Türk Grafik Tasarım Tarihi 2025-2026 Final Soruları

Görsel İletişim, Tipografi ve Tasarım İlkeleri

Görsel iletişim tasarımı; nokta, çizgi, yüzey ve doku gibi temel elemanlarla inşa edilir. Nokta, uzayda sadece konum belirten ve tek başına biçim algısı oluşturamayacak kadar küçük olan temel birimdir. Noktaların hareketiyle oluşan çizgi ise kalınlığına oranla uzunluğu fazla olan her türlü izdir; kapalı kontur oluşturduğunda biçim algısı yaratır. Sayfa kompozisyonunda okuyucunun dikkatini belirli bir mesaja çekmek için boyut, biçim veya renk zıtlığı kullanılmasına vurgu denir. Denge (Balance), karşıt optik ağırlıkların yerleşik konumuyla sağlanan durgunluktur. Bütün-parça ilişkisinde, bütün basit bir niceliksel toplam değildir; parçaların birleşiminden yepyeni bir nitelik doğar.

Matbaa Devrimi ve Osmanlı’da Yazı/Belge Sanatı

Uzak Doğu’da bilinen baskı teknikleri, Johannes Gutenberg’in 1450’li yıllarda hareketli metal harfleri icat etmesiyle mekanikleşmiş ve kitle iletişim çağını başlatmıştır. Osmanlı’da İbrahim Müteferrika tarafından kurulan ilk matbaada basılan eserler genellikle metin odaklıyken, 1730 tarihli Tarih-i Hind-i Garbi metni destekleyen resimlemeler ve haritalar içermesiyle dikkat çeker. Padişahların resmi imzası ve nişanı olan Tuğra; metin (sere) kısmında isim, babasının adı, unvanlar ve dua içerip Arapça kaidelere göre istiflenir. Minyatür sanatı ise perspektif ve derinlik barındırmayan, figürlerin gölgesiz ve iki boyutlu (yassı) olarak işlendiği estetik bir yapıya sahiptir.

Afiş Tasarımı ve Cumhuriyet Dönemi Öncüleri

Afiş (Poster), toplumsal veya ticari mesajları kitlelere ulaştıran güçlü bir iletişim aracıdır; ancak bir kurumun sabit kurumsal kimliğini değil, geçici duyurularını temsil eder. Cumhuriyet döneminin başlarında Almanya’da eğitim alan İhap Hulusi Görey ve Kenan Temizan, tasarımlarında Kuzey Avrupa grafik üslubunu (nesnel afiş/Sachplakat) egemen kılmışlardır. İhap Hulusi’nin çalışmalarında Art Deco etkisi görülür. Sadık Karamustafa, dışavurumcu ve özgün illüstrasyon diliyle afiş ve sergi tasarımı alanında öne çıkan ustalarımızdandır. 1957’de kurulan Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu ise Bauhaus ekolünü model alarak endüstriyel sanatlar ve tasarım alanında uzmanlar yetiştirmeyi amaçlamıştır.

Dijital Dönüşüm ve Çağdaş Tasarım Fenomenleri

Sanayi Devrimi’nin seri üretimine karşı çıkan 19. yüzyıl sonu İngiliz Arts and Crafts hareketi, Orta Çağ zanaatkarlığına ve el yapımı kitap süslemelerine odaklanmıştır. Hareketli grafik tasarım; sinema jeneriklerinde ve televizyonda kullanılan, grafik ögelerine hareket ve hikaye kazandıran bir animasyon türüdür. Kübizm akımı, Rönesans’ın tek noktalı perspektifini yıkarak tasarımı sınırlandırdığını öne sürmüştür. İnternet ve web tasarım dünyası; grafik iletişimi, sanatı ve ticareti kökten değiştirirken, statik ve fiziksel yapısı gereği **mimari** bu süreçten en az etkilenen alandır. Sanal ve artırılmış gerçekliği birleştiren yeni dijital öte-evren konsepti ise Metaverse olarak adlandırılmaktadır. Osmanlı mizah basınının ilk bağımsız gazetesi ise Teodor Kasap Efendi’nin yayımladığı Diyojen’dir.

