Türk Dış Politikasında Güncel Sorunlar 2025-2026 Vize Soruları

Türk Dış Politikasında Güncel Sorunlar 2025-2026 Vize Soruları

Konu Özeti

Türkiye-AB İlişkileri ve Göç Yönetimi | 1990’lar Güvenlik Politikaları ve 2,5 Savaş Stratejisi | Karar Alma Süreçleri ve Eksen Kayması | Kıbrıs Meselesi

Türk Dış Politikasında Güncel Sorunlar dersi; Türkiye’nin Soğuk Savaş sonrasında dönüşen güvenlik algılarını, Avrupa Birliği ile olan inişli çıkışlı entegrasyon sürecini, bölgesel krizlere verdiği tepkileri ve karar alma mekanizmalarındaki yapısal değişimleri analiz eder. 1990’lı yıllarda Türkiye, artan PKK terörü ve sınır komşularındaki istikrarsızlıklar nedeniyle “güvenlik odaklı” bir dış politika izlemiş ve kendini Suriye, Yunanistan ve PKK tehditlerine karşı hazırladığı “2,5 Savaş Stratejisi” ile konumlandırarak “Zorlayıcı Bölgesel Güç” (coercive regional power) profili çizmiştir.

Avrupa Birliği ile İlişkiler ve Demokratikleşme Etkisi

2000’li yılların başlarında Avrupa Birliği’nin “koşulluluğu”, Türkiye’nin iç politikasında ve sivil-asker ilişkilerinin yeniden düzenlenmesinde en önemli itici güç olmuştur. Ancak 2005-2013 yılları arasında yaşanan tıkanıklıklar ilişkileri bir “Durgunluk Dönemi”ne sokmuştur. AB’nin tam üyelik yerine Fransa ve Almanya öncülüğünde “İmtiyazlı Ortaklık” gibi ucu açık modeller önermesi Türkiye’de hayal kırıklığı yaratmıştır. 2012’de canlandırma amacıyla “Pozitif Gündem” ortaya atılsa da, en somut ve tamamlanmış iş birliği 18 Mart 2016 tarihinde imzalanan ve mülteci krizini yönetmeyi hedefleyen “AB-Türkiye Mutabakatı” olmuştur. Son yıllarda ise hem Türkiye hem de Yunanistan, yaşadıkları siyasi ve yapısal krizlerin de etkisiyle AB standartlarından ve entegrasyonundan uzaklaşan ortak bir süreç yaşamışlardır.

Karar Alma Süreçleri, Tezkereler ve Eksen Kayması

Dış politikanın şekillenmesinde eskiden hakim olan ve devleti tek, üniter bir karar alıcı olarak gören “Rasyonel Aktör Modeli”, zamanla yerini daha karmaşık iç dinamiklere bırakmıştır. 1 Mart 2003’te ABD’nin Irak işgali için sunduğu tezkerenin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından reddedilmesi, parlamentonun dış politikada ne kadar kritik bir aktör olduğunu tüm dünyaya göstermiştir. 2007 yılından sonra Türkiye’nin yüzünü Batı’dan Doğu’ya çevirdiği iddiaları (“Eksen Kayması” tartışmaları) alevlenmiş; özellikle Türkiye’nin Şanghay İşbirliği Örgütü’ne (ŞİÖ) “diyalog ortağı” olması ve Milli Güvenlik Kurulu’nda bazı komutanların Rusya ve İran’a yönelme (Tuncer Kılıç, 2002) tavsiyeleri bu tartışmaların odak noktası olmuştur. Öte yandan Kıbrıs’ta çözümü öngören ve tek egemenliği savunan 2004 Annan Planı gibi çok taraflı diplomatik çabalar da Türk dış politikasının önemli kilometre taşlarındandır.

1. 18 Mart 2016 tarihinde Türkiye ile AB arasında anlaşmaya varılan AB-Türkiye mutabakatına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Türk vatandaşlarına yönelik vize serbestisi tanınmasına yönelik müzakereler geçici bir süreliğine durdurulacaktır.
B) Yunanistan adalarından Türkiye’ye iade edilen her Suriyeli için Türkiye’den bir Suriyeli Birleşmiş Milletler Kırılganlık Kriterleri dikkate alınarak AB’ye yerleştirilecektir.
C) Türkiye Mart 2016’dan itibaren Türkiye’den beş Yunanistan adasına geçen ve AB İltica Prosedürleri Yönergesi uyarınca başvuruları asılsız veya kabul edilemez bulunan tüm yeni düzensiz göçmenleri geri almayı kabul etmiştir.
D) Haziran 2016’da müzakerelere açılmış ve Gümrük Birliği’nin modernizasyonuna yönelik devam eden çalışmalar memnuniyetle karşılanmıştır.
E) AB 2018 yılı sonuna kadar mülteciler ve mali yardım aracı için ilave üç milyar avroluk finansmanı seferber etme sözü vermiştir. Böylelikle AB’nin mali yardımı 6 milyar avroya yükselmiştir.

