Muhasebe – Genel Muhasebe – Muhasebeye Giriş

Giriş

Muhasebe, işletmelerin finansal olaylarını kaydeden, sınıflandıran ve raporlayan bir bilgi sistemidir. Temel amacı, işletme içi (Yöneticiler) ve işletme dışı (yatırımcılar, devlet) ilgili kişilere ihtiyaç duydukları finansal bilgileri sunmaktır. Bu işlemler, muhasebe döngüsü adı verilen sistematik bir süreç içinde gerçekleştirilir ve “İşletmenin Sürekliliği” (faaliyetlerin sınırsız süreyle devam edeceği varsayımı) ile “Tarafsızlık ve Belgelendirme” (kayıtların objektif belgelere dayanması) gibi genel kabul görmüş muhasebe kavramlarına dayanır.

Temel Muhasebe Denklemi ve Bilanço

Muhasebenin temeli Varlıklar = Borçlar + Özkaynaklar denklemine dayanır. Varlıklar işletmenin sahip oldukları, Borçlar ve Özkaynaklar ise bu varlıkların sağlandığı kaynaklardır.

• Hesapların İşleyişi: Varlık ve Gider hesaplarındaki artışlar hesabın sol (borç) tarafına yazılır. Özkaynak ve Borç hesaplarındaki artışlar ise sağ (alacak) tarafa yazılır.
• Finansal Olayların Etkisi:
  • Sermaye Artırımı: İşletme sahibinin işletmeye nakit koyması (örn: 150.000 TL) Varlıkları (Kasa) ve Özkaynakları (Sermaye) artırır.
  • Borçlanarak Varlık Alımı: (örn: 300.000 TL’lik taşıt için 100.000 peşin, 200.000 borç) Varlık toplamını net 200.000 TL (Taşıt +300.000, Kasa -100.000) ve Borç toplamını 200.000 TL artırır.
  • Banka Kredisi Çekme: Varlık toplamı (Kasa) ve Borç toplamı (Banka Kredileri) aynı anda artar.
  • Peşin Varlık Alımı: (örn: peşin demirbaş alımı) Varlık toplamı değişmez (Demirbaş artar, Kasa azalır).

Muhasebe Döngüsü: Kayıt ve Sınıflandırma

Finansal olaylar muhasebe döngüsü içinde iki temel deftere kaydedilir:

1. Günlük Defter (Yevmiye Defteri): İşlemlerin tarih sırasıyla (kronolojik) ve maddeler halinde ilk kez kaydedildiği defterdir.
2. Büyük Defter (Defter-i Kebir): Günlük defterdeki işlemlerin ilgili hesaplara (Kasa, Borçlar, Satışlar vb.) dağıtılarak sınıflandırıldığı defterdir.

Örneğin, kredili (vadeli) mal alımı (Aralıklı Envanter Yöntemi’ne göre), “Alışlar” hesabına ve “İndirilecek KDV” hesabına borç (sol); “Ticari Borçlar” hesabına alacak olarak kaydedilir.

Dönem Sonu İşlemleri ve Ayarlama Kayıtları

Muhasebe döneminin sonunda (genellikle 31 Aralık), mali tabloların işletmenin gerçek durumunu göstermesi amacıyla “Dönemsellik” kavramı gereği ayarlama (düzeltme) kayıtları yapılır. Bu kayıtların amacı, gelir ve gider hesapları bakiyelerinin düzeltilerek işletmenin gerçek durumunu yansıtmasını sağlamaktır.