1. Aşağıdakilerden hangisi hareketli grafik tasarımın özelliklerinden biri değildir?

A) Hareketli grafikler film jeneriklerinde ve televizyonlarda kullanılabilir
B) İlk örneklerinin sinema ile birlikte görülmesi
C) Bir animasyon türüdür
D) Grafik tasarım ögelerine hareket kazandırmaya odaklanır
E) Hikayesi vardır

Cevap: E) Hikayesi vardır

2. Perspektifin tasarımı sınırlandırdığını öne süren sanat hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fovizm
B) Fütürizm
C) Modernizm
D) Empresyonizm
E) Kübizm

Cevap: E) Kübizm

3. Aşağıdakilerden hangisi afiş tasarımı için söylenemez?

A) Afiş bir kurumun kurumsal kimliğini temsil eder ve müşteriyle kurumun görünürlüğünün ilk yüzleştiği tasarımdır.
B) Afiş, sergilendiği her alanda toplumsal değerleri, özellikleri, düşünceleri yansıtır.
C) Afiş, bir bilginin ya da mesajın hedef kitleye basılı ve çoğaltılmış bir şekilde aktarımını sağlayan bir iletişim aracıdır.
D) Afişler, gündelik yaşamda hem iç hem de dış mekânlara asılabildikleri için toplumla iç içe olma ve toplumun her kesimine taşıdıkları mesajları iletebilme gücüne sahiptirler.
E) Afişlerin belli bir amacı gerçekleştirme boyutunda toplumsal rolü oldukça fazladır.

Cevap: A) Afiş bir kurumun kurumsal kimliğini temsil eder ve müşteriyle kurumun görünürlüğünün ilk yüzleştiği tasarımdır.

4. Sadık Karamustafa denilince, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Dışavurumcu ve enerjik anlatım dili olan kişi
B) Özgün illüstrasyon diliyle öne çıkan kişi
C) Egemen Bostancı’nın yapımcılığını üstlendiği müzikallerin 80’li yıllar boyunca Türkiye’de ilgi odağı olan gösterilerinin duyuru afişlerinin hemen hemen hepsini yapan kişi
D) Sümerbank’ın ve Milli Piyango idaresinin afişlerini tasarlayan kişi
E) Tarih, arkeoloji, edebiyat, güzel sanatlar, fotoğraf ve çeşitli konularda sergi tasarımları gerçekleştiren kişi

Cevap: D) Sümerbank’ın ve Milli Piyango idaresinin afişlerini tasarlayan kişi

5. Osmanlı döneminde olgunlaşan tuğra içerisinde yazılanlar nelerdir ve neye göre yazılmaktadır?

A) Tuğralarda padişahın ismi, babasının ismiyle beraber, elmuzaffer daima (dâimā muzaffer olsun) duası, Türkçe söylenişe göre yer almaktadır.
B) Tuğralarda padişahın ismi, babasının ismiyle beraber şah ve hân sıfatları, elmuzaffer daima (dâimâ muzaffer olsun) duası, Arapça söylenişe göre yer almaktadır.
C) Tuğralarda padişahın ismi, babasının ismiyle, Farsça söylenişe göre yer almaktadır.
D) Tuğralarda padişahın ismi, babasının ismiyle, Arapça söylenişe göre yer almaktadır.
E) Tuğralarda padişahın ismi, babasının ismiyle beraber şah ve hân sıfatları, Türkçe söylenişe göre yer almaktadır.

Cevap: B) Tuğralarda padişahın ismi, babasının ismiyle beraber şah ve hân sıfatları, elmuzaffer daima (dâimâ muzaffer olsun) duası, Arapça söylenişe göre yer almaktadır.

6. Genel olarak ……., sanal gerçekliği, dijital ve fiziksel dünyanın özelliklerini birleştiren artırılmış gerçekliği içerir.
Yukarıdaki boşluğa gelebilecek en uygun seçenek aşağıdakilerde hangisinde verilmiştir?

A) blockhain
B) fortnite
C) metaverse
D) dijital
E) sanal

Cevap: C) metaverse

7. Türk bozkır sanatının ortaya çıkıp geliştiği yerler olarak kabul edilen bölge neresidir?

A) Zeugma Antik Kenti
B) Ani Ören Yeri
C) Baykal Çevresi, Altay, Sayan, Tanrı Dağları
D) Nemrut, Ankar Dağları
E) Ege Bölgesi, Efes Harabeleri

Cevap: C) Baykal Çevresi, Altay, Sayan, Tanrı Dağları

8. 19. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan ve Tezhip sanatında olduğu gibi kitap süsleme üzerine odaklanan sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Neoklasisizm
B) Sembolizm
C) Art Deco
D) Arts and Crafts
E) Empresyonizm

