Borçlar Hukuku 2023-2024 Bütünleme Soruları

Temsil, Hukuki İşlemler ve Borçlar

Hukuki işlemden doğan temsil yetkisi; tarafların ölümü, gaipliği, iflası veya fiil ehliyetini kaybetmesi ile kendiliğinden sona erer. Malların haczedilmesi temsil yetkisini kendiliğinden bitirmez. Borcun dış üstlenilmesi; üçüncü kişi ile alacaklının, asıl borçlunun yerine geçecek üçüncü kişi üzerinde anlaşmasıdır. Muvazaa (Danışıklılık), tarafların üçüncü kişileri aldatmak için yaptıkları göstermelik işlemlerdir; gizli bir sözleşme yoksa buna Mutlak Muvazaa denir.

Zamanaşımı, İfa ve Borcun Sona Ermesi

Zamanaşımını kesen sebepler; borcun kısmen ödenmesi, faizinin ödenmesi veya rehin verilmesidir (borcu ikrar). Evlilik (eşlerin birbirine dava açamaması) ise zamanaşımını durduran bir sebeptir. Borç sona erdiğinde fer’i haklar (kefalet, rehin) kural olarak sona erer; ancak Taşınmaz Rehni (İpotek) tapudan terkin edilmedikçe sona ermez. Borçlu, vade gelmeden önce (erken) borcu ifa etme hakkına sahiptir; “erken ödeyemez” hükmü geçersizdir.

Haksız Fiil, Tazminat ve Hukuka Uygunluk

Kişinin vücut bütünlüğüne müdahale, kural olarak hukuka aykırıdır; ancak bilinci kapalı hastayı kurtarmak için yapılan ameliyat Üstün Nitelikte Özel Yarar (farazi rıza) kapsamında hukuka uygundur. Ahlaka/tıbba aykırı müdahalelerde kişinin verdiği rıza geçersizdir. Haksız fiil sonucu oluşan “Fiili Zarar”, aktifin azalması veya pasifin artmasıdır. Zararın miktarı ispat edilemiyorsa hâkim hakkaniyete göre tazminatı belirler (dava reddedilmez). Ceza zamanaşımı daha uzunsa, tazminat davasında da bu uzun zamanaşımı uygulanır.

Sözleşme Görüşmeleri ve İfa Engelleri

Sözleşme görüşmelerinde güven yükümlülüğünün ihlali Culpa in Contrahendo (sözleşme görüşmelerinde kusur) sorumluluğunu doğurur. Borçlunun temerrüdü halinde alacaklının sözleşmeden dönebilmesi için kural olarak borçluya uygun bir süre (mehil) vermesi gerekir. Konut kiralarında kullanım hakkının devri için kiraya verenin yazılı rızası şarttır. Kabul haberinin gecikmesi durumunda, öneren (A) gecikmeyi derhal bildirmezse, kabul zamanında ulaşmış farz edilir ve sözleşme kurulmuş sayılır.

1. Aşağıdakilerden hangisi hukuki işlemden doğan temsil yetkisinin kural olarak kendiliğinden sona ermesine yol açan nedenlerden değildir?

A) Temsil olunanın mallarının haczi
B) Temsil olunanın iflası
C) Temsilcinin ayırt etme gücünü kaybetmesi
D) Temsilcinin ölmesi
E) Temsil olunanın gaipliği

Cevap: A) Temsil olunanın mallarının haczi

2. I. (A)’ya borçlu olan (B), (A) ile evlenmiştir.
II. (A)’ya borçlu olan (B), (A)’ya borcunun faizini ödemiştir.
III. (A)’ya borçlu olan (B), (A)’ya borcunun yarısını ödemiştir.
IV. (A)’ya borçlu olan (B), borcu için taşınmazı üzerinde (A) lehine rehin hakkı tesis etmiştir.
Yukarıdaki ihtimallerden hangisinde ya da hangilerinde alacak için zaman aşımını durduran bir sebep söz konusudur?