Cevap: A) Türk vatandaşlarına yönelik vize serbestisi tanınmasına yönelik müzakereler geçici bir süreliğine durdurulacaktır.

2. 2012 yılında AB’nin kabul ettiği “Pozitif Gündem”in amacı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Türkiye’de sivil toplumu güçlendirmek
B) AB-Türkiye katılım müzakerelerini askıya almak
C) AB-Türkiye arasındaki Gümrük Birliği’ni güncellemek
D) AB ile Türkiye ilişkilerini canlandırmak
E) AB-Türkiye ilişkilerini tam üyelik perspektifinden çıkarmak

Cevap: D) AB ile Türkiye ilişkilerini canlandırmak

3. 2002 yılında Milli Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Tuncer Kılıç’ın yaptığı bir konuşmada Türkiye’nin coğrafi yönelimine ilişkin verilen tavsiye aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Türkiye’nin Batı yönelimini koruması gerektiği
B) Türkiye’nin İran ve Rusya’ya yönelmesi gerektiği
C) Türkiye’nin Orta Doğu’ya yönelmesi gerektiği
D) Türkiye’nin Orta Asya ve Kafkasya’ya yönelmesi gerektiği
E) Türkiye’nin küresel bir aktör olması gerektiği

Cevap: B) Türkiye’nin İran ve Rusya’ya yönelmesi gerektiği

4. 2016 tarihli AB-Türkiye Mutakabatı aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

A) NATO-AB işbirliğini tanımlama
B) Göç krizini yönetme
C) Yeşil Mutabakat’a uyum
D) Gümrük Birliği’ni modernleştirme
E) Katılım müzakerelerini canlandırma

Cevap: B) Göç krizini yönetme

5. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin çok yönlü dış politika izlemeye başladığı 1970’lerde atılan adımlardan biri değildir?

A) Bağdat Paktı üyeliğinin sorgulanması
B) Kalkınma için Bölgesel İşbirliği (RCD) kurması
C) Bandung Konferansı’nda yaptığı komünizm eleştirisi
D) Merkezi Anlaşma Teşkilatı (CENTO) üyeliği
E) 1974 Kıbrıs Müdahalesi

Cevap: C) Bandung Konferansı’nda yaptığı komünizm eleştirisi

6. Aşağıdakilerden hangisi Annan Planı kapsamında bulunmamaktadır?

A) Adanın toprakları %72 oranında Rum, %28 oranında Türk kesimine verilecektir.
B) İki bölgeli bir Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti kurulacaktır.
C) İki egemenlik olacaktır.
D) Adanın AB üyeliği çözümden sonra ve çözümün genel düzenlemelerinin AB müktesebatına dahil edilmesiyle gerçekleşecektir.
E) 1960 Garanti Anlaşması yürürlükte kalacaktır.

Cevap: C) İki egemenlik olacaktır.

7. Aşağıdakilerden hangisi Türk dış politikası karar vericilerine göre Soğuk Savaş’ın sona ermesi ve katı bir bloklaşmanın ortadan kalkması ile ortaya çıkan sorunlardan biri değildir?

A) Milliyetçilik ve etnik rekabet akımlarının artması
B) Kitle imha silahlarının yaygınlaşması
C) Çok taraflı diplomasinin yaygınlaşması
D) Bölgesel anlaşmazlıklarda şiddet yönteminin artması
E) Üçüncü dünya ülkelerinin çarpık sosyal yapıları

Cevap: C) Çok taraflı diplomasinin yaygınlaşması

8. Aşağıdakilerden hangisi 1990’larda Türk dış politikasının davranışına ilişkin doğru bir tanımlamadır?

A) Zorlayıcı bölgesel güç
B) Oyun kurucu
C) Arabulucu
D) Sevecen güç
E) Yumuşak güç

Cevap: A) Zorlayıcı bölgesel güç

9. Aşağıdakilerden hangisi Türk dış politikasındaki eksen kayması tartışmalarını alevlendirmiştir?

A) Ritmik diplomasi faaliyetleri
B) Şangay İşbirliğine diyalog ortağı olması
C) Yüksek düzeyli statejik işbirliği konseyleri
D) Komşularla sıfır sorun politikası
E) Arabuluculuk faaliyetleri

Cevap: B) Şangay İşbirliğine diyalog ortağı olması

10. Aşağıdakilerden hangisi 1990’lar Türk dış politikasının güvenlik odaklı yaklaşım edinmesinde belirleyici faktör sayılmaktadır?