• Peşin Ödenen Giderler: 1 Ekim 2024’te 5 aylık (75.000 TL) kira peşin ödenirse, 1 Ekim’de “Gelecek Aylara Ait Giderler” hesabına borç kaydedilir. 31 Aralık’ta ise bu tutarın 3 aylık kısmı (45.000 TL) giderleştirilir, kalan 2 aylık (30.000 TL) tutar bilançoda varlık olarak kalır.
• Peşin Tahsil Edilen Gelirler: 15 Kasım’da 1 yıllık (3.000 TL) abonelik ücreti peşin tahsil edilirse, bu tutarın tamamı o anda gelir (Satışlar) olarak kaydedilemez. Alınan para “Kasa” hesabına borç, henüz hizmeti verilmeyen tutar ise “Peşin Tahsil Edilmiş Gelirler” (Borç) hesabına alacak kaydedilir.
• Şüpheli Alacak Karşılığı: İşletmeler, alacaklarının tahsil edilememe riskine karşı karşılık ayırır. Örneğin, Ticari Alacakları 750.000 TL olan ve %5 oranında karşılık ayıran bir işletmenin, bilançosundaki “Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı” 37.500 TL (750.000 * 0,05) bakiye vermelidir.

Kapanış Kayıtları ve Gelir Tablosu

Ayarlama kayıtlarından sonra kesin mizan düzenlenir ve mali tablolar hazırlanır. Kâr veya zarar tablosunu oluşturmak için tüm gelir (örn: Satışlar, Kira Geliri) ve gider (örn: Satılan Malların Maliyeti, Reklam Gideri) hesapları “690 Dönem Kârı veya Zararı” hesabına aktarılarak kapatılır. “Peşin Tahsil Edilmiş Gelirler” gibi bilanço hesapları ise bu hesaba aktarılmaz, kapanış kayıtları ile bir sonraki döneme devredilir.

Stok Maliyet Yöntemleri (FIFO – LIFO)

Satılan malların maliyetini (SMM) belirlemek için farklı yöntemler kullanılır. (Not: LIFO yöntemi Türkiye’de VUK’a göre geçerli değildir ancak TMS/UFRS kapsamında ve teorik olarak bilinmesi gerekir).

• FIFO (İlk Giren İlk Çıkar): Satış yapılırken stoktan ilk alınan malların maliyetinin önce çıktığı varsayılır. (Örnek: 24 adet satış için; 10 adet @ 2.000 TL + 14 adet @ 2.500 TL = 55.000 TL SMM).
• LIFO (Son Giren İlk Çıkar): Satış yapılırken stoktan son alınan malların maliyetinin önce çıktığı varsayılır. (Örnek: 24 adet satış için; 24 adet @ 2.500 TL = 60.000 TL SMM).
• Aralıklı Envanter Yöntemi: SMM = (Dönem Başı Stok + Dönem İçi Net Alışlar) – Dönem Sonu Stok formülüyle hesaplanır. (Örnek: SMM = (24.000 + 53.000 + 6.000) – 19.000 = 64.000 TL).

1. Aşağıdaki hesaplardan hangisi kâr veya zarar tablosu hesapları ile ilgili yapılan kapanış kayıtlarında yer almaz?

A) Peşin Tahsil Edilmiş Gelirler

B) Satılan Malların Maliyeti

C) Reklam Gideri

D) Satışlar

E) Kira Geliri

Cevap : A) Peşin Tahsil Edilmiş Gelirler

2. Bisiklet ticareti ile uğraşan bir işletmede bir çeşit bisiklete ilişkin 2024 yılı Aralık ayına ait stok hareketleri aşağıdaki gibidir.

Bu bilgiler doğrultusunda FIFO (ilk giren ilk çıkar) stok maliyeti değerleme yöntemine göre 2024 Aralık ayında işletmenin sattığı bisikletlerin toplam maliyeti (satılan malların maliyeti) kaç liradır?

A) 48.000 TL

B) 60.000 TL

C) 75.000 TL

D) 90.000 TL

E) 55.000 TL

Cevap : A) 48.000 TL

3. Dönem sonu envanter yöntemini kullanan bir ticaret işletmesinin 1 Kasım 2024 tarihinde (dönem başında) depolarında 24.000 TL tutarında ticari mal stoku bulunmaktadır. İşletme 2024 Kasım ayı içinde 53.000 TL tutarında ticari mal almış ve aldığı bu mallar için 6.000 TL taşıma harcamasına katlanmıştır. İşletmenin depolarında 30 Kasım 2024 tarihi (dönem sonu) itibariyle 19.000 TL tutarında ticari mal stoku kaldığı tespit edilmiştir.
Bu bilgilere göre işletmenin 2024 Kasım ayında satmış olduğu malların toplam maliyeti (satılan malların maliyeti) kaç liradır?

