Kamu Personel Yönetimi 2024-2025 Bütünleme Soruları

Cevap: C) 30 yıl
Açıklama: Re’sen emeklilik, belli bir hizmet süresine ya da yaş haddine ulaşan memurun, yönetim tarafından, memurun isteğine bakılmaksızın emekli edilmesidir. Aşağıdaki koşulların gerçekleşmesi durumunda memur, yönetim tarafından memurun isteğine bakılmaksızın re’sen emekli edilir:
a) 30 hizmet yılını dolduran memurlar kurumlarınca re’sen emekli edilirler. Ancak bunun için bu işlemin emekliliği gerektiren bir nedene dayanması gerekir.
b) Hizmet süresine bakılmaksızın 61 yaşını dolduran memurlar emekli edilirler. Hizmet süresi 10 yılı doldurmuş olanlara emekli aylığı bağlanır.
c) Ahlak ve yetersizlik sebebi ile kötü sicil almış olan memurlar kurumları tarafından re’sen emekli edilirler. Bu durumda, 25 yılını doldurmuş olanlara aylık bağlanır.

Cevap: E) Devlet memurluğundan çıkarma
Açıklama: Disiplin cezalarının verilme yetkisi cezanın ağırlığına göre değişir. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından doğrudan verilir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, amirin teklifi ve disiplin kurulunun kararıyla verilir. Ancak bir memurun hayatını tamamen etkileyen, onu meslekten ve devlet memuriyetinden kesin olarak men eden en ağır ceza olan Devlet Memurluğundan Çıkarma (İhraç) cezası, sadece ve ancak o kurumun Ankara’daki Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilebilir.

Cevap: C) Kademe ilerlemesinin durdurulması
Açıklama: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde yer alan disiplin cezaları cetveline göre, özürsüz ve kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın kesintisiz olarak 3 ila 9 gün (9 gün dahil) göreve gelmemek eylemi, ilgili memur hakkında Kademe İlerlemesinin Durdurulması cezasının uygulanmasını gerektiren yapısal ihlaller arasında sayılmaktadır.

Cevap: D) Anayasa ve yasalara
Açıklama: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 6. Maddesinde düzenlenen “Sadakat” yükümlülüğü, memurun doğrudan kişilere, amirine, hükümete veya belirli bir kuruma değil, “Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına ve Kanunlarına” sadakatle bağlı kalmasını ve milletin hizmetinde bulunmasını ifade eder. Memurlar göreve başlarken anayasaya sadakat yemini ederler ve tarafsızlıklarını ancak bu sadakat bağıyla koruyabilirler.

Cevap: D) Kaymakam
Açıklama: İstisnai memuriyetler (657 Sayılı Kanun Madde 59); sınav, ilerleme veya derece şartı aranmaksızın devletin üst makamlarının güvene dayalı olarak doğrudan atama yapabildiği özel kadrolardır. Bakan yardımcıları, özel kalem müdürleri, valiler ve büyükelçiler siyasi iradenin takdiriyle doğrudan atanan istisnai memurlardır. Ancak Kaymakamlık, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfına dahil olan, KPSS ve çok zorlu mülakat sınavları ile girilen, belli staj ve eğitim evreleri gerektiren, son derece kurallı bir kariyer memuriyetidir (istisnai değildir).

Cevap: B) Cumhurbaşkanı
Açıklama: Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’da (4483 sayılı Kanun), devletin zirvesindeki kurumların yöneticileri için özel soruşturma izni makamları belirlenmiştir. Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı (eski adıyla Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri), doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı olarak çalışan en üst düzey idari bürokrattır. Bu makamda bulunan kişi hakkında görev suçlarından dolayı yargılama izni verme yetkisi, onun doğrudan amiri konumunda olan “Cumhurbaşkanı”nın kendisine aittir.

