Avrupa Birliği ve Türkiye 2025-2026 Final Soruları

AB-Türkiye İlişkileri ve Helsinki Zirvesi

Türkiye’ye Avrupa Birliği tarafından resmi adaylık statüsü **1999 Helsinki Zirvesi**’nde verilmiştir. Bu gelişmenin ardından uyum süreçlerini yönetmek için **Avrupa Birliği Genel Sekreterliği** kurulmuştur. İlerleyen yıllarda üyelik müzakerelerinde AB’nin getirdiği **açık uçlu müzakere stratejisi**, sürecin inandırıcılığını ve etkisini zayıflatmıştır. Mülteci krizi ve güvenlik endişeleri de ilişkilerin ana gündem maddelerinden olmuştur.

Cumhuriyet Modernleşmesi ve Siyasal Yapı

Erken dönem Cumhuriyet modernleşmesi, Osmanlı’dan devralınan geleneksel ve dini yapılarla uzlaşma arayışından ziyade; pozitivist, aydınlanmacı ve radikal bir batılılaşma vizyonu üzerine inşa edilmiştir. AK Parti ise 2002 sonrasındaki dönüşüm sürecini muhafazakâr demokrat kimliği üzerinden yönlendirmiştir. Siyasi arenada yaşanan 1999 depremi ve 2001 krizi, AB reformlarına verilen toplumsal desteği zirveye taşımıştır.

Asker-Sivil Dengesi ve Siyasal Reformlar

AB uyum paketleri ile MGK’nın sivilleştirilmesi ve askeri harcamaların denetime açılması gibi adımlar, vesayet dengesini sivil bürokrasi lehine değiştirmiştir. 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında atılan adımlar, ordunun sivil otoriteye tam bağımlılığını mutlak kılmış ve AB’nin öngördüğü askeri kontrol şartını fiiliyata geçirmiştir.

İnsan Hakları ve Uluslararası Hukuk

Vatandaşlarımıza Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) bireysel başvuru hakkı ilk kez **1987** yılında tanınmıştır. Ölüm cezası ise İHAS **13 Nolu Protokol** ile mutlak olarak kaldırılmıştır. Anayasa gereği yurt dışına çıkma hürriyeti sadece suç soruşturması/kovuşturması sebebiyle ve hakim kararıyla sınırlandırılabilir. Seçimlerde vekâletle oy kullanılamaz; YSK üyeleri Yargıtay ve Danıştay tarafından seçilir.

1. Türkiye’ye Avrupa Birliği’ne resmi adaylık statüsü hangi AB Zirvesi’nde verilmiştir?

A) 1993 Helsinki Zirvesi
B) 1997 Kopenhag Zirvesi
C) 1993 Kopenhag Zirvesi
D) 1999’daki Helsinki Zirvesi
E) 1999 Brüksel Zirvesi

Cevap: D) 1999’daki Helsinki Zirvesi

2. 2004 sonrası süreçte AB’nin Türk siyasetindeki etkisini zayıflatan en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?

A) AB’nin açık uçlu müzakere stratejisi
B) Darbe tehditleri
C) Kıbrıs sorunu
D) AB içerisindeki tartışmalar
E) Liderlerin geri adım atması

Cevap: A) AB’nin açık uçlu müzakere stratejisi

3. Aşağıdaki ifadelerden hangisi Cumhuriyetle kurulan yeni siyasal yapı için söylenemez?

A) Yeni Cumhuriyet rejimi kurulurken İslam modern siyaset ve kimlik alanının dışında bırakılmıştır.
B) Cumhuriyet modernleşmesi devletin yanında siyasal ve toplumsal alanları da kapsamaktadır.
C) Kemalist rejim geleneksel kültürel kimlik ile modernleşme arasında bir uzlaşma sağlamayı amaçlamıştır.
D) Kemalizm bölünmez ulusal kimliği benimsemiştir.
E) Pozitivizm ve Batı’nın kültürel olarak üstün olduğu görüşü Kemalizm’in benimsediği yaklaşımlardır.

Cevap: C) Kemalist rejim geleneksel kültürel kimlik ile modernleşme arasında bir uzlaşma sağlamayı amaçlamıştır.

4. Türk vatandaşlarına Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne bireysel başvuru hakkı ilk kez hangi yıl tanınmıştır?

A) 1983
B) 1978
C) 1999
D) 1987
E) 2004

Cevap: D) 1987

5. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye-AB ilişkileri bağlamımda asker-sivil ilişkilerinin değişmesinin sonucu olarak değerlendirilemez?

