1. Özel Eğitim ve Bireyselleştirilmiş Planlama
Özel gereksinimli bireylerin eğitim hakları, yasal dokümanlarla güvence altına alınmıştır. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP), öğrencinin ihtiyaçlarına göre yöntem ve stratejileri tanımlayan temel belgedir. Bu programın hazırlık aşamasında okul müdürü, psikolog ve veli gibi paydaşlar yer alırken; öğrencinin bilişsel ve sosyal ihtiyaçlarını değerlendiren rehberlik rolü okul psikoloğuna aittir. BİLSEM (Bilim ve Sanat Merkezleri) ise sadece özel yetenekli öğrencilere okul dışı destek sağlayan özel bir modeldir. Eğitim programlarında yapılan fiziksel veya yöntemsel düzenlemelere ise uyarlama denir.
2. Sosyal Hizmet Modelleri ve Kadın-Çocuk Koruma
Belediyeler ve Bakanlıklar bünyesinde risk gruplarına yönelik farklı merkezler bulunur. Kadın Dayanışma Merkezleri, şiddet mağdurlarına sadece yüz yüze değil, ALO 183 gibi hatlar veya dijital kanallar üzerinden de hizmet verir. Engelli bireylerin toplum içinde, ev ortamında yaşamalarını sağlayan bakım modeline Umut Evleri denir. Belediyelerin açtığı Anne-Çocuk Oyun Merkezleri ise annelerin çocuklarıyla kaliteli vakit geçirmesini ve birlikte oyun oynamasını hedefler. 18 yaşını doldurmamış korunmaya muhtaç çocuklar ise Çocuk Koruma Evleri’nden yararlanabilmektedir.
3. Sağlık Bakanlığı ve Çocuk Gelişimcinin Rolü
Hastanelerde çocuk gelişimciler; tarama testleri uygulama, gelişimsel öneri sunma ve erken müdahale programları tasarlama görevlerini üstlenir. Ancak tıbbi birimlere resmi sevk işlemi (triage) çocuk gelişimcinin değil, hekimlerin yetkisindedir. Gelişimsel Pediatri birimlerinde uygulanan “Aile Merkezli Bütüncül İzlem Modeli”, riskli çocukların takibinde altın standarttır. Yatarak tedavi gören çocuklar için sunulan yatak başı destek uygulamaları; stresin azaltılması ve personelle güven bağı kurulması için kritik öneme sahiptir.
4. Mesleki Eğitim ve Tarihsel Kökenler
Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin temelleri Osmanlı dönemindeki Islahhanelere dayanır. Bu kurumlar günümüz sanayi mekteplerinin öncüsü kabul edilir. Güncel mevzuatta (3308 Sayılı Kanun), mesleki eğitim öğrencileri haftalık belirli sürelerle okulda teorik eğitim alırken, geri kalan sürede işletmelerde beceri eğitimi görürler.
5. Aile Dinamikleri ve Gelişimsel Ölçme
Sağlıksız bir aile yapısının en belirgin özelliği üyeler arasındaki duygusal yabancılaşmadır. Gelişimsel değerlendirmede, Erken Matematik Kabiliyetleri Ölçeği gibi araçlar çocuğun potansiyelini ölçen yetenek testleri sınıfındadır. Bir Aile Danışma Merkezi kurulabilmesi için yasal olarak; bekleme salonu, görüşme odası ve idari bölümlerin (diğer bölümler) bulunması şarttır. Çocuğun büyüme ve koordinasyon süreçleri ise fiziksel ve motor gelişim alanı altında incelenir. |