A) 58.000 TL

B) 64.000 TL

C) 54.000 TL

D) 52.000 TL

E) 42.000 TL

Cevap : B) 64.000 TL

4. Aşağıdaki finansal olaylardan hangisi işletmenin özkaynaklarında artışa neden olur?

A) Nakit olarak borç ödenmesi

B) Müşterilerden alacak tahsilatı

C) Borçlanarak varlık alımı

D) Sermaye artırımı

E) Nakit ödenerek varlık alımı

Cevap : D) Sermaye artırımı

5. Beyaz eşya ticareti ile uğraşan bir işletme bir müşterisine 10.000 TL + %20 KDV ile bir elektrik süpürgesini 9 Aralık 2024 tarihinde peşin paraya satmıştır.
İşletmenin bu satış işlemi için 9 Aralık 2024 tarihinde yapması gereken günlük defter kaydına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Kasa hesabının alacak (sag) tarafina 12.000 TL kaydedilir.

B) Satışlar hesabının alacak (sağ) tarafina 12.000 TL kaydedilir.

C) İndirilecek KDV hesabının borç (sol) tarafina 2.000 TL kaydedilir.

D) Kasa hesabının borç (sol) tarafina 10.000 TL kaydedilir.

E) Hesaplanan KDV hesabının alacak (sağ) tarafina 2.000 TL kaydedilir.

Cevap : E) Hesaplanan KDV hesabının alacak (sağ) tarafina 2.000 TL kaydedilir.

6. Bir işletme satış mağazasında kullanılmak üzere 1 Ekim 2022 tarihinde 30.000 TL peşin paraya bir müzik sistemi satın almıştır. İşletme ilgili müzik setinin yararlı ömrünü 10 yıl ve kalıntı değerini de sıfır olarak öngörmüştür.
Müzik sistemi İçin eşit paylı (doğrusal) amortisman yöntemini seçen işletmenin 2024 yıh kâr veya zarar tablosunda bu müzik sistemine ilişkin sunması gereken amortisman gideri tutarı kaç lira olmalıdır?

A) 750 TL

B) 8.250 TL

C) 2.250 TL

D) 3.000 TL

E) 6.750 TL

Cevap : D) 3.000 TL

7. Bisiklet ticareti ile uğraşan bir işletmede bir çeşit bisiklete ilişkin 2024 yılı Aralık ayına ait stok hareketleri aşağıdaki gibidir.

Bu bilgiler doğrultusunda LİFO (son giren ilk çıkar) stok maliyeti değerleme yöntemine göre 2024 Aralık ayında işletmenin sattığı bisikletlerin toplam maliyeti (satılan malların maliyeti) kaç liradır?

A) 60.000 TL

B) 55.000 TL

C) 48.000 TL

D) 90.000 TL

E) 75.000 TL

Cevap : A) 60.000 TL

8. Bir işletme maliyeti 700.000 TL ve birikmiş amortismam 540.000 TL olan bir makinesini 210.000 TL peşin paraya satmıştır.
Bu makinenin satışında ortaya çıkan Maddi Duran Varlık Satış kârı veya zararı kaç liradır?

A) 330.000 TL zarar

B) 160.000 TL zarar

C) 370.000 TL kâr

D) 210.000 TL kar

E) 50.000 TL kâr

Cevap : E) 50.000 TL kâr

Net Defter Değeri (NDD) = Maliyet – Birikmiş Amortisman = 700.000 – 540.000 = 160.000 TL.

Kâr/Zarar = Satış Tutarı – Net Defter Değeri = 210.000 – 160.000 = 50.000 TL. Satış tutarı NDD’den büyük olduğu için 50.000 TL Kâr elde edilmiştir.