A) I, II ve III
B) II ve IV
C) Yalnız III
D) Yalnız I
E) I, III ve IV

Cevap: D) Yalnız I

3. Alacakı ile üçüncü kişi arasında yapılan ve üçüncü kişinin borçlunun borcunu ödemeyi üstlendiği anlaşmaya ne ad verilir?

A) Sözleşmeye katılma
B) Borcun iç üstlenilmesi
C) Borcun dış üstlenilmesi
D) Borca katılma
E) Alacağın devri

Cevap: C) Borcun dış üstlenilmesi

4. Trafik kazası geçiren ve hayatının kurtulması için ameliyat edilmesi zorunluluğu bulunan (A)’dan rıza alınamadığı için, rıza alınmadan ameliyatın yapılması halinde hangi hukuka uygunluk sebebi gerçekleşmiş olur?

A) Üstün nitelikte kamu yararı
B) Meşru müdafaa (haklı savunma)
C) Üstün nitelikte özel yarar
D) Iztırar (zorda kalma) hali
E) Mağdurun rızası

Cevap: C) Üstün nitelikte özel yarar

5. Borcun sona ermesine ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Borç sona erince, alacaklı faiz alacağını talep hakkını saklı tutmadıkça, işlemiş faizleri talep hakkı da sona erer.
B) Borç sona erince, o borca ilişkin olarak yeni faiz işlemez.
C) Borcun sona ermesi dar anlamda borçların sona ermesi anlamında olup, örneğin bir kira ilişkisinde kira bedeli ödenirse, buna ait borç sona erer, ancak kira sözleşmesi ilişkisi devam eder.
D) Bir borç için taşınmaz rehni verilmişse, borç sona erince taşınmaz rehni de kendiliğinden sona erer.
E) Borcun sona ermesiyle birlikte, borca bağlı olan fer’i haklar da kural olarak sona erer.

Cevap: D) Bir borç için taşınmaz rehni verilmişse, borç sona erince taşınmaz rehni de kendiliğinden sona erer.

6. İfa zamanı ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Sözleşmede kararlaştırılmadıkça veya hukuki ilişkinin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça borcun doğduğu anda muaccel hale gelir.
B) Taraflar borcun ifa zamanını sözleşme ile serbestçe belirleyebilirler.
C) İfa zamanı, bazı durumlarda kanun tarafından belirlenmiş olabilir.
D) İfa zamanı gelmedikçe borç için zamanaşımı süresi işlemeye başlamaz.
E) Sözleşmede borcun ifa edileceği tarih kararlaştırılmış ise borçlu bu süre gelmeden evvel borcu ifa edemez.

Cevap: E) Sözleşmede borcun ifa edileceği tarih kararlaştırılmış ise borçlu bu süre gelmeden evvel borcu ifa edemez.

7. İki çocuğu da böbrek hastası olan (A), iki böbreğinin de alınması ve çocuklarına nakledilmesi için doktor (D) ile anlaşır. Doktor (D) bu ameliyat için gereken yazılı onam belgesini (A)’ya imzalatır ve (A) ameliyata alınır.
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) (A)’ya verilen herhangi bir zarar söz konusu olmadığından haksız fiilin şartları gerçekleşmemiştir.
B) Vücut bütünlüğune yönelik bu müdahale tıbbi gereklere uygun olmadığından, (A)’nın rızası müdahalenin hukuka aykırılığını ortadan kaldırmaz. (Orijinal metindeki (Aum rızası düzeltildi)
C) (A) nın rızası söz konusu olduğundan vücut bütünlüğüne yönelik bu müdahale hukuka aykırı değildir.
D) Vücut bütünlüğüne yönelik bu müdahale hukuka aykırı olmakla birlikte, üstün nitelikte özel yarar söz konusu olduğundan hukuka aykırılık ortadan kalkmıştır.
E) (A)’ya imzalatılan yazılı onam belgesi noterde onaylatılmadığı için geçerli değildir.

Cevap: B) Vücut bütünlüğune yönelik bu müdahale tıbbi gereklere uygun olmadığından, (A)’nın rızası müdahalenin hukuka aykırılığını ortadan kaldırmaz.

