1- “…….. hastalığa neden olan faktörlerin belirlenmesi için önemli iken …………. hastalığın genel boyutlarını ortaya koymak ve uzun süreli hastalık kontrol programlarını planlamak için kullanılır.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Mortalite / insidans
B) Letalite / prevalans
C) İnsidans / prevalans
D) Morbidite / mortalite
E) Prevalans / insidans
Cevap : C) İnsidans / prevalans
Açıklama : İnsidans yeni vaka hızını vererek nedensel faktör araştırmalarında kullanılır; prevalans mevcut tüm vakaları gösterir ve epidemiyolojik büyüklüğü tanımlar.
2- ELISA testinde enzim-substrat arası etkileşim aşağıdakilerden hangisiyle sonuçlanır?
A) Renk değişimi
B) Kümelenme
C) Işıma
D) Çökelme
E) Hemoliz
Cevap : A) Renk değişimi
Açıklama : Enzim (ör. HRP) substratı okside eder ve kromojenik renk değişimi oluşur; absorbans ölçülerek antijen-antikor bağlılığı nicelenir.
3- Etkenin hastalık oluşturma yeteneğini aşağıdakilerden hangisi gösterir?
A) Patojenite
B) Fomit
C) Rezervuar
D) Virulens
E) Vektör
Cevap : A) Patojenite
Açıklama : Patojenite mikroorganizmanın hastalığa yol açabilme kabiliyetidir; virulens ise bu yeteneğin derecesini tanımlar.
4- Aşağıdakilerden hangisi Gram pozitif bakterilerin duvar yapısında bulunmaz?
A) Lipopolisakkarit
B) Lipoteikoikasit
C) Peptidoglikan tabaka
D) Yüzey proteinleri
E) Teikoik asit
Cevap : A) Lipopolisakkarit
Açıklama : LPS sadece Gram negatif dış zarda yer alır; Gram pozitif hücre duvarı kalın peptidoglikan + teikoik/lipoteikoik asit içerir.
5- Aşağıdakilerden hangisi antikor sentezleyen hücredir?
A) Plazma hücresi
B) Polimorf nötrofil lökositler
C) Nk hücresi
D) Makrofaj
E) T lenfosit
Cevap : A) Plazma hücresi
Açıklama : B-lenfositlerin farklılaşmış formu olan plazma hücreleri immünoglobulin sentez-sekresyon merkezidir.
6- Bakterilerin üreme sıcaklıklarına göre soğukta üreyen bakterilere ne ad verilir?
A) Gemofil
B) Komomil
C) Termofil
D) Psikrofil
E) Mezofil
Cevap : D) Psikrofil
Açıklama : Psikrofiller 0-20 °C aralığında optimum büyür; gıda bozulmasında önemli yer tutar.
7- Viral hastalıklarda koruma-kontrolünün amacı ve hedefi aşağıdakilerden hangisi değildir?
A) Hastalıkları kontrol altına almak
B) Hastalıkları tedavi etmek
C) Hastalıkların yayılmasını önlemek
D) Hastalıkları eradike etmek
E) Hastalıkların bulaşmasını önlemek
Cevap : B) Hastalıkları tedavi etmek
Açıklama : Viral enfeksiyonlarda kontrol stratejisi önleme, eradikasyon ve yayılmanın kırılmasıdır; spesifik antiviral tedavi çoğu hayvansal viral hastalıkta mümkün değildir.
8- Bakterilerin hastalıklara sebep olduğunu ilk kez hangi bilim adamı ispatlamıştır?
A) İbni Sina
B) Roger Bacon
C) Robert Koch
D) Antony van Leeuwenhoek
E) Joseph Lister
Cevap : C) Robert Koch
Açıklama : Koch postülatları (1876 Şarbon) bakterilerin spesifik hastalık etkeni olduğunu kesin biçimde gösteren ilk bilimsel kanıttır.
9- Prionlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) İnfektif prionlar insanda Creutzfeldt-Jakob ve kuru hastalığına neden olur.
B) Yaklaşık 250 aminoasitten oluşur.
C) Protein benzeri yapıdaki infeksiyöz partiküllere verilen bir isimdir.
D) Prionlar normal hücrelerde bulunur.
E) Tek tip nükleik asit içerir.
Cevap : E) Tek tip nükleik asit içerir.
Açıklama : Prionlar nükleik asit içermez; infeksiyöz özellik kazanan yanlış katlanmış (PrPSc) proteinlerdir.
10- Doğal aktif bağışıklık aşağıdakilerden hangisiyle kazanılır?
A) Toksin enjeksiyonu ile
B) Anne sütü ile
C) İmmun serum ile
D) Aşılama ile
E) Hastalığı geçirmeyle
Cevap : E) Hastalığı geçirmeyle
Açıklama : Enfeksiyonu doğal yoldan geçirip antijenle karşılaşmak vücutta özgün hafıza oluşturur; bu «doğal aktif» bağışıklıktır.
11- Virüslerin morfolojik yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Virüslerde tek bir nükleik asit ve bunu çevreleyen bir protein kılıf bulunur.
B) Kapsid ve nükleik aside birlikte nükleokapsid denir.