Cevap: D) Arts and Crafts

9. 1957 yılında İstanbul’da açılan ve amacı endüstriyel sanatlar ve tasarım alanında öğrenim görmüş uzmanlar yetiştirmek olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ankara Üniversitesi, Dil Tarih Coğrafya Fakültesi
B) Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu
C) Tatbiki Güzel Sanatlar Okulu
D) Gazi Eğitim Enstitüsü
E) Sanayi Nefise Mektebi

Cevap: B) Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu

10. Bütün yapıtlarında Kuzey Avrupa grafik üslubu egemen olan iki Türk tasarımcı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Emin Barın ve Ali Suavi
B) Ali Suavi ve İhap Hulusi
C) Emin Barın ve Kenan Temizan
D) İhap Hulusi ve Kenan Temizan
E) Münif Fehim ve Emin Barın

Cevap: D) İhap Hulusi ve Kenan Temizan

11. Resim tekniğinin tek boyutlu olması, yapılan eserlerde genellikle derinlik kavramının bulunmaması, hangi sanatın estetik yapısına uygun olmasındandır?

A) Tezhip sanatı
B) İllüstrasyon sanatı
C) Kligrafi sanatı
D) Minyatür sanatı
E) Hat sanatı

Cevap: D) Minyatür sanatı

12. İhap Hulusi Görey’in afişlerinde aşağıdaki akımların hangisinin etkisi bulunmaktadır?

A) Fovizm
B) Sürrealizm
C) Art Deco
D) Sachplakat
E) Empresyonizm

Cevap: C) Art Deco

13. Sayfa tasarımında önemsenen ve okuyucunun dikkat etmesi gereken şeylerin farklı bir şekilde, boyut, biçim, renk ögeleri kullanılarak ön plana çıkarılmasına …… denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) denge
B) ritim
C) zıtlık
D) orantı
E) vurgu

Cevap: E) vurgu

14. Teodor Kasap Efendi tarafından haftada üç gün yayımlanan ilk bağımsız mizah gazetesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Curcuna
B) Cingöz
C) Hacivat
D) Mizan
E) Diyojen

Cevap: E) Diyojen

15. ….. geçmişe tanıklık etmemizde önemli bir tasarım elemanı olarak günümüzde de iletişimin en önemli yapı taşlarıdır.
Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Amblemler
B) Semboller
C) Armalar
D) Tamgalar
E) Logolar

Cevap: B) Semboller

16. II. Mahmut tarafından ismi konulan ve yayın hayatına Türkçe olarak 1 Kasım 1831 tarihinde başlayan gazete aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tasvir-i Efkar
B) Ceride-i Havadis
C) Takvim-i Vekayi
D) Tercüman-ı Ahval
E) Tanin

Cevap: C) Takvim-i Vekayi

17. Aşağıdaki sosyal içerikli afiş yarışmaları düzenleyen yarışma platformlarındaki hangi yarışmanın ülke eşleşmesi yanlıştır?

A) Posterland.org (İngiltere)
B) Posterheroes (İtalya)
C) Segundallamada (Meksika)
D) Posterfortomorrow (Fransa)
E) Grafreedesingn (Türkiye)

Cevap: A) Posterland.org (İngiltere)

18. Aşağıdaki eserlerin hangisinde yazı yanında resimlemelerde yer almıştır?

A) Tarih-i Hind-i Garbi
B) Tarih-i Timur
C) Vankulu Sözlüğü
D) Tarih-i Mısır
E) Grammaire Turque

Cevap: A) Tarih-i Hind-i Garbi

19. Matbaanın mekanik ve hızlı bir şekilde kullanılması aşağıdakilerden hangisinin sayesinde olmuştur?

A) Müteferrika
B) Gutenberg
C) Nigari
D) Aristo
E) Leonardo da Vinci

Cevap: B) Gutenberg

20. Aşağıdakilerden hangisi, duvarlarla sınırlı olan grafik tasarımın, ilkel bir ortam olmaktan çıkıp çoklu bir ortam tasarımı fenomeni olmaya kadar çeşitli dönüşümler geçirmesi ile çok kısa bir süre içerisinde kendisine olağanüstü bir fırsat yakalayan web tasarım dünyasının etkilediği alanlardan biri değildir?

A) Mimari
B) Sanat
C) Ticaret
D) Grafik iletişim
E) Kurumlar

Cevap: A) Mimari