8. Aşağıdakilerden hangisinde tek tarafa borç yükleyen bir sözleşme söz konusudur?

A) (A), taşınmazını (B)’ye satmayı vaat etmiştir.
B) (A), taşınmazını (B)’ye kiralamıştır.
C) (A), sırt çantasını (B)’ye satmıştır.
D) (A), kol saatini (B)’ye bağışlamayı vaat etmiştir.
E) (A), (B)’nin arsasına beş katlı bir bina inşa etmeyi taahhüt etmiştir.

Cevap: D) (A), kol saatini (B)’ye bağışlamayı vaat etmiştir.

9. Bilgisayar almak için (A)’nın dükkanına giren (B) bilgisayarları incelerken yerler ıslak olduğu için düşüp ayağını kırdıysa (A) ile (B) arasında henüz sözleşme kurulmamış olsa bile (B)’nin uğramış olduğu zararın tazmini hangi hukuki mekanizma kapsamında talep edebilir?

A) Ayıplı ifa
B) Culpa in Contrahendo
C) Sebepsiz zenginleşme
D) Ahde vefa
E) Kusurlu ifa imkansızlığı

Cevap: B) Culpa in Contrahendo

10. Komşusu (B) ile bahçeyi ortak kullanan (A), kendi bisikleti olduğunu zannederek yanlışlıkla komşusu (B)’nin bisikletini onarmıştır.
Bu durumun farkına varan (A), aşağıdakilerden hangisine dayanarak (B)’den talepte bulunabilir?

A) Dolaylı temsil
B) Sözleşme
C) Haksız fiil
D) Sebepsiz zenginleşme
E) Doğrudan temsil

Cevap: D) Sebepsiz zenginleşme

11. Aşağıdakilerin hangisinde geciktirici bir koşula bağlanmış borç bulunmaktadır?

A) Bu yıl kaza yaparsam sigorta indirimim sona erecektir.
B) İnşaat ruhsatı alınınca inşaata başlanılacaktır.
C) Bir yıl içinde başka iş bulursam bu iş yerinde çalışmayacağım.
D) Bir gün daha işe geç kalırsanız iş akdiniz sona erecektir.
E) Sınavı geçersem dershaneye devam etmeyeceğim.

Cevap: B) İnşaat ruhsatı alınınca inşaata başlanılacaktır.

12. (A) ve (B)’nin aralarında yapmış oldukları satış sözleşmesinin hüküm ifade etmeyeceği konusunda anlaşarak, üçüncü kişilere karşı sanki aralarında bir satış sözleşmesi varmış gibi davranmaları hukuken ………. olarak adlandırılır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kısmi geçersizlik
B) mutlak muvazaa
C) nisbi muvazaa
D) aşırı yararlanma
E) inançlı temlik

Cevap: B) mutlak muvazaa

13. (B) ile aralarında bir satış sözleşmesi bulunan (A)’nın, (B) nin temerrüdü halinde, kendisine kanunen tanınan seçimlik haklardan yararlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?

A) Sözleşmenin uyarlanmasını talep etmelidir
B) İcra takibi yoluna gitmelidir.
C) Borçluya ihtar çekmelidir.
D) Tespit davası açmalıdır.
E) Borçluya mehil (süre) vermelidir.

Cevap: E) Borçluya mehil (süre) vermelidir.

14. Haksız fiillerde tazminat davasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Tazminat davasının davalı tarafında hukuka aykırı fiili gerçekleştiren fail yer almakla birlikte, failin ölümü halinde tazminat yükümlülüğü failin mirasçılarına geçer.
B) Tazminat davasının konusunu zarar görenin maddi ve/veya manevi zararlarının giderilmesi teşkil eder.
C) Uğranılan zararın miktarının tam olarak ispat edilemediği hallerde hâkim tazminat davasını reddeder.
D) Zarar gören zararının varlığını ve miktarını ispat yükü altındadır.
E) Zarar görenin haksız fiil sonucu birtakım menfaatler de elde ettiği durumlarda yararların zarardan indirilmesi gerekir.