C) Tüm virüslerde kapsidin etrafında glikoprotein bir zarf tabakası vardır.
D) Kapsid ve içinde kalan bölge kor bölge adını alır.
E) Zarf lipidleri hücre kaynaklıdır.
Cevap : C) Tüm virüslerde kapsidin etrafında glikoprotein bir zarf tabakası vardır.
Açıklama : Sadece zarflı virüsler glikolipit zarf taşır; pikorna-reovirüs gibi çok sayıda virüs zarfsızdır.
12- Aşağıdakilerden hangisi viral enzimlerden biri değildir?
A) Proteaz
B) RNA-bağımlı RNA polimeraz
C) Guaniltransferaz
D) DNA-bağımlı RNA polimeraz
E) Alfa amilaz
Cevap : E) Alfa amilaz
Açıklama : α-amilaz karbonhidrat hidrolazıdır ve viral replikasyonda rol almaz; listedeki diğer enzimler birçok virüs genomunda bulunabilir.
13- Virüslerin üretilmesinde kullanılan embriyolu yumurtaların aşağıdaki hangi bölümlerine virüs inokulasyonu yapılmaz?
A) Korioallantoik membran
B) Amniotik boşluk
C) Air sac (hava boşluğu)
D) Yumurta sarısı
E) Allantoik boşluk
Cevap : C) Air sac (hava boşluğu)
Açıklama : Laboratuvar izolasyonunda yaygın inokulasyon yerleri allantoik, amniotik, korioallantoik membran ve yolk kesesidir; hava boşluğuna doğrudan inokulasyon yapılmaz.
14- Solunum yolu enfeksiyonu semptomları olan bir hayvan aşağıdaki klinik materyaller laboratuvarlarından hangisine viral tanı amacıyla gönderilmez?
A) Bronko-alveolar sıvı
B) Tracheal sıvı
C) Serum
D) Rektal svab
E) Plazma
Cevap : D) Rektal svab
Açıklama : Solunum patojenleri için üst-alt solunum sekresyonları ve serum/plazma uygunken rektal svab solunum virolojisi için anlamsızdır.
15- İlk elektron mikroskobu kaç yılında yapılmıştır?
A) 1922
B) 1843
C) 1684
D) 1933
E) 1816
Cevap : D) 1933
Açıklama : Ruska ve Knoll’un elektron mikroskobu (1933) virüslerin ilk kez doğrudan görüntülenmesini sağladı.
16- Ökaryotlar ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Algler ökaryotik canlılardır
B) Protozoonlar örnek verilebilir
C) Hücre yapıları bitki ve hayvan hücrelerinin yapısına benzerlik gösteren mikroorganizmalardır
D) Mantarlar ökaryotik canlılardır
E) Mavi yeşil algler örnek verilebilir
Cevap : E) Mavi yeşil algler örnek verilebilir
Açıklama : Mavi-yeşil alg olarak bilinen cyanobacteria prokaryot Gram negatif bakterilerdir; ökaryot değildir.
17- Prevalans aşağıdaki bilgilerden hangisini vermektedir?
A) Yeni vaka sayısını
B) Ölüm sıklığını
C) Doğum sayısını
D) Vaka sayısını
E) Hastalık sıklığını
Cevap : D) Vaka sayısını
Açıklama : Prevalans belli bir zamanda nüfusta mevcut vakaların oranıdır; Vaka sayısını ifade eder.
18- Viral hastalıkların tanısı için hayvanlardan alınan klinik materyallerin laboratuvarlara gönderilmesinde dikkat edilmesi gerekli kurallar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Örnek gönderme yöntemi
B) Laboratuvara gönderilecek klinik materyalin maddi değeri
C) Örneği incelemek için uygun test yöntemi seçimi
D) Örnek seçimi
E) Örnek bilgi formu
Cevap : B) Laboratuvara gönderilecek klinik materyalin maddi değeri
Açıklama : Taşıma ısısı, ambalaj, test seçimi ve ayrıntılı bilgi formu zorunludur; numunenin parasal değeri prosedürde yer almaz.
19- Laboratuvar sonuçları teyit edilmesi gerekirse örnekler nereye gönderilir?
A) Üniversite laboratuvarları
B) Referans laboratuvarı
C) Lokal laboratuvar
D) Özel laboratuvar
E) Bölgesel laboratuvar
Cevap : B) Referans laboratuvarı
Açıklama : Ulusal/uluslararası standardizasyonu sağlayan referans laboratuvarları doğrulama ve kalite güvence merkezi olarak yetkilidir.
20- Aşağıdakilerden hangisi mutasyon gelişme tiplerinden biri değildir?
A) Baz çiftlerinin değişimi
B) Boyanma özelliğinin değişmesi
C) Bazlar arasına yeni bir çift girmesi
D) Baz şeker fosfat bağlarının kopması
E) Pirimidin bazları arasında bağlanma
Cevap : B) Boyanma özelliğinin değişmesi
Açıklama : Mutasyon, DNA baz dizilimi veya bağ yapısındaki değişimdir; “boyanma özelliği” fenotipik bir sonuç olup mutasyon tip kategorisi değildir.
|