9. İnternet üzerinden müşterilerine film ve dizi izleme hizmeti sunan bir internet sitesi şirketi 15 Kasım 2024 tarihinde bir müşterisine bir yıllık abonelik yapmış ve yıllık abonelik ücreti olan 3.000 TL’nin tamamını nakit olarak tahsil etmiştir.
Bu finansal olay ile ilgili internet sitesi şirketinin 15 Kasım 2024 tarihinde yapması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

A)

B)

C)

D)

E)

Cevap : D)

10. “İşletmenin finansal tablolarında yer alan bilgilerin, bu tablolardan sorumlu olanların kişisel yargı ve hükümlerini içermeden hazırlanması ile muhasebe kayıtlarının objektif belgelere dayandırılması gerekliliği” hangi genel kabul görmüş muhasebe kavramı uyarıncadır?

A) İhtiyatlılık

B) İşletmenin Sürekliliği

C) İşletmenin Tüzel Kişiliği

D) Dönemsellik

E) Tarafsızlık

Cevap : E) Tarafsızlık

11.
I. Varlık hesaplarındaki artışlar hesabın sol tarafına yazılır.
II. Özkaynak hesaplarındaki azalışlar hesabın sağ tarafına yazılır.
III. Gider hesaplarındaki artışlar hesabın sol tarafına yazılır.
Muhasebe kayıt kuralına göre yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) I ve III

D) II ve III

E) I, II ve III

Cevap : C) I ve III

12. Mobilya ticareti ile uğraşan bir işletme 11 Nisan 2024 tarihinde satmak amacıyla 50 adet sandalyeyi toplam 40.000 TL +%20 KDV’ye 3 ay vadeli (kredili) olarak tedarikçisinden satın almıştır.
Dönem sonu envanter yöntemini kullanan mobilyacının, 11 Nisan 2024 tarihinde bu mal alımı işlemine ilişkin yapması gereken günlük defter kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) İndirilecek KDV hesabının borç (sol) tarafına 8.000 TL kaydedilir.

B) Hesaplanan KDV hesabının alacak (sağ) tarafina 8.000 TL kaydedilir.

C) Alışlar hesabının borç (sol) tarafına 48.000 TL kaydedilir.

D) Ticari Alacaklar hesabının sol (borç) tarafına 48.000 TL kaydedilir.

E) Ticari Borçlar hesabının alacak (sağ) tarafına 40.000 TL kaydedilir.

Cevap : A) İndirilecek KDV hesabının borç (sol) tarafına 8.000 TL kaydedilir.

13. Arabalar için lastik ticareti ile uğraşan bir işletme çeşitli lastikleri tedarikçisinden 18 Aralık 2024 tarihinde kredili (vadeli) olarak 95.000 TL’ye satın almıştır.
Dönem Sonu Envanter Yöntemini kullanan işletmenin, 18 Aralık 2024 tarihinde satın aldığı bu mallara ilişkin yapması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

A)

B)

C)

D)

E)

Cevap : B)

14. Bir işletme bir bankadan nakit olarak kredi çekmiştir. Bu finansal olayın işletmenin bilançosuna olan etkisi aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Varlık toplamı azalmıştır.

B) Varlık toplamı değişmemiştir.

C) Özkaynak toplamı azalmıştır.

D) Varlık toplamı artmıştır.

E) Özkaynak toplamı artmıştır.

Cevap : D) Varlık toplamı artmıştır.

15. Aşağıdaki hesaplardan hangisi kapanış kayıtları esnasında “Dönem Kârı veya Zararı” hesabına aktarılarak kapatılmaktadır?

A) Ticari Alacaklar

B) Banka Kredi Borcu

C) Peşin Ödenmiş Giderler

D) Binalar

E) Satışlar

Cevap : E) Satışlar

16. Muhasebe döngüsünde dönem sonlarında her bir hesabın bakiyesinin sıfırlanması amacıyla hesapların ters taraflarına yapılan kayıtlara ne ad verilmektedir?