A) İsrail ile ilişkiler
B) ABD ile müttefiklik
C) NATO üyeliği
D) AB koşulluluğu
E) PKK terörü

Cevap: E) PKK terörü

11. Aşağıdakilerden hangisi AB-Türkiye ilişkilerinde tamamlanmış bir meseledir?

A) Gümrük Birliğinin modernleştirilmesi
B) Berlin-Artı düzenlemelerinin uygulanması
C) Yeşil Mutabakat uyumu
D) Katılım müzakereleri
E) AB-Türkiye Mülteci Mutabakatı

Cevap: E) AB-Türkiye Mülteci Mutabakatı

12. Aşağıdakilerden hangisi “2,5 Savaş Stratejisi”ni doğru olarak tanımlamaktadır?

A) Türkiye’nin İran, Yunanistan ve PKK ile savaşa hazır olması
B) Türkiye’nin Suriye, İran ve PKK ile savaşa hazır olması
C) Türkiye’nin Suriye ve PKK ile savaşa hazır olması
D) Türkiye’nin Suriye, Yunanistan ve PKK ile savaşa hazır olması
E) Türkiye’nin Suriye ve İran’la savaşa hazır olması

Cevap: D) Türkiye’nin Suriye, Yunanistan ve PKK ile savaşa hazır olması

13. Aşağıdakilerden hangisi AB’nin Türkiye ile katılım müzakerelerini ucu açık tutmak için önerdiği bir ortaklık biçimidir?

A) Tam ortaklık
B) Koşullu ortaklık
C) Model ortaklık
D) İmtiyazlı ortaklık
E) Stratejik ortaklık

Cevap: D) İmtiyazlı ortaklık

14. 2005-2013 yılları arasında Türkiye’nin AB ile ilişkileri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Durgunluk dönemi
B) Yalnızlık dönemi
C) Ortaklık dönemi
D) Avrupalılaşma dönemi
E) Yabancılaşma dönemi

Cevap: A) Durgunluk dönemi

15. Türkiye’de asker-sivil ilişkilerinin düzenlenmesinde en önemli itici güç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dışişleri Bakanlığının elit yapısının değişmesi
B) Amerika Birleşik Devletleri’nin hoşnutsuzluğu
C) Sivil toplumun gelişmesi
D) Avrupa Birliği’nin koşulluluğu
E) TBMM’nin dış politikada bir aktöre dönüşmesi

Cevap: D) Avrupa Birliği’nin koşulluluğu

16. Aşağıdakilerden hangisi dış politika karar verme sürecinde tek bir ulus ya da hükümetin mevcut olduğu varsayımına dayanan teorik bir çerçevedir?

A) Rasyonel aktör modeli
B) Bürokratik siyaset modeli
C) Örgütsel Repertuvar dönemi
D) Örgütsel süreç modeli
E) Hükümetsel siyaset dönemi

Cevap: A) Rasyonel aktör modeli

17. Türk dış politikasında eksen kayması tartışmalarının ortaya çıktığı dönem aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) 2013 yılında Gezi Parkı olaylarından sonra
B) 2015 mülteci krizinden sonra
C) AKP’nin 2007 yılında yeniden seçilmesinden sonra
D) 2014 yılında gerçekleşen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra
E) AKP’nin 2002 yılında seçilmesinden sonra

Cevap: C) AKP’nin 2007 yılında yeniden seçilmesinden sonra

18. Aşağıdakilerden hangisi Türk ve Yunan dış politikalarının 2010 yılından sonra ortak olarak geçirdiği süreci doğru temsil etmektedir?

A) Ege’de karasularının ortak kullanımı
B) Avrupa Birliği’ne yaklaşma
C) iki ülkenin de dış tehdit altında olması
D) İki ülkede de güvenlik endişelerinin yükselmesi
E) Avrupa Birliği’nden uzaklaşma

Cevap: E) Avrupa Birliği’nden uzaklaşma

19. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Türk dış politikası karar verme sürecinde bir aktör olarak belirdiğini gösteren somut bir olay olarak nitelendirilebilir?

