Temel Tasarım-2 2025-2026 Final Soruları

Minimalizm ve Tasarım İlkeleri

Tasarımda gereksiz süslemelerden kaçınarak konuyu en temel unsurlara indirgemek **Minimalist** yaklaşımı oluşturur; bu anlayış boşlukların (negatif alan) güçlü kullanımını gerektirir. Bir kompozisyonda tüm ögelerin aynı oranda vurgulanması kaosa yol açar; bu nedenle okuyucunun gözünü yönlendiren bir **görsel hiyerarşi** uygulanmalıdır. **Birlik/Bütünlük** ilkesi, tasarımı bir arada tutan mıknatıs görevi görür. **Denge (Balance)** ise karşıt optik ağırlıkların eşitliğiyle elde edilen yerleşik konum ve durgunluktur. **Çeşitlilik (Variety)**, monotonluğu kırmak için farklı unsurların uyumla bir araya gelmesidir.

Renk Teorileri ve Munsell Sistemi

Albert H. Munsell tarafından geliştirilen **Munsell Renk Sistemi**; rengi *Hue (Hakim Renk/Öz Renk)*, *Value (Değer/Açıklık-Koyuluk)* ve *Chroma (Doygunluk/Şiddet)* olmak üzere üç temel boyutta tanımlar. Işığa bağlı olarak değişen açık-koyu değerleri rengin **tonunu (değerini)** verir. Saf bir renge siyah eklenmesi *shade*, beyaz eklenmesi *tint*, gri eklenmesi ise genel *ton (tone)* özelliklerini doğurur. Kırmızı, sarı ve turuncu sıcak renkler grubudur. Görsel tasarımda değer kontrastı oluşturmak, dramatik etkiye ve kişisel stile bağlıdır.

Geometri, Ölçek ve Sanat Hareketleri

Tasarı geometrinin kurucusu, nesnelerin dış sınırlarını betimleyen Fransız matematikçi **Gaspard Monge**’dur. Figürlerin fiziksel oranlarına değil, toplumsal statülerine göre büyük çizildiği ölçek türüne **Hiyeratik Ölçek** denir. Kübizm akımı, tek noktalı perspektifin tasarımı sınırlandırdığını öne sürmüştür. Alberto Giacometti ince uzun figürleriyle insanın varoluşsal sorunlarına odaklanırken, M.C. Escher ise figür-zemin (boşluk-doluluk) ayrımını ortadan kaldıran metamorfik çalışmalarıyla tanınır.

Form, Figür-Zemin ve Hiyerarşi

İki boyutlu konturlara sahip, eni ve boyu olan unsurlar **Şekil (Shape)** iken; ışık-gölge ve perspektifle hacim kazanan üç boyutlu yapılar **Form** adını alır (örn: çember daire iken küre formdur). Negatif alanın (boşluğun) değer kazanması, zıt konumlanan **doluluk** ile mümkündür. Hiyerarşi ilkelerinde simetri şartı aranmaz; zıtlık, orantı ve derecelendirme esastır. Ebat olarak büyük-küçük daireler kıyaslandığında, küçük olanın her koşulda daha çok dikkat çekeceği iddiası genelleme hatasıdır.

1. Tasarımcı, tasarımında fikre daha çok önem vererek ve mesajı iletmek için tasarımı yalnızca temel unsurlara indirgediğinde göze çarpan bir görsel imge ve kısa ama vurucu bir slogan, anlamsız süslerle doldurmak yerine çoğunlukla eğlendirici ana fikirle kendi iddiasını ortaya koyduğunda nasıl bir çalışma yapmış olur?

A) Yön ve vurgu ön planda olacak şekilde bir tasarım yapmış olur.
B) Koram ve hiyerarşi ilkesine dayalı bir tasarım yapmış olur.
C) Alanı zayıf kılacak şekilde kullanarak dolu bir tasarım yapmış olur.
D) Boşluk doluluk ilkesini göz ardı ederek bir tasarım yapmış olur.
E) Alanı güçlü kılacak şekilde kullanarak minimalist bir tasarım yapmış olur.

Cevap: E) Alanı güçlü kılacak şekilde kullanarak minimalist bir tasarım yapmış olur.

2. Albert Henry Munsell tarafından 1915 yılında yayımlanmış olan Munsell Renk Sistemi’ne göre bir rengi tanımlayan temel unsurlar aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz olarak verilmiştir?