Cevap: C) Uğranılan zararın miktarının tam olarak ispat edilemediği hallerde hâkim tazminat davasını reddeder.

15. Borçlunun sözleşmede kararlaştırılan parayı karşı tarafa vererek sözleşmeyi sona erdirme hakkı veren anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

A) Dönme cezası
B) İfaya ekli ceza koşulu
C) Bağlanma parası
D) Cayma parası
E) İfa ile birlikte istenilebilen ceza koşulu

Cevap: A) Dönme cezası

16. Aşağıdaki durumların hangisinde daha uzun süreli bir haksız fiil zaman aşımı süresi gündeme gelir?

A) Haksız fiilin meydana gelmesinde mağdurun da kusurunun bulunması halinde
B) Haksız fiilin kusura dayanmayan bir sorumluluk teşkil etmesi halinde
C) Haksız fiili gerçekleştiren failin birden fazla olması halinde
D) Haksiz fiil failinin kusurunun ağır olması halinde
E) Ceza kanunlarına göre daha uzun süreye tabi bir cezayı gerektiren fiilin söz konusu olması hâlinde

Cevap: E) Ceza kanunlarına göre daha uzun süreye tabi bir cezayı gerektiren fiilin söz konusu olması hâlinde

17. Haksız fiilin gerçekleştirilmesi nedeniyle zarar gören kimsenin malvarlığının aktifinin azalması ya da pasifinin artması halinde ………. söz konusu olur.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?

A) yansıma zarar
B) normatif zarar
C) olumsuz zarar
D) yoksun kalınan kar
E) fiili zarar

Cevap: E) fiili zarar

18. Borca aykırılık neticesinde kişilik hakkı ihlal edilen ve bu sebeple acı, elem ve keder duyan, yaşama zevkinde azalma olan kimse aşağıdakilerden hangisini talep edebilir?

A) Manevi zarar
B) Yoksun kalınan kâr
C) Fiili zarar
D) Dolaylı zarar
E) Olumsuz zarar

Cevap: A) Manevi zarar

19. Aşağıdaki alacaklardan hangisi için devir engeli bulunmaktadır?

A) Konut kirasında kiracımın kira sözleşmesinden kaynaklanan kullanım hakkının devri
B) Satıcının satış bedeli alacağının devri
C) Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibinin sözleşmeden kaynaklı alacağının devri
D) Haksız fiil kaynaklı tazminat alacağının devri
E) Kiraya verenin kira parası alacağının devri

Cevap: A) Konut kirasında kiracımın kira sözleşmesinden kaynaklanan kullanım hakkının devri

20. Sözleşmenin kurulması ve hüküm doğurması ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) (A)’nın yaptığı öneri üzerine (B)’nin susması, kural olarak kabul anlamına gelir ve sözleşme kurulmuş sayılır.
B) (A)’nın (B)’ye yaptığı öneriye karşı o sırada yanında bulunan arkadaşı (Ü) nün kabul beyanında bulunması ile (A) ve (Ü) arasında sözleşme kurulur.
C) (B) kabul haberini zamanında gönderdiği halde kabul beyanı (A)’ya zamanında ulaşmamışsa (A) durumu derhal (B)’ye bildirmediği takdirde sözleşme kurulur.
D) (A)’nın yaptığı öneriyi (B), taşıma ve sigorta masraflarının (A)’ya ait olması şartıyla kabul etse dahi taraflar arasında sözleşme kurulur.
E) (A)’nın e-mail ile gönderdiği öneriye (B) mektupla olumlu cevap vermişse sözleşme (A)’nın mektubu okuyarak (B)’nin kabulünü öğrendiği andan itibaren hüküm doğurur.

Cevap: C) (B) kabul haberini zamanında gönderdiği halde kabul beyanı (A)’ya zamanında ulaşmamışsa (A) durumu derhal (B)’ye bildirmediği takdirde sözleşme kurulur.