A) Suriye’ye yönelik Barış Kalkanı harekatının onaylanması
B) 2003 yılında ABD’nin Irak Savaşı’na yönelik tezkerenin reddedilmesi
C) 2007 Kuzey Irak operasyonunun onaylanması
D) Suriye’ye yönelik Fırat Kalkanı harekatının kabul edilmesi
E) 1995 yılında yapılan Kuzey Irak tezkeresinin kabul edilmesi

Cevap: B) 2003 yılında ABD’nin Irak Savaşı’na yönelik tezkerenin reddedilmesi

20. Türk dış politikasında ekonominin dış politikaya hizmet edeceği algısı hangi dönemde gündeme gelmiştir?

A) Ecevit dönemi
B) İnönü dönemi
C) Özal dönemi
D) Erdoğan dönemi
E) Atatürk dönemi

Cevap: E) Atatürk dönemi

21. 1990’lı yıllarda Türkiye’nin uyguladığı “Zorlayıcı Bölgesel Güç” (Coercive Regional Power) politikasının en net başarılarından biri olan ve Suriye’yi PKK lideri Abdullah Öcalan’ı sınır dışı etmeye mecbur bırakan 1998 tarihli diplomatik anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ankara Antlaşması
B) Adana Mutabakatı
C) Astana Süreci
D) Soçi Anlaşması
E) Zürih-Londra Antlaşmaları

Cevap: B) Adana Mutabakatı

22. 2004 yılında gerçekleşen Kıbrıs Referandumu (Annan Planı oylaması) sonrasında, referandumda plana “Evet” demelerine rağmen uluslararası tecridi devam eden kesim ile, plana “Hayır” demelerine rağmen Avrupa Birliği’ne tam üye olarak kabul edilen kesim sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?

A) Kıbrıslı Türkler – Kıbrıslı Rumlar
B) Kıbrıslı Rumlar – Kıbrıslı Türkler
C) Yunanistan – Türkiye
D) İngiltere – Kıbrıslı Rumlar
E) Kıbrıslı Türkler – Yunanistan

Cevap: A) Kıbrıslı Türkler – Kıbrıslı Rumlar

23. Türk dış politika analizinde, bürokratik birimlerin (örneğin Dışişleri Bakanlığı ile Genelkurmay Başkanlığı’nın) kendi kurumsal çıkarlarını maksimize etmek için birbiriyle rekabet ettiğini ve dış politikanın bu “kurumlar arası pazarlıkların” bir sonucu olduğunu savunan model aşağıdakilerden hangisidir?

A) Rasyonel Aktör Modeli
B) Lider Odaklı Karar Alma Modeli
C) Bürokratik Siyaset Modeli
D) Oyun Teorisi Modeli
E) Psikolojik Çevre Modeli

Cevap: C) Bürokratik Siyaset Modeli

24. Arap Baharı sürecinde Türkiye’nin uyguladığı dış politika, Orta Doğu’daki mevcut statükocu rejimlerin devrilmesini ve demokratik seçimlerin desteklenmesini merkeze almıştır. Türkiye’nin bu süreçte Mısır ile diplomatik ilişkilerini kopma noktasına getiren 2013 yılındaki temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mısır’ın İsrail ile diplomatik ilişkiler kurması
B) Demokratik seçimlerle başa gelen Muhammed Mursi’nin askeri darbe ile devrilmesi
C) Mısır’ın Suriye İç Savaşı’nda Beşşar Esad’ı askeri olarak desteklemesi
D) Süveyş Kanalı geçişlerinde Türk gemilerine ambargo uygulanması
E) Mısır’ın PKK terör örgütüne resmi olarak silah yardımı yapması

Cevap: B) Demokratik seçimlerle başa gelen Muhammed Mursi’nin askeri darbe ile devrilmesi

25. Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) varlığı ve Türkiye’nin bu örgüte olan ilgisi, Türk dış politikasında genellikle hangi geleneksel Batı kurumu ile “alternatiflik” veya “ikame” bağlamında kıyaslanarak eksen kayması tartışmalarına konu olmaktadır?

A) Birleşmiş Milletler (BM)
B) Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
C) İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)
D) Avrupa Birliği (AB)
E) Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ)

Cevap: D) Avrupa Birliği (AB)