Tipografi-1 2023-2024 Vize Soruları

Tipografinin Kökenleri ve Gelişimi

Ortaçağ Yazı Çeşitleri ve Ulusal Yazılar

Ortaçağ Avrupa’sında, bölgesel ve ulusal kimliklerin gelişmesiyle birlikte, farklı yazı tarzları ortaya çıktı. Bu dönemde Merovenj, Lombardik ve Beneventan gibi yazı çeşitleri kullanıldı. Bununla birlikte, “Roman” tipi, bu dönemin bir parçası değildir; aslında daha sonra geliştirilen bir yazı tarzıdır.

Sümerler ve Çivi Yazısı

Sümer uygarlığı, tarih sahnesinde yazının kullanımıyla önemli bir yer tutar. Sümerler, çivi yazısını geliştirerek, ıslak çamur tabletlere çizilmiş bilgilerle tarihin ilk yazılı kayıtlarını oluşturdular. Bu yazıları çizmek için kullandıkları alet “stilus” idi.

İlk Yazılar ve Piktogramlar

Yazının ilk biçimleri, genellikle resimsel özellikler taşıyan piktogramlardı. Bu basit görsel imgeler, tarım toplumlarında bilgi kaydetme ihtiyacından doğmuştu.

Ağaç Oyma Gravür Tekniği ve Albrecht Dürer

Rönesans döneminde, Albrecht Dürer gibi sanatçılar, ağaç oyma gravür tekniğini geliştirerek sanat ve basımcılık dünyasına önemli katkılarda bulundular.

Matbaacılığın Yükselişi

Gutenberg ve Hareketli Hurufat

Johannes Gutenberg, hareketli hurufatı geliştirerek matbaacılığın babası olarak anılır. Bu yenilik, bilgi ve fikirlerin yayılmasında devrim yaratmıştır.

Venedik ve Matbaacılık

Venedik, matbaacılığın Avrupa’daki önemli merkezlerinden biri haline geldi. Johannes da Spira gibi matbaacılar, bu şehirdeki baskı sanatını zenginleştirdiler.

Yazı ve Tasarım

Tipografi Sanatı ve Zanaatı

Tipografi, yazı tasarımının sanatı ve zanaatı olarak tanımlanır. Keith A. Aldag ve Ruari McLean gibi araştırmacılar, tipografinin teknik ve estetik yönlerine dikkat çekmişlerdir.

Yeni Tipografi ve Jan Tschichold

Jan Tschichold, “Yeni Tipografi” hareketinin öncüsü olarak bilinir. Bu hareket, tipografi ve tasarım düşüncesinde önemli değişikliklere yol açmıştır.

Tarihi Perspektiften Tipografi

Hititler ve Mısır Uygarlığı

Hititler ve Mısır uygarlığı, yazının tarihinde önemli roller oynamıştır. Hiyeroglifler ve Kadeş Savaşı gibi tarihi olaylar, bu uygarlıkların yazı ve diplomasi tarihindeki önemini vurgular.

Antik Çağ ve Ortaçağ’da Yazı

Antik Çağ’dan Ortaçağ’a kadar, yazı ve matbaacılık teknikleri sürekli gelişmiştir. Öklid’in “Geometrinin Unsurları” gibi eserlerin basılması, bu dönemde bilginin yayılmasında kritik bir rol oynamıştır.

Tipografi ve yazı tarihi, insanlık tarihinin ayrılmaz bir parçasıdır. Ortaçağ’dan Rönesans’a, Sümerlerden modern döneme kadar uzanan bu zengin tarih, iletişim ve bilgi paylaşımının temel taşlarını oluşturur. Bugün kullandığımız her harf, her yazı tipi, bu uzun ve renkli tarihin bir parçasıdır

1. Hangisi “ulusal yazılar” olarak adlandırılan Ortaçağ’ın bölgesel yazı çeşitlerinden biri değildir?

A) Merovenj
B) Curiale
C) Lombardik
D) Beneventan
E) Roman

Cevap : E) Roman

2. Sümer uygarlığında geliştirilen çivi (ya da kama) yazısını ıslak çamur tabletlere çizmek, aktarmak veya baskılamak amacıyla kullanılan yazma aleti hangisidir?

A) Stilus
B) Vellum
C) Parşömen
D) Papirüs
E) Calamus

Cevap : A) Stilus

3. Yazı tarım toplumu yapısı içinde ihtiyaç duyulan bilgilerin kaydedilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır. Başlangıçta ilk yazılar resimsel bir özellik sunmaktaydı. Yazıların bu türüne ne denir?

