. Ele alınan konular arasında Tarım Havzaları Yönetmeliği, sera alanları, KÖYDES programı, Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası, tohumculuk kanunları ve çeşitli tarımsal politikalar bulunmaktadır.
Tarım Havzaları Yönetmeliği
Tarım Havzaları Yönetmeliği’nin temel amacı, tarımsal üretimin uygun ekolojilerde geliştirilmesini sağlamak ve bu doğrultuda tarımsal faaliyetlerin entegre bir şekilde örgütlenmesi, desteklenmesi ve yürütülmesidir. Yönetmeliğin bir diğer önemli hedefi, tarım envanterinin hazırlanmasıdır. Ancak yönetmelik, tarımsal faaliyetlerin entegre bir şekilde benzeştirilmesini amaçlamaz. Bu yönetmelik, Türkiye’nin tarımsal üretimini optimize etmeyi ve sürdürülebilirliği sağlamayı hedeflemektedir.
Türkiye’deki Sera Alanları
2019 yılı verilerine göre Türkiye’de en az sera alanı Doğu Anadolu Bölgesi’nde bulunmaktadır. Bu durum, bölgenin iklim ve coğrafi koşullarının sera tarımına uygun olmamasından kaynaklanmaktadır. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri de sera alanlarının sınırlı olduğu diğer bölgelerdir. Ege ve Akdeniz bölgeleri ise geniş sera alanlarına sahiptir ve Türkiye’nin sera üretiminde önemli rol oynamaktadır.
Köy Bazlı Katılımcı Yatırım Programı (KÖYDES)
KÖYDES, kırsal alanda gelir düzeyini yükseltmeyi, gıda güvenliğini güçlendirmeyi ve tarımsal sulama altyapısını geliştirmeyi hedefleyen bir programdır. Ayrıca, tarım-sanayi entegrasyonunda küçük ve orta ölçekli işletmeleri desteklemeyi amaçlamaktadır. Ancak, KÖYDES’in temel amaçlarından biri kırsal göçü özendirmek değil, aksine yerinde istihdam yaratarak kırsal göçü engellemektir.
Türkiye’nin Tarımsal Politika Öncelikleri
Türkiye’nin tarımsal politika öncelikleri arasında doğal ve kıt kaynakların kullanımında etkinliği artırmak, verimliliği artırmak, bilinçli bir girdi kullanımını sağlamak ve ikinci ürün üretimini yaygınlaştırmak bulunmaktadır. Ancak, nadas alanlarını büyütmek bu öncelikler arasında yer almaz. Aksine, nadas uygulamalarının azaltılması ve verimli tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.
Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası
Avrupa Birliği Ortak Tarım Politikası’nın temel ilkelerinden biri olan Tek Pazar İlkesi, üye ülkeler arasında tarım ürünlerinin serbest dolaşımını amaçlamaktadır. Bu ilke, üye ülkeler arasındaki ticaretin gümrük vergileri, kotalar ve benzeri engellerle kısıtlanamayacağını öngörmektedir. Bu politika, tarımsal ürünlerin pazarda serbestçe dolaşımını sağlayarak rekabeti artırmayı hedefler.
Tohumculuk Kanunu
5553 sayılı Tohumculuk Kanunu’nun temel amaçları arasında tohumluk üretim ve ticareti ile ilgili düzenlemeler yapmak, tohumculuk sektörünün yeniden yapılandırılması ve geliştirilmesi, bitkisel üretimde verim ve kaliteyi yükseltmek ve tohumluklara kalite güvencesi sağlamak bulunmaktadır. Ancak, bu kanunun amacı tohumculuk sektörünü dışa bağımlı hale getirmek değildir.
Çiftçi Kayıt Sistemi
Sağlıklı tarım politikalarının oluşturulması amacıyla kurulan Çiftçi Kayıt Sistemi, 2005 yılında çıkarılmıştır. Bu sistem, çiftçilerin tarımsal faaliyetlerinin izlenebilir ve denetlenebilir olmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Çiftçi Kayıt Sistemi, tarımsal desteklemelerin etkin bir şekilde yönetilmesine yardımcı olurken, tarım politikalarının geliştirilmesine de katkı sağlamaktadır.
Türkiye’nin Tarımsal Sanayi Yatırımları
Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye, özel sektör ağırlıklı bir sanayileşme modeli benimsemiş olmasına rağmen, yeterli sermaye birikimi ve özel teşebbüs potansiyelinin bulunmaması nedeniyle devlet eliyle gerçekleştirilen devletçi bir model daha baskın hale gelmiştir. Devletin tarımsal sanayi alanına yatırım müdahalesi ilk olarak şeker üzerinde olmuştur. Bu durum, şeker üretiminin stratejik bir öneme sahip olmasından kaynaklanmaktadır.
Türkiye’nin Tarımsal Alandaki Zayıf Yanları
Türkiye’nin tarımsal alandaki zayıf yanları arasında geleneksel üretim tarzlarının baskın ve yaygın olması, sağlık ve hijyen koşullarının yetersiz olması, engebeli topografya nedeniyle erozyonunun yaygın olması ve tarımsal alanda sosyal güvenlik sisteminin zayıf işlemesi bulunmaktadır. Ancak, toprakların verimlilik sınıflarına uygun işlenmesi, Türkiye’nin zayıf yanlarından biri olarak değerlendirilemez.
Tarım Politikaları ve Toprak Sorunları
Türkiye tarımında toprak şartlarında oluşan sorunlar arasında tarım topraklarının hızla amaç dışı kullanıma ayrılması, eğimi fazla arazilerde tarla ziraatı yapılmaya çalışılması ve hatalı veya yoğun kullanımdan dolayı verimli tarım topraklarının aşınması bulunmaktadır. Toprakların köy meskenleri inşa etmek amacıyla yoğun olarak kullanılması ise toprak şartlarında oluşan sorunlar kapsamında değerlendirilemez.
Sonuç
Türkiye’nin tarım coğrafyası, tarımsal politikaları ve yönetmelikleri, tarım sektörünün sürdürülebilirliğini ve verimliliğini artırmayı hedeflemektedir. Ancak, tarımsal üretimde karşılaşılan sorunların çözümü için etkin politikalar ve stratejiler geliştirilmesi gerekmektedir. Tarım Havzaları Yönetmeliği, KÖYDES programı, Çiftçi Kayıt Sistemi ve diğer tarımsal düzenlemeler, Türkiye’nin tarım sektörünü güçlendirmeye yönelik önemli adımlardır. Bu makale, Türkiye’nin tarım coğrafyasını ve politikalarını kapsamlı bir şekilde ele alarak, sektörün mevcut durumunu ve gelecekteki potansiyelini değerlendirmektedir
|