Cevap: A) Hizmet hakkı
Açıklama:

Cevap: C) Türkiye’de uygulanacak sosyal güvenlik politikalarını belirlemek
Açıklama: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Yönetim Kurulu, kurumun bütçesini onaylamak, yönetmelikleri çıkarmak ve kurum içi idari teşkilatlanmayı sağlamak gibi yüksek idari karar organı işlevlerini yürütür. Ancak “Türkiye’de uygulanacak makro düzeydeki sosyal güvenlik politikalarını belirlemek”, bir kurum yönetim kurulunun yetkisini aşan siyasi ve vizyoner bir karardır. Bu genel devlet politikasını belirleme görevi yürütme organına (Cumhurbaşkanı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına) ve yasama organına (TBMM) aittir.

Cevap: D) 5
Açıklama: 657 sayılı Kanunun 132. Maddesine göre disiplin cezalarının memuriyet kariyerine olumsuz etkileri sürelidir. Aylıktan kesme disiplin cezası alan devlet memurları, cezalarının uygulanmasından itibaren 5 yıl boyunca daire başkanı veya dengi ve daha üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, büyükelçilik ve valilik makamlarına atanamazlar. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasında ise bu yasak süresi 10 yıldır.

Cevap: B) Danıştay
Açıklama: İdari Yargılama Usulü Kanunu ve ilgili mevzuata göre, idari işlemlerin iptali davaları genellikle yerel idare mahkemelerinde açılır. Ancak “Cumhurbaşkanı kararları” (Cumhurbaşkanı tarafından bizzat yapılan atamalar, üst kademe kamu yöneticileri olan bakan yardımcıları, genel müdürler vb. atama kararnameleri), işlemin hiyerarşik ağırlığı ve tüm ülkeyi ilgilendiren üst düzey niteliği nedeniyle ilk derece mahkemesi sıfatıyla doğrudan Türkiye’nin en yüksek idari yargı mercii olan Danıştay’da (Danıştay’ın ilgili dairesinde) görülür.

Cevap: B) Kaymakam
Açıklama: 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun, memurları asılsız şikayetlerden korumak amacıyla bir soruşturma izni mekanizması getirmiştir. Bu kanuna göre, görev yeri ilçe olan memurlar (belediye başkanları ve ilçe idare şube başkanları gibi özel istisnalar hariç) hakkında soruşturma izni verme veya vermeme yetkisi, o ilçenin en yüksek mülki amiri olan Kaymakam’a aittir. İldeki memurlar için ise bu yetki Vali’dedir.

Cevap: B) Olağanüstü hal
Açıklama: Devlet memurları istifa etme (çekilme) hakkına sahiptirler; normal şartlarda istifalarını verip 1 aya kadar yerine atananı bekler ve ayrılabilirler. Ancak 657 sayılı Kanunun 96. Maddesi devleti koruyan bir istisna getirmiştir: Sıkıyönetim, savaş, seferberlik, afet veya “Olağanüstü Hal (OHAL)” gibi durumlar ilan edildiğinde, memurların görevlerini aniden bırakıp devleti işlemez hale getirmelerini önlemek için, bu şartlar altında çekilme (istifa) istekleri idarece kabul edilmedikçe veya yerine atanacak kişi fiilen gelip işe başlamadıkça memurlar görevlerini bırakamazlar.

Cevap: E) Görevden uzaklaştırma
Açıklama: 657 sayılı Kanun’a göre memurluğu kesin olarak sona erdiren (memuriyet bağını koparan) haller şunlardır: Çekilme (istifa), Çekilmiş sayılma (müstafi sayılma), Devlet memurluğundan çıkarma (ihraç), Memurluğa alınma şartlarından birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya kaybedilmesi, Emeklilik ve Ölüm. Ancak “Görevden Uzaklaştırma” (açığa alma), memurluğu sona erdiren bir ceza veya iptal işlemi değildir; bir disiplin veya ceza soruşturması sürerken devletin güvenliğini sağlamak amacıyla uygulanan “geçici bir ihtiyati (koruyucu) tedbirdir.”