A) Askeri harcamalar üzerinde sivil denetim sağlanmıştır.
B) Askerin temel önceliğinin dış güvenlik konuları olması kabul edilmiştir.
C) Güvenlik konularında asker-sivil ilişkileri sivilleri de konulara dahil edilecek şekilde değişmiştir.
D) Askerin iç güvenlik konularında yetkileri sınırlanmıştır.
E) Rejim değişmiştir.

Cevap: E) Rejim değişmiştir.

6. Ak Parti kendine atfettiği hangi değerler üzerinden 2002 sonrası yaşanan sürecin yönlendiricisi olduğu söylenilebilir?

A) AB yanlısı kimliğiyle
B) Otoriter ve muhafazakâr kimliğiyle
C) Muhafazakâr ve demokrat kimliğiyle
D) Milli Görüş kimliğiyle
E) Liberal kimliğiyle

Cevap: C) Muhafazakâr ve demokrat kimliğiyle

7. AB sürecinde bir siyasal aktör olarak Ak Parti’nin politik çabaları hangi dengeleri gözetme üzerine şekillenmiştir?

A) Askeri bürokratik sınıfı memnun etme çabası
B) Sermaye sınıfının çıkarlarını gözetme çabası
C) Teknokrat sınıfın söz sahibi olması
D) Sivil-asker ilişkilerinde dengenin sivil bürokrasi lehine değişmesi
E) Milli Görüş felsefesinin hakim kılınması

Cevap: D) Sivil-asker ilişkilerinde dengenin sivil bürokrasi lehine değişmesi

8. 1990’ların sonunda Türkiye’de devlet kapasitesini zorlayan ve AB’ye toplumsal desteği artıran iki önemli gelişme olmuştur.
Yukarıda bahsedilen gelişmeler aşağıdaki hangi seçenekte doğru verilmiştir?

A) Ak Parti’nin yükselişi ve Recep Tayyip Erdoğan gibi liderlerin AB’ye destek vermesi
B) Bülent Ecevit ve Mesut Yılmaz gibi liderlerin olması
C) 1999’daki deprem ve 2001’deki finansal kriz
D) İktisadi büyüme ve sivil toplumun yükselişi
E) Güçlü bir ekonomik ve siyasi reform hareketi olması

Cevap: C) 1999’daki deprem ve 2001’deki finansal kriz

9. Türkiye’de askeri elitlerin kendileriyle ilgili temel algıları nasıl bir düşünceyle şekillenmektedir?

A) Ülkenin bölünmez bütünlüğünün garantörü olarak görmektedirler.
B) Kemalizmin bekçisi olarak görmektedirler.
C) Kemalist yayılmacı politikaları desteklemektedirler.
D) Cumhurbaşkanının askeri olarak görmektedirler.
E) Avrupalılaşmanın temel sürükleyici gücü olarak görmektedirler.

Cevap: A) Ülkenin bölünmez bütünlüğünün garantörü olarak görmektedirler.

10. Aşağıdakilerden hangisi 15 Temmuz darbe girişiminin Türkiye-AB ilişkiler açısında sonucu sayılabilir?

A) Askerler artık kendi bütçelerini kontrol etmeye başlamıştır.
B) Askerin toplum gözünde prestiji azalmıştır.
C) Askeri ve siyasi bürokraside temizliği beraberinde getirmiştir.
D) Askeri darbe girişimi güç dengesini mutlak bir şekilde sivil iktidar lehine değiştirmiştir.
E) Darbe aslında fiilen gerçekleşmiştir.

Cevap: D) Askeri darbe girişimi güç dengesini mutlak bir şekilde sivil iktidar lehine değiştirmiştir.

11. Türkiye-AB arasındaki ilişkilerde, AB tarafının müzakerelerde öncelediği husus daha çok aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

A) Ticarileşme
B) Kültürel uyum
C) Ticari çıkarlar
D) Demokratikleşme
E) Güvenlik endişeleri

Cevap: E) Güvenlik endişeleri

12. Türkiye-AB ilişkileri Helsinki sonrasında hangi kurum tarafından yürütülmeye başlanmıştır?

A) DPT
B) Avrupa Birliği Başkanlığı
C) Dışişleri Bakanlığı
D) Avrupa Sekreteryası
E) Avrupa Birliği Genel Sekreterliği

Cevap: E) Avrupa Birliği Genel Sekreterliği

13. Aşağıdaki ifadelerden hangisi 1945 sonrası Türk siyaseti açısından yanlıştır?

A) Cumhuriyet modernleşmesi devletin yanında siyasal ve toplumsal alanları da kapsamaktadır.
B) Kemalist rejim açısından AT’yle ilişkiler geleneksel kültürel kimliği pekiştirmenin bir yoluydu.
C) AT’yle ilişkiler Batı’yla iktisadi ve kültürel uyumu geliştirmek için Kemalist elit tarafından benimsendi.
D) Kemalist rejim çok partili bir kimliğe büründü.
E) Cumhuriyet, modern siyaset ve kimlik anlamına geliyordu.