A) Dalga boyu ve yansıma
B) Hakim renk, doygunluk ve değer
C) Zıtlık ve parlaklık
D) Parlaklık, doygunluk, değer
E) Hâkim renk ve ton

Cevap: B) Hakim renk, doygunluk ve değer

3. Biçimi, bir cismin dış sınırları ile yüzeyde yer alması olarak tanımlayan, tasarı geometrinin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

A) P. Picasso
B) M. C. Escher
C) J. B. Corot
D) Plotinos
E) G. Monge

Cevap: E) G. Monge

4. Eski Mısır’dan beri görülen, Firavun gibi daha yüksek statülü kişilerin daha düşük statüdeki insanlara oranla büyük çizildiği ölçek türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hiyantatik ölçek
B) Hiyerik ölçek
C) Hiyatik ölçek
D) Hiyeratik ölçek
E) Hiyantik ölçek

Cevap: D) Hiyeratik ölçek

5. Hedef kitle ve grafik tasarım ilişkisi tamamen görsel iletişime dayalı bir durumdur. Bu kapsama dayalı olarak tasarımın öncelikle ….. gerekir. Algılanma kişiye ve ihtiyaçlara göre değişiklik gösterebilmektedir. Sonrasında ise ….. devreye girmektedir. Tasarımın eleman ve ilkeleri dikkate alınarak ortaya konan grafik tasarım ürününün hedef kitleye iletmek istediği ….. algılandığında başarıya ulaşmış ve gerekli iletişim sağlanmış demektir.
Yukarıdaki paragraftaki boşluklara sırasıyla aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) iletişim yapıldığında – algılanması – kritik – mesaj
B) kritik yapıldığında – algılanması – iletişim – mesaj
C) eleştiri ile – algılanması – iletişim – ilan
D) algılanma yapıldığında – algılanması – iletişim – mesaj
E) kritik yapıldığında – yapılması – iletişim – mesaj

Cevap: B) kritik yapıldığında – algılanması – iletişim – mesaj

6. İnsan formları çalışan, tercih ettiği ince ve uzun insan figürleriyle insanın varoluşsal sorunlarına odaklanan ünlü yirminci yüzyıl heykeltıraşı kimdir?

A) Alberto Giacometti
B) El Greco
C) Adam Dircksz
D) Alan Wolfson
E) Amedeo Modigliani

Cevap: A) Alberto Giacometti

7. Alanı forma dönüştürmüş, metamorfik çalışmalarıyla biçim ve şekiller ile arka plan öylesine işlenmiştir ki, boşluk ve doluluğu iç içe geçirmiştir. İzleyenin zemin ve figür arasında ayrım yapmasını güçleştirmiş, izleyenin gözünü sürekli olarak bir figürden diğerine geçirmeyi başarmıştır. Çalışmalarının çoğunda ön plan ve arka plan arasındaki ayrımı ortadan kaldırarak izleyiciyi, istediği şekil kümesini görmeye yönlendirebilmiştir.
Yukarıda tanımı yapılan sanatçı-tasarımcı kimdir?

A) Vincent van Gogh
B) M.C. Escher
C) Pablo Picasso
D) René Magritte
E) Henri Matisse

Cevap: B) M.C. Escher

8. Bir müzik albümünün kapağı 1’e 1 oranında tasarlanıyorsa aşağıdaki şekillerden hangisine benzemektedir?

A) Üçgen
B) Yatay Dikdörtgen
C) Daire
D) Kare
E) Dikey Dikdörtgen

Cevap: D) Kare

9. Çeşitlilik ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisini söylemek yanlıştır?

A) Çeşitlilik, tasarımda yer alan figürün, nesnenin ya da ürünün belli bir noktaya baktığı taraftır.
B) Tasarımın dinamizm kazanması, ilgi çekici kılınması için farklılığa, çeşitliliğe ihtiyaç vardır.
C) Çeşitlilikteki amaç sanat eserini/tasarımı monotonluktan kurtarmaktır.
D) Çeşitlilik, farklılıklarla görsel zenginlik oluşturarak izleyicide ilgi uyandırır.
E) Çeşitlilik, karşıtlıklar içeren ancak uyumlu ve benzer canlı, nesne ve elemanların bir araya gelmesiyle oluşur.

Cevap: A) Çeşitlilik, tasarımda yer alan figürün, nesnenin ya da ürünün belli bir noktaya baktığı taraftır.

10. Bir şeklin ya da tasarım elemanının yönü, ….. göre değişir.
Yukarıdaki boşluğa hangi ifade gelirse cümle hatalı olur?

A) birbirini kesen çizgi ve biçimlerin büyüklüğüne
B) elemanın bulunduğu yüzeyin konumuna
C) elemanların aralarındaki ilişkiye
D) ona bakan izleyiciye
E) diğer elemanların konumuna

Cevap: A) birbirini kesen çizgi ve biçimlerin büyüklüğüne

11. Ton, bir rengin ışığa bağlı olarak….
Tonun tanımı için yukarıdaki bırakılan boşluğa aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilmelidir?

A) hareketli açık – siyah değeridir.
B) hareketli açık – kapalı değeridir.
C) değişen açık – koyu değeridir.
D) değişmeyen koyu – açık değeridir.
E) değişken kapalı – açık değerdir.

Cevap: C) değişen açık – koyu değeridir.