A) Hologram
B) Telegram
C) Piktogram
D) Monogram
E) Fonogram

Cevap : C) Piktogram

4. Basımcılıkta ağaç oyma gravür tekniğini geliştiren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Peter Schöffer
B) Philippe Pigouchet
C) Albrecht Dürer
D) Anton Koberger
E) Nicolas Jenson

Cevap : C) Albrecht Dürer

5. Hangi olay Batı kültürünün antik çağ birikimini yeniden ele geçirmesine yol açmıştır?

A) Haçlı seferleri
B) İstanbul’un fethi
C) Coğrafi Keşifler
D) Konstantinopol’ün yağmalanması
E) İskenderiye’nin yağmalanması

Cevap : B) İstanbul’un fethi

6. Aşağıdakilerden hangisi Gutenberg öncesi bir baskı yöntemi değildir?

A) Ağaç baskı
B) Yüksek baskı
C) Kalıp baskı
D) Mühür baskı
E) Gravür baskı

Cevap : E) Gravür baskı

7. M.Ö. 2. Binyıl ortasından sonuna kadar süren Hitit uygarlığı çağında başkent olan Hattuşa’nın bugünkü adı nedir?

A) Karaköy
B) Yalıköy
C) Kadıköy
D) Köyceğiz
E) Boğazköy

Cevap : E) Boğazköy

8. Parşömen aşağıdaki krallıklardan hangisi zamanında icat edilmiştir?

A) Likya
B) Babil
C) Lidya
D) Ephesus
E) Pergamum

Cevap : E) Pergamum

9. “Modern Graphic Terminology” adlı çalışmasında Keith A. Aldag “Okunurluk ve işlev çabasına görsel etkiler üretmeksizin…” diyerek tipografinin aşağıdaki yönlerinden hangisinin altını çizer?

A) Dizgi ve baskı yönü
B) Teknik ve zanaat yönü
C) Yazılım ve donanım yönü
D) İlkeler ve kurallar yönü
E) Sanat ve tasarım yönü

Cevap : B) Teknik ve zanaat yönü

10. Roma kapital yazının daraltılmış, hem başlık harfi hem de metin yazmak için geliştirilen ve miladi çağların başında daha yaygın olarak kullanılan yazı sürümü hangisidir?

A) Anziyaller
B) Adasal Minisküller
C) Karolenj Küçükharfleri
D) Rustikler
E) Kare kapitaller

Cevap : D) Rustikler

11. M.Ö. 1274’de Mısır ve Hitit orduları arasında yapılan, sonunda Mısır Firavunu II. Ramesses ile Hitit Kralı III. Hattuşili’nin barış antlaşması imzaladığı savaş aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kartaca Savaşı
B) Maraton Savaşı
C) Kadeş Savaşı
D) Makedon Savaşı
E) Truva Savaşı

Cevap : C) Kadeş Savaşı

12. “Tipografi, basılı sözcük vasıtasıyla iletişim tasarımının sanatı ve zanaatıdır.” diyen tipografi araştırmacısı ve yazar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Warren Chappel
B) Keith A. Aldag
C) Ruari McLean
D) Emil Ruder
E) Jan Tschichold

Cevap : C) Ruari McLean

13. Gutenberg’in geliştirdiği hareketli hurufat sistemi, baskı dizgesi olarak hangi baskı yöntemi türüdür?

A) Yüksek baskı
B) Gravür baskı
C) Düz baskı
D) İpek baskı
E) Çukur baskı

Cevap : A) Yüksek baskı

14. Tipografi terimi “type” ve “graphy” sözcüklerinden meydana gelmektedir. Buna göre “type” sözcüğü hangi anlamda kullanılmaktadır?

A) Yazı sanatı
B) Harf türü
C) Harf çizimi
D) Metal harf
E) Harfleme

Cevap : D) Metal harf

15. Öklid’in “Geometrinin Unsurları” adlı eserini ilk kez basan basımcı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anton Koberger
B) Erhard Ratdolt
C) Albrecht Dürer
D) William Caxton
E) Nicolas Jenson

Cevap : B) Erhard Ratdolt

16. Venedik’te matbaacılığı ilk başlatan basımcı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Arnold Pannartz
B) Conrad Sweynheym
C) Albrecht Pfister
D) Johannes da Spira
E) Peter Schöffer

Cevap : D) Johannes da Spira

17. Mısır uygarlığında saray, anıt mezar, tapınak vb. anıtsal yapılarda ve değerli eşyalarda kazıma veya oyma tekniğiyle uygulanmak üzere geliştirilen ve M.Ö. 4. Binyıl ortasından itibaren yaygın kullanılan yazı türü hangisidir?

A) Demotik
B) Hiyeroglif
C) Runic
D) Hiyeratik
E) Petroglif

Cevap : B) Hiyeroglif

18. “Yeni Tipografi” hareketinin hem araştırmacı hem de yazı tasarımcısı olan teorisyeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Warren Chappell
B) Herbert Lubalin
C) Armin Hoffman
D) Jan Tschichold
E) Emil Ruder

Cevap : D) Jan Tschichold

19. Aşağıdakilerden hangisi Gutenberg’in hareketli hurufat ile bastığı bilinen ikinci kitaptır?

A) Türk Takvimi
B) 36 Satırlı İncil
C) Mainz Mezmurlar Kitabı
D) 42 Satırlı İncil
E) Gökbilim Takvimi

Cevap : A) Türk Takvimi

20. Kitabın ilk biçimi hangisidir?

A) Codex
B) Vellum
C) Papyrus
D) Scroll
E) Script

Cevap : A) Codex