Cevap: B) Kemalist rejim açısından AT’yle ilişkiler geleneksel kültürel kimliği pekiştirmenin bir yoluydu.

14. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin Helsinki Zirvesi’nde Yunanistan’la ilişkileri normalleştirmek için attığı adımlardan değildir?

A) Türkiye, Ege’de karasularının 12 mile çıkarılmasını kabul etmiştir.
B) Türkiye, Yunanistan’la birlikte Ege’deki ihtilaflı konular için önkoşulsuz görüşmeyi kabul etmiştir.
C) Türkiye, Yunanistan’la AB’nin iyi komşuluk ilkeleri çerçevesinde ihtilaflı konuları görüşmeyi kabul etmiştir.
D) Türkiye, BM’nin Kıbrıs için sunduğu çözüm planlarını desteklemeyi kabul etmiştir.
E) Türkiye, Yunanistan’la Ege’deki tartışmalı konuları gerekirse Uluslararası Adalet Divanı’na götürmeyi kabul etmiştir.

Cevap: A) Türkiye, Ege’de karasularının 12 mile çıkarılmasını kabul etmiştir.

15. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye-AB ilişkilerinde bir insan hakları sorunu olarak değerlendirilmemiştir?

A) Gayrimüslimlerin mal-mülk meseleleri
B) Alevilerin dini eğitim konusundaki talepleri
C) Kürt sorunu
D) Türkçeden başka dillerde yayın yapmak
E) Lazların hakları

Cevap: E) Lazların hakları

16. I. Kıbrıs meselesi
II. İşçilerin serbest dolaşımı
III. Demokratikleşme
IV. İthal ikameci ekonomi
V. İnsan hakları
Yukarıda verilen konulardan hangileri 1980’lerde Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasındaki anlaşmazlık alanlarındandır?

A) I, III ve IV
B) I, II, III ve V
C) III ve IV
D) IV ve V
E) I, II, III ve IV

Cevap: B) I, II, III ve V

17. AB’yle ilişkilerde siyasi ve iktisadi reform sürecinin dinamikleri değerlendirildiğinde Türkiye’de gerçekleşen 2001 krizi sonrası, AB ekseninde hangi alanlarda müzakereler öncelik kazanmıştır?

A) İfade ve örgütlenme özgürlüğü ile ordunun sivil kontrolünün sağlanması
B) Yunanistan ile ilişkilerin yumuşatılması
C) Rusya ile araya mesafe konulması
D) Çevre alanında müzakerelerin başlaması
E) Sığınmacı politikalarına yönelik kurumsal ihtiyaçların belirtilmesi

Cevap: A) İfade ve örgütlenme özgürlüğü ile ordunun sivil kontrolünün sağlanması

18. Aşağıdakilerden hangisi Avrupa bütünleşmesinin erken dönemde sembol isimlerinden sayılamaz?

A) Konrad Adenauer
B) Yves Meny
C) Jean Monnet
D) Altiero Spinenelli
E) Robert Schumann

Cevap: B) Yves Meny

19. Türkiye-AB ilişkilerinde insan hakları alanında en önemli kırılma hangi gelişmeyle gerçekleşmiştir?

A) Gümrük Birliği’ne girişle
B) Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bireysel başvuru hakkını kabul etmesiyle
C) 1993 Kopenhag Zirvesiyle
D) 1980 darbesiyle
E) Ankara Antlaşmasıyla

Cevap: B) Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine bireysel başvuru hakkını kabul etmesiyle

20. Suriye’deki iç savaş sonrasında Türkiye-AB ilişkileri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) AB, Türkiye’nin göçmenleri yerleştirdiği kampların iyileştirilmesinde katkıda bulunmuştur.
B) AB, Türkiye’nin göç konusundaki mevzuatının iyileştirmesine katkıda bulunmuştur.
C) Suriye kaynaklı göç ve insani kriz Türkiye-AB ilikilerinde yeni bir müzakere başlığı olmuştur.
D) AB ve Türkiye Suriye’deki iç savaşın insani sonuçlarını birlikte çözmeye çalışmıştır.
E) Türkiye ve AB göç Suriye kaynaklı göç konusunda işbirliği yapmıştır.

Cevap: C) Suriye kaynaklı göç ve insani kriz Türkiye-AB ilikilerinde yeni bir müzakere başlığı olmuştur.