12. Tasarım ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Tasarımda koram ve tekrar, zıtlıklar arasında olması ve düzenli kademe oluşturulması ile benzeşirler.
B) Tasarımda yer alan görsel elemanların yan yana dizilimi koramı sağlar.
C) Bir tasarımda koramın oluşması için en az iki birim olmalıdır.
D) Grafik tasarımda elemanların hepsinin vurgulanması tasarımı kuvvetlendirir.
E) Grafik tasarımda bir iletiyi yansıtmak üzere tipografi, çizgi şerit, görsel, doku, zemin gibi tasarım ögelerinin hepsinde belirli bir hiyerarşi uygulanır.

Cevap: E) Grafik tasarımda bir iletiyi yansıtmak üzere tipografi, çizgi şerit, görsel, doku, zemin gibi tasarım ögelerinin hepsinde belirli bir hiyerarşi uygulanır.

13. Sanat ve tasarım ürünlerinde boş alanın değerini ortaya çıkaran aşağıdakilerden hangisidir?

A) Doluluk
B) Koram-hiyerarşi
C) Renklilik
D) Boşluk
E) Ritim

Cevap: A) Doluluk

14. Bir kompozisyonda başarılı bir tasarımda mıknatıs görevi gören, algılanmasına imkân tanıyan ve odaklanmayı kolaylaştıran tasarım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Vurgu
B) Birlik/Bütünlük
C) Form/Biçim
D) Yön
E) Alan/Boşluk

Cevap: B) Birlik/Bütünlük

15. Bir hâkim rengin saf haline, başka bir deyişle rengin doygunluğunda herhangi bir değişikliğe yer vermeksizin sırasıyla siyah, beyaz ve gri değerleri farklı miktarlarda ekleyerek aşağıdakilerden hangileri elde edilebilir?

A) Bir hâkim rengin zıtlık ve parlaklık oranları
B) Bir hâkim rengin açık ve koyu tonları
C) Bir hâkim renge ait parlaklık, doygunluk ve ton
D) Bir hâkim rengin shade, tint ve ton özellikleri
E) Nötr gri

Cevap: D) Bir hâkim rengin shade, tint ve ton özellikleri

16. Bir görsel tasarımda değer kullanımı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Bir görsel tasarımda açık tonlar öne, koyu tonlar arka planlara yerleştirilmelidir. Bir görsel tasarımda yüksek veya düşük kontrast ile sonuçlanacak bir değer kullanımı içeriğe, oluşturulan görsel dile, dramatik etkiye ve kişisel tasarım stili gibi etkenlere bağlıdır.
B) Bir görsel tasarımda kullanılan farklı değerler arasında siyah ve beyaz kullanımı zorunludur.
C) Bir görsel tasarımdaki değerlerin çeşitliliği kullanılan renk sayısına bağlıdır.
D) Bir görsel tasarımda yüksek veya düşük kontrast ile sonuçlanacak bir değer kullanımı içeriğe, oluşturulan görsel dile, dramatik etkiye ve kişisel tasarım stili gibi etkenlere bağlıdır.
E) Bir renge ait farklı değerlere ulaşmanın tek yolu o renge siyah eklemektir.

Cevap: D) Bir görsel tasarımda yüksek veya düşük kontrast ile sonuçlanacak bir değer kullanımı içeriğe, oluşturulan görsel dile, dramatik etkiye ve kişisel tasarım stili gibi etkenlere bağlıdır.

17.

Yukarıdaki iki daire arasında kontrastlık ilişkisi, aşağıdaki tespitlerden hangisi için geçerli değildir?

A) Büyük daire küçük daireden daha çok yer kaplar.
B) Büyük ve küçük daireler, kendi aralarında anlam oluştururlar.
C) Büyüklük/küçüklük olarak kontrastlık oluştururlar.
D) Büyük ve küçük daireler arasında karşılaştırma yapma ihtimali oluşmuştur.
E) Küçük daire büyük daireden daha dikkat çeker.

Cevap: E) Küçük daire büyük daireden daha dikkat çeker.

18. Hiyerarşi – koram ilkesinin yapısında aşağıdakilerden hangisinin bulunması şart değildir?

A) Zıtlık
B) Derecelendirme
C) Simetri
D) Orantı
E) Biçim benzerliği

Cevap: C) Simetri

19. Aşağıdaki biçim-form ve şekil ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Biçim, bir cismin dış sınırları ile yüzeyde yer almasıdır.
B) Biçim şekillere yön vererek kimlik kazandırır.
C) Çember, daire geometrik bir formken, küre şekil olarak adlandırılır.
D) Şekiller, ışık-gölge ve perspektif ile yüzey üzerinde üç boyutlu hale geldiğinde form oluşur.
E) Biçim şeklin yüzey üzerinde işgal ettiği alandır.

Cevap: C) Çember, daire geometrik bir formken, küre şekil olarak adlandırılır.

20. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sıcak renkler grubudur?

A) Turuncu, mavi ve kırmızı
B) Mavi, kırmızı ve beyaz
C) Kırmızı, sarı ve turuncu
D) Siyah, sarı ve kırmızı
E) Sarı, turuncu ve mor

Cevap: C) Kırmızı, sarı ve turuncu