Cevap: C) Üst kademe yöneticilerin istihdamını düzenlemek
Açıklama: 657 sayılı Kanun’un 1. Maddesi kanunun amacını belirtir: Memurların atanmaları, hakları, yükümlülükleri, aylıkları, özlük hakları, ilerlemeleri ve emeklilikleri gibi genel statü kurallarını düzenlemektir. Ancak “Üst kademe kamu yöneticilerinin (bakan yardımcıları, başkanlar, genel müdürler) istihdamı, atanmaları ve görevden alınmaları”, 657 sayılı kanundan ziyade, 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte çıkarılan ve Cumhurbaşkanına doğrudan yetki veren 3 sayılı “Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile özel olarak düzenlenmiştir.

Cevap: A) Birbirini izleyen üç yılın izni bir arada verilebilir.
Açıklama: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 93. maddesi uyarınca, devlet memurlarının yıllık izinleri amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan veya parça parça kullanılabilir. Cari yıl ile bir önceki yılın izni birleştirilerek en fazla iki yılın izni bir arada verilebilir; birbirini takip eden üç yılın yıllık izninin birleştirilerek bir arada kullandırılması yasal olarak mümkün değildir, kullanılmayan eski izinler düşer.

Cevap: D) Sendikal faaliyet yasağı
Açıklama: 657 sayılı Kanun memurlara ticaret yapma (başka iş), grev yapma, basına izinsiz demeç verme ve siyasi partiye üye olma yasakları getirmiştir. Ancak 2001 yılında yürürlüğe giren 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu ile memurların sendika kurmaları, sendikalara üye olmaları ve “sendikal faaliyetlerde bulunmaları” yasal bir hak haline getirilmiştir. Bu nedenle sendikal faaliyet memurlar için bir yasak değil, aksine anayasal ve yasal bir haktır.

Cevap: E) Emniyet hizmetlerinde sözleşmelilik
Açıklama: Türkiye’deki kamu personel rejiminde (4/B statüsünde) öğretmenler (Eğitim), doktor ve hemşireler (Sağlık), belediye mühendisleri veya tiyatrocular (Belediyeler) ve sözleşmeli er/erbaşlar (Askeri) gibi geniş bir alanda sözleşmeli personel istihdam edilmektedir. Ancak asayişi, iç güvenliği ve devletin kolluk kuvveti tekelini temsil eden “Emniyet hizmetlerinde” (Polislik mesleğinde) sözleşmeli polislik gibi bir statü veya istihdam türü uygulaması Türkiye’de kesinlikle bulunmamaktadır; polisler 657’ye tabi kadrolu memurlardır.

Cevap: E) 10
Açıklama: 657 sayılı Kanunun Çekilmiş Sayılma (Müstafi sayılma) halini düzenleyen 94. Maddesine göre; devlet memuru herhangi bir izni olmadan veya kurumunun kabul edeceği tıbbi/hukuki bir mazereti bulunmadan görevini kesintisiz olarak 10 gün boyunca terk ederse (işe gelmezse), memur resmi bir istifa dilekçesi vermemiş olsa bile yasal olarak çekilme isteğinde bulunmuş (istifa etmiş) sayılır ve memuriyet bağları idarece otomatik olarak kesilir.

Cevap: A) 55
Açıklama: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre yaşlılık aylığına (emekliliğe) hak kazanmanın temel şartlarından biri yaştır. Ancak kanun, çalışma gücünü ve biyolojik direncini normalden daha hızlı kaybeden, yani Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu tarafından “erken yaşlandığı” tespit edilen kamu görevlileri için istisnai bir hak tanımıştır. Bu durumdaki memurlar, normal emeklilik yaşını beklemek zorunda kalmadan, 55 yaşını doldurmaları ve kanundaki diğer prim ödeme gün sayısı şartlarını taşımaları halinde yaşlılık aylığına bağlanabilirler.

Cevap: A) TBMM Genel Sekreteri
Açıklama: 4483 sayılı Kanun, soruşturma izni verecek makamları hiyerarşik yapıya göre belirlemiştir. TBMM’nin idari birimi olan TBMM Genel Sekreterliğinde görevli memurlar ve diğer personel hakkında, görevlerinden doğan suç iddialarında soruşturma izni verme yetkisi (idari amirleri konumunda olan) “TBMM Genel Sekreteri”ne aittir. TBMM Başkanına ise ancak Genel Sekreterin bizzat kendisi hakkındaki suçlamalarda yetki düşer.