A) Açılış kayıtları

B) Kapanış kayıtları

C) Ayarlama kayıtları

D) Raporlama kayıtları

E) Düzeltme kayıtları

Cevap : B) Kapanış kayıtları

17. Bir işletmenin 31.12.2024 tarihi itibariyle ayarlama kayıtları öncesinde Ticari Alacaklar Hesabı 1.500.000 TL borę (sol) tarafı, Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı da 6.000 TL alacak (sağ) tarafi bakiyesi vermektedir. İşletme 2022 yılında toplam 2.000.000 TL tutarında kredili satış yapmıştır. İşletme politikası gereği her sene Ticari Alacaklar Hesabı bakiyesinin %5’i oranında şüpheli alacak karşılığı ayırmaktadır.
Bu bilgilere göre işletmenin 31.12.2024 tarihli bilançosunda Net Ticari Alacakları kaç lira olarak gözükecektir?

A) 1.900.000 TL

B) 1.425.000 TL

C) 1.419.000 TL

D) 1.400.000 TL

E) 1.500.000 TL

Cevap : B) 1.425.000 TL

18. Kumaş ticareti ile uğraşan KMŞ işletmesi daha önce sattığı kumaşlardan 4.000 TL’lik kısmını, kumaşlarda hata olduğu gerekçesiyle 10 Aralık 2024 tarihinde müşterisinden iade almıştır. İade alınan kumaşların maliyet bedeli 2.500 TL’dir. İade alınan kumaşların bedeli müşteriye peşin olarak ödemiştir.
Sürekli Envanter Yöntemini kullanan KMŞ işletmesinin, müşterisinden iade aldığı kumaşlara ilişkin 10 Aralık 2024 tarihinde yapması gereken günlük defter kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Ticari Alacaklar hesabının alacak (sag) tarafina 2.500 TL kaydedilir.

B) Ticari Mallar hesabının borç (sol) tarafına 4.000 TL kaydedilir.

C) Satılan Malların Maliyeti hesabının alacak (sağ) tarafina 2.500 TL kaydedilir.

D) Satış İade ve İndirimleri hesabınım alacak (sağ) tarafına 4.000 TL kaydedilir.

E) Kasa hesabının borç (sol) tarafina 2.500 TL kaydedilir.

Cevap : C) Satılan Malların Maliyeti hesabının alacak (sağ) tarafina 2.500 TL kaydedilir.

Satışın İptali (Satış fiyatıyla): 610 Satıştan İadeler (Borç) 4.000 / 100 Kasa (Alacak) 4.000.

Stokun Geri Alınması (Maliyetle): 153 Ticari Mallar (Borç) 2.500 / 621 Satılan Malların Maliyeti (Alacak) 2.500. C şıkkı, ikinci kaydın alacak tarafını doğru olarak ifade etmektedir.

19. KG işletmesinin 31.12.2024 tarihi itibariyle ayarlama kayıtları öncesinde Ticari Alacaklar Hesabı 750.000 TL borç (sol) tarafi, Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı da 3.000 TL alacak (sağ) tarafi bakiyesi vermektedir. İşletme politikası gereği her sene Ticari Alacaklar Hesabı bakiyesinin %5’i oranında şüpheli alacak karşılığı ayırmaktadır.
Bu bilgilere göre işletmenin 31.12.2022 tarihli bilançosunda “Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı” kaç lira olarak gözükecektir?

A) 40.500 TL

B) 50.000 TL

C) 37.500 TL

D) 34.500 TL

E) 47.000 TL

Cevap : C) 37.500 TL

20. Bir işletmenin 31.12.2024 tarihi itibariyle ayarlama kayıtları öncesinde şüpheli ticari alacaklar karşılığı hesabı 7.000 TL borç (sol) taraf bakiyesi vermektedir. İşletme 2024 yılında toplam 7.500.000 TL tutarında kredili satış yapmıştır. İşletme politikası gereği her senekredili satışlarının %1’i oranında şüpheli alacak karşılığı ayırmaktadır.
İşletmenin 31.12.2024 tarihli bilançosunda” şüpheli alacaklar karşılığı hesabı” kaç lira olarak gözükecektir?

A) 7.000 TL

B) 75.000 TL

C) 82.000 TL

D) 7.425.000 TL

E) 68.000 TL

Cevap : C) 82.000 TL

Muhasebe Ders Kitabı

Genel Muhasebe Kitabı